Τι θέλει η Μέρκελ από τον Τραμπ
17/03/2017 12:30
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τι θέλει η Μέρκελ από τον Τραμπ

Η πρόκληση της Μέρκελ θα είναι να αντιμετωπίσει την αντίληψη της πραγματικότητας του Τραμπ, χωρίς να τον στρέψει εναντίον της, γράφει ο Matthew Karnitschnig.

"Χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο." Αυτό, με λίγα λόγια, θα είναι το όχι και τόσο διακριτικό μήνυμα της Γερμανίδας Καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ προς τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, όταν συναντηθούν στο Λευκό Οίκο την Παρασκευή. Ξεχάστε όλη τη συζήτηση για μια επίδειξη δύναμης στο Οβάλ Γραφείο. Η Μέρκελ, ανεξάρτητα από τις προσωπικές απόψεις της για τον Τραμπ, δεν πηγαίνει στην Ουάσιγκτον για να συγκρουστεί μαζί του. Είναι εκεί για να τον κερδίσει. "Είναι σημαντικό να αναπτυχθεί μια αμοιβαία κατανόηση, να βάλουν τα θεμέλια" δήλωσε ένας ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος πριν αναχωρήσει η Μέρκελ από το Βερολίνο.

Αυτό μπορεί να ακούγεται δύσκολο, λαμβάνοντας υπόψη τις σκληρές λέξεις που έχει εκτοξεύσει ο Τραμπ προς τη Μέρκελ. Πέρυσι, την κατηγόρησε ότι "έχασε τον έλεγχο" της προσφυγικής κρίσης και χαρακτήρισε την πολιτική της "απολύτως απογοητευτική". Αλλά αν υπάρχει ένας πολιτικός που μπορεί να βάλει κατά μέρος τα προσωπικά του συναισθήματα υπέρ της επιδίωξης των στρατηγικών συμφερόντων της χώρας, αυτή είναι η Γερμανίδα καγκελάριος. Αρκεί να δούμε τα γεγονότα της περασμένης εβδομάδας. Όταν ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατηγόρησε τους Γερμανούς αξιωματούχους ότι ακολουθούν τακτικές ναζί, επειδή εμπόδισαν Τούρκους πολιτικούς να εκμεταλλευτούν τις συγκεντρώσεις στη χώρα, η απάντηση της Μέρκελ ήταν "λυπάμαι". Ο Ερντογάν το προχώρησε το απόγευμα της Δευτέρας, υποστηρίζοντας ότι η Μέρκελ "στηρίζει τρομοκράτες". Ο εκπρόσωπος της είπε ότι δεν θα δώσει αξία στην κατηγορία απαντώντας.

Με τα χρόνια, η Μέρκελ έχει αναπτύξει μια παρόμοια στρατηγική αποκλιμάκωσης με άλλα αυταρχικά καθεστώτα και επίδοξους ισχυρούς, από τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, που κάποτε προσπάθησε να την εκνευρίσει με τον σκύλο του, ως τον πρώην ιταλό πρωθυπουργό Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Παρόλα αυτά, ακόμη και αν η Μέρκελ έχει συνηθίσει να αντιμετωπίζει επιθετικούς και άξεστους άνδρες, που δεν είχε βασίσει τόσο πολλά σε μια διμερή συνάντηση, όσα αυτή θα την Παρασκευή. Οι δύο ηγέτες δεν αναμενόταν αρχικά να συναντηθούν μέχρι να ταξιδέψει ο Τραμπ στην Ευρώπη αργότερα εντός του έτους, αλλά εν μέσω αυξανόμενων διατλαντικών εντάσεων, η Μέρκελ πίεσε για να προηγηθεί μια συνάντηση στην Ουάσιγκτον και ο πρόεδρος την προσκάλεσε. Οι βοηθοί της λένε ότι ήδη προετοιμάζεται επί εβδομάδες.

Είναι δύσκολο να υπερβάλλουμε για τη σημασία της σχέσης των ΗΠΑ με το Βερολίνο. Όσον αφορά τα υπαρξιακά ερωτήματα της οικονομίας και της ασφάλειας, οι ΗΠΑ παραμένουν απαραίτητος εταίρος της Γερμανίας. Η οικονομία της Γερμανίας εξαρτάται από τις εξαγωγές. Ως αγοραστής των γερμανικών προϊόντων, οι ΗΠΑ είναι αξεπέραστες. Μπροστά από τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Κίνα, δαπανούν περισσότερο από το διπλάσιο σε προϊόντα "made in Germany", από την Ιαπωνία, τη Ρωσία και το Μεξικό σε συνδυασμό.

