Κουρδικό δημοψήφισμα: Ο επόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή;
25/09/2017 15:55
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Κουρδικό δημοψήφισμα: Ο επόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή;

Μετά από περίπου εκατό χρόνια μάχης για μεγαλύτερη αυτονομία σε τέσσερις διαφορετικές χώρες, η κουρδική κοινότητα προετοιμάζεται για αυτό που πιθανόν να είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία της να δημιουργήσει ένα πλήρως ανεξάρτητο κράτος. Οι ειδικοί λένε, ωστόσο, ότι το ιστορικό μέτρο θα μπορούσε επίσης να ανοίξει ένα νέο μέτωπο για τη βία στη Μέση Ανατολή.

Η περιφερειακή κυβέρνηση του Κουρδιστάν, μια αυτοδιοικούμενη οντότητα που βρίσκεται στο βόρειο Ιράκ, εκμεταλλεύτηκε τις αποτυχίες της κεντρικής κυβέρνησης της χώρας στη Βαγδάτη για την ίδρυση δικών της κρατικών θεσμών και οι κάτοικοί της ψηφίζουν σήμερα για το αν θέλουν συνολικά ανεξαρτησία. Οι παρατηρητές αναφέρουν ότι το αμφιλεγόμενο δημοψήφισμα είναι πιθανό να περάσει, ενθαρρύνοντας τους Κούρδους σε ολόκληρη την περιοχή, αλλά εξοργίζοντας την ιρακινή κυβέρνηση και τις γειτονικές χώρες των οποίων τα συμφέροντα διακυβεύονται.

"Οι Κούρδοι θέλουν απλώς αυτό που έχουν οι Τούρκοι, αυτό που έχουν οι Ιρανοί, αυτό που έχουν οι Άραβες, και τίποτα περισσότερο", δήλωσε ο αναλυτής των κουρδικών υποθέσεων Μουτλού Τσιβίρογλου στο Newsweek. "Περιβάλλονται από εχθρικά έθνη και αισθάνονται ότι έχουν καταλάβει την πατρίδα των προγόνων τους", πρόσθεσε. Μαζί με την κυβέρνηση του Ιράκ, ένα αραβικό και σιιτικό μουσουλμανικό έθνος στην πλειοψηφία του, κυρίως η Τουρκία και το Ιράν έχουν προσπαθήσει να δυσφημήσουν τις κουρδικές εθνικές φιλοδοξίες. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι φιλοξενούν δυσαρεστημένες κουρδικές κοινότητες που διεξάγουν βίαιες εξεγέρσεις για την υποστήριξη της ανεξαρτησίας. Η Τουρκία και το Ιράν, παραδοσιακοί αντίπαλοι, ένωσαν τις δυνάμεις τους ενάντια στην ψηφοφορία και απείλησαν με αντίμετρα ".

Ενώ η Τουρκία βασίζεται ουσιαστικά στο ζωτικό εμπόριο πετρελαίου μεταξύ της ίδιας και της κουρδικής επικράτειας στο Ιράκ, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει δεσμευτεί να επιβάλει οικονομικές κυρώσεις και έχει διατάξει πρόσφατα στρατιωτικές ασκήσεις στα σύνορα μεταξύ Τουρκίας και του μελλοντικού Κουρδιστάν. Ο Τσιβίρογλου λέει ότι "οι απειλές της Τουρκίας είναι αρκετά σοβαρές" και θα μπορούσαν να αποτελέσουν "σοβαρό πρόβλημα για τους Ιρακινούς Κούρδους".

Όπως και οι Κούρδοι, το Ιράν έχει επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003 και την ανατροπή του πρώην Προέδρου Σαντάμ Χουσεΐν, σουνίτη μουσουλμάνου. Η πτώση του Χουσεΐν οδήγησε σε μια αναζωπύρωση των σιιτών μουσουλμάνων στη χώρα, που αντιστάθηκαν τόσο σε μια κουρδική πατρίδα όσο και στις υπερσυντηρητικές αντιδραστικές δυνάμεις, όπως το Ισλαμικό Κράτος, το οποίο προήλθε από το Ιράκ. Καθώς καταρρέει το αυτοαποκαλούμενος χαλιφάτο του ISIS, το Ιράν, μαζί με την Τουρκία, μπορεί να χρησιμοποιήσει την ενισχυμένη του θέση για να σαμποτάρει αυτό που θεωρεί ως πρόκληση για τις αξιώσεις του στο Ιράκ.

