«Μια θλιβερή ημέρα για την Ευρώπη» - Η Βρετανία άφησε εμβρόντητη την ΕΕ
24/06/2016 12:00
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

«Μια θλιβερή ημέρα για την Ευρώπη» - Η Βρετανία άφησε εμβρόντητη την ΕΕ

Η ιστορική απόφαση να εγκαταλείψουν την 28μελή ένωση αποτελεί υπαρξιακή απειλή για ολόκληρο το ευρωπαϊκό σχέδιο

Η πρωτοφανής απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου να εγκαταλείψει την Ευρωπαϊκή Ένωση βύθισε το 28μελές μπλοκ στη βαθύτερη κρίση της ιστορίας του, μια σεισμική έκρηξη που θα μπορούσε ακόμα και να ανατρέψει το σύνολο του ευρωπαϊκού σχεδίου. Τα αποτελέσματα που δείχνουν ότι οι Βρετανοί απέρριψαν την 43ετή ένταξη στην ΕΕ θέτουν άμεσα ερωτήματα για το αν και άλλα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους και κατά πόσον η πολιτική συμμαχία που επί 70 χρόνια είναι απλά γνωστή ως "δυτική" θα μπορούσε να παραμείνει ανέπαφη.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαγιερ, ήταν ένας από τους πρώτους που αντέδρασαν, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα "πραγματικά απογοητευτικό". "Φαίνεται πως είναι μια θλιβερή ημέρα για την Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο". Ο Μάνφρεντ Βέμπερ, πρόεδρος της κεντροδεξιάς ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, πρόσθεσε ότι η ψήφος "προκαλεί μεγάλη ζημιά και στις δύο πλευρές". Τόνισε ότι η Βρετανία είχε περάσει το όριο και ότι δεν υπάρχει δρόμος επιστροφής. "Οι διαπραγματεύσεις εξόδου θα πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα σε δύο χρόνια το μάξιμουμ. Δεν μπορεί να υπάρξει ειδική μεταχείριση. Φεύγω σημαίνει φεύγω". Οι ηγέτες και οι αξιωματούχοι της ΕΕ θα περάσουν τη σημερινή μέρα προσπαθώντας να προετοιμαστούν για μια κρίσιμη συνεδρίαση αυτό το Σαββατοκύριακο, εν όψει της τακτικής συνόδου κορυφής την ερχόμενη Τρίτη και Τετάρτη. Οι προτεραιότητες πιθανότατα θα επικεντρωθούν στον περιορισμός της περαιτέρω "μόλυνσης" μέσα στην ΕΕ - και στο νόμισμα του ευρώ.

Τα ξημερώματα της Παρασκευής, η πολιτική τάξη της Ευρώπης εξακολουθούσε να προσπαθεί να συμβιβαστεί με την ιστορική απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου να φύγει. Πέρα από το γεγονός ότι ο μικρός πληθυσμός της Γροιλανδίας εγκατέλειψε την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα το 1985, ποτέ πριν καμία κυρίαρχη χώρα δεν ανακοίνωσε επισήμως την αποχώρησή της στο μεγαλύτερο εμπορικό μπλοκ στον κόσμο.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ και η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη. Θα ξεκινήσει την διαδικασία της αποχώρησης σε μια στιγμή που η Ένωση αντιμετωπίζει τους τεράστιους αριθμούς των μεταναστών, την οικονομική αδυναμία και μια εθνικιστική Ρωσία που επιδιώκει να ανατρέψει την μετα-ψυχροπολεμική εποχή.

Οι ηγέτες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ θα έχουν συνομιλίες σήμερα για την κρίση. Ο Τουσκ θα συναντηθεί με τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς. Ο ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε, ο οποίος αντιμετωπίζει τη δική του μάχη με τους λαϊκιστές, θα παραστεί επίσης, επειδή η Ολλανδία κατέχει την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ μέχρι την 1η Ιουλίου.

Αλλά οι Βρυξέλλες βασίζονται στη Γερμανία και τη Γαλλία για να δείξουν στον κόσμο ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει λόγο. Η Ιταλία είναι πιθανό να παίξει επίσης ρόλο στις συνομιλίες για την κρίση, αν και οι ισπανικές εκλογές της Κυριακής αποκλείουν πολλά στοιχεία από τη Μαδρίτη.

Ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα είναι πότε η βρετανική κυβέρνηση θα υποβάλει επίσημη επιστολή αποχώρησης από την ένωση, με τη χρήση του μη δοκιμασμένου άρθρου 50 της Συνθήκης της ΕΕ. Μόλις το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοινώσει την πρόθεσή του να ενεργοποιήσει το άρθρο 50, ο χρόνος αρχίζει να μετρά για δύο χρόνια διαπραγματεύσεων.

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει να διαπραγματευθεί δύο συμφωνίες: Μια για το διαζύγιο που αφορά τη μη βρετανική συνεισφορά στον προϋπολογισμό της ΕΕ και τη διευθέτηση της κατάστασης των 1,2 εκατομμυρίων Βρετανών που διαμένουν στην ΕΕ και των 3 εκατομμυρίων πολιτών της ΕΕ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η δεύτερη συμφωνία θα είναι πιο βαρυσήμαντη για το μέλλον της Βρετανίας: Μια συμφωνία που θα διέπει τις μελλοντικές εμπορικές και άλλες σχέσεις με τους ευρωπαίους γείτονές της.

Η διαδικασία είναι πιθανόν να είναι δύσκολη. Ο Τουσκ έχει υπολογίσει ότι οι δύο συμφωνίες μπορεί να χρειαστούν και επτά χρόνια για να καταλήξουν "χωρίς καμία εγγύηση επιτυχίας". Οι περισσότεροι γνώστες των Βρυξελλών θεωρούν ότι αυτό ακούγεται αισιόδοξο.

Ο Ζαν-Κλοντ Πίρις, πρώην επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας του Συμβουλίου της ΕΕ, προβλέπει ότι θα χρειαστούν οκτώ έως 10 χρόνια για να διαπραγματευτεί η Βρετανία μια συνολική εμπορική συμφωνία, καθώς και τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου σε άλλες πολιτικές της ΕΕ, όπως είναι τα προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών ή η έρευνα. Θεωρεί ότι δεν υπάρχει περίπτωση η Βρετανία να έχει απεριόριστη πρόσβαση στην ενιαία αγορά, χωρίς την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων.

Μερικοί γνώστες πιστεύουν ότι η Γαλλία και η Γερμανία μπορεί να κάνουν πιο ήπια την προσέγγισή τους, μετά το σοκ της ψηφοφορίας. Άλλοι πιστεύουν ότι κάποιες χώρες, ιδιαίτερα η Γαλλία, θα πιέσουν για μια σκληρή διευθέτηση, ώστε να πληρώσει η Βρετανία για την αποχώρηση. Ένα πιθανό αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων είναι ότι οι τράπεζες και οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες στο City του Λονδίνου θα πρέπει να χάσουν τα προσοδοφόρα τους ευρωπαϊκά "διαβατήρια", κάτι που τους επιτρέπει να πωλούν τις υπηρεσίες τους στην υπόλοιπη ΕΕ.

Παρά το γεγονός ότι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες του Brexit θα είναι σεισμικές, στα χαρτιά τίποτα δεν αλλάζει αμέσως. Το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει μέλος της ΕΕ μέχρι να οριστικοποιηθούν οι όροι του διαζυγίου και είναι υποχρεωμένο να ακολουθήσει όλους τους κανόνες της ΕΕ. Στη θεωρία, το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί τα προνόμια λήψης αποφάσεων των μελών. Στην πραγματικότητα, η εξουσία γρήγορα θα τους αφαιρεθεί. Οι Βρετανοί διπλωμάτες θα περιθωριοποιηθούν στα συμβούλια των Βρυξελλών, καθώς κανείς δεν θα βλέπει το λόγο να ασχοληθούν με το Ηνωμένο Βασίλειο, όταν βρίσκεται με το ένα πόδι έξω. Οι ευρωβουλευτές θα πιέσουν τον Γιούνκερ να απολύσει τον Τζόναθαν Χιλ, επίτροπο του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ, ο οποίος κατέχει το πολύτιμο πόστο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα διατηρήσει το βέτο του σε ορισμένους τομείς, όπως η φορολογία και η εξωτερική πολιτική, αλλά διπλωμάτες λένε ότι η φωνή της Βρετανίας σε άλλες αποφάσεις της ΕΕ, για παράδειγμα στην οικονομία και στις επιχειρήσεις, δεν θα έχει και μεγάλη σημασία.

theguardian.com