Εξωτερική πολιτική= Πατριωτισμός!!!

Του Ανδρέα Καψαμπέλη

Στη διπλωματία οι συμβολισμοί έχουν συχνά μεγαλύτερη σημασία από τις δηλώσεις. Οι φωτογραφίες, οι τελετές υποδοχής, ακόμη και η μουσική που επιλέγεται δεν είναι ποτέ τυχαίες. Είναι μηνύματα. Και γι’ αυτό η εικόνα από την Άγκυρα, με την οθωμανική στρατιωτική μπάντα να παιανίζει κατά την υποδοχή του Έλληνα πρωθυπουργού το προκλητικό εμβατήριο, προκάλεσε τόσο έντονες αντιδράσεις.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν κάποιος -και εν προκειμένω ο Κ. Μητσοτάκης, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του- χαμογέλασε περισσότερο ή λιγότερο. Το ζήτημα είναι ότι η ελληνική πλευρά έδειξε, ακόμα μία φορά, να υποτιμά τη δύναμη των συμβολισμών απέναντι σε μια Τουρκία που τους αξιοποιεί μεθοδικά εδώ και δεκαετίες.

Ο Ταγίπ Ερντογάν δεν αφήνει τίποτε στην τύχη. Η Ιστορία, τα σύμβολα, οι εικόνες και τα μηνύματα αποτελούν οργανικό κομμάτι της πολιτικής του. Δεν είναι απλές εθιμοτυπικές λεπτομέρειες. Είναι εργαλεία ισχύος. Κάθε τελετή, κάθε σημαία, κάθε εμβατήριο υπηρετεί μια συγκεκριμένη αφήγηση: την εικόνα μιας ισχυρής Τουρκίας που αισθάνεται ότι διαμορφώνει τις εξελίξεις στην περιοχή.

Αντίθετα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δείχνει να αντιμετωπίζει τη διπλωματία περισσότερο ως άσκηση δημοσίων σχέσεων και λιγότερο ως πεδίο προάσπισης του εθνικού κύρους. Επενδύει στις εικόνες της καλής ατμόσφαιρας, στις δημόσιες φιλοφρονήσεις και στα χαμόγελα των ηγετών, ακόμη κι όταν η πραγματικότητα παραμένει αμετάβλητη. Η Τουρκία εξακολουθεί να αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, να διατηρεί το casus belli, να προβάλλει τη «Γαλάζια Πατρίδα», να εγείρει ζητήματα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών και να επιχειρεί να εμφανιστεί ως η κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη της ανατολικής Μεσογείου.

Κι όμως, η Αθήνα επιμένει αυτοκτονικά στο αφήγημα το ότι «δεν υπάρχει ένταση», λες και η Τουρκία εγκατέλειψε το casus belli, απέσυρε τη «Γαλάζια Πατρίδα», σταμάτησε τις αμφισβητήσεις της ελληνικής κυριαρχίας ή έπαψε να εργαλειοποιεί κάθε διεθνές βήμα για να προωθήσει τις αναθεωρητικές της επιδιώξεις. Τίποτε από αυτά δεν συνέβη. Φάνηκε και από τις απαντήσεις που έδωσε χθες αργά το βράδυ ο Ερντογάν στη συνέντευξη Τύπου μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Το επιμύθιο άλλη μια φορά είναι ότι η εξωτερική πολιτική δεν ασκείται μόνο με χαμόγελα, χειραψίες και κοινές φωτογραφίες. Ασκείται και με αυτοσεβασμό. Με επίγνωση ότι κάθε εικόνα που εκπέμπεται από έναν ηγέτη εκπροσωπεί ολόκληρη τη χώρα. Όταν η άλλη πλευρά επιλέγει ακόμη και το εμβατήριο της υποδοχής για να προκαλέσει και για να υπενθυμίσει τη δική της ιστορική αφήγηση και ο Έλληνας  πρωθυπουργός περιορίζεται να χαμογελά για να… μη χαλάσει το κλίμα, τότε δεν πρόκειται για διπλωματική ψυχραιμία. Πρόκειται για μια πολιτική που στο όνομα των «ήρεμων νερών» οδηγεί την Ελλάδα στην καταβύθιση των συνεχών υποχωρήσεων και των παραχωρήσεων.