Πώς o Σαντάμ Χουσεΐν "μας έδωσε" το ISIS
23/12/2015 17:37
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Πώς o Σαντάμ Χουσεΐν "μας έδωσε" το ISIS

Το Ισλαμικό Κράτος δεν δημιουργήθηκε από την πτώση του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν- είναι η μετά θάνατον ζωή του εν λόγω καθεστώτος, σχολιάζει ο αναλυτής σε θέματα Μέσης Ανατολής Κyle W. Orton.

Ποιον πρέπει να κατηγορήσουμε για το Ισλαμικό Κράτος; Στη συζήτηση σχετικά με την προέλευσή του, πολλοί έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οφείλεται σε λάθη του υπό αμερικανική ηγεσία συνασπισμού μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Στην πραγματικότητα, το έδαφος για την εμφάνιση της τζιχαντιστικής ομάδας δημιουργήθηκε πολλά χρόνια νωρίτερα, από την κυβέρνηση του Σαντάμ Χουσεΐν.

Το αραβικό εθνικιστικό κόμμα Μπάαθ, το οποίο κατέλαβε την εξουσία το 1968 με πραξικόπημα στο οποίο ο Χουσεΐν έπαιξε καθοριστικό ρόλο, είχε μια σταθερά κοσμική προοπτική. Αυτό κράτησε μέχρι τη δεκαετία του 1970, παρότι η θρησκευτικότητα αυξήθηκε μεταξύ του ιρακινού λαού. Αλλά αμέσως αφού ο Χουσεΐν εισέβαλε στο Ιράν το 1980, άρχισε να αλλάζει.

Σε μερικές περιπτώσεις τακτικής κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, ο Χουσεΐν συμμάχησε με τους ισλαμιστές, κυρίως τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, για να αποσταθεροποιήσει τον περιφερειακό αντίπαλό του στη Συρία, αλλά αυτές ήταν κάποιες περιορισμένες διασυνδέσεις, που μπορούσαν πειστικά να διαψευσθούν. Το 1986, ωστόσο, η Παν-αραβική Διοίκηση, το ανώτατο ιδεολογικό όργανο του κόμματος Μπάαθ, αναπροσανατόλισε επίσημα την εξωτερική πολιτική του Ιράκ προς μια συμμαχία με τους ισλαμιστές. Αυτή ήταν η πρώτη σαφής απόκλιση από τον κοσμικό μπααθισμό.

Η αλλαγή αυτή συνοδεύτηκε από έναν εγχώριο "εξισλαμισμό", με τα καθεστωτικά μέσα να απορρίπτουν τις αναφορές στο "κοσμικό κράτος" και να περιγράφουν τον πόλεμο κατά του Ιράν ως "τζιχάντ". Οι αλλαγές επιταχύνθηκαν μετά το 1989, όταν ο Μισέλ Αφλάκ, ο χριστιανός ιδρυτής του κόμματος Μπάαθ, πέθανε, και ο Χουσεΐν ισχυρίστηκε ότι ο Αφλάκ είχε ασπασθεί το Ισλάμ. Όσο ήταν εν ζωή, ο Αφλάκ ήταν ένα προπύργιο κατά του εξισλαμισμού. Ως νεκρός νεοφώτιστος, θα μπορούσε - και κατάφερε - να βαπτίσει μια νέα κατεύθυνση.

Η εκστρατεία του εξισλαμισμού εντάθηκε μετά την καταστροφική ήττα του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1991 και την επακόλουθη σιιτική εξέγερση, με αποκορύφωμα το 1993 όταν ο Χουσεΐν εγκατέλειψε και τα τελευταία απομεινάρια του κοσμικού κράτους του Μπάαθ, ξεκινώντας την Εκστρατεία Πίστη. Από ορισμένες απόψεις, η κυβέρνηση του Χουσεΐν μάλλον ακολουθούσε παρά ηγούταν της κοινής γνώμης, καθώς Ιρακινοί υποχώρησαν στην πίστη τους για παρηγοριά υπό τις σκληρές διεθνείς κυρώσεις. Αλλά αυτό που ξεκίνησε ως μια κυνική προσπάθεια να συγκεντρώσουν υποστήριξη, καθώς το καθεστώς υποχώρησε στην σουνιτική φυλετική βάση, πήρε μια δική του ζωή, μεταμορφώνοντας το Ιράκ σε ένα ισλαμικό κράτος και επιβάλλοντας διαρκείς αλλαγές στην ιρακινή κοινωνία.

