Το νέο πολιτικό τοπίο της Γερμανίας
20/09/2016 12:10
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Το νέο πολιτικό τοπίο της Γερμανίας

Οι περιφερειακές εκλογές του Βερολίνου προαναγγέλλουν μια νέα εποχή στη γερμανική πολιτική, γράφει ο Joerg Forbrig, ανώτερος συνεργάτης του Γερμανικού Ταμείου Μάρσαλ στις ΗΠΑ.

Η έκβαση των περιφερειακών εκλογών στο Βερολίνο την Κυριακή - στην οποία τόσο οι Σοσιαλδημοκράτες όσο και οι Χριστιανοδημοκράτες, τα παραδοσιακά κυβερνώντα κόμματα της γερμανικής πρωτεύουσας, υπέστησαν βαριές απώλειες και το αντι-μεταναστευτικό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AFD) μπήκε στη Βουλή- αποτέλεσε το έναυσμα για έναν ακόμα γύρο συζητήσεων για το πολιτικό μέλλον της Άνγκελα Μέρκελ. Όντως, οι ψηφοφόροι του Βερολίνου έδωσαν στην πολιορκημένη καγκελάριο ένα ακόμα βαρύ πλήγμα. Αλλά αυτό που είναι το πιο αξιοσημείωτο είναι η θεμελιώδης αλλαγή στο κομματικό τοπίο της χώρας και στην πολιτική διαδικασία που προαναγγέλλουν αυτές οι εκλογές. Το Βερολίνο είναι το κατ 'εξοχήν πολιτικό και κοινωνικό εργαστήριο της Γερμανίας. Είναι ένας μικρόκοσμος όπου εμφανίζονται οι μεγάλες προκλήσεις της χώρας σαν κάτω από ένα μικροσκόπιο. Έτσι, η σταθερότητα και η συναίνεση που εδώ και καιρό θεωρούνται το πολιτικό σήμα κατατεθέν της Γερμανίας μπορεί σύντομα να είναι κάτι που ανήκει στο παρελθόν.

Οι δυτικές και ανατολικές διαφορές της πόλης δεν έχουν ακόμη συγχωνευθεί πλήρως. Η αναδιαμόρφωση της γερμανικής οικονομίας, από τις παραδοσιακές βιομηχανίες προς τις υπηρεσίες και τις νέες τεχνολογίες δεν έχει ακόμη συμβεί, παρά το ότι το καθεστώς του Βερολίνου θεωρείται ένας παράδεισος των start-up. Η πόλη, που κάποτε χαρακτηρίστηκε ως "φτωχή αλλά σέξι" από τον ίδιο τον δήμαρχό της, εξακολουθεί να υποφέρει από την κοινωνική αδικία και τη φτώχεια. Και ενώ το Βερολίνο είναι πλούσιο πολιτισμικά - σχεδόν το ένα τρίτο των Βερολινέζων προέρχονται από μη-γερμανικό υπόβαθρο - η πλήρης ένταξη εξακολουθεί να είναι ένας δύσκολος αγώνας. Η δημόσια διοίκηση είναι εμφανώς αναποτελεσματική, όπως δείχνουν η αποτυχία της πόλης να κατασκευάσει ένα νέο αεροδρόμιο και οι χαοτικές σκηνές στα προσφυγικά κέντρα.

Παρομοίως, η πολιτική της γερμανικής πρωτεύουσας αντικατοπτρίζει τη δυναμική της χώρας σε μεγάλο βαθμό και οι τελευταίες εκλογές δείχνουν μια δραματική αναμόρφωση του γερμανικού κομματικού συστήματος. Η πολιτική σκηνή παραδοσιακά κυριαρχείται από δύο "Volksparteien", τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD). Το καθένα τυπικά συγκέντρωσε περίπου το 40 τοις εκατό των ψήφων και εναλλάσσονταν στην ηγεσία των κυβερνήσεων. Στις εκλογές της Κυριακής, όμως, πέντε κόμματα πήραν μεταξύ 21 και 14 τοις εκατό, ισοπεδώνοντας αποτελεσματικά το πολιτικό τοπίο μεταξύ των πάλαι ποτέ κυρίαρχων CDU και SPD από τη μία πλευρά, και των Πράσινων της Αριστεράς και της άκρας δεξιάς από την άλλη.

* * *

Η βασική τάση -που προηγείται στο Βερολίνο, και έρχεται αργότερα στην υπόλοιπη Γερμανία- είναι σαφής. Η εποχή των μεγάλων κομμάτων με ευρεία αποδοχή, που βασίζεται στις παραδοσιακές έννοιες της εργατικής τάξης ή τις συντηρητικές αξίες και είναι σε θέση να εκφράσει μια μεγάλη πλειοψηφία Γερμανών πολιτών έρχεται στο τέλος της. Στη θέση της αναδύεται μια πολύ πιο μεταβλητή γεωμετρία πολιτικών κομμάτων. Η άκρα αριστερά και η άκρα δεξιά, καθώς και οι κοινωνικά φιλελεύθεροι Πράσινοι και, σε μικρότερο βαθμό, οι οικονομικά φιλελεύθεροι Ελεύθεροι Δημοκράτες, είναι πλέον αρκετά μεγάλες πολιτικές δυνάμεις.

