Βρετανία: Το Brexit προηγείται, η παραμονή δεν αποκλείεται...
15/06/2016 13:46
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Βρετανία: Το Brexit προηγείται, η παραμονή δεν αποκλείεται...

Ο αγώνας για το δημοψήφισμα σχετικά με την ΕΕ είναι αμφίρροπος. Σε δημοσκόπηση του Economist, η αποχώρηση προηγείται κατά δύο μονάδες. Μια έρευνα που δημοσιεύθηκε από την ORB την Παρασκευή του έδωσε προβάδισμα δέκα μονάδων, στέλνοντας τη λίρα σε χαμηλό δύο μηνών έναντι του δολαρίου. Μία άλλη της TNS, χθες, το δείχνει να προηγείται με επτά μονάδες. Οι αποδόσεις στα στοιχήματα, που έθεταν την πιθανότητα μιας νίκης της παραμονής πάνω από το 80%, χθες έπεσαν στο 60%.

Τα σημάδια της εκστρατείας δείχνουν κάτι παρόμοιο. Οι βουλευτές των Εργατικών λένε ότι είναι συγκλονισμένοι από τα επίπεδα του ευρωσκεπτικισμού που αντιμετωπίζουν στις εκλογικές τους περιφέρειες. Ως εκ τούτου, ο Κάμερον υποχώρησε κάπως αυτή την εβδομάδα, αφήνοντας προσωπικότητες της εξέχουσας κεντροαριστεράς στα φώτα της δημοσιότητας. Οι Brexiteers, οι οποίοι στο παρελθόν φοβόνταν την ιδέα ότι μπορεί να κερδίσουν, τώρα λένε ότι μπορούν να το κάνουν. Μπορούν; Είναι αλήθεια: η διαφορά στις δημοσκοπήσεις έχει μειωθεί κατά τις τελευταίες εβδομάδες. Αλλά αν "διαβάσουμε" πιο προσεκτικά τα συνολικά στοιχεία, θα δούμε ότι υπάρχουν λόγοι για να είναι αισιόδοξοι-προς το παρόν, τουλάχιστον.

Κατ' αρχάς, ας πάρουμε τη δημοσκόπηση της ORB: μια ακραία, ακόμα και για τα πρότυπα των πρόσφατων στοιχείων. Ακόμη και αυτό δείχνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται πως η "παραμονή" θα κερδίσει. Αυτό μας λέει. Προηγούμενες εκλογές δείχνουν ότι ενώ οι άνθρωποι λένε στους δημοσκόπους ότι σκοπεύουν να ψηφίσουν την επιλογή που εκτιμούν ότι είναι πιο ευρέως αποδεκτή, προβάλλουν τα δικά τους βαθύτερα ένστικτα στους άλλους: έτσι οι "υποστηρικτές της αποχώρησης" που λένε στους δημοσκόπους ότι πιστεύουν πως θα επικρατήσει η παραμονή, μπορεί τελικά να ψηφίσουν υπέρ της παραμονής.

Δεύτερον, εκατομμύρια ψηφοφόροι παραμένουν αναποφάσιστοι: το 13%, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του Economist. Μετά από εβδομάδες ρεπορτάζ των εφημερίδων στα οποία κυριαρχεί η αποχώρηση και σε ένα δημοφιλές περιβάλλον στο οποίο η στήριξη στην αποχώρηση φαίνεται να είναι πιο αποδεκτή από την παραμονή, είναι αυτοί οι ψηφοφόροι πραγματικά "κρυφοί" υποστηρικτές της αποχώρησης; Φαίνεται πιο πιθανό ότι εκείνοι που δεν έχουν ακόμη πεισθεί από τις δύο πλευρές θα τείνουν προς την ασφαλέστερη επιλογή, την παραμονή, όταν φτάσουν πίσω από το παραβάν.

Τρίτον, τα δημοψηφίσματα όπως αυτό της 23ης Ιουνίου τείνουν να αποκαλύπτουν μεγαλύτερη υποστήριξη για το status quo από τις δημοσκοπήσεις που προηγούνται. Αυτό, τουλάχιστον, ήταν το αποτέλεσμα των επτά από τα δέκα τελευταία δημοψηφίσματα που μελέτησαν ο Stephen Fisher και ο Alan Renwick, πολιτικοί επιστήμονες. Από την ψηφοφορία για μία Συνέλευση της Ουαλίας το 1997, μέχρι αυτή για ένα νέο εκλογικό σύστημα το 2011 ή αυτό για την Ανεξαρτησία της Σκωτίας το 2014, οι δημοσκόποι έχουν συνήθως υπερεκτιμήσει την υποστήριξη στην επιλογή της "αλλαγής".

