Πώς οι προεδρικές εκλογές της Γαλλίας θα μπορούσαν να διαλύσουν -ή να διορθώσουν- την ΕΕ
20/04/2017 19:00
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Πώς οι προεδρικές εκλογές της Γαλλίας θα μπορούσαν να διαλύσουν -ή να διορθώσουν- την ΕΕ

Με δύο πεπεισμένους ευρωσκεπτικιστές και έναν εξίσου ένθερμο φιλοευρωπαϊστή από τους τέσσερις υποψηφίους που είχαν την ευκαιρία να φτάσουν στις εκλογές, οι υπερβολικά οριακές προεδρικές εκλογές της Γαλλίας θα μπορούσαν ενδεχομένως να διαλύσουν -ή να διορθώσουν- την ΕΕ. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες φαίνονται γενικά πεπεισμένοι ότι η Γαλλία, ένα βασικό μέλος του μπλοκ, δεν θα εγκαταλείψει την Ένωση - μια ιδέα που προωθήθηκε, όχι πάντα δυναμικά, από τον σκληρό αριστερό υποψήφιο Ζαν Λικ Μελανσόν και την ακροδεξιά αντίπαλό του Μαρίν Λεπέν.

Περισσότερο ανησυχητική και ίσως πιο πιθανή είναι η προοπτική του Παρισιού να γυρίζει την πλάτη του. Η ΕΕ δεν θα επιβιώσει από το Frexit, αν και "αυτό φαίνεται αρκετά απομακρυσμένο", δήλωσε ένας ανώτερος διπλωμάτης. "Αλλά η ενεργητική αντιπολίτευση θα ήταν σχεδόν χειρότερη". Πτοημένη από το Brexit και αντιμετωπίζοντας μια σειρά άλλων προβλημάτων, όπως η ανεπίλυτη κρίσης στο μεταναστευτικό, η αργή οικονομική ανάπτυξη και ένα σύμπλεγμα ολοένα και πιο επαναστατικών πρωτευουσών, η ΕΕ δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει εύκολα κάποια άσχημα νέα.

Μια νίκη του Εμανουέλ Μακρόν, του φιλελεύθερου και φανερά φιλοευρωπαϊστή του κέντρου, που προβλέπουν οι δημοσκοπήσεις, θα κερδηθεί αν είναι ένας από τους δύο φιναλίστ του δεύτερου γύρου, προσφέροντας στη Γαλλία την ευκαιρία να μεταρρυθμιστεί και στην Ευρώπη να ανακάμψει. "Θα δείξει ότι οι φιλελεύθεροι, φιλοευρωπαίοι κεντρώοι μπορεί να έχουν μέλλον στην ευρωπαϊκή πολιτική", λέει ο Τσαρλς Γκραντ του Κέντρου για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση. "Ο Μακρόν θέλει μεταρρυθμίσεις για να επιταχύνει την οικονομία της Γαλλίας και να ενισχύσει τη θέση της στην Ευρώπη". Μια νίκη του Μακρόν θα μπορούσε επίσης να υποδείξει ότι, μετά την απόφαση της Βρετανίας να φύγει και την εκλογή-σοκ του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ, "η κατάρρευση του φιλελευθερισμού, του διεθνισμού και της ΕΕ ...δεν μπορεί να είναι αναπόφευκτη", πρόσθεσε ο Γκραντ.

Μπορεί επίσης - εάν ο Μακρόν μπορεί να υλοποιήσει τις προγραμματισμένες μεταρρυθμίσεις του στα εργασιακά και σε άλλους τομείς- να αναβιώσει τον γαλλο-γερμανικό μηχανισμό που παραδοσιακά τροφοδοτεί την ΕΕ, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει πληγεί από τη φτωχή οικονομία της Γαλλίας. Ως πρόεδρος ο Μακρόν θα έκανε σίγουρα σκληρότερες τις διαπραγματεύσεις του Brexit για το Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει ήδη προειδοποιήσει ότι δεν μπορεί να υπάρξει "προειδοποίηση ή παραίτηση" από την "άθραυστη" θέση του μπλοκ ότι βασική προτεραιότητά του πρέπει να είναι η υπεράσπιση των δικών του συμφερόντων.

