Του Δημήτριου Νικ. Δασκαλάκη*
Φέτος στο Νταβός της Ελβετίας, κατά τη διάρκεια των εργασιών του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προχώρησε σε μια δραματική προειδοποίηση, λέγοντας ότι «τα επόμενα χρόνια στις ανεπτυγμένες οικονομίες το 60% των θέσεων εργασίας θα επηρεαστεί από την ΑΙ, καθώς είτε θα βελτιωθούν είτε θα εξαλειφθούν ή θα μετασχηματιστούν.Παγκοσμίως, το ποσοστό φτάνει το 40%».
Η υψηλόβαθμη οικονομολόγος ολοκλήρωσε τη δημόσια παρέμβασή της, απευθύνοντας μια επείγουσα έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα: «Ξυπνήστε. Η AI είναι πραγματική και μεταμορφώνει τον κόσμο μας ταχύτερα από όσο μπορούμε να την ελέγξουμε», φθάνοντας στο σημείο να παρομοιάσει την τεχνητή νοημοσύνη με «τσουνάμι» που θα πλήξει ανελέητα την αγορά εργασίας.
Επομένως, μια σημαντική μερίδα αφυπνισμένων πολιτών απορρίπτει δικαιολογημένα τη χρήση υπολογιστικών συστημάτων και μοντέλων ΤΝ, έχοντας συνειδητοποιήσει ότι οι πολυδιαφημιζόμενες εταιρίες ψηφιακής καινοτομίας της Silicon Valley αναπτύσσουν μια «σκοτεινή» τεχνολογία που θα μεταβάλει τη φυσιογνωμία του κόσμου και θα απειλήσει την ανθρώπινη βούληση και ελευθερία, καθότι πρόκειται να αξιοποιηθεί ως εργαλείο μαζικής χειραγώγησης και επιτήρησης των πολιτών, αλλά και εξάλειψης της ανθρώπινης εργασίας.
Υπό τις συνθήκες αυτές, οι παμπόνηροι Νεοταξίτες επεξεργάζονται τρόπους παράκαμψης των κοινωνικών αντιδράσεων, προωθώντας την κατάλληλη επικοινωνιακή φόρμουλα που θα διασκεδάσει τις εύλογες αντιρρήσεις των πολιτών, πείθοντάς τους για τις επωφελείς και ευεργετικές συνέπειες από την ανάπτυξη υπολογιστικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Έχοντας ως «ασφαλή» οδηγό για την υλοποίηση των εωσφορικών τους σχεδίων την πρόσφατη διαχείριση της υγειονομικής κρίσης, κατά την οποία οι άνθρωποι με το πρόσχημα της προστασίας της δημόσιας υγείας έσπευσαν να εμβολιαστούν με πειραματικά, επικίνδυνα και άχρηστα φαρμακευτικά σκευάσματα, κατ’ ανάλογο τρόπο, οι ίδιοι νοσηροί εγκέφαλοι θα επιχειρήσουν να πείσουν τους πολίτες ότι η ΤΝ και η ραγδαία εξέλιξη των ψηφιακών τεχνολογιών θα μετασχηματίσουν ολόκληρο φάσμα της βιοϊατρικής και δημόσιας υγείας, προσφέροντας αναρίθμητα οφέλη στους τομείς της πρόγνωσης, της διάγνωσης και της αντιμετώπισης των ασθενειών.
«ΤΡΙΤΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ»
Ο Αμερικανικός Οργανισμός Φαρμάκων και Τροφίμων (FDA) έχει εγκρίνει τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που εφαρμόζονται ήδη σε διαφορετικά πεδία της ιατρικής επιστήμης, όπως στην ακτινοδιαγνωστική, στην αιματολογία, στην καρδιολογία, στην μικροβιολογία κ.α., γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η εξέλιξη της ψηφιακής τεχνολογίας, η διαχείριση των δεδομένων και η εκπαίδευση υπολογιστικών συστημάτων μηχανικής μάθησης θα επαναδιατυπώσουν τον ορισμό της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης πριν ακόμη εκπνεύσει η τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα.
