Μητσοτάκης και Τσίπρας ποντάρουν στη συλλογική λήθη

Του Outsider

Όταν ο Αντώνης Σαμαράς χαρακτήρισε τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα ως «τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος», πολλοί έσπευσαν να διαφωνήσουν. Άλλοι μίλησαν για υπερβολή και άλλοι για προσωπικές ή πολιτικές σκοπιμότητες. Όμως η ουσία της συγκεκριμένης διαπίστωσης βρίσκεται αλλού. Βρίσκεται στο γεγονός ότι και οι δύο πολιτικοί αρχηγοί φαίνεται να έχουν υιοθετήσει την ίδια βασική πολιτική στρατηγική: να ποντάρουν στη συλλογική λήθη της κοινωνίας.

Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί σήμερα να επανέλθει στο πολιτικό προσκήνιο σαν να μην προηγήθηκε η πιο δραματική περίοδος της μεταπολίτευσης. Σαν να μην υπήρξαν οι κλειστές τράπεζες, τα capital controls, η αβεβαιότητα που παρέλυσε την οικονομία και ο κίνδυνος εξόδου της χώρας από την Ευρωζώνη. Σαν να μην υπήρξε το δημοψήφισμα που δίχασε τους Έλληνες και το «Όχι» που μετατράπηκε σε «Ναι» μέσα σε λίγες ημέρες. Σαν να μην υπήρξαν οι τεράστιες οικονομικές συνέπειες των επιλογών του 2015, η επιβολή ενός ακόμη μνημονίου και η δέσμευση της δημόσιας περιουσίας για δεκαετίες. Ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίζεται σήμερα ως ένας πολιτικός που σχολιάζει τα γεγονότα από απόσταση, λες και δεν υπήρξε ο βασικός πρωταγωνιστής τους.

Την ίδια στιγμή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δείχνει να θεωρεί ότι ο χρόνος αρκεί για να σβήσει από τη μνήμη των πολιτών όλα όσα σημάδεψαν τη δική του διακυβέρνηση. Το σκάνδαλο των υποκλοπών, η υπόθεση του ανιψιού του Γρηγόρη Δημητριάδη, οι σκιές γύρω από τη λειτουργία κρίσιμων κρατικών μηχανισμών, οι αποκαλύψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και οι αλλεπάλληλες παραιτήσεις υπουργών και γενικών γραμματέων για σοβαρές υποθέσεις παρουσιάζονται ως κεφάλαια που έκλεισαν. Η κυβέρνηση συμπεριφέρεται σαν να αρκεί η επικοινωνιακή διαχείριση για να εξαφανιστούν τα ερωτήματα.

Ακόμη πιο έντονη παραμένει η δυσπιστία της κοινωνίας για τον χειρισμό της τραγωδίας των Τεμπών. Παρά τις υποσχέσεις για πλήρη διαλεύκανση, ένα μεγάλο μέρος των πολιτών εξακολουθεί να θεωρεί ότι δεν έχουν δοθεί πειστικές απαντήσεις. Πρόκειται για μια πληγή που δεν κλείνει με επικοινωνιακές εκστρατείες ούτε με την πάροδο του χρόνου.

Παράλληλα, η ακρίβεια συνεχίζει να γονατίζει τα ελληνικά νοικοκυριά. Οι τιμές στα βασικά αγαθά, στην ενέργεια και στη στέγαση παραμένουν δυσβάσταχτες για χιλιάδες οικογένειες που βλέπουν το εισόδημά τους να εξανεμίζεται πριν τελειώσει ο μήνας. Οι πανηγυρισμοί για μακροοικονομικούς δείκτες δεν μπορούν να κρύψουν την καθημερινή πραγματικότητα που βιώνει η πλειοψηφία της κοινωνίας.

Την ίδια ώρα, αποφάσεις όπως η νομοθέτηση του γάμου και της τεκνοθεσίας από ομόφυλα ζευγάρια προκάλεσαν βαθιές πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις σε ένα σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας, οι οποίοι αισθάνθηκαν ότι αγνοήθηκαν οι δικές τους αξιακές και ιδεολογικές αντιρρήσεις. Ανεξάρτητα από τη θέση του καθενός στο συγκεκριμένο ζήτημα, είναι προφανές ότι η κυβέρνηση επέλεξε να συγκρουστεί με ένα μεγάλο μέρος της παραδοσιακής εκλογικής της βάσης.

Αντίστοιχα, η εξωτερική πολιτική προκαλεί έντονο προβληματισμό σε πολλούς πολίτες που θεωρούν ότι η Ελλάδα εμφανίζεται υπερβολικά υποχωρητική απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις. Οι εικόνες και οι συμβολισμοί των διπλωματικών επαφών, με πρωταγωνιστή τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, έχουν τροφοδοτήσει την αίσθηση ότι η κυβέρνηση δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην αποφυγή εντάσεων παρά στην αποφασιστική υπεράσπιση των εθνικών θέσεων.

Η μεγάλη ομοιότητα, λοιπόν, μεταξύ Μητσοτάκη και Τσίπρα δεν βρίσκεται στην ιδεολογία τους. Βρίσκεται στην αντίληψη ότι οι πολίτες ξεχνούν εύκολα. Ότι με αρκετή επικοινωνία, αρκετό χρόνο και αρκετή πόλωση μπορούν να διαγραφούν οι ευθύνες, οι αστοχίες και οι αποτυχίες. Ότι η κοινή γνώμη διαθέτει μνήμη χρυσόψαρου.

Όμως η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργήσει πάνω στη λήθη. Η κοινωνία μπορεί να κρίνει αυστηρά ή επιεικώς, μπορεί να δώσει δεύτερες ευκαιρίες ή να τις αρνηθεί. Αυτό που δεν οφείλει να κάνει είναι να ξεχάσει. Γιατί όταν οι πολιτικοί επενδύουν στη λήθη, η μνήμη μετατρέπεται στην πιο ισχυρή πράξη πολιτικής αντίστασης των πολιτών.