Νομικά ζητήματα απειλούν την συμφωνία με την Τουρκία για τους πρόσφυγες
18/03/2016 09:50
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Νομικά ζητήματα απειλούν την συμφωνία με την Τουρκία για τους πρόσφυγες

Ελλάδα και Τουρκία αντιμετωπίζουν τεράστιες προκλήσεις στην εφαρμογή της συμφωνίας.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν σε ένα σχέδιο για μια αμφιλεγόμενη συμφωνία για το προσφυγικό με την Τουρκία, αλλά το πλαίσιο περιέχει τόσες νομικές εκκρεμότητες που ακόμη και οι σχεδιαστές του φαίνονται αβέβαιοι για τη βιωσιμότητά του. Στο επίκεντρο της εμπνευσμένης από τη Γερμανία πρότασης, που οι ηγέτες της ΕΕ θα παρουσιάσουν στην Τουρκία σήμερα, είναι ένας μηχανισμός που θα επιτρέπει στην Ελλάδα να απελαύνει αποτελεσματικά τους ανεπιθύμητους πρόσφυγες που φτάνουν στις ακτές της από την Τουρκία μαζικά. Αλλά επειδή η Τουρκία δεν έχει υιοθετήσει πλήρως τη σύμβαση της Γενεύης για τους πρόσφυγες, η Άγκυρα πρέπει να αλλάξει πρώτα τους δικούς της νόμους, ώστε να μπορέσουν να διεξαχθούν οι απελάσεις. Σε αντίθετη περίπτωση, η Ελλάδα θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι παραβιάζει τη Συνθήκη.

Αυτό είναι ένα μόνο μέρος από τα νομικά μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία, προτού προχωρήσει το σχέδιο. Παρά τα ανοικτά θέματα, οι ηγέτες της Ευρώπης πιστεύουν ότι μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία με την Τουρκία σχετικά με το σχέδιο, την Παρασκευή. Στη συζήτηση στην σύνοδο κορυφής το βράδυ της Πέμπτης κυριάρχησαν οι νομικές συνέπειες.

Χείρα βοηθείας για την Ελλάδα

Εκτός από την αλλαγή νόμων, η ΕΕ σχεδιάζει επίσης να αποστείλει ένα μικρό στρατό δικαστών και "εκατοντάδων αξιωματούχων σχετικά με θέματα ασύλου" στην Ελλάδα για να επιβλέψει τη διαδικασία, σύμφωνα με αξιωματούχους. Ακόμα κι αν η Ελλάδα δεν έχει ως στόχο να κρατήσει κάποιους πρόσφυγες, είναι υποχρεωμένη βάσει του διεθνούς δικαίου να εξετάσει κάθε επιμέρους περίπτωση.

"Αυτό πρέπει να γίνει με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα" δήλωσε ο Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ. "Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλάβει να παρακολουθεί αν αυτά γίνονται σεβαστά". Η άλλη βασική πτυχή του σχεδίου, που συνεπάγεται την επανεγκατάσταση των Σύριων που ζουν στην Τουρκία στην ΕΕ, είναι εξίσου προβληματική. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η ΕΕ θα λαμβάνει έναν Σύριο από την Τουρκία για κάθε Σύριο που στέλνει πίσω από την Ελλάδα. Ελπίζουν έτσι ότι θα αποθαρρύνουν τους πρόσφυγες να περνούν το Αιγαίο, καταστρέφοντας το επιχειρηματικό μοντέλο των λαθρεμπόρων.

Μέχρι στιγμής, η ΕΕ είναι πρόθυμη να λάβει περίπου 72.000 Σύριους στο πλαίσιο του προγράμματος. Αλλά η διαδικασία για να αποφασιστεί ποιος θα κερδίσει την είσοδο στην ΕΕ από την Τουρκία δεν είναι καθόλου σαφής. Περίπου 2,7 εκατομμύρια Σύριοι πρόσφυγες διαμένουν τώρα στην Τουρκία, πολλοί από αυτούς σε στρατόπεδα προσφύγων.

