Κυβέρνηση Μητσοτάκη: Μια κυβέρνηση «εκ των υστέρων»

Του Outsider

Αν έπρεπε να αποτυπώσει κανείς σε δύο λέξεις τη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, αυτές θα ήταν «εκ των υστέρων». Όχι γιατί η χώρα δεν βρέθηκε αντιμέτωπη με προκλήσεις. Αλλά γιατί σχεδόν σε κάθε κρίσιμη στιγμή η κυβέρνηση έδειξε να ακολουθεί τα γεγονότα αντί να τα προλαμβάνει.

Η εικόνα επαναλαμβάνεται με εντυπωσιακή συνέπεια. Μια κρίση ξεσπά. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι όλα λειτουργούν. Η κοινωνική κατακραυγή μεγαλώνει. Οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη. Και τότε αρχίζει ο γνώριμος κύκλος, δηλώσεις, εξαγγελίες, επιτροπές, αλλαγές προσώπων και υποσχέσεις ότι «όλα θα αλλάξουν». Πάντα αφού έχει προηγηθεί η ζημιά. Πάντα αφού η εμπιστοσύνη των πολιτών έχει ήδη τραυματιστεί.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι, μόλις ενημερώθηκε για ένα ζήτημα, έδωσε εντολή να διερευνηθεί και να αντιμετωπιστεί. Ωστόσο, σε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία το βασικό ερώτημα δεν είναι τι κάνει ένας πρωθυπουργός όταν πληροφορείται ένα πρόβλημα. Είναι τι μηχανισμούς έχει δημιουργήσει ώστε να μη φτάνει ποτέ η χώρα στο σημείο να αντιμετωπίζει το πρόβλημα αφού έχει ήδη εξελιχθεί σε κρίση.

Το ίδιο μοτίβο παρατηρείται και στις πολιτικές ευθύνες. Υπουργοί αποχωρούν υπό το βάρος της δημόσιας πίεσης, για να επανεμφανιστούν αργότερα σε άλλες κυβερνητικές ή κομματικές θέσεις. Έτσι δημιουργείται η εντύπωση ότι οι αλλαγές υπηρετούν κυρίως την επικοινωνιακή διαχείριση της συγκυρίας και όχι μια ουσιαστική κουλτούρα λογοδοσίας.

Στην οικονομία η κυβέρνηση επέλεξε πολλές φορές την οδό των έκτακτων ενισχύσεων. Τα επιδόματα δεν μπορούν να ανακουφίσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν μια συνεκτική πολιτική που αντιμετωπίζει τις αιτίες των προβλημάτων. Η κοινωνία δεν ζητά επιδόματα. Ζητά σταθερότητα, προβλεψιμότητα και ένα κράτος που λειτουργεί αποτελεσματικά.

Η ίδια λογική χαρακτηρίζει και τη συνολική πολιτική διαχείριση. Αντί για προληπτικό σχεδιασμό, συχνά κυριαρχεί η επικοινωνιακή αντιμετώπιση των συνεπειών. Αντί για έγκαιρες παρεμβάσεις, αναζητούνται αφηγήματα που θα περιορίσουν το πολιτικό κόστος. Αντί για ανάληψη ευθύνης, οι πολίτες ακούν εξηγήσεις για το τι δεν γνώριζε η κυβέρνηση ή τι θα αλλάξει από εδώ και πέρα.

Η Ελλάδα, όμως, δεν έχει ανάγκη από μια κυβέρνηση που λειτουργεί ως διαχειριστής της επόμενης κρίσης. Έχει ανάγκη από μια κυβέρνηση που επενδύει στην πρόληψη, στη θεσμική λειτουργία, στη διαφάνεια και στη λογοδοσία. Μια κυβέρνηση που δεν περιμένει να ξεσπάσει η θύελλα για να αναζητήσει σωσίβια.

Οι πολίτες έχουν πλέον περισσότερες απαιτήσεις. Δεν αρκούνται σε δηλώσεις μεταμέλειας ούτε σε αλλαγές που ανακοινώνονται όταν όλα έχουν κριθεί. Θέλουν αποτελέσματα, σχέδιο και υπευθυνότητα. Θέλουν μια πολιτεία που να προλαμβάνει αντί να θεραπεύει.

Ίσως αυτό να είναι τελικά το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Όχι μόνο ότι έκανε λάθη – όλες οι κυβερνήσεις κάνουν. Αλλά ότι στους πολίτες έχει παγιωθεί η αίσθηση πως σχεδόν κάθε σοβαρή πρωτοβουλία λαμβάνεται αφού το πρόβλημα έχει ήδη συμβεί. Και όταν μια κυβέρνηση λειτουργεί «εκ των υστέρων», η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης γίνεται η δυσκολότερη πολιτική μάχη και χάνεται.