Την ίδια στιγμή, η ακάθεκτη εισβολή της τεχνητής νοημοσύνης όχι μόνο σε ερευνητικό, αλλά και σε κλινικό επίπεδο εγείρει σοβαρά ηθικά ζητήματα, καθώς η παρεμβολή του ψυχρού και απρόσωπου υπολογιστικού συστήματος ΤΝ θα αποτελέσει την «τρίτη οντότητα» που θα ναρκοθετήσει τη δυαδική σχέση εμπιστοσύνης ιατρού – ασθενούς, με αποτέλεσμα ο πάσχων άνθρωπος να βυθιστεί σε μια κατάσταση φόβου, αβεβαιότητας και ανασφάλειας για την εξέλιξη της υγείας του.
Αξίζει να επισημάνουμε ότι, στο πλαίσιο της παρεχόμενης ιατρικής φροντίδας, ο ασθενής οφείλει να διατηρεί το αναφαίρετο δικαίωμα επιλογής μεταξύ συμβατικών και προηγμένων ή «επαναστατικών» τρόπων νοσηλείας, αξιώνοντας πλήρη και εμπεριστατωμένη πληροφόρηση και ενημέρωση για τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους από την υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών.
Στην πραγματικότητα βέβαια, ο ασθενής θα εξαναγκάζεται, υπό την πίεση της άμεσης ιατρικής νοσηλείας, να συναινεί σε τεχνολογικά εξελιγμένες και ριψοκίνδυνες παρεμβατικές μεθόδους θεραπείας χωρίς να υφίσταται σαφές πλαίσιο λογοδοσίας στην περίπτωση αρνητικών συνεπειών και αποτελεσμάτων από την εφαρμογή της ΤΝ στις υπηρεσίες υγείας, ενώ προοδευτικά η κρίση του ιατρού θα υποκατασταθεί από την εκτεταμένη χρήση προηγμένων υπολογιστικών συστημάτων μηχανικής μάθησης.
ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΥΓΕΙΑΣ
Συνεπώς, τα υπολογιστικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα αξιοποιηθούν πρωταρχικά στο πεδίο της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ώστε να εμφανιστούν ως πολύτιμοι σύμμαχοι του ανθρώπου στην αντιμετώπιση δύσκολων και ανίατων ασθενειών, κερδίζοντας την εμπιστοσύνη του.
Δηλαδή, η εισαγωγή εφαρμογών ΤΝ στον τομέα της υγείας για την αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών θα αποτελέσει το «τυράκι» που θα παρασύρει την ανθρωπότητα στη φάκα της εξοικείωσης και αποδοχής της τεχνητής νοημοσύνης ως κοινωνικά αποδεκτής, ενώ στην πραγματικότητα η χρήση της θα θέσει υπό σοβαρή αμφισβήτηση όχι μόνο το είδος και το μέλλον της εργασίας του ανθρώπου, αλλά θα ακυρώσει επιπλέον την προσωπική-παραδοσιακή σχέση ιατρού – ασθενούς.
Η χρήση υπολογιστικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης θα μεταμορφώσει στην κυριολεξία τη διαδικασία παροχής υπηρεσιών υγείας και θα οδηγήσει νομοτελειακά σε μια fast track, μηχανοποιημένη και μαζική αντιμετώπιση και διαχείριση των ασθενών, που θα βασίζεται περισσότερο σε μετρήσιμα μεγέθη και αντικειμενικά δεδομένα και λιγότερο στην προσωπική ή συναισθηματική κατάσταση του νοσούντος ανθρώπου.
Η ένταξη εφαρμογών ΤΝ σε διεθνώς αναγνωρισμένα ιατρικά πρωτόκολλα ουσιαστικά θα μεταλλάξει τον πυρήνα και την έννοια της υγειονομικής μέριμνας, στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η ανακούφιση του πόνου, καθώς ο ασθενής βαθμιαία θα αποξενώνεται από την άμεση σχέση και επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό του και από το γλυκό χαμόγελο ενθάρρυνσης του νοσηλευτικού προσωπικού και θα παραδίδεται βορά στις αυτοματοποιημένες αποφάσεις του αλγόριθμου τεχνητής νοημοσύνης.
Ήδη, σήμερα, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης υλοποιούνται στη δερματολογία και στην οφθαλμολογία, με σκοπό την ταχύτατη διάγνωση ασθενειών, όπως του καρκίνου του δέρματος και της εκφύλισης ωχράς κηλίδας, ενώ την ίδια στιγμή αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης, τροφοδοτούμενος με τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών, εκπαιδεύεται να αξιολογεί με επιτυχία τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου, προκειμένου να μετατραπεί εν συνεχεία σε εμπορεύσιμο προϊόν για τους καταναλωτές-ασθενείς.
