Γιατί το Brexit μπορεί να είναι μεγαλύτερο ρίσκο για την Ευρωζώνη απ
07/04/2016 20:59
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Γιατί το Brexit μπορεί να είναι μεγαλύτερο ρίσκο για την Ευρωζώνη απ' ότι για τη Βρετανία

Δίνουμε έμφαση στις επιπτώσεις του Brexit για τη Βρετανία, ενώ θα έπρεπε να εστιάσουμε και στις επιπτώσεις στην ΕΕ, σχολιάζει ο Simon Nixon.

Η συζήτηση για την έξοδο της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέχρι στιγμής, έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στις οικονομικές επιπτώσεις για το ίδιο το Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτό αντανακλά όχι μόνο το γεγονός ότι οι Βρετανοί ψηφοφόροι θα αποφασίσουν στο δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου κατά πόσον το Ηνωμένο Βασίλειο θα παραμείνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και την παραδοχή ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι αυτό που έχει να κερδίσει ή να χάσει τα περισσότερα.

Ο αντίκτυπος του Brexit γίνεται ήδη αισθητός. Καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η διαφορά έχει μειωθεί κατά τις τελευταίες εβδομάδες, η στερλίνα έχει αποδυναμωθεί σε σχέση με το δολάριο, αντανακλώντας τις ανησυχίες της αγοράς ότι οι επενδύσεις και το εμπόριο θα υποφέρουν. Υπάρχουν επίσης όλο και περισσότερες ενδείξεις ότι οι εταιρείες καθυστερούν τις επενδύσεις και την λήψη αποφάσεων. Η εταιρική διάθεση ανάληψης κινδύνου είναι στο χαμηλότερο επίπεδο από το τρίτο τρίμηνο του 2012, σύμφωνα με έρευνα της Deloitte.

Ακόμα κι έτσι, αυτή η εστίαση στο Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να είναι άστοχη. Καθώς πλησιάζει το δημοψήφισμα, κάποιοι φορείς χάραξης πολιτικής της ευρωζώνης φοβούνται ότι ο μεγαλύτερος αντίκτυπος ενός Brexit στην πραγματικότητα θα γίνει αισθητός στην ήπειρο. Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις του γεγονότος αυτού στις αγορές ή στα μακροοικονομικά δεδομένα ή τουλάχιστον είναι δύσκολο να διαχωριστεί οτιδήποτε σχετίζεται ειδικά με το Brexit από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν δυσμενώς την οικονομία της ευρωζώνης.

Η πρόσφατη διεύρυνση των spreads μεταξύ των γερμανικών και των περιφερειακών κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης μπορεί απλώς να αντανακλά τους σταθεροποιητικούς πολιτικούς κινδύνους σε χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ισπανία. Οι χαμηλές τιμές των τραπεζικών μετοχών μπορεί να αντανακλούν τις ανησυχίες των αγορών για τις επιπτώσεις των αρνητικών επιτοκίων των τραπεζικών κερδών. Εν τω μεταξύ, τα τελευταία στοιχεία υποδηλώνουν ότι η οικονομία της ευρωζώνης τα πήγε καλύτερα από ό,τι φοβούνταν κατά το πρώτο τρίμηνο, παρά την ακραία αστάθεια στην αρχή του έτους.

Αλλά οι αγορές της ευρωζώνης δεν μπορεί να παραμείνουν τόσο ήρεμες αν η διαφορά για το Brexit συνεχίσει να μειώνεται. Ακόμη και στο πιο ήπιο σενάριο, η οικονομία της ευρωζώνης θα υποφέρει από τη διάλυση της σχέσης με τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της. Τουλάχιστον, η αβεβαιότητα στην πολιτική απάντηση στο δημοψήφισμα του Ηνωμένου Βασιλείου για να φύγει από την ΕΕ είναι πιθανό να προκαλέσει αύξηση της αποστροφής κινδύνου στις αγορές, προκαλώντας sell off στα ομόλογα και στις μετοχές, με αποτέλεσμα την πίεση των οικονομικών συνθηκών. Παράλληλα, στην ευρωζώνη το εμπόριο με το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πιθανό να πληγεί, αντανακλώντας την ασθενέστερη ζήτηση, καθώς επιβραδύνεται η οικονομία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ιρλανδία, το Βέλγιο και η Ολλανδία είναι περισσότερο εκτεθειμένες.