Με την οικονομική ανάκαμψη της ευρωζώνης και μετά την ήττα του αντι-ευρωπαϊστή Γκέερτ Βίλντερς στην Ολλανδία, ο Μακρόν - που χαρακτηρίζεται "ο αγαπημένος των Βρυξελλών" από τους αντιπάλους του- θα αποτελούσε "τεράστια ώθηση", δήλωσε ένας αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δυστυχώς όμως για την ΕΕ, ο πρώην τραπεζίτης και υπουργός Οικονομικών των Σοσιαλιστών, ο οποίος ποτέ δεν κατείχε εκλεγμένο αξίωμα, μπορεί να είναι φαβορί για να κερδίσει τον δεύτερο γύρο - αλλά δεν είναι σίγουρος ότι θα περάσει από τον πρώτο.

Οι τέσσερις πρωταγωνιστές -συμπεριλαμβανομένου του υποψήφιου δεξιού που έχει πληγεί από τα σκάνδαλα Φρανσουά Φιγιόν, ο οποίος αντιπαθεί το ομοσπονδιακό σύστημα και επιθυμεί μια πιο διακυβερνητική ΕΕ, αλλά δεν σχεδιάζει να αλλάξει τη σχέση της Γαλλίας με το μπλοκ- είναι τόσο κοντά, που είναι αδύνατο να πούμε ποιοι δύο θα φτάσουν στον τελικό γύρο. Η προοπτική νίκης της ακροδεξιάς Λεπέν, του αντιευρωπαϊκού Εθνικού μετώπου, ή της ριζοσπαστικής αριστερής ομάδας του Μελανσόν, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στις Βρυξέλλες. Παρότι οι απόψεις τους για τη μετανάστευση είναι διαμετρικά αντίθετες (η Λεπέν θέλει να αποσύρει τη Γαλλία από τη ζώνη Σένγκεν), υπάρχουν κάποια κοινά μεταξύ των θέσεων των δύο υποψηφίων για το ευρώ και την ένταξη στην ΕΕ.
Το λεγόμενο "Σχέδιο Α" του Μελανσόν είναι μια συλλογική επαναδιαπραγμάτευση, από όσους το επιθυμούν, των συνθηκών της ΕΕ και της συμφωνίας για θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών αλλαγών στο ευρώ. Το "Σχέδιο Β'", αν αποτύχει το "Σχέδιο Α", είναι μια μονομερής γαλλική έξοδος - αν και έχει πρόσφατα επιδιώξει να ηρεμήσει τους φόβους ότι αυτός είναι ο στόχος του. Ο ακροαριστερός βετεράνος λέει ότι το αποτέλεσμα των συνομιλιών θα τεθεί σε κάθε περίπτωση σε δημοψήφισμα - κάτι που η Λεπέν έχει επίσης υποσχεθεί, μετά από μια "επαναδιαπραγμάτευση της ένταξης της Γαλλίας" με στόχο την "πλήρη αποκατάσταση της εθνικής κυριαρχίας", συμπεριλαμβανομένης και της επιστροφής στο φράγκο. Από την πλευρά της, οι στόχοι της δεν είναι συμβατοί με τη συμμετοχή της Γαλλίας στην ΕΕ, έτσι όπως είναι αυτή τη στιγμή.

Εάν οι 27 χώρες της ΕΕ εμφανίζονται σχετικά αυστηρές σχετικά με τις πιθανότητες του Frexit και μιας γαλλικής αποχώρησης από το ευρώ -τίποτα δεν θα ήταν δυνατό χωρίς το άλλο- είναι εν μέρει επειδή ο γάλλος πρόεδρος χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία είναι δέσμιος. Αυτό θα μπορούσε να πλήξει τον Μακρόν, ο οποίος - εάν κέρδιζε- θα χρειαζόταν, μετά τις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου, να συνενώσει μια πολύπλοκη συμμαχία των πρόθυμων, αποτελούμενη από κεντρώους από την αριστερά και τη δεξιά και τα νεοεκλεγέντα μέλη του κινήματός του En Marche!.

