Φωτο: ΑΠΕ - ΜΠΕ
Φωτο: ΑΠΕ - ΜΠΕ
16/07/2021 21:18
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Που βαδίζει η Τουρκία: Η «μετα-ιδεολογική» πολιτική Ερντογάν, η «μετα-δυτική τάξη» πραγμάτων και η «στρατηγική αυτονομία»

Με αφορμή τη συμπλήρωση πέντε ετών από το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, αλλά και τις σοβαρές εξελίξεις που σημειώθηκαν στη συνέχεια σε όλα τα «μέτωπα», στο εσωτερικό της Τουρκίας και στην εξωτερική πολιτική της, η βρετανική δεξαμενή σκέψης, Chatham House, προέβη σε αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό το οποίο εκδίδει, International Affairs.


Ο μετα-ιδεολογικός Ερντογάν

Στο άρθρο με τίτλο «τουρκική εξωτερική πολιτική στη Μέση Ανατολή: προβολή δύναμης και μετα-ιδεολογική πολιτική», η Κατερίνα Δαλακούρα:

-Επισημαίνει ότι η Αραβική Άνοιξη δημιούργησε ευκαιρίες προώθησης των ιδεολογικών επιδιώξεων του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), αλλά αυτές οι ιδεολογικές επιδιώξεις υποχώρησαν μετά το 2015, εξαιτίας εγχώριων και περιφερειακών παραγόντων.

Κάτι που τελικά οδήγησε το κόμμα σε μια «μετα-ιδεολογική» φάση και στην επικράτηση πραγματιστικών επιδιώξεων πολιτικής ισχύος. Η τάση αυτή διαπιστώνεται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό και στις τέσσερις περιοχές της Μέσης Ανατολής: στη Συρία και το Ιράκ, στον ευρύτερο αραβικό κόσμο, το Ισραήλ και την Παλαιστίνη και το Ιράν.

-Εκτιμά ότι η εκλογή Μπάϊντεν θα επιφέρει περαιτέρω αλλαγές στην τουρκική πολιτική στη Μέση Ανατολή. Τα ανοίγματα της Τουρκίας προς το Ισραήλ φανερώνουν την επιθυμία της να κατευνάσει τις ΗΠΑ και αποτελούν άλλη μία ένδειξη του πραγματισμού της τουρκικής

Μετα-δυτική τάξη πραγμάτων

Από τη μεριά τους, οι Mustafa Kutlay και Ziya Öniş, στο άρθρο τους με τίτλο «τουρκική εξωτερική πολιτική σε μια μετα-δυτική τάξη: στρατηγική αυτονομία ή νέες μορφές εξάρτησης;»:

-Επισημαίνουν ότι η τουρκική εξωτερική πολιτική έχει μεταβληθεί δραματικά κατά την τελευταία εικοσαετία.

Στην τελευταία δεκαετία η λογική της αλληλεξάρτησης και του ρόλου του διαμεσολαβητή που στηρίζεται στην ήπια ισχύ αντικαταστάθηκαν σταδιακά από την επιδίωξη για «στρατηγική αυτονομία». Κάτι που συνοδεύεται από επεμβάσεις, μονομερείς ενέργειες και διπλωματία του καταναγκασμού.

-Τονίζουν ότι η «στρατηγική αυτονομία» έχει διπλή σημασία στην τουρκική περίπτωση.

Πρώτον, αποτελεί ένα πλαίσιο με βάση το οποίο η τουρκική κυρίαρχη ελίτ ευθυγραμμίζεται με τις μη Δυτικές μεγάλες δυνάμεις και εξισορροπεί την υπό αμερικανική ηγεσία ιεραρχική τάξη.

Δεύτερον -και πιο σημαντικό- λειτουργεί ως αφήγημα νομιμοποίησης στην εξωτερική πολιτική, προκειμένου να κινητοποιεί η τουρκική κυβέρνηση την εκλογική της βάση στο εσωτερικό της χώρας, να κατακερματίζει την αντιπολίτευση και να προσελκύει τη λαϊκή υποστήριξη.

-Παρατηρούν ότι η αναζήτηση αυτονομίας από τους Δυτικούς συμμάχους της και η στροφή προς τον άξονα Ρωσίας-Κίνας, έχει οδηγήσει την Τουρκία στην απομόνωση και έχει επιτρέψει την παρουσία νέων μορφών εξάρτησης.

Κατά τους συντάκτες, αυτή η δυναμική εξωτερική πολιτική της Τουρκίας δεν αποτελεί την καλύτερη επιλογή για τη χώρα. Προτείνουν, μάλιστα, ένα εναλλακτικό παράδειγμα εξωτερικής πολιτικής που θα στηρίζεται στην ιδέα της Τουρκίας ως «υπεύθυνης, μεσαίου μεγέθους, παγκόσμιας δύναμης».

Κάτι τέτοιο, όμως, θα απαιτούσε την επιστροφή στην έμφαση στην ήπια ισχύ, τη μη επέμβαση και την πολυμερή διπλωματία.

«Στον αναδυόμενο μετα-δυτικό κόσμο η Τουρκία χρειάζεται να ανήκει στη δημοκρατική ομάδα χωρών, χωρίς απαραίτητα να είναι μέλος της ΕΕ. Η υλοποίηση αυτού του σεναρίου θα εξαρτηθεί από την πορεία της εσωτερικής πολιτικής στην Τουρκία», αναφέρεται στο άρθρο.

Ο «Παγκόσμιος Νότος»

Επίσης, οι Ariel González Levaggi και Federico Donelli, στο άρθρο τους με τίτλο «η αλλαγή στη συνεργασία της Τουρκίας με τον παγκόσμιο Νότο»:

-Παρατηρούν ότι, μετά την ανάδειξη του ΑKP στην εξουσία, η τουρκική εξωτερική πολιτική έκανε ανοίγματα προς τον Νότο, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική, με στόχο να αναδειχθεί σε παγκόσμια δύναμη.

Αρχικά επικεντρώθηκε σε μια ατζέντα ήπιας ισχύος με την ανάπτυξη επίσημων θεσμών αλλά και την υποστήριξη επιχειρήσεων, ΜΚΟ και ισλαμικών δικτύων.

Ωστόσο, ενώ κατά την πρώτη δεκαετία της διακυβέρνησής του, το AKP έδωσε έμφαση στον παγκόσμιο Νότο, στη συνέχεια η αστάθεια στα τουρκικά σύνορα και η δημοκρατική οπισθοδρόμηση μείωσαν τη σημασία του στην πολιτική ατζέντα της χώρας.

-Εκτιμούν ότι στο προσεχές μέλλον η Τουρκία θα επιδιώξει να αυξήσει τους δεσμούς της με ανερχόμενες δυνάμεις της Ασίας, ιδίως την Κίνα, υποβαθμίζοντας τις σχέσεις της με τη Λατινική Αμερική και την Αφρική, χωρίς ωστόσο να πάψει να ενδιαφέρεται για αυτές.

-Σημειώνουν ότι εξωτερική πολιτική της Τουρκίας στις περιοχές αυτές θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ανθεκτικότητα της τουρκικής οικονομίας.

Αν οι ρυθμοί ανάκαμψης μετά την πανδημία είναι αργοί, η Τουρκία θα αναγκαστεί να μειώσει τις δαπάνες της για ανθρωπιστική διπλωματία και αναπτυξιακή βοήθεια και να επικεντρωθεί στην περιφέρειά της.

Πηγή: lawandorder.gr