Καιρός να ξυπνήσουμε!

Ο πολίτης, ηττημένος από την αδράνεια του, έχει δεχτεί να είναι το αρμίδι των συμφερόντων της αγοράς

Του Απόστολου Αποστόλου*

«Θα παραμείνουμε νοσταλγοί ουτοπιστές, αγωνιώντας για τα ιδανικά μας, διστάζοντας όμως στην πραγματοποίησή τους, δηλώνοντας έτσι ότι όλα είναι δυνατά και ποτέ ότι όλα έχουν επιτευχθεί» (Ζαν Μποντριγιάρ).

Πόσο ξεμακραίνει ο πολίτης από τη διεκδίκηση των απαιτήσεών του για να έχει ένα μέλλον που να του ανήκει και να τον αντιπροσωπεύει; Η αλήθεια είναι ότι ο πολίτης έμαθε να ζει σ’ ένα άρρωστο σύστημα, χωρίς να απαιτεί αλλαγές, κάτω από περιθωριακές διαδρομές και, το παράδοξο, να θέλγεται από αυτό που του στερούν και να επιθυμεί την απαγόρευση που του επιβάλλουν.

Έτσι κι αλλιώς ο πολίτης, ηττημένος από την αδράνειά του, έχει δεχτεί να είναι το αρμίδι των συμφερόντων της αγοράς. Ο Ρόμπερτ Χέφνερ έγραφε ότι «το βασίλειο της ικανοποίησης των προσωπικών/κοινωνικών αναγκών συνδέεται όλο και περισσότερο με τη λειτουργία μιας αγοράς και συνοδεύεται από την επέκταση των κοινωνικά καθορισμένων επιθυμιών της, η οποία βέβαια (η αγορά δηλαδή) είναι προσανατολισμένη στη συνεχή ανάπτυξή της αδιαφορώντας για όλα τα άλλα» (1977). 

Όλα σήμερα έχουν μπει στην τροχιά μιας ιδιότυπης απελευθέρωσης, μιας απελευθέρωσης, που όσο πιο πολύ μας κατακτά τόσο περισσότερο μας μπερδεύει και μας μηδενίζει το ανθρώπινο πρόσωπο. Ο Ζαν Μποντριγιάρ έγραφε το 2010: «Η πολιτική απελευθερώνεται στο θέαμα, ως ολοζώντανο διαφημιστικό αποτέλεσμα. Η σεξουαλικότητα απελευθερώνεται σε όλες τις ανωμαλίες και τις διαστροφές της, τα ήθη, τα έθιμα, το σώμα και η γλώσσα απελευθερώνονται στον συνεχώς επιταχυνόμενο γύρο της μόδας. Ο απελευθερωμένος άνθρωπος δεν είναι αυτός που ελευθερώνεται στην ιδανική του πραγματικότητα, την εσωτερική του αλήθεια ή τη διαφάνειά του, αλλά είναι ο άνθρωπος που αλλάζει χώρους, που κυκλοφορεί, που αλλάζει φύλο, ρούχα και συνήθειες σύμφωνα με τη μόδα και όχι με την ηθική…».

Πολίτες και πολιτικοί επάνω σ’ αυτήν την απελευθέρωση αερολογούν, δογματίζουν, φλυαρούν άσκοπα, άλλοτε με ρομαντικούς ψευτοηρωισμούς και άλλοτε κάτω από την πλήξη της παρατεταμένης συντριβής τους με τον στόμφο και τη μεγαληγορία που επιβάλλει η εποχή μας. Έτσι κι αλλιώς λιτανεύουμε πολλά χρόνια την αντιουτοπία της παραλογικότητας, την αποεδαφικοποίηση, την απροσδιοριστία της γλώσσας και του υποκειμένου και την εξουδετέρωση όλων των αξιών του πολιτισμού.

