Το τελευταίο χαρτί του Ντόναλντ Τραμπ

Η επιστροφή στις πολεμικές επιχειρήσεις με το Ιράν αποτελεί την πλέον κρίσιμη παρτίδα για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, που έρχεται αντιμέτωπος με τεράστια προβλήματα στο εσωτερικό της χώρας του

Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν και να επιστρέψει δυναμικά στις στρατιωτικές επιχειρήσεις προκαλεί πλέον σοβαρά ερωτηματικά αναφορικά τόσο με το μέλλον της ίδιας της σύγκρουσης, όσο όμως και με τις αντανακλάσεις που θα έχει και σε πολιτικό επίπεδο.

Αναλυτές ήδη επισημαίνουν πως όσα συμβαίνουν πλέον στο καυτό μέτωπο της Μέσης Ανατολής αποτυπώνουν με γλαφυρό τρόπο, μεταξύ άλλων, και το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει η αμερικανική στρατηγική ύστερα από σχεδόν πέντε μήνες πολέμου – με τον Αμερικανό πρόεδρο να παίζει ίσως το πιο «κρίσιμο χαρτί» σε αυτό που μετεξελίσσεται σε μια από τις πιο επικίνδυνες παρτίδες της προεδρίας του. Ο Λευκός Οίκος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να αποκρύψει. Παρά τις αεροπορικές επιδρομές, τις οικονομικές κυρώσεις και τη στρατιωτική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών, η Τεχεράνη εξακολουθεί να κρατά στα χέρια της το σημαντικότερο γεωπολιτικό όπλο της περιοχής, τα Στενά του Ορμούζ.

Η κατάρρευση του μνημονίου κατανόησης, που είχε παρουσιαστεί τον Ιούνιο ως η βάση μιας νέας ισορροπίας ανάμεσα στις δύο χώρες, επανέφερε την κρίση σχεδόν στο σημείο όπου βρισκόταν πριν από μήνες. Η συμφωνία προέβλεπε την προσωρινή άρση μέρους των αμερικανικών κυρώσεων, οικονομική ενίσχυση προς το Ιράν και επανέναρξη της ομαλής ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ. Σε αντάλλαγμα, η Τεχεράνη θα συμμετείχε σε νέες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα και ταυτόχρονα θα διασφάλιζε την ελεύθερη διέλευση των εμπορικών πλοίων.

Οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων και η ουσιαστική παρεμπόδιση της κυκλοφορίας στα Στενά έδειξαν όμως ότι το Ιράν δεν ήταν διατεθειμένο να εγκαταλείψει το σημαντικότερο διαπραγματευτικό του πλεονέκτημα. Για πρώτη φορά ύστερα από δεκαετίες απειλών, η Τεχεράνη επέλεξε να χρησιμοποιήσει στην πράξη το χαρτί του Ορμούζ. Το ερώτημα, όμως, είναι «γιατί τώρα;». Για περισσότερο από 40 χρόνια, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές του πολέμου Ιράν – Ιράκ, ή ακόμη και κατά τις διαδοχικές κρίσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ιρανική ηγεσία απέφευγε να κλείσει τα Στενά. Και ο λόγος ήταν απλός, καθώς μια τέτοια ενέργεια θα έπληττε πρώτα τα δικά της έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου και θα προκαλούσε μια ευρεία στρατιωτική αντίδραση της Δύσης.

Η σημερινή συγκυρία, όμως, είναι ριζικά διαφορετική. Μετά τις αμερικανικές επιθέσεις, την καταστροφή πολλών ιρανικών στρατιωτικών υποδομών και την εξόντωση κορυφαίων στελεχών του καθεστώτος, η ηγεσία της Τεχεράνης φαίνεται να θεωρεί ότι έχει πλέον περισσότερα να κερδίσει από μια στρατηγική «υψηλού ρίσκου» παρά από τη συνέχιση μιας πολιτικής αυτοσυγκράτησης. Αρκετοί αναλυτές εξηγούν αυτή τη μεταστροφή μέσα από τη «θεωρία της προοπτικής», σύμφωνα με την οποία οι ηγέτες συχνά αναλαμβάνουν μεγαλύτερα ρίσκα όταν πιστεύουν ότι βρίσκονται ήδη σε κατάσταση καταγραφής απωλειών που δύσκολα μπορούν να ελέγξουν. Υπό αυτό το πρίσμα λοιπόν, το Ορμούζ μετατρέπεται από διαπραγματευτικό εργαλείο σε μέσο αντιποίνων, αλλά και σε ισχυρό όπλο πίεσης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα σήμερα για την Ουάσινγκτον παραμένει το ότι, παρά τις επιτυχίες των αμερικανικών βομβαρδισμών, ακόμα δεν έχει βρει τρόπο να εξουδετερώσει το συγκεκριμένο πλεονέκτημα του Ιράν.

