Οι κυβερνήσεις μπορούν να μεταθέτουν τη συζήτηση, όχι όμως την πραγματικότητα. Και στο τέλος δεν τις ανατρέπει μεν η αντιπολίτευση, αλλά ο συσσωρευμένος λογαριασμός των προβλημάτων και των αδιεξόδων
Του Ανδρέα Καψαμπέλη
Υπάρχει ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται με σχεδόν μαθηματική ακρίβεια. Κάθε φορά που η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή πολιτική κρίση, δεν επιχειρεί πρωτίστως να απαντήσει στην ουσία της. Επιχειρεί να αλλάξει τη συζήτηση…
Έτσι λειτουργεί εδώ και πολύ καιρό το επιτελικό κράτος. Όχι ως μηχανισμός επίλυσης προβλημάτων, αλλά ως μηχανισμός διαχείρισης της επικαιρότητας. Όταν ξεσπά ένα σκάνδαλο, όταν μια αποκάλυψη προκαλεί πολιτική φθορά ή όταν μια υπόθεση αρχίζει να παίρνει διαστάσεις, σχεδόν πάντα εμφανίζεται μια νέα ατζέντα. Μια εξαγγελία. Μια παροχή. Μια περιοδεία. Ένα κυβερνητικό βίντεο. Μια «θετική είδηση». Όχι απαραίτητα επειδή δεν είναι χρήσιμη, αλλά επειδή είναι χρήσιμη επικοινωνιακά.
Το είδαμε στις υποκλοπές, στα Τέμπη, στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Το είδαμε ακόμη και μέσα στην τελευταία εβδομάδα, όπου η κυβέρνηση επιχείρησε να αντισταθμίσει τη φθορά με ανακοινώσεις κοινωνικού χαρακτήρα, την ώρα που νέα ζητήματα έρχονταν να προστεθούν στον ήδη βαρύ κατάλογο των εκκρεμοτήτων της. Η πολιτική αντιπαράθεση δεν δίνεται πλέον πάνω στα γεγονότα, αλλά πάνω στον έλεγχο της ατζέντας. Η κυβέρνηση δεν προσπαθεί να κερδίσει τη συζήτηση. Προσπαθεί απλώς να την αλλάξει…
Αυτό εξηγεί γιατί ακόμη και θετικές πρωτοβουλίες συχνά αντιμετωπίζονται με καχυποψία. Όχι επειδή στερούνται αξίας, αλλά επειδή συμπίπτουν με μια περίοδο αυξημένης πολιτικής πίεσης. Δεν είναι κατ’ ανάγκην οι ίδιες οι αποφάσεις το πρόβλημα. Είναι η αίσθηση ότι χρησιμοποιούνται ως επικοινωνιακό αντίβαρο απέναντι σε μια δυσάρεστη πραγματικότητα…
Η τακτική αυτή μπορεί να αποδίδει βραχυπρόθεσμα. Να αλλάζει για λίγες ημέρες την ατζέντα, να περιορίζει την πίεση, να κερδίζει χρόνο. Όμως, κάθε αντιπερισπασμός αφήνει πίσω του το ίδιο αποτύπωμα: ένα πρόβλημα που δεν λύθηκε, μια απάντηση που δεν δόθηκε, μια ευθύνη που δεν αναλήφθηκε. Κι όταν αυτό επαναλαμβάνεται, η κοινωνία παύει να πιστεύει όχι μόνο στις εξηγήσεις της κυβέρνησης αλλά και στην ίδια την ικανότητα του πολιτικού συστήματος να αντιμετωπίζει τα πραγματικά προβλήματα.
Οι κυβερνήσεις που αισθάνονται ισχυρές επενδύουν στις λύσεις. Δεν φοβούνται τη σύγκρουση με την πραγματικότητα, γιατί πιστεύουν ότι μπορούν να την αλλάξουν. Αντίθετα, οι κυβερνήσεις που φθείρονται επενδύουν ολοένα και περισσότερο στην επικοινωνία. Μετρούν καθημερινά τις εντυπώσεις, σχεδιάζουν την επόμενη καμπάνια, αναζητούν το επόμενο θέμα που θα μετατοπίσει τη δημόσια συζήτηση. Έτσι η διαχείριση της εικόνας υποκαθιστά πλήρως τη διακυβέρνηση.
Κάπως έτσι η χώρα εγκλωβίζεται σε έναν αέναο κύκλο αντιπερισπασμών. Η μία κρίση σκεπάζει την προηγούμενη, το ένα αφήγημα διαδέχεται το άλλο και η πολιτική μετατρέπεται σε μια αδιάκοπη μάχη για το επόμενο «πρωτοσέλιδο». Οι κυβερνήσεις μπορούν να μεταθέτουν τη συζήτηση, όχι όμως την πραγματικότητα. Και στο τέλος δεν τις ανατρέπει μεν η αντιπολίτευση, αλλά ο συσσωρευμένος λογαριασμός των προβλημάτων και των αδιεξόδων. Λογαριασμός που, όσο κι αν κρύβεται προσωρινά πίσω από ακόμα έναν αντιπερισπασμό, έρχεται πάντα η στιγμή που πρέπει να πληρωθεί.
Πηγή: dimokratia.gr
