NYT: Εγκαταλείπει το Ισράηλ τη λύση των δύο κρατών;
29/12/2016 13:54
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

NYT: Εγκαταλείπει το Ισράηλ τη λύση των δύο κρατών;

Κατά τη διάρκεια της περασμένης εβδομάδας, οι διαφορές μεταξύ του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών ξέσπασαν σε μια έντονη διπλωματική αντιπαράθεση μεταξύ αυτών των τόσο κοντινών συμμάχων. Η διαφορά δεν αντικατοπτρίζει κάποια αλλαγή στην αμερικανική πολιτική, αλλά μια επικίνδυνη εξέλιξη στην ισραηλινή πολιτική, υπό την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, που απέχει από την αποδοχή της διαπραγμάτευσης μια λύσης δύο κρατών στη σύγκρουση του Ισραήλ με τους Παλαιστινίους. Η διαφορά προκύπτει και από την αξιοθρήνητη πρακτική του Νετανιάχου να κάνει η κυβέρνησή του έναν πιο σημαντικό παίκτη στην αμερικανική πολιτική από οποιαδήποτε ξένη κυβέρνηση -με εξαίρεση τη Ρωσία.

Είναι δύσκολο να δούμε πώς κάθε κίνηση της παρούσας ισραηλινής κυβέρνησης εξυπηρετεί το μακροπρόθεσμο συμφέρον του Ισραήλ. Το έναυσμα για αυτή την αντιπαράθεση ήταν ένα ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, που εγκρίθηκε την Παρασκευή, το οποίο καταδίκασε τον ισραηλινό εποικισμό στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η κυβέρνηση Ομπάμα επέλεξε να απόσχει από την ψηφοφορία, αντί να ασκήσει βέτο για να τη μπλοκάρει. Τα Ηνωμένα Έθνη είναι επαίσχυντα προκατειλημμένα εναντίον του Ισραήλ και ο Πρόεδρος Ομπάμα έχει χρησιμοποιήσει το αμερικανικό βέτο και τη διπλωματική δύναμή του πιο επιμελώς από κάθε προηγούμενο Αμερικανό πρόεδρο για να προστατεύσει το Ισραήλ από την αδικαιολόγητη κριτική. Αλλά δεν είναι πουθενά γραμμένο ότι ένας Αμερικανός πρόεδρος είναι υποχρεωμένος να προστατεύει το Ισραήλ από τη διεθνή κριτική που είναι συνεπής με την επί δεκαετίες αμερικανική πολιτική και με τα αμερικανικά συμφέροντα.

Η αμερικανική αποχή προκάλεσε περισσότερη από τη συνηθισμένη οργή, κατονομασίες και απειλές από τον Νετανιάχου και τους συμμάχους του. Εξατομικεύοντας τη διαφορά σε ένα εκπληκτικό βαθμό, έχουν κατηγορήσει τον Ομπάμα ότι προδίδει το Ισραήλ. Είναι λάθος. Πολλές από τις κατηγορίες του Νετανιάχου και των υποστηρικτών του, παραποιούν την ιστορία των ισραηλινο-αμερικανικών σχέσεων, διασύρουν τον Ομπάμα και τον υπουργό Εξωτερικών Τζον Κέρι και συγχέουν το πώς θα πρέπει να είναι μια σοβαρή συζήτηση για το μέλλον των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, η οποία φαίνεται να απομακρύνεται κάθε μέρα. Έχοντας απομείνει λιγότερες από τρεις εβδομάδες πριν ο Ομπάμα αφήσει την προεδρία, ο Κέρι την Τετάρτη έκανε τελικά την ομιλία που ήθελε να κάνει πριν από δύο χρόνια - μια παθιασμένη, οξεία και λεπτομερή προειδοποίηση σχετικά με το γιατί η λύση των δύο κρατών είναι σε κίνδυνο και πώς θα μπορούσε ακόμα να διασωθεί πριν γίνει ανυπολόγιστη ζημιά στο Ισραήλ και την περιοχή.

Δυστυχώς για τον ισχυρισμό του Νετανιάχου, ότι το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας ήταν το αποτέλεσμα της απιστίας του Ομπάμα, το μέτρο ελήφθη με 14 υπέρ και 0 κατά, με την υποστήριξη από τη Ρωσία, την Κίνα και την Αίγυπτο, μεταξύ άλλων. Δήλωσε ότι οι οικισμοί, στο έδαφος που το Ισραήλ κατέλαβε από την Ιορδανία κατά τη διάρκεια της αραβο-ισραηλινού πολέμου του 1967, δεν έχουν καμία νομική ισχύ. Επιβεβαιώνοντας τη μακροχρόνια πολιτική των Ηνωμένων Εθνών και της αμερικανικής πολιτικής, ανέφερε την Τέταρτη Σύμβαση της Γενεύης του 1949, που απαγορεύει σε κάθε κατοχική δύναμη να μεταφέρει δικούς της ανθρώπους σε κατακτημένα εδάφη.

