Συνεχείς επιχειρήσεις για τραυματισμένους, εγκλωβισμένους ή εξαντλημένους πεζοπόρους – Επικίνδυνες και για τους διασώστες
Του Νίκου Φωτόπουλου
Το βουνό των Θεών δε συγχωρεί τα ανθρώπινα λάθη! Από τον άτυχο Ισπανό ορειβάτη που έχασε τη ζωή του στις «χιονούρες» του Ολύμπου έως τις συνεχείς επιχειρήσεις για τραυματισμένους, εγκλωβισμένους ή εξαντλημένους πεζοπόρους, το ψηλότερο βουνό της χώρας βρίσκεται και φέτος στο επίκεντρο μιας ανησυχητικής πραγματικότητας.
Τα περιστατικά ατυχημάτων και δυστυχημάτων αυξάνονται, οι διασώστες επιχειρούν όλο και πιο συχνά σε δύσκολες συνθήκες, ενώ ακόμη και εκπαιδευμένοι πυροσβέστες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την πίεση που δέχονται.
«Μέσα σε τέσσερις μήνες είχαμε οκτώ συμβάντα, εκ των οποίων τα δύο θανατηφόρα», ανέφερε το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Πυροσβεστικών Υπαλλήλων, Γιάννης Ιωαννίδης, περιγράφοντας μια κατάσταση διαρκούς κινητοποίησης για τις δυνάμεις διάσωσης που επιχειρούν στον Όλυμπο, το τελευταίο χρονικό διάστημα.
Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια νέα πραγματικότητα. Το βουνό των Θεών προσελκύει κάθε χρόνο ολοένα και περισσότερους επισκέπτες, Έλληνες και ξένους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες και η αυξανόμενη δημοτικότητα της πεζοπορίας έχουν μετατρέψει τον Όλυμπο σε πόλο έλξης για χιλιάδες ανθρώπους. Ωστόσο, πολλοί από αυτούς φαίνεται πως υποτιμούν τις δυσκολίες που κρύβει ένα αλπικό πεδίο, ιδιαίτερα όταν οι συνθήκες αλλάζουν απότομα…
Ο Ζαφείρης Τρόμπακας, διευθυντής εκπαίδευσης της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης, εξηγεί στη «Θ» ότι η φετινή χρονιά παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα. Ο χειμώνας καθυστέρησε και χιονοπτώσεις σημειώθηκαν ακόμη και μέσα στον Απρίλιο. Ως αποτέλεσμα, χιονούρες και παγωμένα περάσματα διατηρήθηκαν σε μεγάλα υψόμετρα πολύ αργότερα από το συνηθισμένο. Την ίδια ώρα, οι υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν στις χαμηλότερες περιοχές δημιουργούν μια παραπλανητική εικόνα ασφάλειας. Πολλοί ξένοι επισκέπτες βλέπουν καλοκαιρινές συνθήκες στο Λιτόχωρο ή στους πρόποδες του βουνού και θεωρούν ότι το ίδιο ισχύει και στα 2.000 ή 2.500 μέτρα. Όταν όμως βρεθούν μπροστά σε χιονούρες ή παγωμένες πλαγιές, συχνά δεν διαθέτουν ούτε τον εξοπλισμό ούτε την εμπειρία για να κινηθούν με ασφάλεια.
«Από τη στιγμή που κάποιος πατήσει σε χιόνι με αθλητικό παπούτσι, οι πιθανότητες να γλιστρήσει είναι πολύ μεγάλες», επισημαίνει ο κ. Τρόμπακας, υπογραμμίζοντας ότι το σημαντικότερο κομμάτι του εξοπλισμού είναι το κατάλληλο υπόδημα.
Η περίπτωση του iσπανού ορειβάτη, που έχασε τη ζωή του σε περιοχή του βουνού όπου υπήρχαν χιονούρες, είναι χαρακτηριστική των κινδύνων που κρύβει η λανθασμένη εκτίμηση των συνθηκών. Δεν είχε κατάλληλα παπούτσια, δεν είχε κατάλληλο εξοπλισμό κι από το καταφύγιο τον προειδοποίησαν να μη φύγει μόνος, αλλά δεν άκουσε…
Αντίστοιχα, η βρετανίδα ορειβάτισσα που τραυματίστηκε σε παρόμοιο πεδίο στάθηκε πιο τυχερή, καθώς εντοπίστηκε και διασώθηκε εγκαίρως.
