Η επιτυχία του Γιάννη Σμαραγδή είναι ότι με το έργο του προβάλλει υγιή, εμπνευσμένα πρότυπα και ακυρώνει την τωρινή κλεπτοκρατία. Υποχρεώνει, γαρ, το κοινό να κάνει συγκρίσεις…
Του Παναγιώτη Λιάκου
Παρακολούθησα την ταινία «Καποδίστριας». Το πρώτο συναίσθημα που αποκόμισα είναι χαρά. Επιτέλους, μια ομάδα ανθρώπων ασχολήθηκε στα σοβαρά μ’ έναν ανιδιοτελή, φιλόπατρη, θεοσεβή και ικανό ηγέτη, ο οποίος είναι ο μόνος -από καταβολής νεοελληνικού κράτους- που μπορούσε στ’ αλήθεια να δηλώσει «παρέλαβα στάχτη». Αποκαΐδια παρέλαβε ο κόμης Καποδίστριας και παρέδωσε κράτος, μαζί με την τελευταία του πνοή.
Ο Σμαραγδής μελέτησε την προσωπικότητα και το έργο αυτού του αληθινού εθνάρχη. Γνωρίζει ότι ο πολύς κόσμος, η νεολαία μας, αλλά και μεγαλύτερες ηλικίες δεν ξέρουν τι έπραξε για το έθνος, την πατρίδα και τον λαό ο Καποδίστριας. Γι’ αυτό, ορθά, επικεντρώθηκε στις εκθαμβωτικά θετικές πτυχές του. Το κοινό δεν πολυδιαβάζει. Με κάποιον τρόπο, έστω και μέσω του κινηματογράφου, πρέπει να μάθει ότι υπήρξαν προσωπικότητες που έζησαν για τις ιδέες τους και όχι από αυτές. Ανέλαβαν αποστολή απίθανη, όπως το να βγάλουν τους Έλληνες από τον οθωμανικό τάφο όπου είχαν παγιδευτεί, και τα κατάφεραν. Η ανάληψη της αποστολής, υπό αυτές τις συνθήκες, ισοδυναμούσε με θάνατο και ο Καποδίστριας το είχε αντιληφθεί. Δεν είχε αυταπάτες. Είχε όμως όραμα και σχέδιο για την Ελλάδα και ο Σμαραγδής το εξηγεί με σαφήνεια. Δεν αφήνει κάτι ασαφές, αμφίσημο. «Αυτό» λένε όσοι φρύαξαν με το πρότυπο του Καποδίστρια, «είναι δραματουργικά λάθος, μια φτηνή πρακτική που δεν περιγράφει χαρακτήρα αλλά καρικατούρα». Ευτυχώς σε όλους αυτούς δεν έδωσε σημασία το κοινό που βρέθηκε στην ίδια αίθουσα με εμένα (που ήταν ασφυκτικά γεμάτη) και το είδα να συγκινείται και το άκουσα να κλαίει την ώρα της προβολής.
Ας έχει όλα τα λάθη του κόσμου η ταινία. Ας μην άρεσε στους «κριτικούς» (η κριτική εύκολη, μάγκα μου, αλλά η τέχνη δύσκολη). Συγκίνησε τους θεατές και τους καθήλωσε στις θέσεις τους για περισσότερες από δύο ώρες.
Ο Σμαραγδής, επίσης, εξιστορώντας τα εθελούσια πάθη του Καποδίστρια και τις συνωμοσίες που εξυφαίνονταν σε βάρος του αλλά και εναντίον του έθνους, καταγγέλλει ηχηρά δύο πυορροούσες πληγές του νεότερου κράτους: τον κοτζαμπασισμό και την ξενοκρατία. Δείχνει τον Καποδίστρια να παλεύει για κράτος ουδέτερο, σε τόπο ιερό, που θα αναδεικνυόταν σε παγκόσμια εστία γραμμάτων, τεχνών και επιστημών και όχι στο κακόγουστο ανέκδοτο με τους ξενόδουλους πρωθυπουργούς που σαν λιμασμένοι άρπαγες μαζεύουν ντουζίνες τα ακίνητα και κάνουν κι αυτοί αιτήσεις για αποζημιώσεις για τις… καλλιέργειές τους. Όσο υψώνεσαι εσωτερικά παρακολουθώντας να ξεδιπλώνεται σε πράξεις το μεγαλείο του Καποδίστρια, που πλήρωνε από τον τσέπη του ποικίλες αγαθοεργίες υπέρ των δυσπραγούντων, άλλο τόσο αγανακτείς με τα υποκείμενα και τους κολαούζους τους που λεηλατούν τον τόπο εδώ και δεκαετίες.
