Γιατί ο Ερντογάν "φλερτάρει" με τον Τραμπ
12/02/2017 15:21
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Γιατί ο Ερντογάν "φλερτάρει" με τον Τραμπ

O Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και οι αξιωματούχοι του, σπάνια χάνουν την ευκαιρία να διαλαλήσουν την Δυτική εχθρότητα προς το Ισλάμ. Όταν εφημερίδες της Δανίας δημοσίευσαν γελοιογραφίες, πριν από μια δεκαετία, που χλεύαζαν τον προφήτη Μωάμεθ, ο Ερντογάν γρήγορα ζήτησε ελέγχους για την ελευθερία του Τύπου. Μετά τις επιθέσεις το 2015 στο Παρίσι, στο σατιρικό περιοδικό Charlie Hebdo, ο Ερντογάν προειδοποίησε ότι οι βλάσφημες γελοιογραφίες του "σπέρνουν τον τρόμο" στους μουσουλμάνους. Και όταν ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε την ισλαμοφοβία κεντρικό μέρος της προεκλογικής του εκστρατείας το περασμένο καλοκαίρι, ο Ερντογάν ζήτησε να μετονομαστούν δύο κτίρια στην Κωνσταντινούπολη που φέρουν το όνομά του Τραμπ.

Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ερντογάν έχει παραμείνει ήσυχος, καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε ένα εκτελεστικό διάταγμα που απαγορεύει τη μετανάστευση από επτά κυρίως μουσουλμανικές χώρες. Αυτό συνέβη σε μεγάλο βαθμό επειδή, τουλάχιστον προς το παρόν, ο Ερντογάν θεωρεί την άνοδο του Τραμπ στην προεδρία ως μια ευκαιρία για να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες είχαν σχεδόν καταρρεύσει τα τελευταία χρόνια της κυβέρνησης Ομπάμα, σύμφωνα με αξιωματούχους. "Τώρα έχουμε όλες τις προοπτικές για ένα νέο ξεκίνημα" δήλωσε ο Ιλνούρ Σεβίκ, ανώτερος σύμβουλος του Ερντογάν, κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης στο προεδρικό μέγαρο στην Άγκυρα. "Έχουμε ένα άνοιγμα με τον Τραμπ".

Οι τουρκο-αμερικανικές σχέσεις έφθιναν εξαιτίας των διαφορετικών απόψεων σχετικά με τον πόλεμο στη Συρία και την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση στην Τουρκία ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έπαιξαν ρόλο στο αποτυχημένο πραξικόπημα του περασμένου καλοκαιριού. Τους τελευταίους μήνες, η απογοήτευση της Τουρκίας μεγάλωσε, με την άρνηση της Αμερικής να εκδώσει τον Φετουλάχ Γκιουλέν, τον ιμάμη που ζει αυτοεξόριστος στην Πενσυλβάνια και τον οποίο η τουρκική κυβέρνηση κατηγορεί για την οργάνωση του πραξικοπήματος τον Ιούλιο. Αυτό επιδείνωσε μια πιο μακρόχρονη διαμάχη σχετικά με την αμερικανική υποστήριξη στην κορυφαία κουρδική πολιτοφυλακή στη βόρεια Συρία, την οποία η Τουρκία θεωρεί τρομοκρατική ομάδα.

Τώρα που ο Τραμπ είναι πρόεδρος, η Άγκυρα ελπίζει σε μια αλλαγή στην πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στους Κούρδους της Συρίας. Συγκεκριμένα, ο Ερντογάν θέλει οι ΗΠΑ να καταργήσουν ένα σχέδιο της εποχής Ομπάμα για να συνεργαστούν με τους Κούρδους στην ανακατάληψη της Ράκα, της de facto πρωτεύουσας του Ισλαμικού Κράτους, και αντ' αυτού να προσπαθήσουν με τα τουρκικά στρατεύματα και τις συριακές αραβικές παραστρατιωτικές οργανώσεις. Παράλληλα, Τούρκοι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι η διοίκηση Τραμπ είναι πιο πιθανό να υποστηρίξει την έκδοση του Γκιουλέν και θα μπορούσε να πατάξει τους υποστηρικτές του Γκιουλεν στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου λειτουργούν ένα δίκτυο σχολείων. "Η Άγκυρα ελπίζει ότι οι σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ θα είναι πολύ καλύτερες υπό τη διοίκηση Τραμπ, απ' ό,τι με την προηγούμενη κυβέρνηση", δήλωσε ο Οζγκούρ Ουνλουχισαρτσίκλι, διευθυντής του Γερμανικού Ιδρύματος Μάρσαλ στην Άγκυρα. "Ο Ερντογάν δεν θέλει να θέσει σε κίνδυνο αυτά τα δύο ζητήματα μιλώντας εναντίον της μουσουλμανικής απαγόρευσης".