Για δεκαετίες, η Γερμανία (με τις ευλογίες της Ουάσιγκτον) έχει αναθέσει ουσιαστικά την άμυνά της στις ΗΠΑ. Σχεδόν 30 χρόνια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η Αμερική έχει περισσότερους στρατιώτες στη Γερμανία -περίπου 35.000- από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη ξένη χώρα στο δυτικό ημισφαίριο. Υπό την προστασία της πυρηνικής ασπίδας των ΗΠΑ, η Γερμανία αγκάλιασε την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η οικονομία της έχει ακμάσει.

Αυτό που είναι λιγότερο προφανές είναι το τι παίρνουν οι ΗΠΑ από τη συμφωνία. Η πρόκληση της Μέρκελ κατά τη διάρκεια των πολύωρων προσωπικών και ομαδικών συναντήσεων με τον Τραμπ και την ομάδα του θα είναι να τον πείσει ότι οι ΗΠΑ κερδίζουν "πολλά". Για το σκοπό αυτό, η Μέρκελ θα επικεντρωθεί σε ένα θέμα αγαπητό στον Τραμπ: το εμπόριο. Αντιμέτωπη με κατηγορίες ότι η Γερμανία, η οποία πωλεί πολύ περισσότερα στις ΗΠΑ από ό,τι αγοράζει, εκμεταλλεύεται τον σύμμαχό της, η Μέρκελ θα έχει μαζί της τους CEOs της BMW, της Siemens και τον κολοσσό των ανταλλακτικών αυτοκινήτων Schaeffler στον Λευκό Οίκο, για να παρουσιάσει στον πρόεδρο μια διαφορετική ιστορία.

Οι ηγέτες των επιχειρήσεων αναμένεται να τονίσουν τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια που η γερμανική βιομηχανία έχει επενδύσει στην παραγωγή με βάση τις ΗΠΑ και τους σχεδόν 700.000 Αμερικανούς που απασχολούν οι γερμανικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν τις προετοιμασίες. Επίσης, σχεδιάζουν να συζητήσουν το περιβόητο σύστημα μαθητείας της χώρας τους, το οποίο οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν για να προετοιμάσουν ειδικευμένους εργαζόμενους, και να προτείνουν να επενδύσουν περισσότερα σε τέτοιου είδους προγράμματα στις ΗΠΑ.

Δεδομένου ότι ο Τραμπ έχει επικεντρωθεί ιδιαίτερα κατά τις πρώτες εβδομάδες της προεδρίας του στο να διαφημίζει τις εταιρικές επενδύσεις στην Αμερική, η στρατηγική της Μέρκελ θα μπορούσε να βοηθήσει στο να βγει η Γερμανία από τη μαύρη λίστα του με τους αθέμιτους εμπορικούς εταίρους.

Μια συνάντηση για την άλλη μεγάλη προτεραιότητα της Μέρκελ -την ευρωπαϊκή ασφάλεια- είναι πιθανό να είναι πιο προκλητική. Η Μέρκελ είναι πρόθυμη να εκφράσει δυναμικά την υποστήριξή της στη συμμαχία του ΝΑΤΟ και στη συνέχιση της αλληλεγγύης για την αντιμετώπιση της ρωσικής απειλής. Οι θέσεις των ΗΠΑ για τις ρωσικές κυρώσεις και την κρίση στην Ουκρανία δεν έχουν αλλάξει υπό τον Τραμπ, μέχρι τώρα, αλλά τα σημάδια που προέρχονται από τον πρόεδρο και τους συμβούλους του ήταν συγκεχυμένα. Ο Τραμπ, για παράδειγμα, έχει πει ότι θα ακολουθήσει μια πιο διαλλακτική προσέγγιση προς τη Μόσχα - "Δεν θα ήταν ωραίο να τα πηγαίναμε καλά με Ρωσία;" του αρέσει να ρωτά συχνά. Αλλά οι περισσότεροι από τους βασικούς συμβούλους του, συμπεριλαμβανομένου και του υπουργού Άμυνας Τζέιμς Μάτις και του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας Χ. Ρ. ΜακΜάστερ, φαίνεται να υιοθετούν μια πιο σκληρή γραμμή.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεωρούν τα ανοίγματα του Τραμπ απέναντι στη Μόσχα και τα παράπονα του για το ΝΑΤΟ ως μια τακτική, με στόχο να τρομάξει την Ευρώπη ώστε να δαπανήσει περισσότερα για την άμυνα. Αν είναι έτσι, ήδη το πέτυχε στη Γερμανία. Η Μέρκελ έχει συμφωνήσει να διαθέσει περισσότερους πόρους για το στρατό και να εργαστούν προς την επίτευξη του στόχου των δαπανών του 2 τοις εκατό του εθνικού εισοδήματος για την άμυνα του ΝΑΤΟ. Η Μέρκελ θα τονίσει αυτή τη δέσμευση, αλλά δεν είναι καθόλου σαφές αν ο Τραμπ θα εντυπωσιαστεί.