Εξάλλου ζούμε κάτω από μια «προσομοιωτική κουλτούρα», σ’ έναν κόσμο όπου οι λέξεις δεν έχουν αναφορές και τα αντικείμενα μας πολιορκούν και μας επιβάλλονται. Αυτή, λοιπόν, την ψευδαίσθηση απαιτεί σήμερα το παγκόσμιο σύστημα να γίνει η κυρίαρχη συνθήκη. Παράλληλα η «παραφροσύνη» και ο «τρόμος» ορίζονται ως αποδοχές της πραγματικότητας. Αυτός είναι, λοιπόν, ο νέος κόσμος που έχει δημιουργηθεί από το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο, όπου οι εθνικοί πολιτισμοί αποτελούν τώρα πια ενοχλήσεις.

Ζούμε στην καθολικότητα της συναίνεσης, η οποία δημιουργήθηκε από την ψευδαίσθηση της κρίσης. Η κρίση αποτελεί σήμερα τον κοινό παρονομαστή όλων των εξελίξεων. Για παράδειγμα, ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία μάς έφερε -όπως λένε οι υπέρμαχοι της κατεστημένης γραμμής- την ενεργειακή κρίση, η κλιματολογική αλλαγή μάς έφερε την αύξηση των προϊόντων διατροφής, κ.λπ. Ωστόσο, όπως υποστηρίζουν οι Ζ. Μποντριγιάρ και Ναόμι Κλάιν (2007), η κρίση χρησιμοποιείται για να στηρίξει το σύστημα εικόνων της εξουσίας. Μάλιστα, ο Ζ. Μποντριγιάρ με τον ευφυέστατο τρόπο που έγραφε, υποστήριζε ότι «το σύστημα σήμερα μέσα από τις συναινέσεις έχει τελειώσει από εχθρούς και πρέπει να τους εφεύρει» (1988).

Το θέμα είναι ότι ο κόσμος της υπερπραγματικότητας (δηλαδή ο σύγχρονος κόσμος μας, με τις σχετικές αξίες, με τον ελαστικό «ατομικισμό», με τις ναρκισσιστικές πολιτικές που καταλήγουν σε έναν ταυτολογικό κύκλο απολυτοποιημένων λύσεων), αποτελεί τον κορμό της νεοφιλελεύθερης τάξης. «Ο νεοφιλελευθερισμός οδηγεί σ’ έναν κόσμο χωρίς σκοπό, σε μια ηθική χωρίς αρετή και σ’ έναν λόγο χωρίς θεμέλια. Και η σύγχρονη νεοπραγματικότητα δεν είναι νοητή χωρίς τα παραπάνω» (Μαρκ Φίσερ).

Στις μέρες μας η σοφιστική εξορίζει τη λογική, η εικόνα γίνεται το απόλυτο γκροτέσκο θέαμα και η ζωή αποδεικνύεται ότι αποτελεί τη λιγότερη ύπαρξη. Έτσι, βλέπουμε τον κ. Μητσοτάκη με skateboard και με αναστρέψιμο καπέλο κάδου στο νέο του βίντεο στο TikTok να διαφημίζει το youth pass. Το πολιτικό μέλλον, λοιπόν, είναι ο εκκεντρικός εξυπνακισμός με τα «dad joke».

*Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας

  1. Εάν τρέξουμε κάπως σε περασμένες-άλλοτε- εποχές η εμπειρία της ζωής
    φώναζε <>
    Στο σήμερα λοιπόν αφού μας δίδαξαν να ζούμε στο ψέμα, στην παρανομία, στην
    λάθος ενημέρωση, στην μίζερη επιβίωση, επιδόματα, κουπόνια, κοινωνικής
    μορφής ελεημοσύνη.
    Μας επέβαλλαν το εμείς οι έξυπνοι, εσείς οι ανόητοι, εμείς οι προνομιούχοι
    εσείς οι κατώτερου θεού, αφού η πλειοψηφία παθητικά ανέχεται αλλά δεν αντιδρά
    δυναμικά, αφού η κοινωνία όλο αυτό το επιτρέπει πως γίνεται να ξυπνήσουμε?
    Πιθανόν η πείνα να έχει τα όριά της, τα οποία στο σήμερα δεν έχουν δώσει εμφανή σημάδια.
    Τις γενιές που έρχονται, γιατί η ζωή αποτελεί συνέχεια, τις ανατρέφουν οι προηγούμενες γενιές.
    Ταπεινή μου άποψη, εδώ οφείλετε το μεγάλο λάθος.
    Μέσα από την εξαπάτηση, περάσαμε σε ότι σήμερα βιώνουμε, μέχρι όλο αυτό να ολοκληρώσει
    τον κύκλο του, ώστε να εξελίσσεται το κάτι διαφορετικό.
    Στην χώρα μας τα γεγονότα που τρέχουν στον έξω κόσμο, πέρα από τα σύνορά μας
    η δεν τα μαθαίνουμε καθόλου, η μας σερβίρουν ότι τους εξυπηρετεί και μόνο αυτά.
    Με τα ΜΜΕ παγιδευμένα στη παραπληροφόρηση, με την ποινικοποίηση, την απειλή και
    τον εκφοβισμό να κυριαρχούν, ο δρόμος παραμένει πολύ σκοτεινός.
    Οι δυνάμεις τις κοινωνίας που αντιδρούν, η που ονειρεύονται την άλλη πλευρά
    της ιστορίας με τις φωτεινές σελίδες, δεν επαρκούν ώστε να προκαλέσουν αυτό το
    ξύπνημα.
    Παραμένει λοιπόν το ερώτημα έως πότε το αντέχουμε όλο αυτό που ζούμε ως λαός.
    Ότι κάποια μέρα θα έρθει ασφαλώς και ΝΑΙ, αλλά το πότε αυτή η μέρα.
    Και δεν είναι μόνο αυτό το ζητούμενο.
    Η πολιτική εικόνα του σήμερα πόσο εμπνέει αέρα αλλαγής, πόσο πείθει ότι
    υπάρχουν στελέχη που επιδιώκουν αυτό το διαφορετικό.
    Η παρακμή έχει επέλθει σε στάδιο σκοταδισμού, αυτό τρομάζει μεν, αλλά
    διαχρονικά χρειάζεται χρόνος ώστε να επέλθει ανατροπή.
    Όσο η χώρα μας σέρνεται από εξωτερικά κακόβουλα συμφέροντα, εξαρτώμενη,
    καθοδηγούμενη , ελεγχόμενη, η μία συμφορά διαδέχεται την επόμενη.
    Έχουμε τούτη την ώρα ανάγκη από πρόσωπα που επιλέγουν την πολιτική καριέρα
    όχι ως επάγγελμα, αλλά ως λειτούργημα.
    Εάν πράγματι υπάρχουν ας τα αναδείξουμε, ας τα τονώσουμε ώστε να ελπίζουμε
    ότι ΝΑΙ θα ξυπνήσουμε.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Τελευταία άρθρα

Θα καταφέρουν να δυναμώσουν οι δεξιές φωνές;

Με τα μάτια στραμμένα στις ευρωεκλογές, όλοι αναμένουν να συντριβεί το κόμμα που έχει αυτήν τη στιγμή τη διακυβέρνηση...

Με τον Θεμιστοκλή ή με τον Κυρσίλο;

Πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, που στην κυριολεξία άλλαξε τον ρου της Ιστορίας, αφού, αν νικούσαν οι Πέρσες,...

Φοβού τους παλαιοκομματικούς!

Οι αρχάνθρωποι του παλαιοκομματισμού συνήθως ανήκουν σε πολυμελείς οικογένειες και αλληλοϋποστηρίζονται σαν τα σμήνη των σφηκών που επιτίθενται σε...

Η προδοτική συμφωνία πρέπει να καταργηθεί!

Συμπληρώθηκαν ήδη 5 χρόνια από τότε που η ελληνική Βουλή επικύρωσε την προδοτική Преспански договор* (δηλαδή, τη λεγόμενη «Συμφωνία»...