Γιατί η Πολωνία πρέπει να φτιάξει τις σχέσεις της με την ΕΕ
06/02/2017 21:38
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Γιατί η Πολωνία πρέπει να φτιάξει τις σχέσεις της με την ΕΕ

Είναι προς το συμφέρον της Βαρσοβίας να διορθώσει τις σχέσεις της με τους ευρωπαίους συμμάχους, για να ασκήσει επιρροή στον πρόεδρο των ΗΠΑ και στην πολιτική του στη Ρωσία, γράφει ο Simon Nixon.

Το ταξίδι της Γερμανίδας Καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ στην Πολωνία αυτή την εβδομάδα είναι μια σημαντική στιγμή για τις δύο πλευρές, και για όλη την Ευρώπη. Από όταν το συντηρητικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη της Πολωνίας πήρε την εξουσία τον Οκτώβριο του 2015, η πολωνική κυβέρνηση είναι ένα μόνιμο αγκάθι στα πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ενώ η προηγούμενη κυβέρνηση είχε θέσει ως προτεραιότητα τη δημιουργία ενός δικτύου συμμαχιών σε όλη την ήπειρο και το να φτιάξει τη φήμη της ως αξιόπιστος εταίρος, η σημερινή κυβέρνηση έχει υιοθετήσει μια πιο επιθετική προσέγγιση, αν μη τι άλλο για το ζήτημα της μεταρρύθμισης της ΕΕ για το άσυλο, όπου έχει μπλοκάρει προτάσεις για την υποχρεωτική ανακατανομή των προσφύγων σε ολόκληρο το Ευρωπαϊκό μπλοκ. Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κατηγορήσει τη Βαρσοβία ότι υπονομεύει το κράτος δικαίου, επικρίνοντας τις αλλαγές στο συνταγματικό δικαστήριο της Πολωνίας, που οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι αποδυναμώνουν σημαντικά τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας, και απείλησε με αντίποινα.

Αλλά η Πολωνία έχει βάσιμους λόγους να θέλει να αποκαταστήσει τη σχέση της με την υπόλοιπη ΕΕ. Ο πρώτος αφορά την εθνική ασφάλεια, μετά την άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο. Αυτό που οι υπουργοί και οι πολωνοί αξιωματούχοι φοβούνται περισσότερο είναι μια συμφωνία μεταξύ του Τραμπ και του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν για την Ουκρανία που θα αναγκάζει την κυβέρνηση στο Κίεβο να πάρει πίσω την περιοχή τον Ντονμπάς με όρους που θα δώσουν στη Μόσχα εξουσία για την πολιτική της χώρας, δημιουργώντας αστάθεια κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Πολωνίας. Φοβούνται ότι η τελευταία έξαρση βίας στην ανατολική Ουκρανία είναι ένα τέχνασμα από τον Πούτιν για να φέρει τον Τραμπ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Υπάρχει επίσης αυξανόμενη ανησυχία στη Βαρσοβία, ότι η Ρωσία προσπαθεί να επεκτείνει την ήπια ισχύ της στη Λευκορωσία, έναν άλλο ανατολικό γείτονα της Πολωνίας, καθώς και την ανησυχία ότι η Μόσχα θα μπορούσε να προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει την επιρροή της στις ρωσικές μειονότητες στις χώρες της Βαλτικής για την περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής. Οι πολωνοί υπουργοί προσπαθούν να διαπιστώσουν, μέχρι στιγμής χωρίς επιτυχία, μέχρι που ο Τραμπ σκοπεύει να τραβήξει την επιρροή των ΗΠΑ στην περιοχή και αν αυτό περιλαμβάνει την Πολωνία. Η Βαρσοβία δεν έχει καμία πρόθεση να συρθεί σε κανένα ευρωπαϊκό μέτωπο ενάντια στον Τραμπ, λέει ένας ανώτερος αξιωματούχος. Παρ' όλα αυτά, εν όψει τέτοιας στρατηγικής αβεβαιότητας, είναι σαφώς προς το συμφέρον της Βαρσοβίας να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με άλλα μέλη της ΕΕ, τα οποία θα μπορούσαν να βρίσκονται σε καλύτερη θέση για να ασκήσουν επιρροή στον Τραμπ.

