Ταξίδι στην Τσετσενία! Στα χνάρια ενός πολέμου που βαθμηδόν ξεχνιέται
20/11/2019 14:31
Του Αλέξανδρου Δημητρίου
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Ταξίδι στην Τσετσενία! Στα χνάρια ενός πολέμου που βαθμηδόν ξεχνιέται

Ποιος θυμάται τη θλιβερή εκείνη ιστορία με το συνεχή πόλεμο στην Τσετσενία, τις καταστροφές και τον όλεθρο μέσα σε όλη την επικράτεια της Ρωσίας, στη δεκαετία του ´90; Η σημερινή εικόνα αυτής της περιοχής του Καυκάσου σε τίποτε δεν θυμίζει εκείνα τα χρόνια. Ανοικοδόμηση, σύγχρονα κτίρια, δρόμοι, στη θέση της ισοπεδωμένης πόλης, της πρωτεύουσας της Τσετσενίας, Γκρόζνι.

Τότε, ως γνωστόν, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ξεκίνησε σε αυτή την περιοχή του Καυκάσου το ένοπλο κίνημα της "ανεξαρτησίας" και "αυτονομίας", όπως ονομάστηκε. Στη συνέχεια, στις γραμμές των "αυτονομιστών" εισήλθαν, και κατόπιν κυριάρχησαν, "στοιχεία" από το εξωτερικό που κρύβονταν πίσω από μεγαλοστομίες περί ισλαμισμού και πολέμου κατά των αλλόθρησκων.

Ήταν τότε που μισθοφόροι από Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Τουρκία και από άλλες χώρες πήγαιναν στον Καύκασο και έδιναν τον τόνο (και το χρήμα) σε κάθε τρομοκρατική ενέργεια σε πόλεις της, τότε, εν πολλοίς ανοχύρωτης Ρωσίας. Το αρχικό σύνθημα περί ανεξαρτησίας, πολύ σύντομα, οι κάθε λογής υποκινούμενοι ως επί το πλείστον από το εξωτερικό "εμίρηδες", το μετέτρεψαν σε πόλεμο για τη "δημιουργία χαλιφάτου από την Κασπία έως τη Μαύρη θάλασσα". Τυχαίο, άραγε, ότι η γεωγραφία της ιδέας του "χαλιφάτου" ταυτιζόταν, όλως "περιέργως", με τη γεωγραφία των αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από Ρωσία προς το εξωτερικό;

Στο υποσυνείδητο της διεθνούς κοινής γνώμης έχουν καταγραφεί με μελανά χρώματα τραγικά συμβάντα, την περίοδο που η Τσετσενία είχε μετατραπεί σε ορμητήριο για δεκάδες τρομοκρατικές επιθέσεις στη Ρωσία. Καταλήψεις κλινικών, θεάτρων γεμάτα κόσμο, βομβιστικές επιθέσεις σε σταθμούς του Μετρό στη Μόσχα, σε σιδηροδρομικούς σταθμούς και αεροδρόμια, ανατινάξεις πολυκατοικιών, κ.ο.κ., με θύματα 150 - 200 νεκρούς κάθε φορά. Ουδείς, επίσης, ξεχνά την κατάληψη του σχολείου στο Μπεσλάν, στον Καύκασο, τον Σεπτέμβριο του 2004, και το μακελειό που ακολούθησε, με αποτέλεσμα 315 νεκρούς, κυρίως παιδιά από 7 έως 15 χρόνων. Εκεί έχασε τη ζωή του παλεύοντας τους τρομοκράτες ο γυμναστής του σχολείου, συμπατριώτης μας, Ιβάν Κανίδης!

Δυο μέτρα και δυο σταθμά

Δυστυχώς, η "ανεκτικές" Βρυξέλλες αρχικά έδιναν εύσημα στους "αγωνιστές της ελευθερίας". Είναι ενδεικτικό ότι δυτικά ΜΜΕ δεν χαρακτήριζαν ούτε καν τις πλέον ακραίες, τζιχαντιστικές ομάδες, ως τρομοκράτες ή έστω εξτρεμιστές. Ήταν απλά "αυτονομιστές" και "αντάρτες". Κι' αυτό, παρ' ότι στην περίπτωση της Συρίας, η στάση της Δύσης απέναντι στους τζιχαντιστές, πολλοί εκ των οποίων προέρχονται από την πρώην ΕΣΣΔ και την Τσετσενία, ήταν ολότελα διαφορετική. Η πολιτική των δυο μέτρων και δυο σταθμών στην αποθέωσή της.

Η Μόσχα, κόντρα στις επιδιώξεις μεγάλων αραβικών κρατών του Κόλπου, της Τουρκίας , αλλά και ισχυρών "κύκλων" της Δύσης, κατάφερε, το 2000, να βάλει τέλος στον φαύλο κύκλο του αίματος στην Τσετσενία, που είχε προκαλέσει τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές, πρόσφυγες, καταστροφές, και δεκάδες χιλιάδες νεκρών τόσο Τσετσένων όσο και Ρώσων (στρατιωτικών και πολιτών).

