Διπλό χαστούκι από E.E.: «Βασίλειο»… διαφθοράς και φτώχειας

Η Κομισιόν τονίζει σε έκθεσή της ότι στην Ελλάδα οι διαγωνισμοί του Δημοσίου είναι «στημένοι». Εννέα στις 10 επιχειρήσεις θεωρούν ότι οι τεχνικές προδιαγραφές φτιάχνονται στα μέτρα συγκεκριμένων εταιριών

Ηχηρό «χαστούκι» στον τρόπο που λειτουργεί το αθάνατο Ελληνικό Δημόσιο ρίχνει η Κομισιόν, η οποία μάλιστα δεν στέκεται στα φαινόμενα της άκρατης γραφειοκρατίας, αλλά στη διαφθορά που ζει και… βασιλεύει, κυρίως στις δημόσιες συμβάσεις. 

Στην έκθεσή της (Country Report 2026) με ημερομηνία 3 Ιουνίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδέχεται πως στην Ελλάδα οι διαγωνισμοί είναι «στημένοι», υποκρύπτοντας πελατειακές σχέσεις, χωρίς ωστόσο να το αναφέρει άμεσα με αυτόν τον τρόπο. Ωστόσο, περιγράφει μια διαδικασία που στηρίζεται σε «μαρτυρίες» ελληνικών επιχειρήσεων και συγκεκριμένα όσα αντιμετωπίζουν στους διαγωνισμούς του Δημοσίου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφήνει με αυτόν τον τρόπο έμμεσες αιχμές στην ελληνική κυβέρνηση, την ώρα που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη μια σειρά από σκάνδαλα, όπως οι παρακολουθήσεις αλλά και ο ΟΠΕΚΕΠΕ. 

Συγκεκριμένα, τα στοιχεία της Κομισιόν αναφέρουν πως το 92% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα θεωρεί ότι η διαμόρφωση τεχνικών προδιαγραφών κομμένων και ραμμένων στα μέτρα συγκεκριμένων εταιριών («tailor-made specifications» αναφέρει χαρακτηριστικά) αποτελεί πολύ ή αρκετά διαδεδομένη πρακτική. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 58%.

Για… λίγους

Η εικόνα που καταγράφει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική για το επίπεδο εμπιστοσύνης που έχουν οι επιχειρήσεις απέναντι στις διαδικασίες ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων, με τη διαφθορά που επικρατεί να αποτελεί τον κύριο ανατρεπτικό παράγοντα, ώστε να μπουν στον χορό διεκδίκησης ενός διαγωνισμού του Ελληνικού Δημοσίου. Ουσιαστικά, εννέα στις 10 επιχειρήσεις θεωρούν ότι οι όροι των διαγωνισμών διαμορφώνονται συχνά με τρόπο που ευνοεί συγκεκριμένους συμμετέχοντες, περιορίζοντας τον πραγματικό ανταγωνισμό και αποκλείοντας άλλες εταιρίες από τη διεκδίκηση δημόσιων έργων και προμηθειών.

Αντίστοιχα, το 88% των επιχειρήσεων εκτιμά ότι οι συνεννοημένες προσφορές μεταξύ συμμετεχόντων σε διαγωνισμούς αποτελούν συχνό φαινόμενο, έναντι μόλις 51% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με άλλα λόγια, οι ίδιες οι επιχειρήσεις θεωρούν ότι σε πολλές περιπτώσεις ο ανταγωνισμός είναι προσχηματικός και ότι οι τελικοί νικητές είναι εκ των προτέρων γνωστοί. 

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι σχεδόν μία στις δύο επιχειρήσεις δηλαδή ένα ποσοστό 48%, που έχουν συμμετάσχει σε δημόσιους διαγωνισμούς «θεωρεί ότι η διαφθορά τις εμπόδισε στην πράξη να κερδίσουν κάποιο έργο ή δημόσια σύμβαση» αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση της Κομισιόν. Σημειώνεται πως το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που περιορίζεται στο 25%, και αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος όπως το βιώνει η αγορά.

Παράλληλα, μόνο το 39% των επιχειρήσεων αξιολογεί ως «πολύ καλή» ή «αρκετά καλή» την ανεξαρτησία της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων, η οποία είναι αρμόδια για την εξέταση προσφυγών και διαφορών στους διαγωνισμούς του Δημοσίου. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η δυσπιστία δεν περιορίζεται μόνο στις αναθέτουσες Αρχές, αλλά επεκτείνεται και στους μηχανισμούς ελέγχου και εποπτείας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντοπίζει προβλήματα και στο ψηφιακό περιβάλλον των δημόσιων συμβάσεων. Όπως σημειώνει, στην Ελλάδα λειτουργούν σήμερα από δύο έως πέντε διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα και πλατφόρμες προμηθειών, υποχρεώνοντας τις επιχειρήσεις να αναζητούν πληροφορίες και να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς μέσω πολλαπλών συστημάτων. Η κατάσταση αυτή αυξάνει τη γραφειοκρατία, δημιουργεί πρόσθετο διοικητικό κόστος για τις επιχειρήσεις και δυσχεραίνει τη συμμετοχή κυρίως των μικρότερων εταιριών, οι οποίες δεν διαθέτουν εξειδικευμένα τμήματα παρακολούθησης δημόσιων διαγωνισμών.