Επίσης, ερευνητές σε ολόκληρο τον κόσμο ασχολούνται με την ανάπτυξη μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης με τα οποία ευελπιστούν ότι θα νικήσουν την άνοια, καθώς προηγμένα εργαλεία ΑΙ παρέχουν στην επιστημονική κοινότητα νέες δυνατότητες, τόσο για την γρήγορη ανίχνευση της νόσου όσο και για την καλύτερη κατανόηση των νευροεκφυλιστικών μηχανισμών.
Όμως, η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει διεισδύσει ακόμα και στον χώρο της ρομποτικής χειρουργικής. Οι ειδικοί ενσωματώνουν σε ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης αλγόριθμους που συνεπικουρούν τον ιατρό-χειρούργο, αυξάνοντας την ακρίβεια, την ταχύτητα και την ασφάλεια της χειρουργικής πράξης.
ΡΟΜΠΟΤΟ-ΙΑΤΡΟΙ
Ο Σουηδο-αμερικανός καθηγητήςτης Φυσικής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) και συγγραφέας Max Tegmark στο συναρπαστικό βιβλίο του «LIFE 3.0, Τι θα σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης;» (Εκδόσεις Τραυλός 2022, σελ. 159-160) επιχειρεί να καταδείξει ότι η ρομποτική χειρουργική αποτελεί τη βεβαιότητα ενός όχι μακρινού, αλλά οπωσδήποτε δυστοπικού μέλλοντος.
Ο συγγραφέας σημειώνει τα ακόλουθα: «Τα ρομπότ έχουν την δυνατότητα να χειρουργούν με μεγαλύτερη ακρίβεια και αξιοπιστία από τους ανθρώπους, ακόμα και χωρίς να χρησιμοποιούν προηγμένη ΤΝ. Τα τελευταία χρόνια έχουν διεξαχθεί επιτυχώς πολλές διαφορετικές ρομποτικές επεμβάσεις, οι οποίες μας έδωσαν πολλές φορές καλύτερη ακρίβεια, σμίκρυνση και μικρότερες τομές που οδήγησαν σε μειωμένες απώλειες αίματος, λιγότερο πόνο και ταχύτερη ανάρρωση».
Ήδη αποτελεί σημαντικό τεχνολογικό επίτευγμα της ρομποτικής ιατρικής, η πρώτη χειρουργική επέμβαση στον κόσμο από αυτόνομο ρομπότ, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι νοήμονες μηχανές αποκτούν την ασύλληπτη δυνατότητα να διενεργούν πολύπλοκες ιατρικές πράξεις χωρίς να έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τη δεξιοτεχνία έμπειρων χειρουργών.
H συγκεκριμένη εξέλιξη συνιστά μια εύγλωττη απόδειξη της μελλοντικής δυναμικής των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία θα καθορίζουν σε αποφασιστικό βαθμό το επίπεδο ευημερίας και υγείας του ανθρώπου.
Επομένως, οι πολίτες οφείλουν να μην αιφνιδιαστούν αν σε λίγα χρόνια από σήμερα πραγματοποιούνται πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις από τα ανθρωποειδή ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης, που θα φορούν εκείνα τη λευκή μπλούζα, εκμηδενίζοντας την πιθανότητα του ανθρώπινου ιατρικού σφάλματος, ενώ οι άνθρωποι-ιατροί θα υποβαθμιστούν σε απλούς βοηθούς και εργαλειοδότες των ρομποτό-ιατρών!
Μήπως όμως η αποκατάσταση της υγείας του ανθρώπου από μηχανές-ρομπότ υποδηλώνει τον μελλοντικό του μετασχηματισμό σε ένα νέο υβριδικό είδος, αποτέλεσμα συγκερασμού βιολογίας και τεχνολογίας, δηλαδή σε μια ανθρωποειδή οντότητα που θα φέρει συνδυαστικά οργανικά (ζωτικά) μέρη με ηλεκτρονικά εμφυτεύματα και νευρωνικά chips, με αποτέλεσμα να αναβαθμιστεί σε βέλτιστο μετάνθρωπο, αλλά ξεχνώντας να παραμείνει ένθεος άνθρωπος;
* Δικηγόρος Αθηνών
