Του δρος Απόστολου Κρητικόπουλου*
Ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης είναι θεμελιώδης στην οικονομία. Μεγάλη προσφορά σημαίνει ότι η τιμή θα είναι χαμηλότερη, ενώ μεγάλη η ζήτηση προκαλεί αύξηση της τιμής. Το έχουμε ζήσει τα τελευταία 15 έτη στην Ελλάδα με την κρίση χρέους και τη μετέπειτα σταδιακή εξομάλυνση της κατάστασης, πολύ έντονα με τα ακίνητα, τα τρόφιμα κ.ά. Τι θα συμβεί όμως αν στον συγκεκριμένο νόμο η προσφορά είναι άπειρη, έχουμε δηλαδή μια οικονομία του απείρου; Σενάριο επιστημονικής φαντασίας; Όχι τόσο. Εκατοντάδες ιδιαίτερα σοβαροί επιστήμονες και πρωτοπόροι στην τεχνολογική επιχειρηματικότητα έχουν εκφράσει ανησυχίες αλλά και προφητείες για το άμεσο μέλλον (τα επόμενα 3 έως 20 έτη) που συνοψίζονται σε τέσσερις διαστάσεις: (α) άπειρη καθαρή οικολογική ενέργεια με πυρηνικούς αντιδραστήρες σύντηξης και όχι «παρωχημένους» σχάσης, (β) άπειρη ευφυΐα με την πρόοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης και την πολυαναμενόμενη εμφάνιση της AGI (Artificial General Intelligence), όπου οι υπολογιστές θα έχουν πολύ μεγαλύτερη και εκθετικά αυξανόμενη ευφυΐα και γνώση από τον άνθρωπο, (γ) άπειρη επεξεργαστική ισχύ με την εύκολα προσβάσιμη και κοινή χρήση των κβαντικών επεξεργαστών που είναι χιλιάδες ή και εκατομμύρια φορές καλύτεροι από τους συμβατικούς, (δ) άπειρη χειρωνακτική ισχύς μέσω των εκατομμυρίων ρομπότ που θα κατακλύσουν τον πλανήτη και θα έχουν Τεχνητή Νοημοσύνη και απεριόριστη γνώση, ώστε να υλοποιούν κάθε μας επιθυμία.
Ακούγονται τρομερά υπερβολικά τα παραπάνω; Όπως έγραψα και πριν, αυτά έχουν προβλέψει τα καλύτερα μυαλά του πλανήτη. Αν δεν έχουμε κάποιο καταστροφικό γεγονός λόγω αυτής της εξωφρενικής τεχνολογικής επιτάχυνσης σε κοινωνικό ή και πολεμικό επίπεδο, προσωπικά είμαι σίγουρος ότι θα συμβούν στο άμεσο μέλλον και θα προκαλέσουν ραγδαίες εξελίξεις, αφού ουσιαστικά θα καταργήσουν ως «οικονομία του απείρου» νόμους, κοινωνικές νόρμες και θεσμούς που ίσχυαν στην ανθρωπότητα για χιλιετίες.
Είμαστε έτοιμοι σε πολιτικό, οικονομικό αλλά και σε πανανθρώπινο επίπεδο να δεχτούμε τέτοιες αλλαγές; Όχι, δεν είμαστε, γιατί οι εξελίξεις έχουν αυξανόμενη επιτάχυνση, η οποία καθιστά αδύνατη την αντίληψη και ανάλυση των εξελίξεων. Βασιζόμαστε στην εγγενή ικανότητα του είδους μας για επιβίωση και ανάπτυξη που επιδείξαμε τα τελευταία 300.000 έτη ύπαρξης για το αν θα ζήσουμε λόγω αυτών των τεχνολογικών θαυμάτων σε ιδεατή ουτοπία ή σε αυτοκαταστροφική δυστοπία. Η μόνη μας ελπίδα να αυξήσουμε τις πιθανότητες για ομαλή μετάβαση είναι η ηγεσία μας να αντιλαμβάνεται τόσο τους κινδύνους όσο και τα οφέλη, ώστε να μας οδηγήσει με ασφάλεια μέσα από αυτές τις συμπληγάδες πέτρες προς την καθολική και ασφαλή ευημερία.