Ακόμη και η Άνγκελα Μέρκελ, η ανεπίσημη χορηγός του σχεδίου, τόνισε ένα σημείο σχετικά με τις νομικές επιπτώσεις της πρότασης. Η συμφωνία "πρέπει να στηρίζεται σε μια σαφή νομική βάση", είπε νωρίς την Παρασκευή μετά το δείπνο των ηγετών της ΕΕ. Οποιαδήποτε συμφωνία με την Τουρκία θα αντιμετωπίσει μια άμεση νομική πρόκληση. Ομάδες όπως η Διεθνής Αμνηστία και η υπηρεσία προσφύγων του ΟΗΕ, που η ΕΕ θέλει να συμμετάσχει στη διαδικασία, την έχουν αμφισβητήσει τόσο νομικά όσο και ηθικά.

Η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιμένουν ότι η συμφωνία μπορεί να δομηθεί έτσι ώστε να είναι νόμιμη. Ακόμα κι έτσι, μια άλλη ανησυχία είναι αν η Ελλάδα θα είναι σε θέση να την εφαρμόσει. Ακόμη και αν η ΕΕ σχεδιάζει να αφιερώσει σημαντικούς πόρους στην προσπάθεια, η τελική ευθύνη ανήκει στην Αθήνα.

"Η Ελλάδα είναι υπεύθυνη" δήλωσε η Μέρκελ. Οι αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις συζητήσεις λένε ότι δεν είναι ρεαλιστικό να αναμένουν από μια χώρα εν μέσω μιας οικονομικής ύφεσης να διαχειριστεί μια πρόκληση αυτής της κλίμακας. Χιλιάδες πρόσφυγες συνεχίζουν να καταφθάνουν στην Ελλάδα κάθε μέρα, παρουσιάζοντας μια πρόκληση που θα δοκίμαζε τη διαχείριση ακόμη και των πιο προηγμένων χωρών.

Η Ελλάδα έπαιρνε τα δακτυλικά αποτυπώματα των προσφύγων σε έντυπα παλαιού τύπου μέχρις ότου η ΕΕ της παρείχε πιο σύγχρονη τεχνολογία πέρυσι. Η Αθήνα χρειάστηκε επίσης αρκετούς μήνες για να οργανώσει και να θέσει σε λειτουργία τέσσερα κέντρα εγγραφής προσφύγων, ακόμη και με τη βοήθεια της ΕΕ. Οι άλλες πτυχές της πρότασης της ΕΕ εμφανίζονται λιγότερο προβληματικές. Υπήρξαν εικασίες στην πορεία προς τη σύνοδο κορυφής ότι η Κύπρος θα μπλοκάρει μια συμφωνία για την επιτάχυνση της ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, εκτός εάν η Άγκυρα συμφωνήσει να αναγνωρίσει την ελληνική κυβέρνηση εκεί.

Η ΕΕ ανοίγει τις πόρτες της

Επίμαχο θέμα είναι το τουρκικό αίτημα η ΕΕ να ξανανοίξει διάφορους τομείς της διαπραγμάτευσης, ή "κεφάλαια" στη γλώσσα των Βρυξελλών, που η Κύπρος έχει μπλοκάρει. Για να πλαισιώσει το θέμα, το κείμενο της τελευταίας πρότασης δεν αναφέρει τα συγκεκριμένα κεφάλαια που θα ξεπαγώσουν. Δεν έχει μπλοκάρει όλα τα κεφάλαια σε αναμονή η Κύπρος, κάτι που σημαίνει ότι η ΕΕ θα μπορούσε να ωθήσει τη διαδικασία προς τα εμπρός χωρίς να παραβιάζει το μορατόριουμ της Λευκωσίας.

Η βασική προτεραιότητα της Τουρκίας, να επιταχύνει την απελευθέρωση της βίζα για τους πολίτες της, είναι επίσης μέρος της πρότασης της ΕΕ. Θα επιτρέψει στους Τούρκους να ταξιδεύουν από και προς την ΕΕ χωρίς βίζα. Ωστόσο, η Άγκυρα θα πρέπει να πληροί δεκάδες ακόμα απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής των βιομετρικών διαβατηρίων, για να τεθεί σε ισχύ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει επίσης να δώσει την έγκρισή του, κάτι που δεν είναι καθόλου βέβαιο.

Το λιγότερο αμφιλεγόμενο μέρος του σχεδίου φαίνεται να είναι η πρόσθετη οικονομική ενίσχυση στην Τουρκία. Σύμφωνα με την πρόταση, η Άγκυρα θα λάβει 3 δις ευρώ βοήθεια για τους σύρους πρόσφυγες τα επόμενα χρόνια, πέραν των 3 δις για τα οποία η ΕΕ έχει ήδη δεσμευτεί.

politico.eu