Ενώ η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη μετατόπιση των πολιτικών συναισθημάτων στη γερμανική κοινωνία, περιπλέκει επίσης τη δημιουργία συνασπισμού. Οι δικομματικές συμμαχίες, που επί χρόνια ήταν αρκετές για να εξασφαλιστούν οι απαραίτητες πλειοψηφίες για να κυβερνήσουν, θα πρέπει να κάνουν χώρο σε συνασπισμούς τριών κομμάτων. Η δέσμευση σε αυτές τις συμμαχίες, η διαπραγμάτευση του πολιτικού τους προγράμματος, και η διατήρησή τους για την πλήρη θητεία θα είναι πιο δύσκολα από ποτέ. Οι πολιτικές διαδικασίες θα είναι μακροσκελείς, τα προγράμματα συνασπισμού θα αποδυναμωθούν και οι πρόωρες εκλογές θα είναι πιο συχνές. Η γερμανική πολιτική θα είναι πολύ λιγότερο σταθερή, ως αποτέλεσμα.

Οι εκλογές του Βερολίνου έδειξαν επίσης ότι το πολιτικό περιθώριο της χώρας έχει ωριμάσει σε πλήρεις πολιτικές δυνάμεις. Στην παλιά δημοκρατία της Βόννης, η ακροαριστερά ήταν ουσιαστικά εκτός νόμου και η ακροδεξιά έκανε μόνο μια περιστασιακή εμφάνιση. Μετά την επανένωση, οι μετα-κομμουνιστές της Ανατολικής Γερμανίας συγχωνεύθηκαν την άκρα αριστερά της Δυτικής. Στη δεξιά, μέχρι την εμφάνιση του AFD το 2013 που προκλήθηκε από την κρίση στην ευρωζώνη και την ριζοσπαστικοποίηση από την κρίση των προσφύγων, καμία πολιτική δύναμη δεν είχε συγκεντρώσει το ενδιαφέρον ολόκληρης της χώρας. Τώρα, με εκπροσώπηση σε 10 από τα 16 κρατίδια, το AFD ήρθε για να μείνει. Η συνδυασμένη εκλογική δύναμη αυτών των πολιτικών περιθωρίων αντικατοπτρίζεται στα αποτελέσματα των εκλογών του Βερολίνου: περίπου 20 τοις εκατό στα δυτικά και 40 τοις εκατό στα ανατολικά της Γερμανίας.

Μια αρκετά μεγάλη μερίδα Γερμανών τόσο στη Δεξιά όσο και στην Αριστερά σήμερα αμφιβάλουν, ή απορρίπτουν, την πολιτική κληρονομιά της χώρας - είτε πρόκειται για την κοινωνικά προσανατολισμένη οικονομία της αγοράς, την πολιτιστική και κοινωνική πολυμορφία, ή την ευρω-ατλαντική σχέση. Αυτό που είναι χειρότερο είναι ότι αυτός ο ριζοσπαστισμός δεν περιορίζεται στη ρητορική: κατά τη διάρκεια της φετινής προεκλογικής εκστρατείας του Βερολίνου, πάνω από 200 αδικήματα με πολιτικά κίνητρα κατεγράφησαν από την αστυνομία της πόλης. Η κοινωνία έχει γίνει επιθετικά πολωμένη, περιορίζοντας τις κεντρώες και μετριοπαθείς θέσεις και απειλώντας το διάλογο και τον προσανατολισμένο προς τη συναίνεση πολιτικό πολιτισμό της Γερμανίας.

Σε αυτό το κλίμα, η ακροδεξιά ιδιαίτερα επέστησε την προσοχή στην εθνικότητα για να προσελκύσει ψηφοφόρους. Η εκστρατεία του AFD στη μεγάλη και συντηρητική ρωσόφωνη κοινότητα του έδωσε τις μεγαλύτερες νίκες στις ανατολικές περιοχές, όπου ζεις μεγάλος αριθμός μεταναστών από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Η εθνική κινητοποίηση δεν περιορίζεται στο Βερολίνο, ωστόσο. Η Γερμανία έχει δει πρόσφατα μεγάλης κλίμακας διαδηλώσεις ρωσόφωνων και Τούρκων που οργάνωσαν οι κυβερνήσεις στη Μόσχα και στην Άγκυρα, εξαιτίας, σε μεγάλο βαθμό, της πρόσβασης που έχουν στα Μέσα σε αυτές τις κοινότητες.

Η τάση αυτή είναι νέα για την γερμανική πολιτική και ιδιαίτερα επιζήμια για την ενσωμάτωση αυτών των μειονοτικών ομάδων. Είναι ανησυχητικό το γεγονός, καθώς ανοίγει την πολιτική διαδικασία για την χειραγώγηση και την αναστάτωση της Γερμανίας από ξένες κυβερνήσεις. Αυτό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο σε περιόδους διεθνούς έντασης -από την κρίση των προσφύγων ως την ρωσική επιθετικότητα εναντίον των γειτόνων της- στην οποία η κυβέρνηση του Βερολίνου παίζει καθοριστικό ρόλο.

Οι πρόσφατες εκλογές στη γερμανική πρωτεύουσα ήταν κάτι περισσότερο από περιφερειακές εκλογές. Ήταν ένα εγερτήριο κάλεσμα για το γεγονός ότι η γερμανική πολιτική έχει υποστεί μια ριζική αλλαγή που θα αφήσει το αποτύπωμά της στις ομοσπονδιακές εκλογές της χώρας το 2017 και πιο πέρα. Καλώς ήρθατε στη Δημοκρατία του Βερολίνου.

politico.eu