Επιπλέον, αυτό το φιλμ έχει και μια άλλη αρετή. Αποτελεί κάτι σαν ταχύρυθμο σεμινάριο για το 1821, τις διεθνείς σχέσεις και τις γεωπολιτικές ισορροπίες της εποχής, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της ελληνικής φυλής και τη νοοτροπία ορισμένων ηρώων του Αγώνα, που από κάποιο σημείο κι έπειτα υπολόγισαν περισσότερο το «εγώ» τους από το «εμείς». Καλό θα είναι, αν κάποτε υπάρξει πατριωτική κυβέρνηση της προκοπής, να προβάλλεται ο «Καποδίστριας» στους μαθητές.
Ένα μεγάλο μπράβο, χωρίς αστερίσκους και «ναι μεν, αλλά», στον σκηνοθέτη, στους ηθοποιούς, στους συντελεστές της ταινίας και σε όσους βοήθησαν να ολοκληρωθεί.
Ουκ ολίγα τα μείον του Καποδίστρια.
1ον. Δεν θέλησε να δώσει Σύνταγμα, με τη δικαιολογία πως οι Έλληνες δεν είχαν την παιδεία για να λειτουργήσουν πολιτειακά.
Μα, που να την εύρουν την παιδεία; Στα Δερβενάκια, στο Μανιάκι, στο Σούλι, στην Ντροπολιτσά, στη Χίο, στα Ψαρά; Πού; Αυτοί έχυναν το αίμα τους ποτάμι, όταν αυτός αβρόχοις ποσί αναρριχάτο τα αξιώματα σε διάφορες χώρες. Ικανότατος διπλωμάτης και κυβερνητικός, αλλά η σταδιοδρομία του τον έφερνε εκ των πραγμάτων σε ψυχική απόσταση από το γένος που από καρδιάς ήθελε να βοηθήσει.
2ον. Απόρροια του 1. Δεν είχε πολεμήσει. “Που ‘πα ρε καραμήτρο” στους μπαρουτοκαπνισμένους, που διεκδικούν βιλαέτια που απελευθέρωσαν;
3ον. Απόρροια του 2. Φυλακίζοντας τον γενάρχη των Μαυρομιχαλαίων, Πετρόμπεη, μιας οικογένειας με δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες πεσόντες ήρωες στον Αγώνα για την Ανεξαρτησία, ο Καποδίστριας σφράγισε τη μοίρα του.
Η προσβολή για τη μανιάτικη οικογένεια δεν θα έμενε αναπάντητη. Κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με μηδενισμό της μανιάτικης παράδοσης.
Ως εάν οι Μανιάτες να έπαυαν ξαφνικά να είναι Μανιάτες. Αυτό για τους ‘παραδοσιοκράτες’ που υμνούν την προσωπικότητα του υπέρμαχου της παράδοσης Καποδίστρια. Ήταν νεωτερικός ως το μεδούλι. Τα υπόλοιπα, να’ χαμε να λέγαμε.
Του το είχαν τάξει άλλωστε οι Μαυρομιχαλαίοι, δημοσίως και ευθαρσώς. “Πλέον είμαστε απέναντι.” Ήξερε πλέον τι επρόκειτο να συμβεί.
Η φυλάκιση Πετρόμπεη αποδεικνύει συν τοις άλλοις και μηδαμινή πολιτική οξυδέρκεια. Έναν Πετρόμπεη ουδέποτε τον φυλακίζεις. Συνεννοείσαι μαζί του για να καταλήξετε κάπου. Συγκριτικά, η αναγνώριση του ΚΚΕ από τον Καραμανλή.
