Του Ανδρέα Καψαμπέλη
Ακούμε συνεχώς -ιδιαίτερα την τελευταία περίοδο- από τον Κ. Μητσοτάκη και τους υπουργούς του για αριθμούς. Ρυθμούς ανάπτυξης, επενδυτικές βαθμίδες, πλεονάσματα, αγορές που εμπιστεύονται ξανά τη χώρα, ανεργία που μειώνεται, δείκτες που βελτιώνονται. Η οικονομική συζήτηση στην Ελλάδα επιχειρείται να κυριαρχηθεί -σχεδόν ασφυκτικά- από στατιστικές και μακροοικονομικούς δείκτες, έστω και αν στην πραγματική οικονομία η κατάσταση κάθε άλλο παρά ρόδινη μπορεί να χαρακτηριστεί…
Σε επίπεδο αριθμών, η εικόνα τουλάχιστον φαινομενικά είναι τέτοια που δείχνει ότι η χώρα δεν ξεμένει από χρήματα. Λόγω της φορολογικής υπεραφαίμαξης υπάρχουν πλεονάσματα, που -όπως φαίνεται- μάλιστα θα χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία εκλογικής χειραγώγησης. Ομως την ίδια ώρα υπάρχει ένα άλλο έλλειμμα, λιγότερο μετρήσιμο, αλλά πολύ πιο βαθύ, που δεν μπορεί να αγνοηθεί με τίποτα. Προκύπτει και από τις αλλεπάλληλες διεθνείς και ευρωπαϊκές εκθέσεις και έρευνες…
Η Ελλάδα ξεμένει από εμπιστοσύνη. Από εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Στη Δικαιοσύνη. Στο κράτος. Στην πολιτική. Στα ΜΜΕ. Ακόμα και μεταξύ μας, ως κοινωνία. Και αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημάδι μιας χώρας που μοιάζει εξωτερικά σταθερή αλλά εσωτερικά φθείρεται. Γιατί μια κοινωνία μπορεί να αντέξει δύσκολες οικονομικές περιόδους όταν πιστεύει ότι υπάρχει Δικαιοσύνη, σοβαρότητα και κοινός κανόνας. Δυσκολεύεται όμως να αντέξει όταν αρχίζει να πιστεύει ότι τίποτα δεν λειτουργεί πραγματικά όπως φαίνεται…
Οι κανόνες εφαρμόζονται επιλεκτικά. Η αλήθεια εξαρτάται από το ποιος μιλά. Η λογοδοσία σπανίζει. Η ευθύνη διαχέεται μέχρι να εξαφανιστεί. Κάθε κρίση των τελευταίων ετών άφησε και ένα τέτοιο αποτύπωμα. Οι υποκλοπές. Τα Τέμπη. Οι φυσικές καταστροφές. Η ακρίβεια. Οι θεσμικές δυσλειτουργίες της καθημερινότητας.
Σε καθεμία από αυτές τις στιγμές, το πρόβλημα δεν ήταν μόνο το γεγονός καθαυτό. Ηταν και είναι η αίσθηση ότι η κοινωνία δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να πιστέψει όσα της λέγονται. Και όταν χάνεται η εμπιστοσύνη, αλλάζει και ο τρόπος που λειτουργεί η δημοκρατία. Ο πολίτης δεν ακούει, υποψιάζεται. Δεν αξιολογεί, δυσπιστεί. Δεν συμμετέχει, αποσύρεται. Η κυνικότητα γίνεται άμυνα. Κάπως έτσι διαβρώνεται αθόρυβα ο κοινωνικός ιστός.
Αυτή είναι και η μεγαλύτερη ζημιά που έχει προκαλέσει η διακυβέρνηση της τελευταίας επταετίας υπό τον Κ. Μητσοτάκη. Γιατί τα χρήματα, όσο σημαντικά κι αν είναι, μπορούν να επιστρέψουν ακόμα κι όταν δεν υπάρχουν. Οι αγορές αλλάζουν γνώμη. Οι δείκτες ανεβαίνουν. Οι οικονομικοί κύκλοι γυρίζουν. Η εμπιστοσύνη όμως δεν αποκαθίσταται με μια ανακοίνωση, ούτε με ένα success story. Χτίζεται αργά και καταρρέει απότομα. Και όταν μια χώρα αρχίζει να ξεμένει από εμπιστοσύνη, το πρόβλημα παύει να είναι μόνο οικονομικό ή πολιτικό. Γίνεται υπαρξιακό. Σε αυτό το σημείο βρισκόμαστε…