"Αυτό που μας λέει το δημοψήφισμα, ακόμα και πριν τα αποτελέσματα, είναι ότι οι γείτονες των Ιρακινών Κούρδων - κυρίως το Ιράν και η Τουρκία και βεβαίως η ιρακινή κυβέρνηση - αντιτίθενται έντονα στην κουρδική ανεξαρτησία, ώστε να έχουν αρχίσει να απειλούν τους Ιρακινούς Κούρδους απλώς και μόνο επειδή διεξήγαγαν μια ψηφοφορία ", δήλωσε στον Newsweek η Αλίζα Μάρκους, συγγραφέας και αναλύτρια κουρδικών υποθέσεων. "Το πρόβλημα είναι ότι οποιοδήποτε ιρακινό κουρδικό κράτος θα χρειαστεί καλές σχέσεις με τους γείτονές του για να επιτύχει ως οικονομικά βιώσιμο και εσωτερικά σταθερό κράτος".

Ως απάντηση στο ISIS, το οποίο κατέλαβε περίπου το ήμισυ της χώρας το 2014, το Ιράν βοήθησε να σχηματιστούν οι κυρίως σιιτικές Μουσουλμανικές Λαϊκές Δυνάμεις Κινητοποίησης (PMF), που στα αραβικά αποκαλούνται Αλ-Χασντ Αλ Σαάμπι. Αυτές οι ισχυρές πολιτοφυλακές πολέμησαν παράλληλα με τις ιρακινές δυνάμεις και τους κούρδους μαχητές που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ, γνωστούς ως Πεσμεργκά, αλλά τώρα αντιτίθενται έντονα στην επιθυμία των Κούρδων να χωρίσουν τη χώρα, ειδικά σε αμφισβητούμενες περιοχές όπως το Κιρκούκ.

"Νομίζω ότι θα υπάρξει βία στα αμφισβητούμενα εδάφη, νομίζω ότι θα είναι προκλητική και ενδεχομένως θα οδηγήσει σε διεθνικές συγκρούσεις", σχολιάζει η Μέγκαν Κόνελι, υποψήφια διδάκτωρ στις πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο SUNY στο Μπάφαλο. Υποστηρίζει ότι η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν, υπό την ηγεσία του Προέδρου Μασούντ Μπαρζάνι, έχει κάνει ελάχιστα πράγματα για να προετοιμαστεί για την επικείμενη ψηφοφορία και για τις συνέπειες που θα προκύψουν. Στην πραγματικότητα, υποψιάζεται ότι η ψηφοφορία αφορούσε περισσότερο την εδραίωση της εξουσίας στα χέρια του κυβερνώντος Κουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος, και μετά την επίτευξη ανεξαρτησίας. Τώρα, που ακόμη και ο μεγαλύτερος σύμμαχος των Κούρδων, οι ΗΠΑ, ζήτησαν την αναβολή της ψηφοφορίας, ο Μπαρζάνι βρέθηκε με λίγους συμμάχους.

"Είναι πραγματικά δύσκολο να δούμε πώς αυτή η συμφωνία θα βγει προς όφελος του Κουρδιστάν", πρόσθεσε.