4ον. Άρνηση να ενταχθεί στη Φιλική Εταιρεία. Αμέσως διεχώρισε τη θέση του ως Μονάδα έναντι ενός Συνασπισμού.
Πρόκειται για την επιτομή του ελιτισμού.
Πέραν των ανωτέρω αρνητικών, οι διοικητικές του αρετές αναμφίβολα άριστες. Αν και όχι οι απολύτως ενδεδειγμένες για ‘κείνο τον αγριεμένο λαό που μόλις ξέπλενε από τα ράκη του το αίμα του το αγιασμένο στις μάχες.
Η φιλοπατρία του ουδόλως αμφισβητείται, όμως υπήρξε πεφωτισμένος και ορθολογιστής έως το μεδούλι, παρά τις προσπάθειες που γίνονται για να φιλοτεχνηθεί ως το αντίθετο.
@Aν. Τομεας.
1. Τι Συνταγμα να δωσει.
Οταν ανελαβε η Ελλαδα ηταν ακομα σε εμπολεμη κατασταση με την Οθωμανικη Τουρκια.
Δεν προεχει το Συνταγμα οταν η Χωρα σου ειναι ακομα κατακτημενη.
Προεχει πρωτα η απελευθερωση.
Και αυτο το πετυχε.
2. Γιατι ποιοι ειχαν πολεμησει.
Οι Κωλλετηδες . οι Μαυροκορδατοι και οι οσοι πλειστει Ζαιμηδεςς και λοιποι κοτζαμπασηδες.
Αλλωστε δεν κληθηκε στην Ελλαδα για να παει να πολεμησει στα ταμπουρια.
Αλλα για να απελευθερωσει απο την Οθωμανικη Τουρκια την χωρα του και να την οργανωσει
3. Αν ερχονταν σε συννενοηση με τους Μαυρομιχαλεους θα υπεκυπτε στην συνεχεια στους κοτζαμπασηδες.
Αυτο ηθελε να αποφυγει.
Οτι δεν θα διαπλεκονταν με τον κοτζαμπασιμσμο που ηθελε την Ελλαδα ερμεο των διαπλοκων με τους ξενους.
4. Ενα σημαινον στελεχος της Ρωσικης διπλωματιας και του Τσαρου δεν θα μπορουσε ποτε να ειναι μελος μια συνομωτικης οργανωσης.
Περαν αυτων το μειονεκτημα του Καποδιστρια ηταν ο συχνα εμμονικος και αυταρχικος του χαρακτηρας που πραγματι
αρκετες φορες δεν αφηνε περιθωρια συννενοησης.
Αλλα κανεις δεν μπορει να του αρνηθει την αυταπαρνηση , την φιλοπατρια, το οραμα του για μια Ελλαδα οχι μονο του Μωρια και της Ρουμελης αλλα του ΡΩΜΑΙΙΚΟΥ!
Μια Ελλαδα ανεξαρτητη και αδεσμευτη
Και αυτο το οραμα του το πληρωσε με την αυτοθυσια του.
Δεν έχω δει την ταινία οπότε δεν γνωρίζω αν αναφέρεται πως ο Καποδίστριας μαζί με Γερμανό νομικό έσωσαν και διοργάνωσαν την σύγχρονη Ελβετία. Οι Ελβετοί τον τομούν με ανδριάντας και προτομής σε πόλεις και χωριά.
Άραγε πόσα αγάλματα του υπάρχουν στην Ελλάδα?
αμφιβάλλω αν έχουν διαβάσει καθόλου ιστορία του Καποδίστρια και γράφουν επαναλαμβάνοντας κάποια χαζό τσιτατα των δήθεν προοδευτικών.
δεν σκέπτονται ότι αν δεν υπήρχε αυτός σήμερα θα μιλούσαν ακόμα τουρκικά.
Άφησε πίσω του την υψηλότατη θέση στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή την αναγνώριση τα χρήματα τον ύψιλον τρόπο ζωής και ήλθε σε ένα ρημαγμένο τόπο
με τον Ιμπραήμ να έχει σχεδόν τελειώσει με τους επαναστάτες αυτοί δεν να αλληλσφαζονται τόπο ήδη καταχρεωμενο πριν καν αποκτήσει κρατική οντότητα
να κοιμάται σε ένα ράντζο χωρίς ποτέ να πάρει δημόσιο χρήμα και έκανε αγώνα από την μια με όλους αυτούς που έσφαζαν ο ένας τον άλλο και ήθελαν σαν φεουδάρχες να κηδεμονευουν τον τόπο και από την άλλη να δημιουργήσει αυτό το κράτος που σαν δομή υπάρχει σήμερα με μικρές μεταβολές.
πάλευε από την μια τους αισχρους Αγγλοσάξονες που ήθελαν ένα μικρό προτεκτοράτο λίγο έξω από την Πελοπόννησο ενώ αυτός ήθελε όλον τον ελληνικό χώρα σε Βαλκάνια και μικρά Ασία
και από την άλλη τις μηχανοραφιες των Ελλήνων κοτζαμπάσηδων και των Φαναριωτών πρακτόρων των Άγγλων που ήθελαν να αντικαταστήσουν τους Τούρκους και όχι την ανάσταση του εξαθλιωμενου λαού.
γνώριζε ότι θα τον σκότωναν από τότε που ήλθε όμως αγαπούσε τόσο πολύ την Ελλάδα που προσπάθησε να κάνει όσα περισσότερα μπορούσε για τους Έλληνες.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι στον τόπο αυτό ότι μετά από αυτόν κυβερνάνε συνεχώς μαυροκορδατοι ελληνόφωνοι και σήμερα οι περισσότεροι. ελληνες δεν γνώριζαν καν την λέξη Καποδίστριας όχι την ιστορία του όπως δεν γνωρίζουν γενικά ιστορία και σε λίγο ούτε την γλώσσα την ελληνική.
Για μένα το μεγάλο ερώτημα είναι
έπρεπε να έλθει ή όχι ;
και αν δεν είχε έλθει τι θα υπήρχε σήμερα σε αυτόν τον γεωγραφικό χώρο; έχει κανείς διερωτηθεί;
Μια από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες του οικουμενικού ελληνισμού που διέπρεπε και διαπρέπει σε αντίθεση με το μίζερο κράτος
Τα είπατε όλα ενσυνειδητος και αντίλογος,αυτοί οι κοτσαμπασηδες κυβερνάνε ακόμα την Ελλάδα ,για αυτό η έρημη πατρίδα βρίσκεται εκεί που βρίσκεται,όποιος προσπαθεί να την βγάλει από το τέλμα οι κοτσαμπασηδες αρχίζουν την δράση μαζί με τα φερεφωνα τους.
Το Σύνταγμα είναι απαραίτητη προϋπόθεση για μια πραγματικά ανεξάρτητη δημοκρατική χώρα. Όταν βέβαια σε αυτό περιλαμβάνεται και το όποιο άρθρο 86 ακόμα καλύτερα για κάποιους, εκλεγμένους και όχι μόνο. Μάλλον εκείνοι που βολεύονται είναι πολύ περισσότεροι από τους εκλεγμένους.
Υ.Γ. Η Ελλάδα “ευτύχησε” να γνωρίσει δύο Κυβερνήτες όλους κι όλους. Τον ένα τον 19ο και τον άλλο τον 20ο αιώνα. Δύσκολο να μας χρωστάει η ιστορία κάποιον για τον 21ο. Ελπίζουμε όμως.
Πολύ εύστοχο το άρθρο. Ιστορική παρακαταθήκη, και μάλιστα με τεράστια λαϊκή απήχηση, η ταινία του Σμαραγδή.
Στην αντίθετη μεριά βρίσκονται κάποιοι μίζεροι αρνητές του Καποδίστρια, είτε από άγνοια για την ιστορική προσφορά του στην Ελλάδα, είτε από ωφελιμιστική προσκόλληση στην τωρινή (εν Ελλάδι και εν Ε.Ε.) κλεπτοκρατία, είτε ακόμη και από αντιρωσικό μένος.
