Είναι η Άνγκελα Μέρκελ η νέα ηγέτιδα του ελεύθερου κόσμου;
16/11/2016 14:10
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Είναι η Άνγκελα Μέρκελ η νέα ηγέτιδα του ελεύθερου κόσμου;

Η δουλειά της Μέρκελ μόλις έγινε απείρως δυσκολότερη, σχολιάζει η Constanze Stelzenmüller, συνεργάτης στο Ινστιτούτο Brookings.

Και… ο νέος ηγέτης του ελεύθερου κόσμου είναι η Άνγκελα Μέρκελ! Αυτό, τουλάχιστον, θα μπορούσε να συμπεράνει κανείς από μια έξαρση σχολιασμού στα αμερικανικά μέσα μαζικής ενημέρωσης των ΗΠΑ, μετά το αιχμηρό μήνυμα της Γερμανίδας Καγκελάριου με το οποίο συνεχάρη τον νεοεκλεγέντα Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, στον οποίο προσέφερε συνεργασία βάσει των κοινών αξιών: "της δημοκρατία, της ελευθερίας, καθώς και του σεβασμού του κράτους δικαίου και της αξιοπρέπειας του ατόμου, ανεξάρτητα από την καταγωγή του, το χρώμα του δέρματος, τη θρησκεία, το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή τις πολιτικές απόψεις".

Έχει δίκιο. Η τοξική εκστρατεία του Τραμπ άφησε λίγες δυτικές αξίες αδιαμφισβήτητες, από τις απειλές του να επαναφέρει τα βασανιστήρια, να απελαύνει με συνοπτικές διαδικασίες μουσουλμάνους ή να φυλακίσει την αντίπαλό του, ως την υποτίμηση του στις γυναίκες, στους Αφροαμερικανούς, στους ισπανόφωνους και στα άτομα με ειδικές ανάγκες. Ο διορισμός του Σίβεν Μπάνον, συν-προέδρου της προεκλογικής του εκστρατείας και διευθύνοντα συμβούλου της ακροδεξιάς ιστοσελίδας Breitbart News, σε μια ανώτερη θέση του Λευκού Οίκου, εμβάθυνε τις γερμανικές ανησυχίες. (Οι πλάγιες επικρίσεις της Μέρκελ ήταν μάλλον πιο κομψές από την αντίδραση του Σοσιαλδημοκράτη εταίρου του συνασπισμού της, του αναπληρωτής Καγκελάριου Ζ'ιγκμαρ Γκάμπριελ, ο οποίος χαιρέτησε τον νικητή των εκλογών ως "πρωτοπόρος ενός νέου αυταρχικού και σοβινιστικού κινήματος").

Για όσους ελπίζουν τώρα στη Γερμανία, υπάρχουν ενθαρρυντικές ενδείξεις. Μετά από δεκαετίες παρασιτισμού στην εξουσία των ΗΠΑ, έχει κάνει μια πραγματική προσπάθεια για να ανταποκριθεί στις ευθύνες της ως de facto ηγέτης της Ευρώπης. Δαπανά περισσότερα για την άμυνα, έχει επωμισθεί περισσότερο από το βάρος της άμυνας της Ευρώπης στο πλαίσιο της διατλαντικής συμμαχίας. Η Γερμανία εξοπλίζει και εκπαιδεύει τους Κούρδους μαχητές Πεσμεργκά στον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ. Έχει αποστείλει μάχιμες μονάδες για την προστασία της Λιθουανίας, και είναι έτοιμη να αναπτύξει 650 στρατιώτες στο Μάλι για την καταπολέμηση της ισλαμικής τρομοκρατίας. Και μαχητικά αεροσκάφη της Λουφτβάφε πετούν πάνω από τον εσθονικό εναέριο χώρο για να αναχαιτίσουν τις ρωσικές επιδρομές. Το Βερολίνο έχει συμφωνήσει στην ευρωπαϊκή συναίνεση για την επιβολή κυρώσεων κατά της Ρωσίας - με κάποιο κόστος για τις γερμανικές επιχειρήσεις.