Από τις πιο απαιτητικές διασώσεις
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τους επισκέπτες. Αφορά και όσους καλούνται να τους διασώσουν. Οι επιχειρήσεις στον Όλυμπο είναι από τις πιο απαιτητικές που αναλαμβάνει το Πυροσβεστικό Σώμα. Σε αρκετές περιπτώσεις κινητοποιούνται δεκάδες πυροσβέστες, ορειβατικές ομάδες της ΕΜΑΚ, στελέχη της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης και εναέρια μέσα. Συχνά οι επιχειρήσεις εξελίσσονται σε δύσβατες πλαγιές, σε μεγάλα υψόμετρα και υπό ιδιαίτερα δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Οι πυροσβέστες που επιχειρούν στο βουνό κάνουν λόγο για έντονη καταπόνηση. Όπως επισημαίνουν, οι διασώσεις πραγματοποιούνται παράλληλα με όλες τις υπόλοιπες υποχρεώσεις της υπηρεσίας, από την αντιπυρική περίοδο μέχρι τα τροχαία ατυχήματα και τις υπόλοιπες έκτακτες ανάγκες. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι ίδιες ομάδες καλούνται να συμμετάσχουν σε διαδοχικές επιχειρήσεις μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα.
Καλλιέργεια ορειβατικής παιδείας
Παρά τις συχνές συζητήσεις που ακολουθούν κάθε σοβαρό περιστατικό, ο Ζαφείρης Τρόμπακας εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε προτάσεις για απαγορεύσεις ή περιορισμούς πρόσβασης. Όπως σημειώνει, η εφαρμογή τέτοιων μέτρων είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο φαίνεται.
«Αν αποφασίσουμε ότι απαγορεύεται η πρόσβαση σε χειμερινό πεδίο, ποιος θα καθορίσει από ποιο υψόμετρο και πάνω θεωρείται επικίνδυνο; Ποιος θα το ελέγχει και πώς θα εφαρμόζεται;» είναι λίγα μόνο από τα ερωτήματα που θέτει.
Για τον ίδιο, η απάντηση βρίσκεται πρωτίστως στην ενημέρωση και στην καλλιέργεια ορειβατικής παιδείας. Τα καταφύγια του Ολύμπου ενημερώνουν συστηματικά τους επισκέπτες για τις συνθήκες που επικρατούν στο βουνό, τον απαραίτητο εξοπλισμό και τους κινδύνους που ενδέχεται να συναντήσουν. Σε αρκετές περιπτώσεις οι υπεύθυνοι προτρέπουν ακόμη και να αναβληθεί μια ανάβαση όταν οι συνθήκες δεν είναι κατάλληλες. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί επιμένουν να συνεχίσουν…
Η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης υπενθυμίζει ότι το βουνό αποτελεί περιβάλλον αυξημένης επικινδυνότητας και ότι η προσωπική ευθύνη αποτελεί βασική αρχή της ορειβασίας, όπως άλλωστε προβλέπει και η Διακήρυξη του Τιρόλου, ένα από τα σημαντικότερα διεθνή κείμενα αρχών για τα ορεινά αθλήματα (ΣΣ είναι ο διεθνής κώδικας δεοντολογίας για το βουνό και την ορειβασία που συντάχθηκε το 2002 από τη Διεθνή Ομοσπονδία Αναρρίχησης και Ορειβασίας).
Οι διασώστες συστήνουν στους επισκέπτες να ενημερώνονται για τον καιρό πριν ξεκινήσουν, να γνωστοποιούν τη διαδρομή και την ώρα επιστροφής τους σε συγγενείς ή φίλους, να μελετούν τον βαθμό δυσκολίας της διαδρομής και να διαθέτουν βασικό εξοπλισμό ασφαλείας, όπως φακό, σφυρίχτρα, ατομικό φαρμακείο, ισοθερμική κουβέρτα, σκούφο και γάντια ακόμη και μέσα στο καλοκαίρι. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον χρωματισμό του ρουχισμού, καθώς τα έντονα χρώματα διευκολύνουν σημαντικά τον εντοπισμό ενός ατόμου σε περίπτωση ατυχήματος.