Θα ήταν απείρως πιο δύσκολο για την Λεπέν ή τον Μελανσόν, οι οποίοι είναι εξαιρετικά απίθανο να κερδίσουν κοινοβουλευτική στήριξη για δημοψήφισμα για τη συμμετοχή της Γαλλίας στην ΕΕ, η οποία είναι συνδεδεμένη στο σύνταγμα της χώρας. Σε περίπτωση που ο νέος πρόεδρος αποφασίσει να παρακάμψει το κοινοβούλιο και το συνταγματικό δικαστήριο της Γαλλίας και να μεταβεί απευθείας στον λαό, οι έρευνες δείχνουν ότι λίγοι γάλλοι ψηφοφόροι θα αγκαλιάσουν το χάος μιας οικονομίας εκτός ευρώ, που εκτιμάται ότι θα κοστίσει 180 δις ευρώ.

Αλλά ακόμη και χωρίς ένα πλήρες Frexit, ένας λαϊκιστής, ευρωσκεπτικιστής πρόεδρος της Γαλλίας θα μπορούσε να θέσει τεράστια προβλήματα στο μπλοκ - ξεκινώντας από τις διαπραγματεύσεις του Brexit, στις οποίες η ΕΕ των 27 έχει μέχρι στιγμής δείξει έναν εντυπωσιακό βαθμό ενότητας. Αλλά η Λεπέν χαιρέτισε την ψήφο της Βρετανίας να φύγει ως "το πρώτο πραγματικό πλήγμα στην παλιά τάξη" και "τη γέννηση μιας νέας Ευρώπης" και θα μπορούσε σίγουρα να αναμένεται ότι θα πιέσει σκληρά για όρους που κάθε άλλο θα αποθάρρυναν τους άλλους να εγκαταλείψουν την ΕΕ. Ο Μελανσόν έχει επίσης χαρακτηρίσει το Brexit "την αρχή του τέλους μιας εποχής" και "έναν σεισμό για την ΕΕ όπως την ξέρουμε". Στο προεκλογικό του πρόγραμμα ζητά ρητά η διαδικασία εξόδου της Βρετανίας να είναι "χωρίς εκδίκηση ή τιμωρία".

Ωστόσο, οι δυνατότητες μακροπρόθεσμης αντιπαράθεσης πηγαίνουν πολύ πέρα από τη διάσταση της ΕΕ, όσον αφορά τους όρους του Brexit. Στα δύο οικονομικά προγράμματα των υποψηφίων, για παράδειγμα, περιλαμβάνονται σημαντικές αυξήσεις των δημόσιων δαπανών που θα έπλητταν τους κανόνες για το έλλειμμα του προϋπολογισμού της ΕΕ. Τα σχέδια της Λεπέν για τη φορολόγηση των εισαγωγών και τη χαμηλής αμοιβής εργασίας από την Ανατολική Ευρώπη θα ήταν ασυμβίβαστα με την ενιαία αγορά. Οι υποσχέσεις του Μελανσόν να ασκούν βέτο στις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και να τερματίσουν την ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι αντίθετες με τις Βρυξέλλες.

Τελικά, ίσως το γεγονός ότι η Λεπέν ή ο Μελανσόν ως πρόεδροι, με την κατάχρηση των κανόνων, την αμφισβήτηση των προτάσεων και την αναβολή της συνολικής υποστήριξης, θα αρκούσαν για να αναχαιτίσουν την ΕΕ -τη στιγμή που πρέπει να προχωρήσει περισσότερο. Για τις Βρυξέλλες, λίγες ευρωπαϊκές εκλογές θεωρήθηκαν τόσο σημαντικές.

theguardian.com