Εκλογές: Προς συμμετοχή ρεκόρ με μεγάλη εθνική και κοινωνική πόλωση

Του Μανώλη Κοττάκη 

Διαβάζω αριθμούς, υπολογισμούς, τάσεις, επιρροές, αναγωγές στις δημοσκοπήσεις που δημοσιεύονται αυτή την εποχή, αλλά φοβάμαι πως όλοι όσοι υποτίθεται ότι κάνουμε ανάλυση συμμετέχουμε σε ένα ομαδικό λάθος: Διατυπώνουμε προβλέψεις και μετράμε ποσοστά επί λάθος εκλογικού σώματος.

Υποστηρίζω εδώ και πάρα πολύ καιρό, με βάση γεγονότα και δεδομένα, ότι το εκλογικό σώμα το οποίο θα προσέλθει στις κάλπες των προσεχών εκλογών δεν θα είναι το ίδιο με των προηγούμενων ετών και ότι θα διαφέρει ριζικά.

Οι λόγοι είναι 3+1: ο πρώτος λόγος που θα οδηγήσει στην αύξηση της συμμετοχής είναι η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος της νεολαίας για την πολιτική. Όχι με τους κλασικούς τρόπους που νομίζουμε αλλά με εντελώς διαφορετικούς. Η νεολαία άρχισε να διαβάζει, άρχισε να ρωτάει, άρχισε να παρακολουθεί (Βουλή), άρχισε να μελετά. Διαπίστωσε ότι ο τρόπος με τον οποίο διεξάγεται η πολιτική σήμερα δεν την υπολογίζει και δεν την περιλαμβάνει. Τη θεωρεί απλώς το φόντο των 800 ευρώ και πρέπει να λέει και «ευχαριστώ».

Ο δεύτερος λόγος αύξησης της συμμετοχής των πολιτών στις εκλογές οφείλεται στο γεγονός ότι θα επαναληφθεί το ιστορικό παράδοξο του 1981. Η δεξιά παράταξη προδικτατορικά ανέστησε τη χώρα. Την έβγαλε από τα συντρίμμια του πολέμου, του εμφυλίου και της φτώχειας, την ανέστησε οικονομικά με μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης, δημιούργησε κρίσιμες υποδομές για το μέλλον, ενώ μεταπολιτευτικά ασφάλισε την Ελλάδα α) με την εγκαθίδρυση της πιο πολυκομματικής και ανόθευτης δημοκρατίας που γνώρισε ποτέ ο τόπος και β) με την ένταξη στην ΕΟΚ.

Ωστόσο, μέσα στην πορεία αυτή άφησε πίσω της ανθρώπους. Τους, κατά τον Ανδρέα Παπανδρέου, μη προνομιούχους. Η προσφορά του ΠΑΣΟΚ στη νεότερη πολιτική μας ιστορία ήταν ακριβώς ότι έβαλε στο παιχνίδι το άλλο μισό της κοινωνίας το οποίο είχε μείνει εκτός. Το έκανε μεσαία τάξη.

Ζούμε εδώ και μερικά χρόνια την επανάληψη του ίδιου φαινομένου. Από τα Μνημόνια και μετά (στα οποία ενοποιήθηκαν λόγω κοινών οικονομικών συμφερόντων οι αστικές βάσεις της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, αλλά πήραν διαζύγιο από τα κλασικά κόμματα εξουσίας της Μεταπολίτευσης οι λαϊκές τάξεις) μέχρι και σήμερα το χάσμα αυτό όχι απλώς διατηρείται αλλά διευρύνεται και μεγαλώνει. Μικρομεσαίοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες εγκατέλειψαν τα αστικά κόμματα μετά το 2023.

Όλες οι στατιστικές μάς δείχνουν ότι στην πατρίδα μας έπειτα από 10 χρόνια Μνημονίων και έξι χρόνια διακυβέρνησης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη υπάρχει 25% έως 30 % πολιτών στο σύνολο της κοινωνίας που έχει φύγει μπροστά και περνάει καλά και υπάρχει ένα 75% έως 80% πολιτών με διαστρωμάτωση εισοδημάτων, το οποίο τα φέρνει από πολύ δύσκολα βόλτα έως είναι πάρα πολύ φτωχό και δεν μπορεί να παρακολουθήσει την ταχύτητα της ηγέτιδος εύπορης τάξης.

Οι μεν έχουν κάνει τα ταξίδια στο Ντουμπάι «Παγκράτι – Κολιάτσου» και οι δε ψάχνουν κανένα εισιτήριο κοινωνικού τουρισμού για δυο τρεις μέρες ξεκούρασης. Και αυτοί οι άνθρωποι έπειτα από εξαετή ανοχή και δύο ευκαιρίες στη Ν.Δ. δείχνουν ότι θέλουν να πάνε στις κάλπες και να ψηφίσουν. Δεν κολακεύονται που ο πρίγκιψ έκανε περιοδεία στο λαϊκό Μοσχάτο το Σάββατο. Δεν έχουν Ανδρέα Παπανδρέου αυτή τη στιγμή για να ψηφίσουν, αλλά ξέρουν ότι με το να καθίσουν στα σπίτια τους θα υπογράψουν την καταδίκη τους.

