#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
08/11/2009 07:19
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

«Πως βίωσα την πτώση του τείχους του Βερολίνου»

Ένας Γερμανός ιστορικός που έζησε τη πτώση του τείχους του Βερολίνου, εξηγεί το γιατί, εκείνη την εποχή, δεν του φάνηκε σαν κάτι το συγκλονιστικό.



 Την Πέμπτη 9/11/1989, η Angela Merkel  μαζί με μια φίλη της, πήγε για sauna. Ήταν η βραδιά που έπεφτε επιτέλους το τείχος του Βερολίνου. Και ενώ χιλιάδες ανατολικογερμανοί ξεχύθηκαν στους δρόμους του Δυτικού Βερολίνου, η νεαρή φυσικός, που την επόμενη χρονιά θα εκλέγονταν βουλευτής, και μια μέρα θα γίνονταν καγκελάριος της χώρας, χαλάρωνε σε κάποιο ατμόλουτρο του Ανατολικού Βερολίνου, ενώ στη συνέχεια πήγε για μπύρες. Όπως ανέφερε η ίδια στην εφημερίδα The Guardian, «Σκέφτηκα πως αν άνοιγε ο τοίχος, δεν θα ξαναέκλεινε, οπότε αποφάσισα να περιμένω».

Ως δυτικογερμανός που μεγάλωσα στην άλλη πλευρά του τείχους, ήμουν και εγώ ολίγον τι αδιάφορος εκείνη την ημέρα.

Ήμουν 18 χρόνων, και ήταν η τελευταία μου σχολική χρονιά. Το επόμενο πρωινό της 10ης Νοεμβρίου, πήγα στο σημείο μαζί με μερικούς συμμαθητές μου και σκαρφαλώσαμε στον τοίχο. Οι φωτογραφίες που τραβήξαμε, αποτελούν  σήμερα υλικό για τα  ιστορικά βιβλία. Πρόσφατα μάλιστα, έδειξα τον εαυτό μου, σε μια από αυτές τις φωτογραφίες, στους φοιτητές μου του Queen Mary University of London, Η αντίδρασή τους ήταν: «Δεν φανταζόμασταν ότι είστε τόσο γέρος…». Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες έχουν πλέον γίνει εικονικά σύμβολα του 20ου αιώνα. Ήταν όμως όντως, μια μοναδική στιγμή στη ζωή μου;

Έχοντας γεννηθεί στο Δυτικό Βερολίνο, ο τοίχος αυτός ήταν μέρος της νιότης μου. Η γενιά μου δεν είχε γνωρίσει κάτι το διαφορετικό. Θέταμε ερωτήματα σχετικά με την ύπαρξη του τείχους, όσο θέτουν ερωτήματα οι Βρετανοί για τη  θάλασσα που περικλείει το νησί τους. Μηδέν. Στη πραγματικότητα, ούτε που το προσέχαμε μέσα στη καθημερινότητά μας. Το Δυτικό Βερολίνο ήταν για εμάς, ολόκληρος ο κόσμος μας. Ένα χωριό με συμπεριφορά μητρόπολης. Αν και οι δυτικοί μπορούσαν να περάσουν απέναντι, αγοράζοντας απλά μια βίζα, ελάχιστοι ήταν αυτοί που τους ενδιέφερε το τι συμβαίνει εκεί, στον βαρετό και γκρίζο σοσιαλισμό. Άποψή μας ήταν, πως το τείχος υπήρχε με ευθύνη των ανατολικών. Για πολλούς από εμάς, η Ανατολική Ευρώπη ήταν απλά μια ερημιά, την οποία έπρεπε να διασχίσουμε, αν θέλαμε να πάμε διακοπές στη Δυτική Ευρώπη.

Οι προσωπικές μου γνώσεις σχετικά με την Ανατολή, ήταν ελαφρώς πιο εκτενείς καθώς η μητέρα μου είχε διαφύγει από την Ανατολική Γερμανία και από τους γονείς της, λίγο πριν ανεγερθεί  ο τοίχος το 1961. Έτσι λοιπόν επισκεπτόμαστε συχνά τους συγγενείς μας στη βαλτική ακτή.

Όμως το 1989, η αδιαφορία μας ξεπεράστηκε ξαφνικά όταν ξεκίνησε ένα πραγματικό ειδησεογραφικό μπαράζ, σε σχέση με τις αλλαγές που διαδραματίζονταν στην Ανατολική Ευρώπη. Τα ιστορικά δρώμενα έγιναν μια απλή καθημερινή συνήθεια. Έτσι λοιπόν ερμηνεύω την «ανεξήγητη» απάθεια με την οποία παρακολούθησα στις 9/11/89, τον κυβερνητικό εκπρόσωπο της Ανατολικής Γερμανίας, να διαβάζει την ανακοίνωση τύπου για την   δυνατότητα ελεύθερης πλέον  μετακίνησης των κατοίκων της χώρας.

Δεν ήμουν ο μοναδικός. Οι περισσότεροι φίλοι μου έπεσαν να κοιμηθούν εκείνο το βράδυ, αδιαφορώντας για τα πάντα. Η περιορισμένη ελεύθερη μετακίνηση των ανατολικών, είχε ήδη άλλωστε, αρχίσει να συζητιέται από τη προηγούμενη εβδομάδα.

Ήμασταν όμως και λίγο σοκαρισμένοι. Μήπως είχε γίνει κάποια παρεξήγηση; Σίγουρα η μετακίνηση αλά Λ.Δ.Γ. θα αφορούσε μεγάλες ουρές για βίζα, ένα μόνο μέλος της οικογένειας κάθε φορά, και άλλους παρόμοιους περιορισμούς. Κανένας δεν φαντάστηκε πως οι ανατολικοί θα εκμεταλλεύονταν με δραματικό τρόπο τη κατάρρευση της επικοινωνίας, και θα ξεχύνονταν κατά χιλιάδες πέρα από τα σύνορά τους.

Σε εκείνη την εποχή όπου δεν υπήρχαν κινητά τηλέφωνα, εκατομμύρια ανθρώπων κοιμήθηκαν αμέριμνοι, αγνοώντας την ιστορικότητα της στιγμής.  Παρεμπιπτόντως, δυο ξαδέλφια μου είχαν ήδη περάσει στη Δύση, μέσω των ανοιχτών, εδώ και κάποιες ημέρες, ουγγρικών συνόρων. Μέχρι να καταφέρουν να φτάσουν στο σπίτι μας, η μισή Ανατολική Γερμανία είχε κιόλας περάσει απέναντι.

Το επόμενο πρωί στο σχολείο, αρχίσαμε να αντιλαμβανόμαστε το τι ακριβώς συνέβη. Ο διευθυντής μας πείσθηκε να αναστείλει τα μαθήματα και να μας πάει να επισκεφθούμε τη πύλη του Βρανδεμβούργου. Δεν ήταν πολλοί οι μαθητές που επισκέφθηκαν το τείχος. Οι περισσότεροι προτίμησαν να εκμεταλλευτούν την ελευθερία τους από τα μαθήματα, πηγαίνοντας όπου αλλού ήθελαν. Η ατμόσφαιρα στη περιοχή της Πύλης ήταν σαν σε πανηγύρι. Υπήρχε μια απολιτική ελαφρότητα, την οποία σπάνια αναφέρουν τα ιστορικά βιβλία. Παρόλα αυτά, όταν οι σημερινοί μου φοιτητές με ρωτούν για το πώς αισθανόμουν όταν ήμουν παρών σε αυτό το γεγονός, οφείλω να παραδεχτώ πως ναι, ήταν  μια διασκεδαστική εμπειρία,  και ναι, ήταν ένα γεγονός που θα άλλαζε τη ζωή μου. Όμως πρέπει επίσης να παραδεχτώ, πως υπήρξαν άπειρα άλλα γεγονότα στη ζωή μου που μου δημιούργησαν μεγαλύτερη συναισθηματική φόρτιση. Ακόμη και τότε, το να προετοιμαστώ για κάποιες σχολικές εξετάσεις, ή το να με απορρίψει κάποια κοπέλα, ήταν πολύ πιο σημαντικές εμπειρίες.

Τίποτα δεν απεικονίζει αυτή την «ασημαντότητα» των ιστορικών συμβάντων στη ζωή ενός εφήβου, όσο η φωτογραφία που τραβήξαμε με τους συμμαθητές μου. Εγώ κοιτάζω προς τη φωτογραφική μου μηχανή. Μόλις μου είχε τελειώσει το φιλμ. Είχα φέρει μόνο ένα ρολό μαζί μου γιατί δεν ήθελα να «χαραμίσω» πολλές στάσεις. Το αποτέλεσμα είναι πως σήμερα διαθέτω μόλις 36 φωτογραφίες από την ιστορική πτώση του τείχους του Βερολίνου, και περίπου 144 από τις καλοκαιρινές μου διακοπές….

Παρατηρώ όμως και μια ελαφριά απόγνωση στο δυσδιάκριτο πρόσωπό μου. Ίσως και να αναλογιζόμουν πως δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή για να σκέφτομαι να κάνω οικονομία στα φιλμ. Πως θα μπορούσα όμως να μαντέψω, ότι η απουσία της αίσθησης της ιστορικότητας από τη πλευρά μου, θα διατηρείτο στην αιωνιότητα, αφήνοντας με να προσπαθώ σήμερα να δικαιολογήσω τη βλακεία μου στους φοιτητές μου;

Ολοκλήρωσα τη τελευταία μου διάλεξη στη σχολή,  δείχνοντας κλιπάκια από ένα ντοκιμαντέρ του BBC, μια συνηθισμένη μίξη συναισθηματικών εικόνων με μουσική κατάλληλη για τη δημιουργία μιας δυνατής δραματουργίας, που όμως απέχει πολύ από το να είναι ιστορικά ακριβής.

Όμως, ακόμη και εγώ δεν μπόρεσα να αντισταθώ από τη δύναμη της μουσικής και των εικόνων. Αναλογίστηκα το πόσο πιο έντονα θα επέδρασαν τα γεγονότα στη ζωή της μητέρας μου. Και ήλπισα, πως μέσα στο σκοτάδι του αμφιθεάτρου, κανένας από τους φοιτητές μου δεν θα πρόσεχε πως τα μάτια μου υγράνθηκαν.

 Roland Pietsch, (The First Post)

ΣΧΟΛΙΑ

  1. antiathlitikos avatar
    antiathlitikos 08/11/2009 10:53:10

    Εξαιρετικό κείμενο, μπράβο!

    Συναισθηματικό, χωρίς ίχνος μελοδραματισμού και προσπάθειας εκμετάλλευσης της στιγμής για ηρωοποιήσεις της δεκάρας
    Απομυθοποιητικό, για το τι σημαίνει τυχαία συνάντηση με την ιστορική στιγμή και προσπάθεια κατανόησης των τεκταινομένων χωρίς «εσένα»
    Βαθιά πολιτικό μέσα ακριβώς στην απουσία ανάλυσης – είτε μέσω της αναμονής στο χαμάμ (έξοχο) είτε μέσω του ύπνου μου(!)
    Οραματικό δια της αναδρομικής κατάληψης της πορείας από το γεγονός και "μετά"
    Εκπαιδευτικό με την αμεσότητα που απαιτεί η επαφή με το μαθητή αλλά και την απόκρυψη να μη καταλάβει τη συγκίνηση.

    Το «ήμουν κι εγώ εκεί» ισορροπεί αριστουργηματικά ανάμεσα στην ομολογία της απάθειας και την αποδοχή της αφύπνισης.

    Μακάρι να είχαμε τέτοια ειλικρινή και επεξεργασμένης μνήμης κείμενα για τα μεγάλα γεγονότα της ζωής μας.

    Κι από άλλους …

    Κάτι για τη 17 Νοέμβρη ίσως; - Όχι την οργάνωση φυσικά, αλλά τη μέρα του 73.

  2. ambrosiac avatar
    ambrosiac 08/11/2009 16:51:57

    Εβλεπα το τανκ μπρος στην πυλη και ελεγα μεσα μου, "-- Ελεος πια με αυτους τους θεατρινισμους". Δεν γινοταν τιποτα... Μου ετυχε και κατι ενδιαφερον, προσωπικης φυσεως :) , οποτε "τα λεμε αυριο παιδια"... και ημουν αλλου και δεν ειδα τις ερπυστριες να μασαν τα καγκελα :P

    • antiathlitikos avatar
      antiathlitikos @ ambrosiac 09/11/2009 11:04:39

      Αγαπητέ ambrosiac, η μεγάλη διαφορά είναι ότι τηρουμένων των αναλογιών ο συγγραφέας του κειμένου ήταν έ ξ ω από την πύλη του Πολυτεχνείου και δε συμμετείχε σε κάτι που «θα άλλαζε τη ζωή του». Γι αυτό και έχει ενδιαφέρον το άρθρο του. Για την ειλικρίνειά του και την απομυθοποιητική του δύναμη. Που μας θυμίζει ότι το «κάτι προσωπικό μου έτυχε» ήταν η κανονική κατάσταση πραγμάτων των «εκτός», των «χωρίς εμένα». Εδώ φτάσαμε με την παραμύθα της συμμετοχής στην εξέγερση να πιστέψουμε ότι όλη η γενιά μας ήταν αντιστασιακοί ήρωες. Κι επειδή είδα το τανκ να μασάει τα κάγκελα στα 10 μετρα αυτό με εξοργίζει!

  3. Μποτίλια στο Πέλαγος avatar
    Μποτίλια στο Πέλαγος 08/11/2009 18:16:55

    Εάν ο συγγραφέας του άρθρου παρέμεινε μόνιμα στο Βερολίνο, έχω ισάριθμα έτη παραμονής στην πόλη με αυτόν (36).
    Όταν έριξαν το τείχος (διότι δεν έπεσε από μόνο του) είχα διπλάσια ηλικία από τον συγγράψαντα. Έχοντας ζυμωθεί έντονα επί 18 έτη με το πολιτικό κίνημα της πόλης, είχα στην εν λόγω φάση διαφορετικές (όχι σώνει και καλά καλύτερες ή ανώτερες) αντιληπτικές ικανότητες από αυτόν.
    Το κείμενο του καταγράφει την απολιτίκ και σχετικά αδιάφορη πρόσληψη των κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονότων που συνδέθηκαν με την πτώση του τείχους. Στην ουσία μπορώ να επιβεβαιώσω την οπτική που περιγράφει. Η πτώση του τείχους καταγράφηκε περισσότερο σαν υπερθέαμα, παρά σαν πολιτικό γεγονός ευρείας και μεγάλης σημασίας από την μέση συνείδηση εδώ. Το αίσθημα που κυριάρχησε ήταν μια ευφορία, κάτι σαν είδος γιορτής. Αυτό είναι κατανοητό από το γεγονός, ότι ο χωρισμός ενός λαού αποτελεί μια αφύσικη κατάσταση. Με αυτή την έννοια η προοπτική της επανένωσης έγινε αποδεκτή με ανακούφιση και από τα δυο μέρη και υπερίσχυσε της όποιας πολιτικής προβληματικής.
    Το δυτικό τμήμα χαρακτηριζόταν τότε ακόμη από οικονομική ευρωστία και ισχυρό καταναλωτισμό. Το δόγμα ότι ο δυτικογερμανικός στρατός υφίσταται μόνο για αμυντικούς σκοπούς και απαγορεύεται να δρα εκτός συνόρων είχε τηρηθεί με σχολαστικότητα. Επιπλέον το γεγονός ότι οι Σοβιετικοί είχαν πρωτοστατήσει σε αυτήν την διαδικασία, έθετε εκτός συλλογιστικής κάθε αντίδραση από την μεριά του ανατολικού καθεστωτικού κόμματος SED.
    Στην δυτική Γερμανία το ορθόδοξο κομμουνιστικό κίνημα υπήρξε ανέκαθεν αδύνατο, λόγω Ανατολικής Γερμανίας και τείχους. Η νεολαιίστικη δυσαρέσκεια και η εξωκοινοβουλευτική αντιπαράθεση που είχε φουντώσει μετά το 68, εκφράστηκε στην δεκαετία του '70 σε πληθώρα ομάδων, κυρίως μαοϊκής κατεύθυνσης, με κύρια επιρροή στον φοιτητικό χώρο. Αυτή στην δεκαετία του 80, μετά τον θάνατο του Μάο και την στροφή της Κίνας, πέρασε στο νεοδημιουργηθέν κίνημα των οικολόγων, που αποτέλεσε και τον ισχυρό εξωκοινοβουλευτικό πόλο σε εκείνη την φάση. Ο έντονα κοινοβουλευτικός προσανατολισμός όμως των Πράσινων, γρήγορα οδήγησε στην μετατροπή τους σε κόμμα των βολεμένων life style "οικολόγων". Για τον τρόπο που έλαβε χώρα αυτή η μεταβολή έχει χυθεί ήδη πολύ μελάνι και όσο αφορά την πτώση του τείχους, μπορεί να βγει το συμπέρασμα ότι και στην Δυτική πλευρά όλοι κόπιασαν στο τραπέζι για γευτούν το σερβιρισμένο φαγητό.
    Επόμενο ήταν για αυτά τα κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονότα να μην υπάρξει μέσα στα δεδομένα πλαίσια η παραμικρή κριτική πολιτική ή ιστορική προσέγγιση. Με εξαίρεση κάποια πικραμένα στελέχη της ηγεσίας του SED, που παρά την αρχική ευφορία πήγαν στην συνέχεια, με ελαφρές συνθήκες κράτησης, στην ψειρού, ένεκα των εκτελέσεων που είχαν λάβει χώρα σε βάρος πολλών που είχαν επιχειρήσει να δραπετεύσουν από το τείχος. Χαρακτηριστικά το μέλος του πολιτικού γραφείου Egon Krenz δήλωσε πρόσφατα σε πρόσφατη τηλεοπτική συνέντευξη: "Θα μπορούσα να πω πολλά πικραμένα τραγούδια για τον τρόπο που κλιμακώθηκαν αυτά τα γεγονότα. Προτιμώ όμως να σιωπήσω".
    Γνωρίζουμε εξάλλου ότι η σιωπή των Στάζι για αυτά εξαγοράστηκε με αντίτιμο την ατιμωρησία.
    Πολλές φορές γνωρίζοντας κάποια πρόσωπα και πράγματα, σκέφτηκα να κάτσω να γράψω γι αυτά τα πράγματα, σπάζοντας τον στημένο πάγο της σιωπής. Όμως η επεξεργασία της σύγχρονης Γερμανικής ιστορίας αποτελεί καθήκον των Γερμανών. Άσε που ξυπνάω και κοιμάμαι με την σκέψη μου μόνιμα κολλημένη στον Ευαγγελισμό και στην Πλατεία Ομονοίας. Γιατί όμως μπαίνοντας σε παλαιοπωλείο το πρώτο που ψάχνω είναι τα απομνημονεύματα της Μάργκοτ Χόνεκερ;

  4. αλλενάκι avatar
    αλλενάκι 08/11/2009 18:28:05

    νομίζω οι Σκόρπιονς είχαν μεγαλύτερη συμβολή στη διάδοση του γεγονότος παρα οποιοσδήποτε άλλος
    the winds of ?change

  5. Στέργιος avatar
    Στέργιος 09/11/2009 00:21:33

    Αμάν πια αυτοί οι Γερμανοί με την ψευδοαφελή και αποστασιοποιημένη παρατήρηση των γεγονότων: "Ναι, έβλεπα ον καπνό να βγαίνει από τις καμινάδες των κρεματορίων, αλλά δεν αναρωτήθηκα ποτέ αν καίγονται άνθρωποι εκεί μέσα ή όχι". "Ναι, δεν ήταν σωστό να αμολάω τα ντόπερμάν μου πάνω στα μικρά παιδιά, αλλά αυτές ήταν οι εντολές που είχα από τους ανωτέρω μου".

    Είναι δυνατόν να μένεις στο Βερολίνο το 1989, και να πέφτει το τείχος κι εσύ να σθυρίζεις ανέμελα και να λες: "βρε βρε βρε, για δες τι γίνεται, αλλά να μην ξεχάσω να πάρω γάλα και αυγά πριν γυρίζω σπίτι".

    Μηδέν συναίσθημα, και αυτό το ΚΡΥΟ στην ψυχή που τους επέτρεπε το πρωί να σφάζουν και το απόγευμα να ακούν Μπαχ χαλαροί-χαλαροί, σαν να είχε περάσει απλώς μια μέρα στο γραφείο.

  6. Χρήστος avatar
    Χρήστος 11/11/2009 09:40:21

    Η χαλαρή προσέγγιση πολλών δυτικογερμανών οφείλεται στην καλύτερη γνώση των ιστορικών γεγονότων. Στο Ελλαδιστάν, διαμορφωτές της κοινής γνώμης είναι οι γνωστοί "πρωτοκλασάτοι" δημοσιογράφοι, συνήθως "σε υπηρεσία", που θεωρούν υπέρτατο καθήκον την διαστρέβλωση μέσω απλοποίησης. Σ' αυτή την προσπάθεια γίνονται και απίστευτα. ΄Οπως ο καλός μας Τέλλογλου, που είπε το κουφό των
    κουφών: "Η Γκεστάπο είχε 1.000 ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ (ναι, ρε παιδιά, έτσι ακριβώς τους χαρακτήρισε, αυτούς που εξόντωσαν 9 εκατομμύρια!), ενώ η Στάζι 9.000"!

    Το θέμα DDR / γερμανική διαίρεση / Βερολίνο είναι τόσο πολύπλοκο, που ακόμα και παλιοί ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ, όπως ο Γιάννης Κάτρης ή ο Φρέντυ Γερμανός δεν θα μπορούσαν εύκολα να αναλύσουν. Πόσω μάλλον τα κακομαθημένα, χρυσοπληρωμένα καλόπαιδα, με ταυτότητες ΕΣΗΕΑ...

    Η κάλυψη των "20 χρόνων από το γκρέμισμα του τείχους" αποτέλεσε μια ύστατη ευκαιρία για παραπληροφόρηση. Δέστε τα πανομοιότυπα "ρεπορτάζ" της ΕΡΤ, του Σκάι και του Mega και θα καταλάβετε. Ούτε ένας δεν είχε το σθένος της αντικειμενικότητας.

    Αν τα γεγονότα ήταν πράγματι έτσι, τότε πώς διάολο οι δικές τους δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι 57% των ανατολικογερμανών νοσταλγούν την πατρίδα τους;

    Πέρασαν κι άλλοι από τις δύο Γερμανίες, και είχαν τη δυνατότητα να γνωρίσουν την πραγματικότητα. Δεν ήταν μόνο οι Τέλλογλου και οι Σαρκοζύδες εκεί...

    ΥΓ. ΄Οσο για τις γενικεύσεις περί Γερμανών, γνωστό το τραγούδι. Ενώ εμείς οι ΄Ελληνες, πόσο ανθρωπιστές είμαστε, γενικά, και ειδικότερα σε περιόδους εμφυλίων και κατακτήσεων...

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.