*Διδάκτωρ Πληροφορικής (X: @kritikopoulos)
Για να πραγματοποιηθούν όλα τα παραπάνω,χρειάζεται ενέργεια και προς στιγμήν τα εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας όπως της Φουκοσιμα και τού Τσερνομπίλ πρόσφεραν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον μετά την έκρηξη τούς.Ειναι μια από τις πιο σίγουρες λύσεις,αλλά όπως παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο είναι η αναζήτηση ορυκτών πόρων,όπως η Γροιλανδία και η Βενεζουέλα για παράδειγμα που τέθηκαν στο στόχαστρο τής Αμερικής με σκοπό να αποκτήσει ενεργειακή επάρκεια προς πώληση.Οποιος κατέχει την ενέργεια σε αυτή την χρονική στιγμή μπορεί να κάνει το επόμενο βήμα της τεχνολογίας με τους κβαντικού υπολογιστές,αν όμως φανταστούμε μια πιο γρήγορη τεχνολογία όπως τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα να πλημμυρίζουν ολόκληρη την χώρα ή τον πλανήτη μελλοντικά,τι ενέργεια θα πρέπει να προϋπάρχει για να σηκώνει και τα νέα φορτία κατανάλωσης της κβαντικήςμηχανική..;.Συνεπως,χωρίς επάρκεια ενέργειας σε μια χώρα ή μια ήπειρο,ποσο μάλλον σε ολόκληρο τον πλανήτη,δεν μπορεί να υπάρξει στηνπραγματικότητα.Ενα κέντρο δεδομένων χωρις τούς κβαντικους υπολογιστές,είναι άξιος μιας κατανάλωσης όσο 100.000 σπιτιών..κάποιοι άλλοι λένε 10.000..δεν παύει όμως να καταλαμβάνει ένα μεγάλο μερίδιο στην συνολική κατανάλωση ενέργειας.Δεν είναι μακρινό το σενάριο οι ρεπλικες να λειτουργούν ένα εργοστάσιο υπό μια κεντρική νοημοσύνη με A.I.Στην Κίνα υπάρχει ήδη αυτή η δυνατότητα.Αν τα chat gpt μελλοντικά,οπου ηδη μερικές εταιρίες εχουν αρχισει να το ενσωματώνουν ως γραμματειακή υποστήριξη φτάσει τις θέσεις των λογιστών ή την συνολικήδιαχείρισητων γραφείων,τότε και ένα κτίριο υπολογιστών θα μπορεί να εργάζεται χωρίς υπαλλήλους ή να διοικείται από μακριά.Μετα την general intelligence,υπαρχει η artificial superintelligence και το παιχνίδι αγγίζει τα όρια του φανταστικού για την εποχή μας.Επειδη τα σενάρια της κβαντικής τεχνολογίας είναι λίγο μακρινά, γιατί οι υπολογιστές φτάνουν σε μεγάλα επίπεδα θερμότητας για να λειτουργήσουν και χρειάζονται πολύ συγκεκριμένο επίπεδο ψύξης,το οποίο ακόμα το επεξεργαζονται,αυτό που θα έπρεπε να μας απασχολεί,είναι η εναλλακτική ενέργεια και η προσπάθεια να βρεθεί μια διαφορετική άποψη από τα πυρηνικά εργοστάσια.Ενα όραμα της Ευρώπης και του δυτικού πολιτισμού γενικότερα,είναι να συνδεθεί με την Αφρική όπου θα της παρέχει ενέργεια μέσω ηλιακών πάνελ.Σε κάποιο σημείο της Γερμανίας νομίζω,υπάρχει μια ροή από εκει ήδη μικρής δυναμικής.Αυτη η προοπτική μοιάζει κάπως καλύτερη απο τα πυρηνικά όπλα,αν και κοστοβορα γιατιθα έπρεπε να συνδεθεί υποθαλάσσια ή εναέρια και η απόσταση είναι αρκετά μεγάλη,δυστυχώς δεν βρισκόμαστε στο επίπεδο να βρεθεί τρόπος για να λειτουργήσουν καλύτερα τα πυρηνικά εργοστάσια,αλλά σε πολέμους που θα αναβιώσει ο μαύρος χρυσός και οι εναλλακτικές ενέργειες έχουν μείνει μόνο στα λόγια και τις υποσχέσεις που έδωσαν οι ισχυρές χώρες στην συνθήκη του Κιότο,όπου παρεμπιπτόντως,η Αμερική απέχει,ενώ κατέχει το 75% στο ηλεκτρονικό εμπόριο..Ούτε λόγος δηλαδή για εναλλακτική ενέργεια που θα χρησιμοποιηθεί για να ενισχύσει τις υπάρχουσες ροές ή σενάρια για πράσινη οικονομία ωστε να μπόρεσει να αναπτυχθεί και η ίδια η τεχνολογία στην πραγματικότητα.Μάλλον,θα πρέπει είτε να στραγγίξει το πετρέλαιο από την γη,είτε να πειραματιζομαστε με πυρηνικά εργοστάσια μην τυχόν και σκάσουν και τυχει να βρεθούμε στην ίδια περιοχή για να φτάσουμε στο επόμενο επίπεδο..