Παρά ταύτα, μεγάλος αριθμός ακραίων ισλαμιστών κατάφερε να διαφύγει και μαζικά να καταφύγει στις χώρες από όπου είχε φθάσει στην Τσετσενία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμήρ Πούτιν, κατά την έναρξη των ρωσικών επιχειρήσεων στη Συρία, το Φθινόπωρο 2015, έκανε λόγο για "πέντε έως οκτώ χιλιάδες" μέλη και στελέχη του ISIS που προέρχονταν από ρωσόφωνες περιοχές και την πρώην ΕΣΣΔ. Στη συνέχεια, ο αριθμός αυτός, κατά εκτιμήσεις, έφτασε μέχρι και 20 χιλιάδες.

Ακόμα και σήμερα, μεταφέρονται από τη Συρία, πίσω στη Ρωσία, εκατοντάδες χήρες και παιδιά ηλικίας από 3 έως 12 χρόνων, από οικογένειες "στρατευμένων" στον ISIS, οι οποίοι σκοτώθηκαν στις μάχες. Για τα παιδιά, μάλιστα, εφαρμόζεται ειδικό πρόγραμμα αποκατάστασης και επανένταξης στην κοινωνία.

Ντουμπάϊ του Καυκάσου

Στο διάστημα της ειρηνικής ζωής που επήλθε τα τελευταία 10 - 12 χρόνια, η Τσετσενία έχει κάνει μια τεράστια στροφή. Τα πάντα ανοικοδομούνται και τα χαλάσματα της καταστροφής που υπήρχε, τείνουν να εξαφανιστούν. Ωστόσο, οι σκληρές μνήμες της δεκαετίας του '90, αν και εξασθενούν, ακόμα δεν έχουν σβήσει.

Η εικόνα σήμερα έχει αλλάξει τόσο πολύ, που τοι Γκρόζνι ονομάζεται "Ντουμπάϊ του Καυκάσου". Πράγματι, είναι εντυπωσιακό να βλέπεις στο χώρο που μόλις πριν από μια δεκαετία κυριαρχούσε η εικόνα της καταστροφής και της διάλυσης, να ορθώνονται τώρα ουρανοξύστες, να είναι υποδειγματικά ασφαλτοστρωμένοι οι δρόμοι, να σφύζει η πόλη από ζωή και οικοδομικό οργασμό. Το ίδιο και η επαρχία, πολλές περιοχές της οποίας καλούνται να αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη ενός νέου τύπου. Πρόκειται για ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο μετατροπής σε σύγχρονη τουριστική ζώνη ολοκλήρου του ρωσικού Νότου. Από την Κασπία και τα όρη του Καυκάσου, μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα και την Αζοφική.

Είναι χαρακτηριστικό ότι 20 χρόνια πριν ακόμα και η γειτονική περιοχή του Κρασνοντάρ, στη Νότιο Ρωσία, φάνταζε ως περιοχή αυξημένου ρίσκου και χαμηλών υποδομών. Κι' όμως, το πόσο και πως άλλαξε σε αυτό το διάστημα είναι εντυπωσιακό. Τώρα, εκεί βρίσκεται, μεταξύ άλλων, το παγκοσμίως γνωστό πλέον θέρετρο (θερινό και χειμωνιάτικο), Σότσι, εκεί έγιναν οι χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του 2014, γίνεται "Φόρμουλα-1", λειτουργεί αθλητικό πανεπιστήμιο, ενώ έχει εγκατασταθεί και μια από τις έδρες της ρωσικής προεδρίας όπου συχνά πραγματοποιούνται συναντήσεις με ηγέτες από όλο τον κόσμο.

Τώρα ήρθε και η σειρά της Τσετσενίας να μπει στο δρόμο της ανάπτυξης μακριά από εξτρεμισμούς. Πολλά απομένουν ακόμα να γίνουν, αλλά η Ρωσία επουλώνει τις πληγές της περιοχής με χρηματοδοτήσεις ειδικά σε προγράμματα κοινωνικού χαρακτήρα. Ωστόσο, η κακή φήμη της Τσετσενίας ως μέρος συγκρούσεων, πολέμων, ανθρώπινου πόνου και τρομοκρατίας, τείνει να γίνει παρελθόν.

Ταξίδι στην Τσετσενία! Στα χνάρια ενός πολέμου που βαθμηδόν ξεχνιέται 353807 photo
Φωτό από το μεγαλύτερο τζαμί στην Τσετσενία, με επένδυση μέσα και έξω από λευκό μάρμαρο από τη Θασο. Και χαλιά από το Ιράν.

Πόντιοι - ελληνικές εταιρείες

Η δημιουργία υποδομών στις πόλεις της Τσετσενίας, οι ασφαλτοστρώσεις, οι επιχωματώσεις ορεινών αρτηριών αλλά κυρίως η καλυτέρευση της ζωής μέσα στην πρωτεύουσα, Γκρόζνι, έχουν ως πρώτο αποτέλεσμα τον ερχομό χιλιάδων τουριστών. Πρωτίστως, και προς το παρόν, από τη Ρωσία.

