Του Σάββα Καλεντερίδη
Η τουρκική διπλωματία το τελευταίο διάστημα εργάζεται σκληρά για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της διοργάνωσης της ιστορικής Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, από την οποία η Τουρκία περιμένει να αποκομίσει πολλά οφέλη.
Οσον αφορά τα ζητήματα που αφορούν τη Συμμαχία, αναμένεται να συζητηθεί το θέμα της ενίσχυσης του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ, μετά την εκπεφρασμένη βούληση των ΗΠΑ να μειώσουν την παρουσία και την οικονομική τους στήριξη στα ευρωπαϊκά σχέδια και στις
αποστολές του ΝΑΤΟ.
Αυτό σημαίνει αύξηση των αμυντικών δαπανών των ευρωπαϊκών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, με την Τουρκία να διεκδικεί αυξημένο ρόλο στη νέα αυτή εξέλιξη, αλλά και μερίδιο από τις αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών.
Επίσης, η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη τον αυξημένο ρόλο της στα ΝΑΤΟϊκά σχέδια της Ευρώπης, σκοπεύει να διεκδικήσει τη συμμετοχή της στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ενωσης, παρακάμπτοντας τις αντιρρήσεις της Γαλλίας, της Ελλάδος και της Κύπρου.
Στη συζήτηση αναμένεται να περιληφθούν επίσης και άλλα θέματα της περιοχής, όπως τα σοβαρά θέματα που προέκυψαν στις σχέσεις των ΗΠΑ με κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, η διαδικασία για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, η συνεχιζόμενη ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, το ζήτημα της Χεζμπολάχ και του Λιβάνου, η πορεία ομαλοποίησης της κατάστασης στη Συρία και οι εντάσεις μεταξύ Τουρκίας – Ισραήλ πάνω στο ζήτημα αυτό, ο συνεχιζόμενος πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας, η ασφάλεια στον Εύξεινο Πόντο και η συνεργασία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Οπως αναφέραμε σε προηγούμενα άρθρα μας, η τουρκική διπλωματία και ο ίδιος ο Ερντογάν έχουν ως στόχο οι επαφές με τον Ντόναλτ Τραμπ να καρποφορήσουν και να οδηγήσουν σε στρατηγικές αποφάσεις που θα καθορίσουν το πλαίσιο μιας νέας περιόδου στις σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ.
Με βάση δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας «Χουριέτ», στη Σύνοδο της 7ης Ιουλίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί μεγάλος αριθμός διμερών συναντήσεων.
Στο τελικό ανακοινωθέν προβλέπεται να υπογραμμιστούν η προσήλωση στο Αρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με το οποίο επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, η καταγραφή των κύριων απειλών για τη Συμμαχία, με αναφορές μεταξύ άλλων στην τρομοκρατία και τη Ρωσία, η δέσμευση των ευρωπαϊκών χωρών να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών βαρών, ο στόχος κάθε κράτους-μέλους να διαθέτει έως το 2035 το 5% του ΑΕΠ του σε αμυντικές δαπάνες και δαπάνες που συνδέονται με την ασφάλεια, η ενίσχυση της παραγωγής όπλων, πυρομαχικών και στρατιωτικού εξοπλισμού, η ανάπτυξη υποδομών, κυβερνοασφάλειας, κρίσιμων εγκαταστάσεων και στρατιωτικής εφοδιαστικής, η χρηματοδότηση και η διαχείριση της στήριξης προς την Ουκρανία.
Στόχος είναι να επιτευχθεί συμφωνία για τη δημιουργία ενός ευρύτερου οικοσυστήματος αμυντικής βιομηχανίας, το οποίο θα συνδυάζει τη στρατιωτική ισχύ, τις υποδομές, την παραγωγή και την τεχνολογική ασφάλεια.
Ενα από τα πλέον χαρακτηριστικά στοιχεία της Συνόδου της Αγκυρας είναι ότι η αμυντική βιομηχανία τοποθετείται πρώτη φορά τόσο έντονα στο επίκεντρο μιας συνάντησης των ηγετών του ΝΑΤΟ.
