Του Ανδρέα Καψαμπέλη
Με εμφανή ικανοποίηση υποδέχθηκε η κυβέρνηση την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αφαιρέσει την Ελλάδα από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες. Και όντως εκ πρώτης όψεως είναι ένα καλό νέο. Ο πρωθυπουργός έσπευσε να παρουσιάσει την εξέλιξη ως επιβεβαίωση της οικονομικής πολιτικής των τελευταίων ετών και ως απόδειξη ότι η χώρα έχει πλέον αφήσει πίσω της την εποχή της κρίσης…
Ωστόσο, πίσω από τους πανηγυρισμούς και τα εύσημα των Βρυξελλών, αναπτύσσεται και μια διαφορετική συζήτηση: Η συγκεκριμένη απόφαση δεν συνιστά απαραίτητα πιστοποίηση ευημερίας, αλλά πρωτίστως «αναγνώριση» της μνημονιακής δημοσιονομικής προσαρμογής που ακολούθησε η χώρα…
Την ίδια στιγμή η Ελλάδα φαίνεται να αποκτά έναν νέο ρόλο στο ευρωπαϊκό αφήγημα. Οι Βρυξέλλες προβάλλουν πλέον την ελληνική περίπτωση ως παράδειγμα συμμόρφωσης προς τους δημοσιονομικούς κανόνες, σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετά κράτη-μέλη βρίσκονται αντιμέτωπα με πιέσεις για μείωση ελλειμμάτων και περιορισμό δαπανών. Αυτό που λέγαμε παλαιότερα «πειραματόζωο», αλλά σε επικαιροποιημένη έκδοση.
Το μήνυμα που εκπέμπεται προς τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι σαφές: η Ελλάδα εφάρμοσε δύσκολες μεταρρυθμίσεις, προχώρησε σε δημοσιονομική προσαρμογή και σήμερα ανταμείβεται με την έξοδο από το καθεστώς των ανισορροπιών. Πρόκειται για ένα αφήγημα που εξυπηρετεί τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς επιχειρεί να ενισχύσει την αξιοπιστία των νέων δημοσιονομικών κανόνων. «Αν δεν συμμορφωθείτε, θα γίνετε Ελλάδα του 2010» είναι η απειλή που υποκρύπτεται…
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι κατά πόσο το ελληνικό παράδειγμα μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο σε άλλες οικονομίες της ευρωζώνης. Η συγκυρία είναι εντελώς διαφορετική. Η Γερμανία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ανταγωνιστικότητας, η Γαλλία πιέζεται από τα δημοσιονομικά της ελλείμματα, ενώ η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξακολουθεί να δέχεται ισχυρές πιέσεις από το υψηλό ενεργειακό κόστος και τον διεθνή ανταγωνισμό.
Σε αυτό το περιβάλλον αρκετοί οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η ταυτόχρονη εφαρμογή περιοριστικών πολιτικών σε πολλές μεγάλες οικονομίες ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη. Όταν οι κυβερνήσεις μειώνουν δαπάνες, περιορίζουν επενδύσεις και επιδιώκουν ταχύτερη δημοσιονομική προσαρμογή, η κατανάλωση και η ζήτηση υποχωρούν. Και όταν η ζήτηση υποχωρεί σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι συνέπειες γίνονται αισθητές σε όλα τα επίπεδα της οικονομίας.
Για τον λόγο αυτό η συζήτηση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Αφορά το κατά πόσο η Ευρώπη διαθέτει σήμερα ένα βιώσιμο σχέδιο ανάπτυξης ή αν επιστρέφει σταδιακά σε πολιτικές που δοκιμάστηκαν την προηγούμενη δεκαετία με αμφιλεγόμενα αποτελέσματα.
Η έξοδος της Ελλάδας από τη λίστα των μακροοικονομικών ανισορροπιών είναι αναμφίβολα μια σημαντική εξέλιξη σε θεσμικό επίπεδο. Το αν αποτελεί και απόδειξη ότι η ευρωπαϊκή συνταγή πέτυχε, παραμένει αντικείμενο έντονης πολιτικής και οικονομικής συζήτησης…
με μαξ βέμπερ, κάγια καλάς, ούρσουλα, πιερρρακάκη και λοιπά φυντάνια του ιερατείου των βρυξελλών, σωθήκαμε… εάν περιμένετε από βαρονίες, ολιγάρχες, πετ των ολιγαρχών και εμμονικούς ψυχωτικούς και άλλα πολλά που ευδοκιμούν, προκοπή, θα περιμένετε για πολλές ζωές ακόμα.