Όσον αφορά το στυλ, οι δυο τους δεν θα μπορούσαν να είναι πιο διαφορετικοί. Η Μέρκελ, μια καλή μαθήτρια στο σχολείο, εξετάζει όλες τις λεπτομέρειες ενός πολιτικού θέματος και χρησιμοποιεί αυτά τα στοιχεία σε συζητήσεις για την υποστήριξη των επιχειρημάτων της. Η επικοινωνία της με τον εξίσου λεπτολόγο Μπαράκ Ομπάμα φαινόταν μερικές φορές σαν ένας διαγωνισμός για το ποιος είχε αποστηθίσει περισσότερα από την ενημέρωση, λένε οι βοηθοί τους.

Ο Τραμπ, όμως, σύμφωνα με τους υποστηρικτές του, είναι αυτός που θέλει να έχει μια "μεγάλη εικόνα". Ακόμη και συνεργάτες του ανησυχούν, επειδή ποτέ δεν φτάνει στη δεύτερη σελίδα ενός σημειώματος. Η πρόκληση της Μέρκελ θα είναι να αντιμετωπίσει την αντίληψη της πραγματικότητας του Τραμπ, χωρίς να τον στρέψει εναντίον της. Ενώ γίνεται πολύς λόγος για την εμπειρία της στην αντιμετώπιση τέτοιων προσωπικοτήτων, πρέπει επίσης να ειπωθεί ότι αυτές οι σχέσεις δεν έχουν και ιδιαίτερη επιτυχία.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης στην Ουκρανία, οι βοηθοί της καυχήθηκαν επανειλημμένα ότι είχε μιλήσει με τον Πούτιν δεκάδες φορές. Αλλά οι παρεμβάσεις της είχαν ελάχιστες αισθητές επιπτώσεις. Ο Ρώσος ηγέτης έκανε ελάχιστες, εάν υπάρχουν πραγματικά, παραχωρήσεις τόσο στην Κριμαία όσο και στην ανατολική Ουκρανία. Οι πρόσφατες επιθέσεις του Ερντογάν στην Μέρκελ μπορεί να είναι σε μεγάλο βαθμό πολιτικό θέατρο, που απευθύνονται στο εγχώριο κοινό του, αλλά οι προσβολές του δείχνουν ότι δεν την παίρνει τόσο σοβαρά, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειές της για να τον κερδίσει. Αν την έπαιρνε στα σοβαρά, δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη σχέση με τον τρόπο που το έκανε τις τελευταίες ημέρες.

Παρ' όλα αυτά, στη συνάντησή της με τον Τραμπ δεν θα είναι και τόσο δύσκολο να αποστασιοποιηθεί από τις περιοχές της έριδος. Εκτός από το εμπόριο, τα κύρια θέματα που χωρίζουν Τραμπ και Μέρκελ -η μεταχείριση των προσφύγων, το προγραμματισμένο τείχος στα σύνορα με το Μεξικό, κλπ - είναι θέματα εσωτερικής πολιτικής. Αυτά είναι απίθανο να λάβουν εξέχουσα θέση, αν υπάρξουν καθόλου, στις συζητήσεις τους.

Λαμβάνοντας υπόψη το "σκληρό" ξεκίνημα της κυβέρνησης Τραμπ, ο οποίος ήθελε να δείξει ότι μπορεί να είναι πολιτικός, μπορεί να είναι εξίσου αποφασισμένος με τη Μέρκελ για να κυλήσει ομαλά η πρώτη τους συνάντηση. Αν και έχει απορρίψει χαρακτηρισμούς όπως "η τελευταία υπερασπίστρια της φιλελεύθερης τάξης", ως "γελοίους" και "παράλογους", η Μέρκελ θεωρείται ευρέως ως η γυναίκα-ηγέτιδα με τη μεγαλύτερη επιρροή του κόσμου, και είναι ευρέως σεβαστή στις ΗΠΑ. Στην πρώτη τηλεφωνική επαφή τους μετά την εκλογική νίκη του Τραμπ το Νοέμβριο, είχε προβλέψει ότι η συνεργασία τους θα είναι "φοβερή". Η Μέρκελ, που διαισθάνθηκε ένα άνοιγμα, εμφανίζεται αποφασισμένη να του το θυμίσει.

politico.eu