Η κυβέρνηση επέβαλε μια εκδοχή του νόμου της Σαρία: έκοβαν τα χέρια σε κλέφτες, πετούσαν ομοφυλόφιλους από στέγες και πόρνες αποκεφαλίστηκαν στις δημόσιες πλατείες. Κατασκευάστηκαν πολλά τζαμιά, το κράτος εστίασε στη μελέτη του Κορανίου και πολλοί κληρικοί απέκτησαν νέους ρόλους ως ηγέτες της κοινότητας. Η Εκστρατεία Πίστη παρουσιάστηκε ως οικουμενική, αλλά η σαφής φιλο-σουνιτική κλίση οδήγησε σε μια τελική κατάρρευση των σχέσεων μεταξύ του κράτους και των Σιιτών και αύξησε τις θρησκευτικές εντάσεις. Στις σουνιτικές περιοχές, ωστόσο, η εκστρατεία ήταν αποτελεσματική, δημιουργώντας ένα θρησκευτικό κίνημα που ονομάζω Μπααθ-Σαλαφισμό, υπό την ηγεσία του Χουσεΐν. Έκανε πιο ήπιες, επίσης, τι εντάσεις μεταξύ του καθεστώτος και των ανεξάρτητων θρησκευτικών κινημάτων, όπως οι "καθαροί" σαλαφιστές, των οποίων η επί μακρόν αντίθεση στο καθεστώς έδωσε τη θέση της σε ορισμένα από τα μέλη της που υπηρετούσαν στη διοίκηση της, παρότι ο Χουσεΐν είχε προειδοποιηθεί από τον αρχηγό των μυστικών υπηρεσιών του, ότι αν η συμμαχία συνεχιστεί, οι σαλαφιστές τελικά θα αντικαταστήσουν το καθεστώς.

Παράλληλα με την Εκστρατεία Πίστη, το καθεστώς του Χουσεΐν κατασκεύασε ένα σύστημα διασυνοριακών δικτύων λαθρεμπορίου, που σχεδιάστηκε για να αποφύγει τις κυρώσεις. Αυτό χρηματοδότησε ένα σύστημα πατρωνίας, μεγάλο μέρος του οποίου διανεμήθηκε μέσω τζαμιών, που διατήρησαν κάποιες πολιτοφυλακές άμεσα πιστές στον ηγεμόνα, όπως τους Φενταγίν του Σαντάμ και τις σουνιτικές φυλές, ως αντιστάθμισμα έναντι οποιασδήποτε επανάληψης της σιιτικής εξέγερσης του 1991. Αυτά τα δίκτυα, που είναι βαθιά ριζωμένα σε τοπικούς πληθυσμούς, ιδιαίτερα οι φυλές του δυτικού Ιράκ, διοικούνται τώρα από το Ισλαμικό Κράτος, προσθέτοντας στη δυσκολία του ξεριζωμού του "χαλιφάτου".