Η Κομισιόν υπογραμμίζει την ανάγκη για διαλειτουργικότητα, κοινά πρότυπα και ενιαία διαχείριση των δεδομένων, ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο διαφανές και αποτελεσματικό σύστημα δημόσιων προμηθειών.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως αναφέρει, η Ελλάδα αναπτύσσει νέα υπηρεσία προ-πιστοποίησης επιχειρήσεων, μέσω της οποίας θα ελέγχεται εάν μια εταιρία πληροί τα απαιτούμενα κριτήρια συμμετοχής σε δημόσιους διαγωνισμούς και δεν συντρέχουν λόγοι αποκλεισμού της.

Χωρίς εποπτεία και διασύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα

Η έκθεση επισημαίνει, επίσης, ότι η χώρα μας δεν διαθέτει ειδικό φορέα με αποκλειστική αρμοδιότητα τη συλλογή, την παρακολούθηση και την ανάλυση δεδομένων για τις δημόσιες συμβάσεις σε εθνικό επίπεδο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει μια ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς λειτουργεί το σύστημα προμηθειών, ποιοι συμμετέχουν, ποιοι κερδίζουν και ποια προβλήματα εμφανίζονται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας.

Για τον λόγο αυτόν η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία κεντρικής υπηρεσίας ανάλυσης δεδομένων προμηθειών, η οποία θα ενισχύσει την εποπτεία και τη λογοδοσία σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των δημόσιων συμβάσεων.

Ιδιαίτερα επικριτική είναι η αναφορά και στη σύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα TED (Tenders Electronic Daily), τη βασική πλατφόρμα δημοσίευσης δημόσιων διαγωνισμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα είναι σήμερα το μοναδικό κράτος-μέλος που δεν διαθέτει απευθείας διασύνδεση με το TED, με αποτέλεσμα οι δημόσιοι φορείς να καταχωρίζουν τις ίδιες προκηρύξεις δύο φορές, μία στο εθνικό σύστημα και μία στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα.

Η πρακτική αυτή αυξάνει τη γραφειοκρατία, επιβαρύνει την ποιότητα των δεδομένων και μειώνει τη διαφάνεια του συστήματος. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κυβέρνησης, η χώρα φιλοδοξεί να αποκτήσει καθεστώς «eSender» και να συνδεθεί απευθείας με το TED από τον Σεπτέμβριο του 2026, επιτρέποντας την αυτόματη αποστολή και τη δημοσίευση των διαγωνισμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ένα στα τρία νοικοκυριά δεν μπορεί να πληρώσει λογαριασμούς

Σε έναν κυκεώνα ακρίβειας βρίσκονται τα ελληνικά νοικοκυριά, την ώρα που η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την ανάπτυξη, τα τεράστια υπερπλεονάσματα και τις πρόωρες αποπληρωμές των δανειστών. Παρά την εικόνα ευημερίας που θέλει να παρουσιάζει η κυβέρνηση, οι Έλληνες πολίτες ζουν υπό το καθεστώς ανέχειας, με τους μισθούς να παραμένουν στα τάρταρα σε σύγκριση με το ολοένα και αυξανόμενο κόστος ζωής. 

Πίσω από όλα αυτά κρύβονται οι ασφυκτικές πιέσεις που δέχονται οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί, τις οποίες η κυβέρνηση κάνει σαν να μην υπάρχουν, παρότι το θέμα της ακρίβειας παραμένει το Νο 1 πρόβλημα των Ελλήνων, όπως αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις, τις οποίες η κυβέρνηση παρακολουθεί με ιδιαίτερα αγωνία το τελευταίο χρονικό διάστημα. 

Άκρως αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία έκθεσης της Κομισιόν για τη χώρα μας, τα οποία… εκθέτουν ανεπανόρθωτα την κυβέρνηση της Ν.Δ., με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μη μασά τα λόγια της, την ώρα μάλιστα, που αφαίρεσε την ελληνική οικονομία από το καθεστώς της επιτήρησης. Αντίστοιχες προειδοποιήσεις μεταφέρει και πρόσφατη έκθεση του ΙΟΒΕ, η οποία δείχνει πως οι μισθοί «ανεβαίνουν» αλλά τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν ανασφάλεια, μειωμένες ευκαιρίες και δυσκολία πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες, ενώ επτά στους 10 πολίτες δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα.

Για τους περισσότερους άλλωστε, ο μισθός τελειώνει πριν από τα μέσα του μήνα, με αποτέλεσμα η πλειονότητα των πολιτών να καλείται να επιλέξει ποια υποχρέωση θα πληρώσει, αφήνοντας απλήρωτους λογαριασμούς.  

