Του Γιώργου Κ. Στράτου
Καταρχάς να δούμε τα στοιχεία πρόσφατων ερευνών για τα ποσοστά κατάθλιψης και ψυχικών ασθενειών στην Ελλάδα, τα οποία κατατάσσουν τη χώρα μας σε πολύ υψηλές θέσεις.
Η πατρίδα μας καταλαμβάνει τη 2η θέση παγκοσμίως (2024)!
Συγκεκριμένα, το 7,4% του πληθυσμού πάσχει από χρόνια κατάθλιψη ενώ 1 στους 3 Έλληνες ενδέχεται να νοσήσει από αυτή στη διάρκεια της ζωής του, 3 στους 5 Έλληνες αντιμετωπίζουν προβλήματα κατάθλιψης και στρες, περίπου 10%-20% των ατόμων άνω των 65 εμφανίζουν συμπτώματά της, κατά τη Eurostat στην Ελλάδα ψυχικές ασθένειες, άγχος και κατάθλιψη αποτελούν τη δεύτερη αιτία αναπηρίας, ανησυχητική αύξηση των ποσοστών ψυχικών νοσημάτων εμφανίζεται και στους νέους.
Ως αποτέλεσμα έχουμε «πέσει» στα ψυχοφάρμακα κυριολεκτικά!
Η κατανάλωση ψυχοφαρμάκων στην Ελλάδα παρουσιάζει ραγδαία αύξηση, με τα αντικαταθλιπτικά να αυξάνονται κατά 248% μεταξύ 2000-2020, μία από τις υψηλότερες αυξήσεις στην Ευρώπη, και τα αγχολυτικά να πωλούνται σε ποσότητες που ξεπερνούν τα 10.000.000 χάπια μηνιαίως, σύμφωνα με στοιχεία έως το 2024!
Με δεδομένα του ΟΟΣΑ, καταλαμβάνουμε τη 12η θέση μεταξύ 32 κρατών στην κατανάλωση αντικαταθλιπτικών.
Ανησυχητική είναι η αύξηση της συνταγογράφησης τους σε νέους 15-29, ενώ υψηλή δαπάνη καταγράφεται και στους 30-44 ετών.
Αναπόφευκτα είναι τα αποτελέσματα στην εργασία.
Με στοιχεία του 2025: το 44% των εργαζομένων αναφέρει αισθήματα μελαγχολίας από 40% το 2023, το 61% αισθάνεται κουρασμένο στην έναρξη της ημέρας από 53% το 2023, μόλις το 48% δηλώνει ότι μπορεί να διαχειριστεί το στρες, από 52% το 2023, μόνο το 21% πιστεύει ότι ο εργοδότης τους ενδιαφέρεται για την ψυχική τους ευεξία.
Για τα αποτελέσματα στην κοινωνική συμπεριφορά, στις σχέσεις οικογενειακές και προσωπικές, στα σχολεία, στην οδήγηση, στα γήπεδα δεν χρειάζεται κάποια αναφορά επιπλέον του αστυνομικού δελτίου καθημερινά, δυστυχώς…
Μάρτυρες της θλιβερής αυτής αποτύπωσης γινόμαστε όλοι, παντού και διαρκώς.
Ακούγεται… τρελό (!), αλλά είναι απολύτως ακριβές.
Ζούμε σε μία χώρα καθολικής, σοβαρής ψυχικής διαταραχής.
Τα όρια ανάμεσα στα αίτια και τα αποτελέσματα που συνθέτουν αυτήν την κατάσταση είναι συχνά δυσδιάκριτα.
Εδώ θα θέλαμε να σταθούμε σε κάποια ζεύγη του κακού που θεωρούμε κατεξοχήν υπεύθυνα.
Πρώτο και χειρότερο, η εμμονή μας σε διχαστικά σχήματα εφ’ όλης της ύλης!
Στην πολιτική ζουν ανάμεσά μας συμπολίτες που επιχειρηματολογούν και τοποθετούνται με βάση τον Εμφύλιο αλλά και τον εθνικό διχασμό!
Στον αθλητισμό υπάρχουν νέοι που σκότωσαν ή μπορεί να σκοτώσουν συνομήλικό τους φίλαθλο αντίπαλης ομάδας καταστρέφοντας πολλές ζωές μαζί με τη δική τους!
Στην εκπαίδευση περάσαμε από ένα αναχρονιστικό, συχνά βίαιο σύστημα στην απόλυτη κατάλυση κάθε έννοιας πειθαρχίας.
Στην οικογένεια από τον ασφυκτικό έλεγχο, τις τιμωρίες και τις αντιπαιδαγωγικές μεθόδους σ’ ένα ψευδεπίγραφο «ενδιαφέρον-προτεραιότητα» στα παιδιά που συνιστά κατ’ ουσίαν απουσία και αδιαφορία.
Στην κοινωνία από τη σεμνοτυφία και τον υποκριτικό καθωσπρεπισμό σε συμπεριφορές και εμφανίσεις «χύμα στο κύμα».
Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε δίχως κάποιες σαφείς, ελάχιστες συντεταγμένες που θα αφορούν, θα συμπεριλαμβάνουν και θα υποχρεώνουν όλους μας να τις σεβαστούμε.
Εκτός αν έχουμε αποφασίσει να ολοκληρώσουμε και με πιστοποιητικό γιατρού τον εγκλεισμό στον οποίο εντρυφούμε.