Μία από τις λιγότερο διαφημιζόμενες πτυχές της Εκστρατείας Πίστεως ήταν η διείσδυση στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών στα τζαμιά. Υπήρξε μια παγίδα σε αυτή την πολιτική: με τον μπααθισμό να είναι μια νικημένη δύναμη από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, πολλοί από αυτούς "γλίστρησαν" προς τον σαλαφισμό. Ο τομέας της ασφάλειας είχε επηρεαστεί βαθιά από τον σαλαφισμό από τη στιγμή που έπεσε η κυβέρνηση του Χουσεΐν. Είναι αλήθεια ότι η διάλυση του ιρακινού στρατού μετά το 2003 έθεσε τους επαγγελματίες στρατιωτικούς στην υπηρεσία της εξέγερσης των Σουνιτών. Είναι επίσης αλήθεια ότι η Αλ Κάιντα στο Ιράκ - ο μικρός, υπό ξένη ηγεσία πυρήνας που έγινε το Ισλαμικό Κράτος- χρησιμοποίησε τις κακοδιοικούμενες αμερικανικές φυλακές, όπως το στρατόπεδο Μπούκα, για να στρατολογήσει πρώην στοιχεία του καθεστώτος. Αλλά το σημαντικό γεγονός είναι ότι εκείνοι που έλαβαν ηγετικούς ρόλους στο στρατιωτικό συμβούλιο του Ισλαμικού Κράτους είχαν ριζοσπαστικοποιηθεί νωρίτερα, υπό το καθεστώς του Χουσεΐν.

Δεν υπήρξε ποτέ κανένα "μπααθιστικό πραξικόπημα" από πρώην καθεστωτικά στοιχεία στο εσωτερικό του Ισλαμικού Κράτους, όπως υποθέτουν κάποιοι αναλυτές, διότι αυτοί οι άνθρωποι είχαν εγκαταλείψει προ πολλού τον μπααθισμό. Εντάχθηκαν στην Αλ Κάιντα στο Ιράκ αμέσως μετά την εισβολή ως πράξη ιδεολογικής πεποίθησης και όταν η Αλ Κάιντα με την ηγεσία του Ιράκ είχε σχεδόν καταστραφεί το 2008-10, αυτοί οι αξιωματούχοι ήταν οι τελευταίοι άνδρες που απέμειναν, ακριβώς λόγω των πολύ καλών δεξιοτήτων τους στην αντικατασκοπεία και την ασφάλεια.

Ήταν αυτοί οι πρώην αξιωματικοί των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών που έγιναν σαλαφιστές- με επικεφαλής τον Σαμίρ Αλ-Κλιφάουι, επίσης γνωστό ως Χατζι Μπακρ, ο οποίος είχε ενταχθεί στην ομάδα το 2003 και αναδείχθηκε σε αναπληρωτή του λεγόμενου χαλίφη, μέχρι που σκοτώθηκε το 2014 - που σχεδίαζαν τη δραματική επέκταση του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία. Εκεί έστησαν ένα αυταρχικό καθεστώς σε στυλ Σαντάμ Χουσεΐν, που ήταν το εφαλτήριο για την εισβολή των τζιχαντιστών στο Ιράκ το 2014.

"Την παραμονή της Αμερικανικής εισβολής το 2003, το Ιράκ ήταν μια νέα χώρα", γράφει ο Αματζια Μπαράμ στο βιβλίο του 'Ο Σαντάμ Χουσεΐν και το Ισλάμ, 1968- 2003'". "Δεν ήταν πλέον μια μετριοπαθής θρησκευτική κοινωνία με ένα μεγάλο αριθμό κοσμικών τα άτομα και με μια εκσυγχρονισμένη κοσμική κυβερνώσα ελίτ, αλλά μια χώρα στο δρόμο προς την βαθιά θρησκευτικότητα". Ο Χουσεΐν δεν συγκρατήστε τη θρησκευτική μαχητικότητα και τον σεχταρισμό, αλλά τα επώασε και προετοίμασε το έδαφος για έναν ένοπλο κίνημα σαλαφιστών. Οι φυλές, τα εγκληματικά δίκτυα, οι στρατιωτικές ομάδες και η διανομή όπλων που το καθεστώς χρησιμοποίησε για να εξασφαλίσει την υποστήριξη και να εμποδίσει μια νέα εξέγερση, έθεσαν τις βάσεις για μια αποκεντρωμένη εξέγερση.

Το Ισλαμικό Κράτος δεν δημιουργήθηκε από την πτώση του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν. Είναι η μετά θάνατον ζωή του εν λόγω καθεστώτος.

nytimes.com

ΣΧΟΛΙΑ

Δεν υπάρχουν σχόλια στο άρθρο! Γράψτε το πρώτο σχόλιο!

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.