Για την Τουρκία, το γεγονός αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό. Η Αγκυρα υποστηρίζει ότι τα τελευταία 20 χρόνια έχει αναπτύξει μεγάλη παραγωγική ικανότητα στον αμυντικό τομέα και ότι συγκαταλέγεται στις λίγες χώρες που μπορούν να ανταποκριθούν άμεσα στις αυξημένες
ανάγκες της Συμμαχίας.
Στην ευρωπαϊκή ατζέντα βρίσκονται η αύξηση της παραγωγής, η δημιουργία νέων γραμμών κατασκευής, τα νέα χρηματοδοτικά μοντέλα και η ανάπτυξη κοινών αμυντικών προγραμμάτων.
Η τουρκική θέση είναι ότι τα ευρωπαϊκά αμυντικά σχέδια πρέπει να συμπληρώνουν το ΝΑΤΟ και όχι να δημιουργούν εναλλακτικές δομές που θα ανταγωνίζονται ή θα υποκαθιστούν τη Συμμαχία.
Η Αγκυρα ζητά επίσης να συμμετέχουν ισότιμα στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες και οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, προβάλλοντας ουσιαστικά το αίτημα για πλήρη συμμετοχή της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
Μία από τις φράσεις που αναμένεται να κυριαρχήσουν στη Σύνοδο είναι η «κατανομή των βαρών».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν εδώ και χρόνια από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την άμυνά τους. Η Τουρκία, ωστόσο, υποστηρίζει ότι το ζήτημα δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο ύψος των στρατιωτικών δαπανών.
Κατά την προσέγγιση της Αγκυρας, πραγματική κατανομή των βαρών σημαίνει περισσότερη παραγωγή, νέες επενδύσεις, ανάληψη στρατιωτικών ευθυνών και ανάπτυξη πραγματικών επιχειρησιακών δυνατοτήτων.
Η Τουρκία επιδιώκει να παρουσιάσει τον εαυτό της όχι απλώς ως έναν σύμμαχο που προστατεύει την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, αλλά ως χώρα που μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση του μέλλοντος της Συμμαχίας στους τομείς της ασφάλειας, της παραγωγής, της διπλωματίας και της στρατηγικής.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας του ΝΑΤΟ, το οποίο θα πραγματοποιηθεί το πρωί της 7ης Ιουλίου, με τη συμμετοχή αξιωματούχων της Συμμαχίας και ανώτατων στελεχών αμυντικών εταιριών.
Το πρώτο βράδυ της Συνόδου αναμένεται έντονη διπλωματική δραστηριότητα, καθώς θα πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα τρεις διαφορετικές συναντήσεις υψηλού επιπέδου.
Η πρώτη θα είναι δείπνο εργασίας των υπουργών Εξωτερικών στο πλαίσιο του Συμβουλίου ΝΑΤΟ – Ουκρανίας.
Στη δεύτερη συνάντηση οι υπουργοί Αμυνας των χωρών του ΝΑΤΟ θα συναντηθούν με εκπροσώπους της λεγόμενης Ομάδας Ασίας – Ειρηνικού, στην οποία συμμετέχουν η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία.
Στη δεξίωση έχουν προσκληθεί, εκτός από τους ηγέτες του ΝΑΤΟ, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, οι επικεφαλής των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και οι ηγέτες των εταίρων της περιοχής Ασίας – Ειρηνικού.
Τέλος, να σημειωθεί ότι με βάση δημοσιεύματα στον τουρκικό Τύπο, η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα αναμένεται να δώσει στην Τουρκία νέες «αποστολές» στον Εύξεινο Πόντο, στον Νότιο Καύκασο, στη Μέση Ανατολή και την ανατολική Μεσόγειο, από τις οποίες θα επηρεαστούν οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία, αλλά και οι σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα.
Ληφθείτω αυτό υπ’ όψιν.