Εκτός του ποσοστού κατάθλιψης στην Ευρωπαϊκη ένωση,κατέχουμε και μια προτελευταία θέση στους μισθούς,όπου το χρήμα καθίσταται κύριος παράγοντας για την ποσότητα των αντικαταθλιπτικων,σε όσους τα λαμβάνουν, για να αναπεξελθουν στο κυνήγι της επιτυχίας ή της επιβίωσης,
ανάλογα την οικονομική δυνατότητα τού καθενός και τον τόπο καταγωγής τού,γιατί στην Αφρική για παράδειγμα,η κατάθλιψη θεωρείται κανόνας.
Ο όρος κατάθλιψη και η ψυχολογία γενικότερα,εμφανίζεται μετα την βιομηχανική επανάσταση,κυρίως την εποχή του ηλεκτρισμού και η αλλαγή καθημερινότητας,απο αγροτικό σε βιομηχανικό επίπεδο,έφτασε μέχρι την εποχή του Φρόιντ πού ανέλυσε το οιδιποδειο σύμπλεγμα λόγω του αυξανόμενου άγχους των πολιτών να ανταπεξέλθουν στις νέες συνθήκες ζωής. Στην σημερινή εποχή της υπερκαταναλωσης προϊόντων και πληροφοριών,η κατανάλωση έχει αντικαταστήσει την έννοια της ύπαρξης,μηδενιζοντας το απόφθεγμα απο τον Καρτέσιο,σκέφτομαι άρα υπάρχω.Οσο η λογική της κοινής μάζας θα βαδίζει προς αυτή την πλευρά,οι βραδυποροι και οι αγχωμενοι που δεν θέλουν να χάσουν το τρένο της εποχής,χρησιμοποιούν υποκατάστατα ή ζουν με αϋπνίες και στρες,θεωρώντας πως είναι η άμυνα του οργανισμού να αντισταθεί στην πίεση.Υπαρχουν όμως και αυτοί που δεν αναγκάζονται να ακολουθούν τις μάζες και να δημιουργούν τις δικές τούς διαδρομές για να ζήσουν.Οσο μεγαλύτερες είναι οι προσδοκίες ενός ατόμου,τόσο μεγαλύτερες θα είναι και οι υποχρέωσεις τού και αν για κάποιους το Αμερικανικό πρότυπο ζωής και το Ευρωπαϊκό στυλ είναι αξία,για κάποιους άλλους να μήν αφορά τη δική τούς ζωή και να ζουν σε ήπιους ρυθμούς,όπου κατά αυτόν τον τρόπο, η σκέψη λειτουργεί στην ύπαρξη και αποκλείεται η κατανάλωση.Το να δουλεύεις πολύ,δεν το κάνεις επειδή σου αρέσει,εκτός και αν είσαι καλλιτέχνης,τραγουδιστής ή ζωγράφος και ένας απο τούς κύριους λόγους είναι η απόκτηση χρήματος προς κατανάλωση,επιχειρηματικής ή ακίνητης αξίας.Και η σκέψη, που βοσκει τελικά για την ουσία της ύπαρξης..;
Αν η σκέψη βρίσκεται δέσμια στην κατανάλωση και στην απόκτηση πλούτου και υλικών αγαθών,η Τεχνητή Νοημοσύνη αναλαμβάνει να την παρέχει και η ηλεκτρονική σκέψη έχει καταρρίψει το μότο από τον Καρτέσιο για το καλό της τεχνολογίας και της φάρμακο βιομηχανίας,εν μέρει.Αλλωστε,η τεχνολογία,συστήθηκε υπό το όρο Ι mac,έπειτα iPhone,IPad,IWatch κτλ κτλ,όπου όλα τα Ι αναφέρονται στην ονομαστική αντωνυμία I am,τού τεστιν εγώ είμαι,για να υποδηλώνει εξ αρχής ότι υπάρχει μια νέα σκέψη στην ανθρωπότητα από εδώ και στο εξής.
Προφανώς,η κατανάλωση,να δηλώνει όντως σημείο ύπαρξης για ένα άτομο,αλλά αν μπορεί να αντιληφθεί ότι είναι υποχείριο του κοινού σκοπού και της υποχρέωσης ή της προσδοκίας,θα ήταν καλύτερο να αλλάξει στόχους,αντί να καταλήξει στα ψυχοφαρμακα,αν και σπανίζουν οι περιπτώσεις αυτογνωσίας σε αυτούς που κυνηγούν το χρήμα και την δόξα. Σκέφτομαι,άρα υπάρχω ή καταναλωνω για να υπάρχω και να πληρώνω γιατρούς γιατί δεν βγαίνουν τα κουκιά..;ιδού το ερώτημα και τα κουκιά πέφτουν βαριά στην τσέπη, εκτός απο το στομάχι.Ισως, η Τεχνητή Νοημοσύνη να απαντήσει μελλοντικά ή να ξέρει ήδη το μυστικό και να μην μάς το λέει για να μην προκαλέσει τις μάζες,πώς η σκέψη στην σημερινή εποχή,χαλιναγωγειται απο την κατανάλωση,την πληροφορία και τα σοσιαλ μύδια,με κάποιους να καταλήγουν στα ψυχοφαρμακα και κάποιους άλλους στην απάθεια,λόγω λιγότερων εξαρτήσεων από τις προσφερομενες επιθυμίες.
Ο ραγιαδισμός, η παραίτηση και το προσκύνημα δεν είναι ψυχικές ασθένειες.