Επιστροφή στο Αρχαίο Ελληνικό Δάσος

Του Φαήλου Μ. Κρανιδιώτη*

Τα πεύκα είναι το καλύτερο υλικό για τις πυρκαγιές. Όρθιες μολότοφ, που περιμένουν τη θρυαλλίδα της ανάφλεξης. Τα μικρά πευκάκια που φυτρώνουν στην καμένη γη από τους σπόρους που είχαν μείνει, αν δεν ξανακαεί η περιοχή και δεν βοσκήσουν κατσίκια, που τρώνε και τη φλούδα από τα δέντρα, θα ξαναγίνουν δάσος ύστερα από μερικά χρόνια, για να αποτελέσουν την καύσιμο ύλη για επόμενη καταστροφή. 

Έχω αναφερθεί ξανά στο ζήτημα και στο άρθρο του αείμνηστου Μάργαρη, που μου κέντρισε προ πολλών ετών το ενδιαφέρον. Το αρχαίο ελληνικό δάσος, αυτό που βλέπεις ακόμα να σώζεται, π.χ., στην Αρκαδία και αλλού, κομμάτι του αρχαίου ευρωπαϊκού δάσους, είχε κύριο δέντρο τη δρυ, τη βελανιδιά, τα διάφορα είδη της. Γι’ αυτό άλλωστε η δρυς ήταν ιερό δέντρο για τους Ινδοευρωπαϊκούς λαούς. Αν δεν έχετε πάει στη Βεργίνα, το οφείλετε στην ψυχή σας να την επισκεφθείτε. Μαζί με τα άλλα, τα εκπληκτικά ευρήματα, που οφείλουμε στον σπουδαίο ευπατρίδη Αρχαιολόγο, τον Μανώλη Ανδρόνικο, θα δείτε στο Μουσείο της και τα θαύματα της Αρχαίας χρυσοχοΐας και μικροτεχνίας, στεφάνια και άλλα κοσμήματα με φύλλα βελανιδιάς και τους καρπούς της, τα βελανίδια. 

Για χιλιάδες χρόνια, οι δρύες έπαιζαν σημαντικό ρόλο στη ζωή των Ελλήνων που ζούσαν μέσα στο δάσος, μαζί του, υλοτομώντας τα ξεραμένα ή άρρωστα δέντρα για διάφορες χρήσεις, συλλέγοντας τα βελανίδια, για ζωοτροφή αλλά και χρήση στη βυρσοδεψία. Ένα κομμάτι αυτού του αρχαίου ελληνικού δάσους επιβιώνει στην Κέα, όπου μια φιλότιμη Αμερικανίδα αναβίωσε τις οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τις βελανιδιές και τους καρπούς τους. Γιατί υπάρχει και παλιά, αλλά τόσο σύγχρονη και λογική αντίληψη, που λέει πως το δάσος θα επιβιώσει με μεγαλύτερη ασφάλεια όχι σαν αποκλεισμένο μουσείο, που το βλέπουμε ως επισκέπτες, αλλά με τους ανθρώπους να έχουν, όπως χιλιάδες χρόνια, ήπιες δραστηριότητες μέσα του, ζώντας μαζί του. Η υλοτομία μόνο των ξερών δέντρων ή των άρρωστων, η βόσκηση ζώων που δεν το καταστρέφουν αποψιλώνουν το δάσος από τη μελλοντική καύσιμη ύλη της πυρκαγιάς.

Τη χαλέπιο πεύκη την έφεραν οι Ρωμαίοι – μεγαλώνει γρήγορα και καίγεται ακόμη πιο γρήγορα. Σιγά σιγά εκτόπισε από πολλές περιοχές τα αρχαία ενδημικά είδη, που όμως τα περισσότερα από αυτά, όπως οι δρύες, οι χαρουπιές κ.ά., δεν καίγονται εύκολα, δεν μεταδίδουν αστραπιαία τη φωτιά και επιτρέπουν σε πολύ μεγαλύτερη βιοποικιλότητα πανίδας και χλωρίδας να ζει ανάμεσά τους. Έχω ξαναγράψει για εταιρίες που υπάρχουν στον Καναδά και στις ΗΠΑ με τεχνολογία με drones, που σε ασύλληπτα γρήγορους χρόνους μπορούν να χαρτογραφήσουν τεράστιες εκτάσεις καμένης γης και με πιστόλι πεπιεσμένου αέρα να φυτέψουν κάψουλες με θρεπτικές ουσίες και σπόρους για εκατομμύρια φυλλοβόλα και άλλα ενδημικά είδη δέντρων, να τα ποτίζουν και να τα εποπτεύουν, μέχρι να μεγαλώσουν αρκετά για να επιβιώσουν.

Δύο μεγάλα προγράμματα θα έπρεπε να προτάξουμε για την επιβίωσή μας ως Έθνος: τη λύση του δημογραφικού, με αλλαγή του διδασκόμενου αξιακού προτύπου στα σχολεία, επιστρέφοντας στις αξίες της δημιουργίας οικογένειας και της δημιουργίας παράλληλα αντικειμενικών συνθηκών που θα προτρέπουν τα νέα παιδιά να τεκνοποιήσουν – ένα εθνικό σχέδιο με επίκεντρο την Ελληνίδα Μάνα, τη διευκόλυνσή της να κυοφορήσει, να γεννήσει και να αναθρέψει Ελληνόπουλα.

Παράλληλα, ένα άλλο μεγάλο εθνικό σχέδιο αναδάσωσης, με τέτοιους προηγμένης τεχνολογίας μηχανισμούς και μέσα, για μαζική αποκατάσταση της αρχαίας ενδημικής χλωρίδας και πανίδας μας, αντικαθιστώντας σε κάθε καμένη περιοχή τη χαλέπιο πεύκη με ελληνικές δρυς και άλλα είδη, τα οποία και δεν καίγονται και θα επαναφέρουν οικολογικές συνθήκες και βιοποικιλότητα, που θα έχει συνέπειες ακόμη και στο κλίμα.

Π.χ., τα βουνά γύρω από την Αττική και σε όλο το βάθος της ως το Σούνιο δεν ήταν πάντα έτσι, γυμνά. Ένα μνημειώδες πλάνο αναδάσωσής τους με αποκατάσταση του αρχαίου ελληνικού δάσους θα είχε τεράστιες θετικές συνέπειες στην ποιότητα ζωής μας, στην οικονομία, στη βιοποικιλότητα, στο κλίμα.

Το ίδιο ισχύει για πολλές άλλες περιοχές, με πρώτες όσες έχουν πληγεί από καταστροφικές πυρκαγιές. Το να ξαναφυτεύουμε πεύκα στα καμένα ή να τα φυλάμε για να ξαναφυτρώσουν μόνα τους, τροφή μιας επόμενης μελλοντικής καταστροφικής πυρκαγιάς, είναι λάθος.

Τα σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία μάς επιτρέπουν με πολύ οικονομικό τρόπο, με κόστος λίγα σεντς ανά κάψουλα αναδάσωσης, με ελάχιστο προσωπικό, να υλοποιήσουμε τέτοια τιτάνια προγράμματα αναδάσωσης. Στον ίσκιο τους θα κάτσουν τα παιδιά και τα εγγόνια μας, όχι εμείς, αλλά αυτή είναι αληθινά μεγάλη πολιτική, αυτή που σκέφτεται για αιώνες μπροστά και όχι από εκλογές σε εκλογές.

*Δικηγόρος, Πρόεδρος της Νέας Δεξιάς