Την ώρα που οι θερμοκρασίες στα μεγάλα υψόμετρα παραμένουν κάτω από το μηδέν και οι χιονούρες εξακολουθούν να υπάρχουν σε αρκετά σημεία του βουνού, οι άνθρωποι που γνωρίζουν καλύτερα από όλους τον Όλυμπο στέλνουν ένα σαφές μήνυμα. Το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας παραμένει ένας μοναδικός προορισμός, αλλά δεν παύει να είναι ένα απαιτητικό και συχνά απρόβλεπτο ορεινό περιβάλλον. Κι όσο περισσότεροι το προσεγγίζουν χωρίς την απαραίτητη προετοιμασία, τόσο συχνότερα θα ηχούν οι σφυρίχτρες των διασωστικών συνεργείων στις πλαγιές του.
Στα χαρτιά έχουν μείνει οι έξι βάσεις ελικοπτέρων
Η δημιουργία βάσης ελικοπτέρου στο Λιτόχωρο και συγκεκριμένα στο στρατόπεδο της ταξιαρχίας που εδρεύει στην περιοχή, αποτελεί εδώ και χρόνια αίτημα των πυροσβεστών και διασωστών οι οποίοι επιχειρούν στον Όλυμπο.
«Τώρα, αν χρειαστεί ελικόπτερο σε επιχείρηση διάσωσης έρχεται από Αθήνα ή από Βόλο και κάνει απλώς την παραλαβή φορείου, αφού εμείς έχουμε ανέβει πεζή στο βουνό. Αυτό σημαίνει χάσιμο χρόνου… Αν υπήρχε ελικόπτερο στο Λιτόχωρο, θα ανέβαζε επάνω τους διασώστες για να επιχειρήσουν άμεσα και προφανώς θα είχαν σωθεί ανθρώπινες ζωές», εξήγησε στη «Θ» το μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Πυροσβεστικών Υπαλλήλων, Γιάννης Ιωαννίδης.
Το ελικόπτερο είχε προβλεφθεί με το σχέδιο για τη δημιουργία του Εθνικού Μηχανισμού Εναέριας Έρευνας και Διάσωσης «Θεοφάνης Ερμής Θεοχαρόπουλος» (ΕΜΕΕΔ) που θεσπίστηκε με τον Νόμο 4989/2022 από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
Η δημιουργία του αποτέλεσε κυβερνητική δέσμευση του ίδιου του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, μετά τον τραγικό και πρόωρο χαμό του 21χρονου αθλητή ορειβατικής αναρρίχησης, Θεοφάνη Ερμή Θεοχαρόπουλου, τον Ιανουάριο του 2022 στα Τζουμέρκα, έπειτα από πτώση σε χαράδρα, καθώς η έλλειψη εξειδικευμένου εναέριου μηχανισμού άμεσης επέμβασης στον χερσαίο χώρο είχε ως αποτέλεσμα η επιχείρηση προσέγγισης και διακομιδής του να διαρκέσει αρκετές ώρες…
Ο σχεδιασμός προέβλεπε τη δημιουργία έξι βάσεων Ετοιμότητας / Επιφυλακής σε όλη τη χώρα, με στόχο την άμεση απόκριση των ελικοπτέρων εντός 45 λεπτών από την ειδοποίηση. Οι αρχικές τοποθεσίες περιλάμβαναν:
1. Ελευσίνα
2. Θεσσαλονίκη
3. Λάρισα (ή Λιτόχωρο στο στρατόπεδο της Ταξιαρχίας)
4. Ηράκλειο Κρήτης
5. Άκτιο
6. Ανδραβίδα (ή Ιωάννινα στον αρχικό σχεδιασμό)
Καίτοι ο νόμος ψηφίστηκε το 2022 και συμπληρώθηκε με μεταγενέστερες διατάξεις (Ν. 5075/2023), η ενεργοποίηση του μηχανισμού έχει αντιμετωπίσει γραφειοκρατικές και επιχειρησιακές καθυστερήσεις, καθώς εκκρεμούν απαραίτητες Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις (ΚΥΑ) για την πλήρη ανάπτυξη των βάσεων και τη στελέχωσή τους. Με απλά λόγια, παρά τις εξαγγελίες Μητσοτάκη, ο σχεδιασμός δεν υλοποιήθηκε ποτέ…
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»
Πηγή: thitanews.gr