Το πιο πολιτικά ασταθές χαρακτηριστικό του νέου ψηφίσματος ήταν ότι καταδίκασε ρητά τους ισραηλινούς οικισμούς στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Ο Νετανιάχου τόνισε ότι η γλώσσα δεν έκανε διάκριση μεταξύ της Ιερουσαλήμ και της Δυτικής Όχθης και ως εκ τούτου αντιμετωπίζεται η εβραϊκή συνοικία της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ και το Τείχος των Δακρύων, το ιερότερο μέρος όπου οι Εβραίοι μπορούν να προσεύχονται, ως κατεχόμενα εδάφη.

Κάτω από οποιαδήποτε λύση κατόπιν διαπραγματεύσεων στη σύγκρουση, οι Ισραηλινοί αναμένουν πρωτεύουσά τους να είναι η Ιερουσαλήμ. Αλλά οι Παλαιστίνιοι επίσης αναμένουν να έχουν περιοχές της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσάς τους, και να έχουν πρόσβαση σε μουσουλμανικούς ιερούς τόπους εκεί. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αυτό το ψήφισμα δεν αντιπροσωπεύει μια αλλαγή στη θέση των Ηνωμένων Εθνών, η οποία αναφέρεται στην Ιερουσαλήμ σε πολλές τέτοιες δηλώσεις που υποστηρίζονται από αμερικανικές κυβερνήσεις του παρελθόντος. Υπό τον Ομπάμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να συμφωνούν με τη θέση που κατοχυρώθηκε το 1993 στο Όσλο, ότι το μέλλον της Ιερουσαλήμ, όπως και αυτό της Δυτικής Όχθης, πρέπει να αποφασιστεί μέσω διαπραγματεύσεων - όχι με υπαγόρευση κάποιας πλευράς.

Οι οικισμοί αντιπροσωπεύουν μια τέτοια υπαγόρευση. Όποιος δεν το πιστεύει αυτό δεν έχει παρά να κοιτάξει τον χάρτη ή να μελετήσει την ιστορία της κίνησης των οικισμών.. Ακροδεξιοί ισραηλινοί έποικοι δεν έκρυψαν για δεκαετίες την υπομονετική προσέγγιση τους, να διεκδικήσουν την Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη τοποθετώντας στρατηγικά οικισμούς, για να αποτραπεί η δημιουργία ενός βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους. Από το 2009, όταν ο Ομπάμα ανέλαβε τα καθήκοντά του, ο αριθμός των ισραηλινών εποίκων στη Δυτική Όχθη έχει αυξηθεί σε περίπου 400.000, μια αύξηση πάνω από 100.000, και ο αριθμός των εποίκων στην Ανατολική Ιερουσαλήμ έχει αυξηθεί σε περίπου 208.000, από 193.000, σύμφωνα με την οργάνωση Αμερικανοί για την Ειρήνη Τώρα. Κατά την ίδια περίοδο, η κατασκευή έχει αρχίσει για πάνω από τις 12.700 μονάδες οικισμών στη Δυτική Όχθη.

Οι υποστηρικτές του Νετανιάχου υποστηρίζουν ότι ο Ομπάμα έχει πλέον "νευριάσει" την ισραηλινή δεξιά και ενθάρρυνε τη δημιουργία περισσότερων οικισμών, λες και αυτή η ισραηλινή κυβέρνηση θα έδειχνε διαφορετικά αυτοσυγκράτηση. Αυτή είναι η κυνική λογική του κινήματος του εποικισμού: Όταν ο κόσμος σιωπά, το Ισραήλ μπορεί να χτίζει οικισμούς. Όταν ο κόσμος διαμαρτύρεται, το Ισραήλ πρέπει να χτίζει οικισμούς. Υπό οποιοδήποτε σενάριο, οι οικισμοί θα αυξηθούν και η πιθανότητα μιας λύσης δύο κρατών θα υποχωρήσει.