Ιδιαίτερο προβληματισμό θα πρέπει να προκαλεί το γεγονός πως ένα στα τρία νοικοκυριά δεν μπορεί να πληρώσει τους λογαριασμούς του. Μόνο τα «φέσια» στους παρόχους ρεύματος ξεπερνούν τα 3 δισ. ευρώ, καθώς το ενεργειακό κόστος έχει ανέλθει σε δυσθεώρητα επίπεδα, ενώ την ίδια ώρα οι υποχρεώσεις, οι φόροι και τα πάγια έξοδα ενός νοικοκυριού έχουν εκτοξευτεί. 

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ληξιπρόθεσμων οφειλών σε λογαριασμούς κοινής ωφέλειας. Συγκεκριμένα, το 31,9% έχει απλήρωτους λογαριασμούς, ένα ποσοστό πολλαπλάσιο έναντι των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών, που διαμορφώνεται μόλις στο 7%, κάτι που επισημαίνει και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, το 2025 το ποσοστό των νοικοκυριών που αδυνατούσαν να διατηρήσουν επαρκώς θερμαινόμενη την κατοικία τους μειώθηκε οριακά κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες, αλλά παρέμεινε σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, στο 18,1%, έναντι 8,8% στην Ε.Ε. Αν και μεταξύ των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας το ποσοστό μειώθηκε αισθητά, φτάνοντας το 36,1%, εξακολουθεί να είναι σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ωστόσο, δεν πρόκειται για τη μοναδική πίεση που δέχονται οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί. Οι τιμές των τροφίμων εκτοξεύονται μήνα με τον μήνα. Μόνο τον Απρίλιο ο πληθωρισμός αυξήθηκε κατά 5,4%, ενώ οι τιμές των τροφίμων στην Ελλάδα παραμένουν περίπου 35% υψηλότερες σε σχέση με το 2020. Με άλλα λόγια, ένα καλάθι τροφίμων που κόστιζε 100 ευρώ πριν από την πανδημία, σήμερα κοστίζει περίπου 135 ευρώ.

Την ίδια στιγμή τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν έντονη πίεση από το κόστος στέγασης. Το 2025 δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 34,6% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στεγαστικές ανάγκες, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο μέσος όρος διαμορφώνεται στο 18,9%. Ιδιαίτερα επιβαρυμένα είναι τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά, τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως τα Άτομα με Αναπηρία. 

Στο μέτωπο των μεταφορών, η φτώχεια μετακίνησης παραμένει επίσης έντονη. Η εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, ενώ ταυτόχρονα το 8,4% των πολιτών δηλώνει ότι δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά την κατοχή αυτοκινήτου, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (5,6%). Το πρόβλημα είναι ακόμη πιο έντονο στα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας, όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 20,5%.

Στεγαστικό

Η χώρα μας εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο ποσοστό στεγαστικής επιβάρυνσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι μεγαλύτερες πιέσεις δεν εντοπίζονται μόνο στην Αττική, αλλά και σε περιφέρειες με χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένες αναπτυξιακές προοπτικές.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα, το 26,4% των ελληνικών νοικοκυριών δαπανά υπερβολικά μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός του για τη στέγαση, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και υπερτριπλάσιο του κοινοτικού μέσου όρου, ο οποίος διαμορφώνεται στο 8,2%. Μάλιστα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι για τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος η στεγαστική επιβάρυνση είναι σχεδόν τριπλάσια του ήδη υψηλού εθνικού μέσου όρου, στοιχείο που αναδεικνύει την ένταση του προβλήματος.

Τα στοιχεία της έκθεσης δείχνουν ότι η στεγαστική πίεση δεν αποτελεί αποκλειστικά πρόβλημα της Αθήνας ή των τουριστικών περιοχών. Αντιθέτως, οι υψηλότερες επιβαρύνσεις καταγράφονται σε περιφέρειες που τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζουν χαμηλούς μισθούς, δημογραφική συρρίκνωση και περιορισμένες επενδύσεις. Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η Ανατολική Μακεδονία – Θράκη με ποσοστό 33,9% και ακολουθούν η Πελοπόννησος με 33,3% και η Κεντρική Μακεδονία με 32,3%. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το στεγαστικό πρόβλημα συνδέεται άμεσα με τα εισοδήματα των νοικοκυριών και όχι μόνο με το ύψος των τιμών στην αγορά ακινήτων.

Το στεγαστικό έρχεται να προστεθεί σε ένα ευρύτερο πρόβλημα περιφερειακών ανισοτήτων που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την ελληνική οικονομία. Η Κομισιόν διαπιστώνει ότι, παρά την ανάκαμψη μετά την πανδημία και την αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, οι αποκλίσεις από την υπόλοιπη Ευρώπη παραμένουν μεγάλες. Οκτώ από τις 13 ελληνικές περιφέρειες εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από το 60% του μέσου ευρωπαϊκού όρου σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ, ενώ όλες οι περιφέρειες της χώρας εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται «λιγότερο ανεπτυγμένες», με μοναδική εξαίρεση την Αττική που εντάσσεται στις περιφέρειες μετάβασης. 

Ο χάρτης της στεγαστικής επιβάρυνσης  

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Δημοσιεύεται στο dimokratia.gr