Του Δημήτρη Γαρούφα*
Πριν από 10 χρόνια (στις 19/4/2015) σε εφημερίδα της Θεσσαλονίκης είχε δημοσιευτεί κείμενό μου με τίτλο «Η περίπτωση της Αμφίπολης» και με αφορμή αυτό είχα λάβει ηλεκτρονικά την παρακάτω επιστολή:
«Είμαι η Μαρία-Ευγενία Φραντσίσκο, υπότροφος φοιτήτρια του ΑΠΘ από Αργεντινή και σπουδάζω αρχαιολογία στο ΑΠΘ (τώρα είμαι επί πτυχίω).
Διάβασα το άρθρο σας στο Agelioforos.gr σχετικά με την Αμφίπολη και τον τύμβο Καστά. Συμφωνώ με όλα αυτά που έχετε γράψει και πραγματικά λυπάμαι που από το κράτος δεν δίνουν σημασία στον χώρο, και σαν αρχαιολόγος και φιλέλληνας που είμαι δεν μπορώ να καταλάβω.
Πέρσι με κάλεσαν από διάφορα πανεπιστήμια της Αργεντινής να μιλήσω για τον τύμβο, γιατί τους έκανε μεγάλη εντύπωση το εύρημα, και επειδή δεν υπάρχουν αρχαιολόγοι στην ειδικότητά μου στην Αργεντινή, έκανα πολλές παρουσιάσεις δείχνοντας τα ευρήματα και τις εξελίξεις της ανασκαφής από την κυρία Περιστέρη. Μπορείτε να δείτε, λοιπόν, ότι και μέχρι σε μακρινές χώρες έφτασαν τα νέα.
Υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον σε όλο τον κόσμο και είναι ακατανόητο πώς δεν εκμεταλλεύονται αυτό τουλάχιστον από την οικονομική πλευρά σε εποχές κρίσης. Ενδιαφέρομαι πραγματικά στο να κάνω κάτι να προβάλει αυτή την ανασκαφή και να βοηθήσω και μέσα στην Ελλάδα να μη μένει στο παρελθόν ξεχασμένο αυτό το τεράστιο έργο που γίνεται τώρα στην Αμφίπολη. Με εκτίμηση. Μαρία-Ευγενία Φραντσίσκο».
Η επιστολή της αρχαιολόγου από την Αργεντινή ήταν απόδειξη του παγκόσμιου ενδιαφέροντος για την Αμφίπολη αλλά και έκφραση της απορίας όλων για τη μη ολοκλήρωση του ανασκαφικού έργου και μη αξιοποίηση του μνημείου αυτού. Λογικά θα περίμενε κάποιος ότι, έπειτα από το παγκόσμιο ενδιαφέρον, η ελληνική Πολιτεία θα φρόντιζε για ολοκλήρωση της ανασκαφής και δημιουργία των προϋποθέσεων να είναι σύντομα επισκέψιμο το μνημείο, ώστε η χώρα να έχει και οικονομικά οφέλη από τον ποιοτικό τουρισμό που θα φέρει, αλλά και σε άλλα επίπεδα, διότι η Αμφίπολη με την ιστορία της ως ορμητηρίου του Μακεδονικού Ελληνισμού υπενθυμίζει προς κάθε κατεύθυνση τη διαχρονική παρουσία του Ελληνισμού στην περιοχή και την προσφορά του Μακεδονικού Ελληνισμού που ένωσε τον Ελληνισμό και τον οδήγησε στο θαύμα της μεγάλης εξόρμησής του στην Ανατολή.