Ωστόσο, ένα έθνος μπήκε στη συζήτηση και η είσοδός του προκάλεσε ακόμα μεγαλύτερη διαμάχη. Το Ισραήλ μπορεί να είναι η μόνη χώρα στη Μέση Ανατολή που υποστηρίζει το δημοψήφισμα. Όμως, το εβραϊκό κράτος στην πλειοψηφία του αντιμετωπίζει σοβαρές επικρίσεις από τον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο από την ίδρυσή του, που οδήγησε στη μαζική απέλαση και έξοδο εκατοντάδων Παλαιστινίων το 1948 και σε πολλούς πολέμους με τους γείτονές του. Οι Κούρδοι έχουν παρομοιάσει τις δικές τους δύσκολες εμπειρίες στη Μέση Ανατολή με τη δίωξη του εβραϊκού λαού και έχουν αγκαλιάσει την υποστήριξη του Ισραήλ.

Η σχέση των Κούρδων με το Ισραήλ όχι μόνο απορρίπτει μια θεμελιώδη αρχή του αραβικού εθνικισμού, του οποίου το Ιράκ κάποτε ήταν αρχηγός, αλλά και προκαλεί περιφερειακούς φόβους για αυξημένη ισραηλινή επιρροή στο Ιράκ. Το Ιράν έχει γίνει ο κύριος αντίπαλος στην παρέμβαση του Ισραήλ και των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και θα μπορούσε να κινητοποιήσει τους τοπικούς συμμάχους του στο Ιράκ για την υπεράσπιση του μεριδίου του στη χώρα.

"Υπάρχει μεγάλη ανησυχία στο Ιράν ειδικότερα ότι, αν το Κουρδιστάν κατορθώσει να αποκτήσει ανεξαρτησία, το Ισραήλ θα έχει περισσότερη επιρροή, παρεμποδίζοντας τα ιρανικά συμφέροντα στην περιοχή", δήλωσε στο Newsweek ο Αχμέτ Ματζιντιάρ, διευθυντής του πρότζεκτ Iran Observed του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής. "Αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημεία αντίδρασης μεταξύ των υποστηριζόμενων από το Ιράν PMF και των κουρδικών δυνάμεων, τα οποία θα είναι πολύ επιζήμια για το μέλλον του Ιράκ και επίσης για τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ στην περιοχή", πρόσθεσε.

Από την πλευρά των ΗΠΑ, οι Κούρδοι έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικός σύμμαχος κατά του ISIS στο Ιράκ και τη Συρία, όπου τα τοπικά κουρδικά συμβούλια σχεδιάζουν επίσης να ψηφίσουν για μεγαλύτερη αυτονομία. Η φιλία τους, όμως, έχει ένα κόστος. Η στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στους Κούρδους έχει αποξενώσει σοβαρά τους εταίρους τους Τούρκους, εταίρους τους στο ΝΑΤΟ, και αν σχηματιστεί ένα ανεξάρτητο Ιρακινό Κουρδιστάν, ο Τσιρίβογλου λέει ότι "δίνει το Ιράκ εντελώς στο Ιράν" αποσπώντας ένα μεγάλο προπύργιο του αντιιρανικού κλίματος.

Ωστόσο, ο Ματζιντιάρ υποστηρίζει ότι το σενάριο αυτό δεν είναι πιθανό να γίνει αποδεκτό από το Ιράν, το οποίο έχει περάσει χρόνια δημιουργώντας μια βάση στήριξης στο γειτονικό Ιράκ, καθώς και μια χερσαία οδό υποστήριξης που εκτείνεται σε ολόκληρο το Ιράκ, τη Συρία και τον Λίβανο. Εξέφρασε σκεπτικισμό στην ιδέα ότι το Ιράν ή η Τουρκία θα απομακρυνόταν εντελώς από ένα μελλοντικό ιρακινό Κουρδιστάν, αλλά προειδοποίησε ότι, χωρίς επαρκή στήριξη στο εξωτερικό, η νεοσύστατη χώρα μπορεί να καταδικαστεί από την αρχή. "Εάν δεν έχει την υποστήριξη της διεθνούς κοινότητας, εάν έχει υποστήριξη από την περιοχή και αν γίνει πεδίο μάχης για περιφερειακούς παράγοντες, υπάρχει πιθανότητα το ιρακινό Κουρδιστάν να γίνει ένα αποτυχημένο κράτος".

newsweek.com