Η οργή για την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και τη συνεχή επίθεση της εναντίον της Ουκρανίας είναι μία από τις αιτίες της πιο ισχυρής στάσης της Γερμανίας. Η δραματική άφιξη πάνω από 800.000 προσφύγων στη Γερμανία το περασμένο έτος είναι αυτό που την αναγκάζει να επενδύσει περισσότερο στην σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Γνωρίζουμε ότι για να έχουμε ειρήνη και ευημερία στην Ευρώπη, πρέπει να κάνουμε περισσότερα για να προστατεύσουμε μια διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες.

Μπορούμε επίσης να συμπάσχομε με τους Αμερικανούς, οι οποίοι έχουν κουραστεί από τους πολέμους και θέλουν να ασχοληθούν με τα εσωτερικά τους. Το Κογκρέσο θέλει οι σύμμαχοι να συνεισφέρουν περισσότερα: το καταλαβαίνουμε. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να ανησυχούν περισσότερο για την Κίνα από ό,τι για την Ευρώπη: κατανοητό.

Είναι λίγο πιο περίπλοκο να εξηγήσουμε στην Ουάσιγκτον ότι οι αμερικανικές προσδοκίες για γερμανική ηγεμονία (τουλάχιστον υπό την έννοια ότι η Γερμανίας ταυτίζεται με τα συμφέροντα των ΗΠΑ και η υπόλοιπη Ευρώπη ακολουθεί) δεν ήταν ρεαλιστικές. Το Βερολίνο δεν συμφωνεί πάντα με την Ουάσιγκτον. Η Ευρώπη δεν λαμβάνει εντολές από τη Μέρκελ. Αλλά αυτό που είχε σημασία ήταν ότι ο Ομπάμα στο Λευκός Οίκος ήταν πρόθυμος να συνεργαστεί στενά με την Ευρώπη και τη Γερμανία σε μια σειρά από θέματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως η αντίσταση στη Ρωσία.

Αλλά τώρα είμαστε αντιμέτωποι με την προοπτική ενός εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ ο οποίος αμφισβητεί την αξία του ΝΑΤΟ και θέλει να είναι φίλος με τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Η νίκη του χαιρετίστηκε με ένα βρυχηθμό ενθάρρυνσης από τους λαϊκιστές, τους εθνικιστές και τους πολεμιστές του πολιτισμού σε όλη την Ευρώπη - συμπεριλαμβανομένης και της Φράουκε Πέτρι, ηγέτιδας του δεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία.

Έτσι η δουλειά της Μέρκελ έχει μόλις γίνει απείρως δυσκολότερη. Δεν έχει δηλώσει αν θα επιδιώξει μια τέταρτη θητεία στις γερμανικές εκλογές το φθινόπωρο του 2017. Ωστόσο, δεν έχει άλλο χρόνο για να δηλώσει ότι δεν θα είναι υποψήφια - θα οδηγήσει το κόμμα της σε χάος. Αυτό την καθιστά την de facto υποψήφια του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος. Εναπόκειται σε αυτήν να εφαρμόσει τα διδάγματα αυτών των ιστορικά διχαστικών εκλογών των ΗΠΑ στη Γερμανία, και να υπερασπίσει τον Δυτικό φιλελεύθερο συνταγματισμό ενάντια στην πολιτική της δυσαρέσκειας και του θυμού.

Σε αυτό, θα πρέπει να διδαχθεί από τα λάθη της Χίλαρι Κλίντον και να αντιμετωπίσει τα πραγματικά και δικαιολογημένα παράπονα, αλλά και τους φανταστικούς ή υποκινούμενους φόβους. Μέρος της πρόκλησης είναι να διαχωρίσει αυτά τα δύο. Και η πιο δύσκολη δοκιμασία; Η Μέρκελ, μια εξαιρετικά λογική στοχαστής αλλά πιο δειλή στην επικοινωνία, θα πρέπει να μάθει πώς να υπερασπιστεί τη θέση της Γερμανίας στο ευρωπαϊκό εγχείρημα και στη Δύση με πάθος. Το εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνουν ο εταίρος της σε αυτή την προσπάθεια είναι πλέον αβέβαιο. Το ίδιο και το αν μπορεί να πετύχει ενάντια στις πιθανότητες που συσσωρεύονται εναντίον της. Σίγουρο είναι το εξής: αν χάσει, η ήττα δεν θα είναι μόνο της Γερμανίας. Αλλά ας μην αντικαταστήσουμε ακόμα το Άγαλμα της Ελευθερίας με αυτό της Άνγκελα Μέρκελ…

washingtonpost.com