Τρόπος Άμυνας

Αμερικανοί στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η πλήρης ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αεροπορικές επιδρομές ή με τη συνοδεία εμπορικών πλοίων από το Πολεμικό Ναυτικό. Το Ιράν έχει επενδύσει επί δεκαετίες σε έναν ασύμμετρο τρόπο άμυνας: διασκορπισμένες πυραυλικές εγκαταστάσεις, κινητοί εκτοξευτές, drones, μικρά ταχύπλοα και ναρκοπέδια, τα οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν χωρίς κεντρικές εντολές. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν οι Ηνωμένες Πολιτείες καταστρέψουν σημαντικό μέρος των στρατιωτικών υποδομών, η Τεχεράνη διατηρεί την ικανότητα να προκαλεί σοβαρή αναστάτωση στη διεθνή ναυσιπλοΐα. Οι εκτιμήσεις πρώην στελεχών του Πενταγώνου είναι αποκαλυπτικές, καθώς αναφέρουν πως για να εξασφαλιστεί πλήρως το Ορμούζ θα απαιτούνταν χερσαία επιχείρηση με τη συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών, οι οποίοι θα έπρεπε να ελέγξουν εκατοντάδες χιλιόμετρα ιρανικής ακτογραμμής και μεγάλο μέρος της ενδοχώρας. Και για ευνόητους λόγους, ένα τέτοιο σενάριο, δεν βρίσκεται καν στο τραπέζι.

Κι εδώ βρίσκεται ίσως, το μεγαλύτερο πρόβλημα του Ντόναλντ Τραμπ. Ο πόλεμος έχει ήδη κοστίσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια. Ο Λευκός Οίκος έχει ζητήσει πρόσθετη έκτακτη χρηματοδότηση άνω των 67 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η αύξηση των τιμών του πετρελαίου απειλεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κάθε νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ μεταφράζεται σχεδόν αυτόματα σε άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου και, τελικά, σε ακριβότερη βενζίνη και για τον Αμερικανό καταναλωτή. Πρόκειται για μια εξέλιξη με σοβαρές πολιτικές προεκτάσεις, που ο Τραμπ σαφώς και θέλει πάση θυσία να αποφύγει εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Παράλληλα, η αμερικανική κοινή γνώμη εμφανίζεται ολοένα και πιο επιφυλακτική απέναντι σε ακόμα μία μακροχρόνια στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή. Ένα σημαντικό τμήμα της εκλογικής βάσης του ίδιου του Τραμπ, άλλωστε, είχε στηρίξει την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο ακριβώς επειδή αυτός υποσχόταν τον τερματισμό των λεγόμενων «ατελείωτων πολέμων» της προηγούμενης περιόδου. Και σήμερα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με το ακριβώς αντίθετο.

Παιχνίδι υπομονής με φόντο… δημοσιονομική πανωλεθρία

Οι τελευταίες κινήσεις του Αμερικανού προέδρου αποτυπώνουν αυτή την πίεση που βιώνει, αλλά και τις προσπάθειες της Ουάσινγκτον να τη μεταφέρει στην απέναντι πλευρά. Και το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι τόσο το ποιος διαθέτει ισχυρότερο στρατό, αλλά ποιος θα μπορέσει να αντέξει περισσότερο.

Το Ιράν γνωρίζει ότι ο αποκλεισμός των Στενών περιορίζει τις εξαγωγές πετρελαίου και στερεί πολύτιμα έσοδα από την οικονομία του. Ποντάρει, όμως, στο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πολύ μικρότερα πολιτικά περιθώρια για μια μακρά σύγκρουση, ιδιαίτερα όταν αυτή συνοδεύεται από αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, δημοσιονομικό κόστος και φθορά της δημοτικότητας του προέδρου. Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ δεν μπορεί εύκολα να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα αφήνει το Ιράν να διατηρεί τον έλεγχο του Ορμούζ και το πυρηνικό του πρόγραμμα σχεδόν ανέπαφο.

Μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με πολιτική ήττα, ιδιαίτερα μετά τις δεσμεύσεις του ότι θα πετύχει μια πολύ καλύτερη συμφωνία από εκείνη της κυβέρνησης Ομπάμα το 2015. Γι’ αυτό και οι τελευταίες κινήσεις του μοιάζουν περισσότερο με την προσπάθεια ενός προέδρου που παίζει το τελευταίο ισχυρό χαρτί που διαθέτει. Ο αποκλεισμός, οι βομβαρδισμοί και η οικονομική πίεση αποτελούν πλέον τα βασικά εργαλεία του για να αναγκάσει την Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Το πρόβλημα είναι ότι το Ιράν δείχνει να έχει προετοιμαστεί ακριβώς για αυτή τη στιγμή. Για πόσο; Αυτό μένει να αποδειχθεί.

Πηγή: dimokratia.gr