Η συνάντηση την περασμένη εβδομάδα μεταξύ του Ερντογάν και του Μάικ Πομπέο, του νέου επικεφαλής της CIA, ερμηνεύτηκε στην Τουρκία ως ένα καλό σημάδι - όπως και το τηλεφώνημα την Τετάρτη μεταξύ των δύο προέδρων. Και ο Πρωθυπουργός Μπινάλι Γιλντιρίμ ανέφερε ότι η τηλεφωνική συνομιλία του με τον Αντιπρόεδρο Μάικ Πενς προανήγγειλε μια "νέα ημέρα" στις σχέσεις τους.

"Αυτό που βλέπουμε επί της ουσίας είναι ότι ο Τραμπ έχει σταματήσει το σχέδιο" είπε ο Σεβίκ, αναφερόμενος στο σχέδιο της κυβέρνησης Ομπάμα να οπλίσει τους Κούρδους της Συρίας για την επίθεση στην Ράκα. Είχε συνάντηση με έναν δημοσιογράφο των New York Times, ενώ ο Πομπέο μιλούσε με τον Ερντογάν σε ένα άλλο μέρος του προεδρικού μεγάρου. "Η Τουρκία έχει λάβει πληροφορίες ότι περί αυτού πρόκειται".

Αλλά αξιωματούχοι της Ουάσιγκτον είναι πιο επιφυλακτικοί και λένε ότι οι Τούρκοι αξιωματούχοι μπορεί να έχουν χάσει τις ελπίδες τους για συγκεκριμένες αλλαγές στην αμερικανική πολιτική στη Συρία. "Δεν ξέρω γιατί οι Τούρκοι είναι τόσο σίγουροι", δήλωσε ο Άαρον Στάιν, αναλυτής στο think tank Ατλαντικό Συμβούλιο, με έδρα την Ουάσιγκτον. Και ο Τζέιμς Τζέφρεϊ, πρώην πρεσβευτής των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία, είπε: "Δεν είναι μια αρκετά ισχυρή δύναμη" ώστε να είναι ο μόνος εταίρος των Αμερικανών στην Ράκα.

Η τηλεφωνική επικοινωνία την Τετάρτη ήταν πιθανότατα μια συνομιλία ρουτίνας, είπε ο Στάιν, ενώ η αναστολή του σχεδίου για τη Ράκα μπορεί ακόμη να αρθεί, όταν η διοίκηση Τραμπ ολοκληρώσει μια αναθεώρηση 30 ημερών των πολιτικών Ομπάμα. Τα τουρκικά στρατεύματα και οι Σύριοι σύμμαχοί τους, οι οποίοι έχουν αγωνιστεί για να καταλάβουν την Αλ-Μπαμπ από το Ισλαμικό Κράτος κατά τους τελευταίους μήνες, μπορεί να μην είναι ο καλύτερος βραχυπρόθεσμος εταίρος στον αγώνα για τη Ράκα. "Είναι πολύ απλό για τη διοίκηση Τραμπ" δήλωσε ο Στάιν. "Μπορεί είτε να καθυστερήσει τη διαδικασία για τη Ράκα για το 2018, και να σκεφτεί τη χρήση μιας τουρκικής δύναμης χωρίς την YPG", τη συριακή κουρδική δύναμη που ο Πρόεδρος Ομπάμα σκέφτεται να εξοπλίσει. "Ή μπορεί να προχωρήσει τους επόμενους έξι μήνες, με την YPG". Το τελευταίο φαίνεται πιθανότερο, σύμφωνα με τον Στάιν: "Όλες οι ενδείξεις είναι ότι η αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους είναι η προτεραιότητά τους - κάτι που δεν αποτελεί καλό οιωνό για τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας".