Η Πολωνία έχει επίσης οικονομικούς λόγους για να θέλει να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με την ΕΕ. Η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει ένα εκτεταμένο πρόγραμμα κοινωνικών δαπανών, όπως τη γενναιόδωρη μηνιαία δόση των 500 ζλότι (120 ευρώ) ανά παιδί για κάθε οικογένεια με περισσότερα από ένα παιδιά, και τη μείωση της ηλικίας συνταξιοδότησης. Αυτό έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πώς θα χρηματοδοτήσει αυτά τα προγράμματα, ιδιαίτερα μετά από μια σημαντική πτώση του ρυθμού ανάπτυξης το 2016 στο 2,7%, σε σύγκριση με τις προσδοκίες του 3,5%, σε μεγάλο βαθμό λόγω της επιβράδυνσης των επενδύσεων. Δεν είναι σαφές πόσο μεγάλο μέρος αυτής της επιβράδυνσης αντανακλά τις ανησυχίες σχετικά με τις δράσεις της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων και των ανησυχιών για το κράτος δικαίου. Η κυβέρνηση λέει ότι οι ξένες επενδύσεις παραμένουν ισχυρές και ότι το έλλειμμα αντανακλά τη μείωση των δαπανών από τα τοπικά συμβούλια και την πιο αργή ανάπτυξη των πόρων της ΕΕ. Οι αντίπαλοι κατηγορούν την κυβέρνηση ότι απολύει αξιωματούχους με σχετική τεχνική και χρηματοοικονομική εμπειρογνωμοσύνη και τους αντικαθιστά με ανίκανους κομματάρχες.

Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέσκι, πρώην τραπεζίτης, έχει φιλόδοξα σχέδια για την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης δυνητικής ανάπτυξης και για να καταστεί δυνατόν η Πολωνία να ξεφύγει από την παγίδα του μεσαίου εισοδήματος μέσω της αυξημένης στήριξης στις εγχώριες μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις, που καταβάλλονται εν μέρει από απαιτητικούς ξένους επενδυτές που πληρώσουν περισσότερο φόρο στην Πολωνία. Αλλά εν τη απουσία σημαντικής εγχώριας κεφαλαιαγοράς, ξέρει επίσης ότι η Πολωνία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις ξένες επενδύσεις, οι οποίες με τη σειρά τους εξαρτώνται από το αν η χώρα θα αποκαταστήσει τη φήμη της για ισχυρούς θεσμούς και προβλέψιμη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Η επίσκεψη της Μέρκελ προσφέρει μια ευκαιρία στην Πολωνία, για να ξεκινήσει η διαδικασία αποκατάστασης της σχέσης της με την ΕΕ. Η Γερμανία είναι κατά πολύ ο μεγαλύτερος επενδυτής στην Πολωνία και ένας κρίσιμος σύμμαχος στις πολωνικές προσπάθειες να πείσουν τις ΗΠΑ και άλλους ευρωπαίους εταίρους να λάβουν μια σκληρή γραμμή εναντίον του ρωσικού ρεβιζιονισμού στη Δυτική Ευρώπη. Τούτου λεχθέντος, υπάρχουν λίγα στοιχεία ότι η Βαρσοβία είναι έτοιμη να υποχωρήσει στα δύο σημαντικότερα εκκρεμή σημεία σύγκρουσης. Η αντίθεση στην υποχρεωτική επανεγκατάσταση των προσφύγων παραμένει αποφασιστική σε όλο το πολωνικό πολιτικό φάσμα.

Επίσης, η Βαρσοβία δεν έχει καμία πρόθεση να υποχωρήσει στη διένεξή της με τις Βρυξέλλες σχετικά με το κράτος δικαίου, καθώς πιστεύει ότι η Επιτροπή το παράκανε, παρεμβαίνοντας σε αυτό που ήταν μια εσωτερική πολιτική διαμάχη. Οι υπουργοί παραδέχονται ότι η κυβέρνηση μπορεί να φέρθηκε αδέξια στον τρόπο που χειρίστηκε τις μεταρρυθμίσεις της, αλλά δεν έχει κάνει τίποτα παράνομο ή κάτι που δεν είναι κοινή πρακτική σε άλλες δυτικές δημοκρατίες. Ακόμη και ορισμένοι επικριτές αναγνωρίζουν ότι ενώ η ατζέντα της κυβέρνησης ενισχύει μια ριζική αλλαγή και ότι κάποια από τα βήματα της έχουν πράγματι αποδυναμώσει ελέγχους και ισορροπίες, η πολωνική δημοκρατία παραμένει ζωντανή και σε καλή κατάσταση.

Σε κάθε περίπτωση, η Βαρσοβία θα πρέπει να ελπίζει ότι η Μέρκελ μπορεί να είναι πρόθυμη να υποβαθμίσει και τα δύο ζητήματα προς όφελος των ευρύτερων στρατηγικών προτεραιοτήτων. Το αν οι άλλοι εταίροι της ΕΕ είναι πρόθυμοι να το πράξουν είναι ένα άλλο θέμα.

wsj.com