Ως απάντηση στους μίζερους αρνητές, πέραν από το άρθρο του Π. Λιάκου και κάποια εύστοχα σχόλια άνωθεν, μπορούν να προστεθούν ακόμη 2 σημαντικά στοιχεία:
– Ακόμη και σημαντικοί μελετητές του “εκσυγχρονιστικού” χώρου, με προεξάρχοντα τον Θάνο Βερέμη του ΕΛΙΑΜΕΠ, εξαίρουν την τεράστια ιστορική προσφορά του Καποδίστρια.
– Ο σπουδαιότερος πολέμαρχος της Επανάστασης, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, είχε αγαστή συνεργασία με τον Καποδίστρια, παρά τις εντελώς διαφορετικές αφετηρίες και εμπειρίες τους.
Aν ήταν τόσο σπουδαίος ο Καποδίστριας γιατί δεν τιμάται δεόντως από το ελληνικό κράτος;
Ως λαϊκή φήμη κυκλοφορεί ακόμα πως “αν ζούσε ο Καποδίστριας σήμερα θα ήμασταν σοβαρό κράτος”.
@ ANTIΛΟΓΟΣ
Ο Καποδίστριας άργησε χαρακτηριστικά να κατέλθει στην Ελλάδα να αναλάβει. Μετά το 1822, οπότε και “τα έσπασε” με τον τσάρο, όταν αυτός αρνήθηκε να συνδράμει με πράξεις τον αγώνα, ο Καποδίστριας πήρε μετάθεση για την Ελβετία, όπου και μεγαλούργησε.
Είναι η Συνέλευση της Τροιζήνας το 1827 νομίζω, που τον κάλεσε να αναλάβει το ΗΔΗ απελευθερωμένο έθνος, ενώ και πλείστοι όσοι από τους κοτζαμπάσηδες που αναφέρεις, ο ίδιος ο Πετρόμπεης μάλιστα, εκτός του ότι είχαν πολεμήσει (πλην Κωλέτη), του είχαν πολύ νωρίς προτείνει να αναλάβει την ηγεσία στον Αγώνα, αναγνωρίζοντας αυτοί οι ίδιοι τις διοικητικές ικανότητές του, την διεθνή εμπειρία και απήχησή του.
Δεν είπε κανείς να έλθει να πολεμήσει στα ταμπούρια ένας κορυφαίος διπλωμάτης, αλλά μιας και το αναφέρεις, καλόν θα ήταν να διαθέτει και βιωματική γνώση του πολέμου, ώστε να μπορεί να συνεννοηθεί με ανθρώπους που διέθεταν την ψυχοσύνθεση του πολέμαρχου.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι θα είχε συμβεί εάν είχε προτιμήσει να μιλήσει ή εάν ήταν από ιδιοσυγκρασία δυνατόν να μιλήσει με τον Πετρόμπεη.
Αυτός όμως αργότερα, έδειξε μεγαλείο ψυχής και μίλησε με τα κολακευτικότερα λόγια για τον κυβερνήτη.
Τέλος, όποιος έχει διαβάσει τον Όρκο της Φιλικής Εταιρείας ουδέποτε θα αποκαλούσε περιφρονητικά ‘συνωμοτική οργάνωση’ μια οργάνωση στην οποία το Έθνος οφείλει την αναγέννησή του από τις οθωμανικές στάχτες. Και στα υπόψιν, η Φιλική Εταιρεία ήταν “ρωσογενής”, επομένως ίσως υπήρξε και κάποιος ‘ανταγωνισμός’. Η άρνησή του στον Υψηλάντη εγγράφεται στα αρνητικά του Καποδίστρια.
,
ΥΓ εάν ο τσάρος δεν είχε “στρίψει” τη ρότα, ο Καποδίστριας θα παρέμενε κορυφαίος κυβερνητικός παράγοντας της Ρωσίας και η Ελλάδα θα ήταν υπό την επιρροή της.
Δεν έχω δει την ταινία και δεν γνωρίζω εάν αναφέρεται σε όσα παρέθεσα παραπάνω. Θα έπρεπε όμως για να μην είναι μονόπλευρη.