Ίσως οι δύο πλευρές να συμφωνήσουν σύντομα σε μια ικανοποιητική νέα εμπορική σχέση και οποιαδήποτε ζημία θα αποδειχθεί βραχύβια. Σε ένα βασικό σενάριο, η Morgan Stanley εκτιμά πως η ανάπτυξη θα μπορούσε να μειωθεί κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες. Αλλά μπορεί το νέφος από το Brexit πραγματικά να περιοριστεί σε μια συζήτηση για το μέλλον του εμπορίου;

Το πιο πιθανό είναι το Brexit να οδηγήσει σε ένα μεγάλο γεωπολιτικό σοκ που θα αναθερμάνει τις αμφιβολίες σχετικά με το μέλλον του ενιαίου νομίσματος, θεωρεί ένας υπουργός Οικονομικών της ευρωζώνης, μια άποψη που συμμερίζονται πολλοί αξιωματούχοι σε ολόκληρη την ευρωζώνη. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, οι συνέπειες δεν θα είναι μόνο οικονομικές αλλά και πολιτικές. Το Brexit θα μπορούσε να αυξήσει τις εντάσεις για τη μετανάστευση, προσθέτοντας πίεση στις άλλες κυβερνήσεις να αναλάβουν μονομερή δράση για να περιορίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, που αποτελεί τη βάση της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, ιδίως εάν οι ψηφοφόροι φοβηθούν ότι η απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη μετανάστευση στις δικές τους χώρες.

Ταυτόχρονα, το Brexit θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω πολιτικό κατακερματισμό σε πολλές χώρες, ενισχύοντας τη στήριξη ευρωσκεπτικιστικών και αυτονομιστικών κομμάτων και καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολο τον σχηματισμό σταθερών κυβερνήσεων. Αυτό θα έχει οικονομικές επιπτώσεις, καθώς θα εγείρει νέα ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα να πραγματοποιήσουν ζωτικής σημασίας μεταρρυθμίσεις, οδηγώντας σε χαμηλότερες εκτιμήσεις για τη μελλοντική ανάπτυξη και την παραγωγικότητα και σε υψηλότερο πολιτικό κίνδυνο.

Ο κίνδυνος είναι ένας φαύλος κύκλος στον οποίο το Brexit οδηγεί γρήγορα στην αύξηση των αποδόσεων των περιφερειακών κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης, βυθίζοντας τις τραπεζικές μετοχές, διευρύνοντας τα spreads ανταλλαγής πιστωτικού κινδύνου, οδηγώντας σε χαμηλότερες επενδύσεις και δαπάνες, ασθενέστερη ανάπτυξη και πληθωρισμό, αυξάνοντας νέες αμφιβολίες σχετικά με τη βιωσιμότητα του χρέους. Υπό αυτές τις συνθήκες, το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε ακόμη και να θεωρηθεί ως ένα ασφαλές καταφύγιο.

Μπορεί να μην υπάρχουν πολλά που να μπορεί να κάνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να βοηθήσει, όχι μόνο επειδή η αγορά φοβάται ότι ήδη ξεμένει από πυρομαχικά για την καταπολέμηση του χαμηλού πληθωρισμού, αλλά και γιατί αυτή θα ήταν μια κρίση εμπιστοσύνης στην πολιτική ικανότητα των κρατών-μελών της ευρωζώνης να διατηρήσουν το ενιαίο τους νόμισμα που θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί μόνο με μια πολιτική απάντηση.

Επίκειται μια τέτοια απάντηση; Μέχρι στιγμής, ήταν λάθος να στοιχηματίζουμε ενάντια στην πολιτική βούληση για να κρατηθεί ενωμένη η ευρωζώνη. Γάλλοι και Γερμανοί αξιωματούχοι γνωρίζουν καλά ότι θα πρέπει να κάνουν κάτι για να καθησυχάσουν τις αγορές. Αυτό θα μπορούσε να λάβει τη μορφή σχεδίων συμφωνιών για κοινή τραπεζική ασφάλιση των καταθέσεων σε επίπεδο ευρωζώνης και για την προώθηση σχεδίων για μεγαλύτερη δημοσιονομική ολοκλήρωση που περιέχονταν στην Έκθεση των Πέντε Προέδρων του περασμένου έτους, υποστηρίζει ο Holger Schmieding της Berenberg Bank.

Αλλά υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις μέχρι στιγμής ότι το Παρίσι και το Βερολίνο είναι κοντά σε συμφωνία για μια κοινή προσέγγιση, ενώ το πολιτικό παράθυρο για την ώθηση οποιουδήποτε νέου έργου στενεύει εν όψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους, και το πολιτικό κεφάλαιο τόσο τους Γάλλου Προέδρου Φρανσουά Ολάντ όσο και της Γερμανίδας καγκελάριου Άνγκελα Μέρκελ είναι χαμηλό.

Φυσικά, οι Βρετανοί ψηφοφόροι δεν έχουν καμία υποχρέωση να παραμείνουν στην ΕΕ για να κρατήσουν την ευρωζώνη ενωμένη. Και η ευρωζώνη μπορεί να καταρρεύσει ακόμα και χωρίς καμία βρετανική βοήθεια. Αλλά είναι δύσκολο να καταλήξουμε σε λογικά συμπεράσματα σχετικά με την επίδραση του Brexit στην βρετανική οικονομία χωρίς να λάβουμε υπόψη τις επιπτώσεις στην ευρωζώνη.

wsj.com