Ωστόσο, στόχος είναι η εξωστρέφεια. Και ήδη κάποια αποτελέσματα υπάρχουν. Είναι χαρακτηριστικό ότι, στο πλαίσιο της πολιτικής για καθαρές πόλεις, οι τοπικές Αρχές ετοιμάζονται να υπογράψουν συμφωνία αποκομιδής των σκουπιδιών με ελληνική εταιρία, με εμπειρία σε τέτοιου είδους θέματα.

Η παρουσία εκεί εκατοντάδων Ποντίων του Καυκάσου από τα σοβιετικά χρόνια, η θετική εκτίμηση για στελέχη του τεχνικού, επιστημονικού τομέα, όπως τα πετρέλαια, η μηχανουργεία, τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που υπήρχαν και που εργαζόταν δεκάδες Πόντιοι ακόμα και σε διευθυντικές θέσεις, αποτελούν τη βάση αλληλοεκτίμησης και συνεργασίας.

Τζαμί με μάρμαρο Θάσου

Την ίδια στιγμή, η τοπική ηγεσία δίδει ιδιαίτερη έμφαση στην προβολή της εικόνας της Τσετσενίας ως περιοχής που προωθεί το νέο πρόσωπο του Ισλάμ. Σαν θρησκεία μετριοπαθή, εντεταγμένης στις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας, χωρίς εξτρεμισμούς και φανατισμούς.

Θα εντυπωσιαστεί κανείς όταν επισκεφθεί τρία τεμένη (τζαμιά), στις πόλεις Γκρόζνι, Αργκούν και Σαλί, οικοδομήματα των δυο τελευταίων χρόνων με περισσή χλιδή και τεράστια μεγέθη. Θα εντυπωσιαστεί ακόμα περισσότερο ο Έλληνας όταν ακούσει πως το μεγαλύτερο από αυτά έχει επένδυση από λευκό μάρμαρο που έχει αγοραστεί εξ' ολοκλήρου στην Ελλάδα. Είναι από τα περίφημα μάρμαρα της Θάσου. Το κόστος της ποσότητας μαμούθ που αγόρασαν, σύμφωνα πάντα με τσετσενικές πηγές, κυμαίνεται μεταξύ 40-80 εκ. δολάρια (!).

Η Τσετσενία δείχνει μια δυναμική ανάπτυξη, μέσω βέβαια και της γιγάντιας οικονομικής ένεσης που δέχεται από τη Μόσχα. Και ο Β.Πούτιν, φαίνεται να προωθεί με έμφαση το σύνθημα: "κάντε μπίζνες, τουρισμό, χτίστε ακόμα και τζαμιά, όχι όμως πόλεμο". Και η "συνταγή" μέχρι τώρα φαίνεται να πετυχαίνει.

Να σημειωθεί πως από την Τσετσενία δόθηκε η σκυτάλη ανάπτυξης του μετριοπαθούς Ισλάμ μέσα στη Ρωσία. Ένα πείραμα που αναμένεται να δούμε τι θα αποδώσει. Πάντως οι ίδιοι σήμερα εκεί απορρίπτουν τελείως τις εξτρεμιστικές θεωρίες, δείχνουν ανοχή σε κάθε θρησκεία. Kαι ως πρώτο βήμα, πριν καν στήσουν τα πελώρια πολυέξοδα τζαμιά στο Γκρόζνι το Σαλί και αλλού, έσπευσαν να συμμαζέψουν τον ορθόδοξο ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο κέντρο της πόλης που έγινε στόχος επίθεσης το Μάρτιο του 1994, αλλά και πριν από ενάμιση χρόνο, από υπολείμματα τρομοκρατικών ομάδων.

Ευκαιρίες για την Ελλάδα

Σε αυτή την περιοχή, λοιπόν, η οποία πριν από 20 - 25 χρόνια αποτελούσε μια τεράστια πληγή που αιμορραγούσε συνεχώς, διασπείροντας τη σήψη σε ολόκληρο το ρωσικό Νότο, σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη μεγαλόπνοα οικονομικά προγράμματα, μέσα σε κλίμα ασφάλειας.

Ως γνωστόν, στις περιοχές του ρωσικού Νότου και του Καυκάσου βρέθηκαν και μεγαλούργησαν χιλιάδες Έλληνες του Πόντου. Έγιναν για αυτούς η νέα πατρίδα τους μετά τις διώξεις από το οθωμανικό καθεστώς τους προηγούμενους αιώνες. Αν μη τι άλλο, για την Ελλάδα ανοίγεται ένας νέος ορίζοντας για επενδυτικές ευκαιρίες. Άλλωστε, αξίζει να θυμίζει κανείς ότι για τους αρχαίους Έλληνες, τα μέρη τριγύρω από τα βόρεια παράλια της Μαύρης θάλασσας, ήταν για εκείνους "τα πέρατα της Οικουμένης". Τα μέρη αυτά, τόλμησαν, τα εποίκησαν και τα έκαναν δικά τους.