Ο τρίτος λόγος αύξησης της συμμετοχής είναι η ανάδειξη των θεμάτων δημοκρατίας και διαφθοράς στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας. Η καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων συνδέεται ευθέως με τη βελτίωση της ποιότητας των θεσμών στην πατρίδα μας. Έχει γίνει άλλωστε κοινός τόπος το εξής: στην πατρίδα μας υπήρχε πάντοτε διαφθορά, αλλά πρώτη φορά κυβερνά η διαφορά. Η διάχυσή της στον κρατικό μηχανισμό και η συμμαχία της καθεστηκυίας πολιτικής τάξης με την ηγέτιδα διαπλεκόμενη οικονομική τάξη έχουν προκαλέσει μεγάλες αντισυσπειρώσεις στην κοινωνία.

Η έκρηξη της χρήσης της τεχνολογίας με την υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι τεράστιες κινητοποιήσεις των πολιτών για τα Τέμπη και για το αγροτικό, η μεγάλη επιτυχία της ταινίας «Καποδίστριας», που μέχρι χθες την είχαν δει, τρεις εβδομάδες μετά, 600.000 Έλληνες, αποτελούν ισχυρότατες ενδείξεις, μεγάλα μηνύματα, ότι αυτή τη φορά θα πάνε στις κάλπες οι περισσότεροι.

Θα προσθέσω και έναν τέταρτο λόγο που οδηγεί στην αύξηση της συμμετοχής. Το φούσκωμα του ρεύματος αυτού θα γίνει αντιληπτό από τις αστικές δυνάμεις που θα θεωρήσουν ότι απειλούνται τα κεκτημένα τους, με συνέπεια να κινητοποιηθούν αναλόγως κι αυτές. Επιχειρηματίες που τα προηγούμενα χρόνια επέλεγαν να κάνουν κρουαζιέρα την ημέρα των εκλογών αυτή τη φορά θα πάνε να ψηφίσουν. Νεαρά μέλη εύπορων οικογενειών που δεν έχουν ψηφίσει ποτέ στη ζωή τους θα επιστρατευτούν να ψηφίσουν από τον φόβο της απώλειας των κεκτημένων. Θα κονταροχτυπηθούν αυτοί που έχουν με αυτούς που δεν έχουν.

Πώς θα διαμορφωθεί ο συσχετισμός αυτός σε ποσοστά εξαρτάται από το ποιοι θα είναι οι περισσότεροι που θα πάνε για πρώτη φορά στην κάλπη. Οι μη προνομιούχοι ή οι άριστοι;

Σε κάθε περίπτωση τα ποσοστά των κομμάτων με αυξημένο τον αριθμό των ψηφισάντων δεν θα είναι τα ίδια με αυτά που διαβάζουμε σήμερα στις δημοσκοπήσεις. Ποια θα είναι, θα το δείξει το μέλλον.

Ο τρόπος που συμπεριφέρεται, πάντως, το κυρίαρχο μεταπολιτευτικό σύστημα δείχνει άγνοια κινδύνου. Είναι αυτοκτονικός. 

Πρώτον διότι βαφτίζει με πρωτοφανή υπεροψία απολιτίκ κάθε σκέψη για ίδρυση νέου κόμματος και δημιουργεί μια νέα διαχωριστική γραμμή μάλλον επικίνδυνη γι’ αυτό. Οι πολιτίκ και οι απολιτίκ. Οι επαγγελματίες πολιτικοί και οι ερασιτέχνες. Οι έμπειροι και οι άπειροι.

Μεγαλύτερο ρίσκο από το να ορίζεις ως αντίπαλό σου ένα αουτσάιντερ επειδή πιστεύεις ότι η πολυδιάσπαση στην αντιπολίτευση σε ευνοεί δεν υπάρχει.

Μεγάλο κομμάτι του εκλογικού σώματος τα βλέπει αυτά και διερωτάται: είναι η πολιτική κλειστό επάγγελμα; Είναι η πολιτική κλειστό κλαμπ; Και ποιοι είναι αυτοί που μιλάνε για απολιτίκ; Αυτοί που γέμισαν τα ευρωψηφοδέλτιά τους με ποδοσφαιριστές του Εuro, με πρωινατζούδες, με μπασκετμπολίστες, με ηθοποιούς και λοιπούς celebrities;

Είναι επίσης αυτοκτονικός για τον εξής λόγο.

Όταν ποντάρεις ότι ένα νέο κόμμα θα πολυδιασπάσει την αντιπολίτευση και άρα θα επιμολύνει τον συσχετισμό εντός της υπέρ σου, φαίνεται ότι υποτιμάς σαφώς το ενδεχόμενο η επιμόλυνση να καταλάβει ολόκληρο το πολιτικό σύστημα, αριστερά και δεξιά, με θύμα και σένα τον ίδιο.

Καταλήγω: Στις προσεχείς πρώτες εκλογές θα γίνει το μεγάλο ξεκαθάρισμα μέσα στους πόλους και θα κριθεί ποιες δύο δυνάμεις με ποιους αρχηγούς θα οδηγηθούν στο μεγάλο τελικό.

Οι δεύτερες εκλογές θα έχουν χαρακτήρα δημοψηφίσματος.

Και εκεί θα κριθούν όλοι αυστηρότατα.

Είτε το δίδυμο του τελικού είναι Μητσοτάκης – Καρυστιανού είτε Μητσοτάκης – Τσίπρας ή Μητσοτάκης – Ανδρουλάκης ή Μητσοτάκης – Σαμαράς, θα έχουμε συμμετοχή ρεκόρ.

Δεν πρόκειται για εκλογές πολιτικής πόλωσης αλλά εκλογές μεγάλης εθνικής και κοινωνικής πόλωσης.

Ποιοι με ποιους.