Οι οικισμοί σίγουρα δεν είναι το μόνο εμπόδιο, ή ακόμα και το βασικότερο, στις διαπραγματεύσεις σήμερα. Οι Παλαιστίνιοι εξακολουθούν να είναι διχασμένοι και η ηγεσία τους, κακόβουλη ή δύσμοιρη, με τη Χαμάς, η οποία υποστηρίζει την τρομοκρατία, βασιλεύει στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ η Παλαιστινιακή Αρχή, γεμάτη διαφθορά, κυβερνά ανάρμοστα τη Δυτική Όχθη. Αλλά οι οικισμοί αποτελούν εμπόδιο στην ενδεχόμενη συμφωνία, και είναι ευθύνη του Ισραήλ.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο Νετανιάχου άφησε να εννοηθεί ότι υποστηρίζει ένα παλαιστινιακό κράτος. Αλλά δεν υπάρχει πλέον χώρος για ψευδαισθήσεις. Ο Νετανιάχου περιέγραψε πρόσφατα την κυβέρνησή του ως "πιο αποφασισμένη στους οικισμούς από οποιαδήποτε στην ιστορία του Ισραήλ" και ο Ναφτάλι Μπένετ, ένας από τους εταίρους του συνασπισμού του, δήλωσε ότι "η εποχή της λύσης των δύο κρατών έχει τελειώσει". Ο ίδιος ο πρέσβης του Νετανιάχου στα Ηνωμένα Έθνη, όπως ο Κέρι σημείωσε την Τετάρτη, απορρίπτει τη λύση αυτή, επίσης.

Ποιο θα μπορούσε να είναι το φινάλε, αν δεν περιλαμβάνει ένα Παλαιστινιακό κράτος; Ο Κέρι προειδοποίησε ότι χωρίς μια λύση δύο κρατών, το Ισραήλ αντιμετωπίζει μια επιλογή ανάμεσα στο να είναι ένα εβραϊκό κράτος και μια δημοκρατία. Αν το Ισραήλ προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, λέει αυτή η λογική, οι Παλαιστίνιοι, πολλοί από τους οποίους είναι μουσουλμάνοι, θα γίνουν η πλειοψηφία στο προκύπτον κράτος του Ισραήλ. Σε εκείνο το σημείο, οι Ισραηλινοί θα μπορούσαν να δώσουν σε αυτούς τους Παλαιστίνιους πλήρη δικαιώματα ως πολίτες, αραιώνοντας έτσι τον εβραϊκό χαρακτήρα του έθνους τους, ή να τους αρνηθούν τα δικαιώματα και να εγκαταλείψουν τη δημοκρατία.

Αλλά η ισραηλινή ακροδεξιά εδώ και καιρό φαντάζεται ένα διαφορετικό σενάριο: η Αίγυπτος θα προκληθεί με κάποιο τρόπο να πάρει τον έλεγχο της Λωρίδας της Γάζας, ενώ το Ισραήλ θα κατέχει το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Όχθης και με κάποιο τρόπο θα ξεφορτώσει το μεγαλύτερο μέρος των Παλαιστινίων κατοίκων της στην Ιορδανία. Η Ιερουσαλήμ, κατά πάσα πιθανότητα, θα είναι εξ ολοκλήρου υπό ισραηλινό έλεγχο.

Αυτή η λύση του ενός κράτους μπορεί να παραμείνει μια φαντασίωση, αλλά συγκεντρώνει υποστηρικτές. Σε ένα άρθρο γνώμης στην εφημερίδα Wall Street Journal τη Δευτέρα, ο Τζον Μπόλτον, συνεργάτης του American Enterprise Institute και πρώην Αμερικανός πρέσβης στα Ηνωμένα Έθνη, προώθησε ακριβώς αυτό το σενάριο. Ο Μπόλτον λέγεται ότι είναι στη λίστα του εκλεγέντος Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ως πιθανός υφυπουργός Εξωτερικών.

Ο Ομπάμα έχει μείνει πιστός στις αξίες και τους στόχους πολιτικής που οι αμερικανικές κυβερνήσεις ακολουθούν καθόλη τη διάρκεια των δεκαετιών για τη Μέση Ανατολή, αλλά ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι μια σημαντική αλλαγή έρχεται. Έχει ήδη διορίσει στη θέση του πρεσβευτή στο Ισραήλ έναν υπερασπιστή του εποικισμού, ο οποίος είναι, αν μη τι άλλο, προς την δεξιά του Νετανιάχου. Αν ο Τραμπ οραματίζεται συνεργασία με την ακροδεξιά του Ισραήλ για να αποκλείσει το όνειρο ενός παλαιστινιακού κράτους, οραματίζεται ένα τραγικό μέλλον πράγματι, στο οποίο το Ισραήλ είναι πιθανό να μην έχει την ειρήνη και την ασφάλεια που του αξίζει.

nytimes.com