Στις 30/9/15 η επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας που αποκάλυψε το ταφικό μνημείο στην τοποθεσία «Καστά» της Αμφίπολης Κατερίνα Περιστέρη και συνεργάτες της ανακοίνωσαν σε εκδήλωση στο ΑΠΘ ότι από τα ευρήματα (αποδείξεις παραλαβής έργου σε συνδυασμό με τα χαραγμένα στα μάρμαρα μονογράμματα του Ηφαιστίωνα και του Αντίγονου του μονόφθαλμου) πιστοποιείται ότι το μνημείο κατασκευάστηκε από τον Δεινοκράτη με εντολή του Μ. Αλεξάνδρου για τον αγαπημένο του στρατηγό Ηφαιστίωνα και η κατασκευή πρέπει να ολοκληρώθηκε από τον Αντίγονο τον μονόφθαλμο, τον γηραιότερο στρατηγό του Μ. Αλεξάνδρου, ο οποίος διαδέχτηκε τον Ηφαιστίωνα στα καθήκοντά του ως διαχειριστού του Ταμείου για την κατασκευή μνημείων σε όλη την αυτοκρατορία.
Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε πάλι παγκόσμιο ενδιαφέρον (υπήρξαν και κάποιες αμφισβητήσεις από άλλους αρχαιολόγους – κάποιοι εξ αυτών μάλιστα εξέφρασαν άποψη χωρίς να έχουν δει τα ευρήματα), ενώ πολλά θέματα είναι ακόμη προς έρευνα (π.χ. ο ρόδακας στη Βεργίνα είναι οκτάφυλλος αλλά στην Αμφίπολη εννιάφυλος κι αυτό πιθανόν να σηματοδοτεί κάτι). Σε κάθε περίπτωση, έχουμε ένα μοναδικό ταφικό μνημείο σε παγκόσμιο επίπεδο με περίβολο 497 μέτρα και ύψους 3 μέτρων, με επένδυση λευκού θασίτικου μαρμάρου, ενώ το ίδιο το μνημείο με τα αγάλματα σφιγγών στην είσοδο, τις Καρυάτιδες και τα εντυπωσιακά ψηφιδωτά με την αρπαγή της Περσεφόνης είναι μοναδικό και εντυπωσιακό.
Επανέρχομαι σ΄ αυτό το θέμα γιατί από το 2015 πέρασαν 10 χρόνια κι ακόμη δεν ολοκληρώθηκαν τα έργα διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου και ανάδειξης του μνημείου… Σε κάθε περίπτωση, όμως, το υπουργείο Πολιτισμού δεν λέει τίποτα για τη συνέχιση των ανασκαφών, δεδομένου ότι (όπως μου ανέφεραν και μέλη της ανασκαφικής ομάδας) οι φασματοσκοπήσεις έχουν δείξει ότι στον ίδιο λόφο-τύμβο υπάρχουν και άλλοι δύο χώροι που δεν έχουν αποκαλυφθεί… Τι λέει επ’ αυτού το υπουργείο Πολιτισμού; Θα δοθούν χρήματα για ολοκλήρωση του ανασκαφικού έργου;
Τελειώνοντας, επισημαίνω ότι η Αμφίπολη έχει έναν τεράστιο αρχαιολογικό χώρο με σημαντικά μνημεία (αρχαίο Γυμνάσιο με τον μοναδικό εφηβαρχικό νόμο-κώδικα δεοντολογίας των αθλητών, ελληνιστικές οικίες, εκατοντάδες τάφους, τμήματα του αρχαίου τείχους που περιγράφει ο Θουκυδίδης, παλαιοχριστιανικές εκκλησίες στην αρχαία ακρόπολη κ.λπ.), όλα με ελληνικές επιγραφές και θα έπρεπε να αναδειχθεί και να αξιοποιηθεί από τη χώρα μας ως ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα του Μακεδονικού Ελληνισμού, και για οικονομικούς λόγους (προσέλκυση ποιοτικού τουρισμού) αλλά και γιατί τα μνημεία της Αμφίπολης «φθέγγονται» από τα βάθη της ιστορίας για τη διαχρονική παρουσία του Ελληνισμού στην περιοχή αλλά και εκφράζοντας το πνεύμα του οικουμενικού Ελληνισμού, που πρέπει να έχει οδηγό και η σημερινή Ελλάδα.
*Δικηγόρος-πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης
