Προβλήματα στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων μπορεί να προκαλέσει απόφαση του Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου
05/05/2020 14:59
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Προβλήματα στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων μπορεί να προκαλέσει απόφαση του Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου

Με την απόφασή του, να κρίνει ότι το πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων της ΕΚΤ από το 2015 (PSPP) παραβιάζει εν μέρει το γερμανικό Σύνταγμα, το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο μπορεί να μην δικαίωσε όσους κατηγορούσαν την ΕΚΤ ότι χρηματοδοτούσε τις κυβερνήσεις των κρατών με υψηλό χρέος παραβιάζοντας την εντολή της, δημιουργεί ωστόσο, σύμφωνα με τους αναλυτές, σημαντικά προβλήματα σε ό,τι αφορά την λήψη αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η σημερινή απόφαση ήταν το αποτέλεσμα πολυετούς αντιπαράθεσης σχετικά με τον ρόλο της ΕΚΤ, ωστόσο διευκρινίζεται ότι δεν αφορά το τρέχον πρόγραμμα της Τράπεζας για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Οι συνταγματικοί δικαστές είχαν ήδη το 2017 εκφράσει την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο το πρόγραμμα PSPP να συνιστά εμπλοκή της ΕΚΤ στην άσκηση οικονομικής πολιτικής και απευθείας χρηματοδότηση κυβερνήσεων - και τα δύο απαγορεύονται από την εντολή της ΕΚΤ.

Το Ανώτατο Δικαστήριο με την απόφασή του δηλώνει ότι δεν βρήκε αποδείξεις απευθείας χρηματοδότησης από την ΕΚΤ, αλλά έκρινε ότι η γερμανική κυβέρνηση και η Βουλή απέτυχαν να διερευνήσουν τους στόχους και τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ. Σύμφωνα με τους δικαστές, δεν έγινε ποτέ ενδελεχής ανάλυση του εάν το PSPP αποτελούσε πράγματι επαρκές μέτρο στην προσπάθεια ενίσχυσης των οικονομιών της Ευρωζώνης.

Η προσφυγή είχε κατατεθεί το 2015, μεταξύ άλλων από τον πρώην αντιπρόεδρο της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU) Πέτερ Γκαουβάιλερ και πρώην στελέχη της Εναλλακτικής για την Γερμανία (AfD), οι οποίοι υποστήριζαν ότι η ΕΚΤ είχε παραβιάσει την εντολή της.

Το 2017 κάποιοι από τους δικαστές στην Καρλσρούη εξέφρασαν τις ανησυχίες τους σε σχέση με το κατά πόσο το PSPP αποτελούσε πράγματι παραβίαση της εντολής της ΕΚΤ. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ανέλαβε την υπόθεση και το 2018 αποφάσισε ότι η ΕΚΤ ενεργούσε εντός του πλαισίου της εντολής της. Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας στην σημερινή του απόφαση αναφέρει ότι «απλώς δεν μπορεί πλέον να κατανοήσει» την απόφαση του 2018 και την κηρύσσει έτσι αυθαίρετη και μη δεσμευτική. Το γεγονός ότι για πρώτη φορά το Συνταγματικό Δικαστήριο αποκλίνει από απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ενέχει τον κίνδυνο σύγκρουσης σχετικά με τις αρμοδιότητες λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σχολιάζει η Sueddeutsche Zeitung.

Κομισιόν προς Βερολίνο: Το ευρωπαϊκό δίκαιο υπερισχύει του γερμανικού

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικαλέσθηκε την «υπεροχή» του ευρωπαϊκού δικαίου έναντι των εθνικών δικαίων, μετά την απόφαση της γερμανικής δικαιοσύνης με την οποία απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αιτιολόγηση του προγράμματός της για την αντιμετώπιση της κρίσης της επιδημίας Covid-19.

«Επαναδιατυπώνουμε την υπεροχή του κοινοτικού δικαίου και το γεγονός ότι οι αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι δεσμευτικές απέναντι σε όλες τις εθνικές δικαστικές αρχές», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ερίκ Μαμέρ απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας.

Η ισοτιμία του ευρώ και οι τιμές των ομολόγων και των μετοχών υποχωρούν μετά την απόφαση του ανώτατου γερμανικού δικαστηρίου

Το ευρώ, τα κρατικά ομόλογα της Ευρωζώνης και οι ευρωπαϊκές μετοχές υποχώρησαν σήμερα μετά την απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου ότι η γερμανική κεντρική τράπεζα (Μπούντεσμπανκ) πρέπει να σταματήσει τις αγορές κρατικών ομολόγων, αν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν μπορεί να αποδείξει ότι αυτές είναι αναγκαίες.

Το δικαστήριο απεφάνθη ότι η Μπούντεσμπανκ πρέπει να σταματήσει εντός τριμήνου τις αγορές ομολόγων στο πλαίσιο του προγράμματος που εφαρμόζει εδώ και χρόνια η ΕΚΤ (Public Sector Purchase Programme ή PSPP), εκτός αν η ΕΚΤ μπορέσει να αποδείξει ότι χρειάζονται. Οι δικαστές της Καρσλρούης ανέφεραν ότι η απόφασή τους δεν αφορά το τελευταίο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ για την αντιμετώπιση του οικονομικού αντίκτυπου από τον κορονοϊό (Pandemic Emergency Purchase Programme ή PEPP), ύψους 750 δισ. ευρώ, το οποίο εγκρίθηκε τον προηγούμενο μήνα. Ωστόσο, η απόφαση έφερε νέα αβεβαιότητα στις αγορές, οι οποίες είχαν ηρεμήσει με τις επιθετικές αγορές ομολόγων της ΕΚΤ. «Τελικά, δεν είμαι βέβαιος ότι θα υπάρξουν πραγματικές συνέπειες, η ΕΚΤ θα πρέπει να εξηγήσει με πολύ περισσότερες λεπτομέρειες. Είναι σημαντικό ότι (οι δικαστές) είπαν ότι η απόφαση δεν αφορά στο τρέχον πρόγραμμα για την COVID-19», δήλωσε στέλεχος Axiom Alternative Investments.

Το ευρώ υποχωρούσε 0,7% στα 1,0829 δολάρια, ενώ οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης σημείωναν άνοδο 2-9 μονάδων βάσης. Η απόδοση του γερμανικού 10ετούς τίτλους αυξανόταν 2,5 μονάδες βάσης στο -0,54%, ενώ η απόδοση του αντίστοιχου ιταλικού ομολόγου αυξανόταν 7 μονάδες βάσης στο 1,82%. Ο πανευρωπαϊκός δείκτης μετοχών Stoxx 600 έχασε μέρος των κερδών του μετά την απόφαση και σημείωνε άνοδο 1,4%. Οι γερμανικές μετοχές άγγιξαν προσωρινά τα χαμηλά ημέρας, ενώ οι τράπεζες της Ευρωζώνης έχασαν τα μισά από τα κέρδη τους, τα οποία περιορίστηκαν στο 2%.

«Το λιγότερο πιθανό, αλλά πιο θετικό αποτέλεσμα για τις αγορές θα είναι αν η ΕΚΤ προσπαθήσει να πείσει το δικαστήριο για τη σημασία του PSPP», δήλωσε αναλυτής της ING στο Λονδίνο. «Το δεύτερο αποτέλεσμα μπορεί να εξαρτηθεί από αν (η ΕΚΤ) μπορέσει να προσθέσει κάποιες ασφαλιστικές δικλείδες για να διασφαλίσει ότι το PSPP σέβεται την αρχή της αναλογικότητας μεταξύ της οικονομικής και της νομισματικής πολιτικής. Αυτό θα είναι και το δυσκολότερο να αξιολογηθεί», πρόσθεσε. Αναλυτές σημείωναν ότι η τρίμηνη προθεσμία είναι καθησυχαστική. «Το PSPP παραβιάζει τη γερμανική νομοθεσία αλλά θεωρώ ότι η τρίμηνη προθεσμία είναι σημαντική για να δειχθεί η αναλογικότητα και η ΕΚΤ μπορεί να προχωρήσει μετά από αυτό. Εν τω μεταξύ, το PSPP θα συνεχίζεται κανονικά», σημείωσε αναλυτής της Societe Generale.

Η απόφαση του ανώτατου γερμανικού δικαστηρίου

Σε μία υπόθεση που ανατρέχει τρία χρόνια πίσω, το ανώτατο γερμανικό δικαστήριο ήγειρε ενστάσεις στη συμμετοχή της Μπούντεσμπανκ στο PSPP, το οποίο ξεκίνησε το 2015 και σήμερα αντιστοιχεί σε λιγότερο από το ένα τέταρτο των μηνιαίων αγορών ομολόγων από την ΕΚΤ. «Η Mπούντεσμπανκ μπορεί επομένως να μη συμμετέχει άλλο στην εφαρμογή και υλοποίηση των αποφάσεων της ΕΚΤ, αν το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ δεν υιοθετήσει μία νέα απόφαση που να δείχνει… ότι το PSPP δεν είναι δυσανάλογο με τα αποτελέσματα της οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής», ανέφεραν οι δικαστές. Οι δικαστές πρόσθεσαν ότι η γερμανική κεντρική τράπεζα θα πρέπει επίσης να πουλήσει τα ομόλογα που έχει ήδη αγοράσει, αν και με βάση μία πιθανόν μακροπρόθεσμη στρατηγική συντονισμένη με την υπόλοιπη Ευρωζώνη. Η αξία των γερμανικών ομολόγων που αγοράσθηκαν στο πλαίσιο του PSPP ανερχόταν σε 533,9 δισ. ευρώ στο τέλος Απριλίου.

O Ισπανός φιλελεύθερος ευρωβουλευτής Λουίς Γκαριτσάνο δήλωσε ότι η απόφαση αποτελεί απειλή για το μέλλον των ευρωπαϊκών θεσμών. «Πολύ ανήσυχος για το μέλλον της Ευρώπης μετά (την ετυμηγορία). Η Ευρώπη δεν μπορεί να εργασθεί, αν τα εθνικά συνταγματικά δικαστήρια αποφασίζουν μονομερώς… Αναμένω ότι τα συνταγματικά δικαστήρια της Ουγγαρίας και της Πολωνίας θα ακολουθήσουν αυτό το προηγούμενο», ανέφερε σε ανάρτηση στο Twitter.

Έχοντας σωρεύσει ομόλογα αξίας σχεδόν 3 τρισ. ευρώ από το 2015, η ΕΚΤ βασίζεται στις αγορές ομολόγων για να στηρίξει την οικονομία της Ευρωζώνης να αντέξει στις κρίσεις και την απειλή του αποπληθωρισμού. Ως η κεντρική τράπεζα της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωζώνης, η Μπούντεσμπανκ είχε τη μερίδα του λέοντος από τις αγορές ομολόγων της ΕΚΤ. Με μεγάλο μέρος της Ευρωζώνης να βρίσκεται σε καραντίνα για να σταματήσει η εξάπλωση του κορονοϊού, η ΕΚΤ σχεδιάζει να τυπώσει επιπλέον 1 τρισ. ευρώ για να διατηρήσει χαμηλά το κόστος δανεισμού για τις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις. Ωστόσο, μία ομάδα Γερμανών ακαδημαϊκών υποστηρίζει εδώ και πολύ καιρό ότι η ΕΚΤ υπερβαίνει τα όρια της εντολής της και ότι αυτές οι αγορές συνιστούν άμεση χρηματοδότηση των κυβερνήσεων, κάτι που είναι αντίθετο με τις υποχρεώσεις της με βάση τη Συνθήκη της ΕΕ. Η απόφαση του γερμανικού δικαστηρίου έρχεται έπειτα από ετυμηγορία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, το οποίο είχε ξεκαθαρίσει το σχετικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι (οι αγορές ομολόγων) δεν αποτελούν παράνομη χρηματοδότηση και θεωρεί τα μέτρα της ΕΚΤ αναλογικά.

Πηγή:ΑΠΕ-ΜΠΕ