Οι ελπίδες της Άγκυρας βασίζονται επίσης στην ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται για τις εγχώριες διαμάχες της Τουρκίας και είναι απίθανο να κάνει διαλέξεις στην κυβέρνηση σχετικά με ζητήματα όπως η φυλάκιση των δημοσιογράφων ή η συνεχιζόμενη καταστολή εναντίον των οπαδών του Γκιουλέν και των Κούρδων. "Ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται για την ανθρώπινη ανάπτυξη της Τουρκίας ή αν είναι πρότυπο χώρας" σχολίασε η Ασλί Αϊντιντασμπάς, διακεκριμένη Τουρκάλα αρθρογράφος, την περασμένη εβδομάδα στην "Τζουμχουριέτ". "Ψάχνει για στρατιώτες που θα πολεμήσουν τον ισλαμικό ριζοσπαστισμό στην περιοχή".

Την Παρασκευή, ο Ερντογάν ενέκρινε τα σχέδια για ένα δημοψήφισμα τον Απρίλιο, με το οποίο οι Τούρκοι θα ψηφίσουν για το εάν θα του χορηγήσουν ακόμη μεγαλύτερη εξουσία. Ενώ το αποτέλεσμα είναι ακόμα αμφίβολο, ο Ερντογάν είναι απίθανο να δεσμευτεί για οποιονδήποτε συμβιβασμό σχετικά με τους Κούρδους της Συρίας, καθώς αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις πιθανότητές του να κερδίσει το δημοψήφισμα, σχολιάζει ο Τζέφρεϊ. Αλλά μετά το δημοψήφισμα, υποστηρίζει, "ο Ερντογάν μπορεί να έχει μεγαλύτερη ευελιξία για να αποδεχτείτε τον ίδιο ή ακόμη και μεγαλύτερο ρόλο για τις ΗΠΑ και την YPG - εφ' όσον πάρει τρία πράγματα".

Σύμφωνα με τον Τζέφρεϊ, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να πείσουν την Τουρκία για τη δέσμευσή τους στην εμπλοκή στη Μέση Ανατολή, καταδεικνύοντας σαφώς την αντίθεσή τους σε ένα αυτόνομο κουρδικό κρατίδιο στα νότια σύνορα της Τουρκίας και να δώσουν στην Τουρκία τουλάχιστον ένα μικρό ρόλο στην επιχείρηση για τη Ράκα. Στο προεδρικό μέγαρο στην Άγκυρα, ο Σεβίκ υποστήριξε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να ανεχθεί κάποιο κουρδικό καντόνι στη βορειοανατολική Συρία, αλλά δεν θα δεχθεί καμία κουρδική παρουσία στις περιοχές δυτικά του ποταμού Ευφράτη με πλειοψηφία Αράβων. "Εμείς θα τους διώξουμε από την Μανμπίζ, δυτικά του Ευφράτη" είπε ο Σεβίκ. "Δεν πρόκειται να τους αγγίξουμε ανατολικά του Ευφράτη". Ο Σεβίκ πρόσθεσε ότι θα ήταν επίσης ζωτικής σημασίας για τους Κούρδους της Συρίας να αποστασιοποιηθούν από το Κουρδικό Εργατικό Κόμμα (PKK), μια κουρδική ομάδα που έχει εξαπολύσει μια εξέγερση στη νοτιοανατολική Τουρκία εδώ και δεκαετίες, και την οποί η Τουρκία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαϊκές χώρες έχουν χαρακτηρίσει τρομοκρατική ομάδα. "Δεν μπορεί να υπάρξει ένας άλλος Μπαρζανί;" αναρωτήθηκε ο Σεβίκ, αναφερόμενος στον Μασούντ Μπαρζανί, ηγέτη της κουρδικής περιοχής του Ιράκ. "Ο Μπαρζανί έχει άριστες σχέσεις με την Τουρκία".

nytimes.com