Τέταρτον, σκεφτείτε τις γενικές εκλογές του περασμένου έτους. Οι τελικές δημοσκοπήσεις έδιναν ισοπαλία σε Συντηρητικούς και Εργατικούς. Ορισμένες μάλιστα υποστήριξαν ότι η αντιπολίτευση ήταν μπροστά. Αλλά οι Συντηρητικοί κέρδισαν την πρώτη τους πλειοψηφία εδώ και 23 χρόνια. Τα συνολικά στοιχεία, όπως αποκαλύφθηκε, υπήρξαν ένας φτωχότερος οδηγός για την κοινή γνώμη, από ό,τι οι δημοσκοπήσεις που ρωτούσαν τους ψηφοφόρους ποιο κόμμα εμπιστεύονται για την οικονομία και ποιος ηγέτης θεωρούσαν ότι πρέπει να γίνει πρωθυπουργός (αυτά έδειχναν μια νίκη των Συντηρητικών). Το ισοδύναμο σε αυτό το δημοψήφισμα μπορεί να αποδειχθεί η μάχη που βρίσκεται σε περίοπτη θέση ανάμεσα στην οικονομία (στην οποία η "παραμονή" προηγείται) και τη μετανάστευση (στην οποία προηγείται η "αποχώρηση"). Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι εξακολουθούν να ενδιαφέρονται περισσότερο για τη λίρα στις τσέπες τους απ' ότι οι Λιθουανοί για τον τομέα των λαχανικών και, επιπλέον, ότι η παραμονή εξακολουθεί να προηγείται και να αυξάνεται σε θέματα όπως οι θέσεις εργασίας και η ευημερία.

Πέμπτον, σε τέτοιες στιγμές -όταν έρχονται αντιμέτωποι με μια επιλογή μεταξύ ενός ατελούς status quo και ενός άλματος στα τυφλά- οι Βρετανοί, στο παρελθόν, σπάνια έχουν επιλέξει το δεύτερο. Για να αψηφήσει αυτή την παράδοση, η "αποχώρηση" θα πρέπει να συγκαλύψει μια ψηφοφορία για να εγκαταλείψει την ΕΕ ως την ασφαλέστερη, πιο μικρο- συντηρητική επιλογή. Ακόμα και εδώ, η δημοσκόπηση (κρίνοντας από αυτή της YouGov) υποδηλώνει ότι η εκστρατεία έχει αποτύχει. Επειδή, παρ' όλες τις ψευδείς αξιώσεις ότι η Τουρκία θα ενταχθεί σύντομα στην ΕΕ, δεν έχουμε δει ακόμα αποδείξεις που θα πείσουν τους ψηφοφόρους ότι οι κίνδυνοι παραμονής στην ένωση είναι μεγαλύτεροι. Κι επειδή οι περισσότεροι ψηφοφόροι δικαίως θεωρούν την επιλογή τους περισσότερο σημαντική από ότι στις γενικές εκλογές, αυτό δείχνει ότι θα θέλουν ιδιαίτερα να αποφύγουν το ρίσκο την επόμενη εβδομάδα.

Την Κυριακή το βράδυ υπήρξε μια συνομιλία που χαρακτηρίζει το πώς αισθάνονται οι αναποφάσιστοι ψηφοφόροι. Δεν αναφέρομαι στους οδηγούς ταξί (είναι πάρα πολύ εύκολο, πολύ προφανής δημοσιογραφική έπαρση), αλλά θα το κάνω τώρα, γιατί αυτό που μου είπε κάποιος μπορεί να ρίξει λίγο φως στην ευρύτερη στάση. Τον ρώτησα τι θα ψηφίσει στο δημοψήφισμα. Εκείνος απάντησε, χωρίς δισταγμό, ότι ήθελε η Βρετανία να φύγει. Στη συνέχεια άρχισε να μιλάει για τη ζωή του. Ο μπαμπάς του, οδηγός σε μαύρο ταξί στο Λονδίνο, τώρα θα πρέπει να πολεμήσει τον ανταγωνισμό από τους μετανάστες οδηγούς του Uber, παραπονέθηκε. Μέχρι στιγμής, τόσο Brexiter. Αλλά καθώς η συνεχιζόμενη συνομιλία μας, άρχισε να προβληματίζει σχετικά με την οικογένειά του και το μέλλον του, ζύγισε τις επιλογές. "Το θέμα είναι" μου είπε: "Έχω μια στέγη πάνω από το κεφάλι μου. Μπορώ μόνο να πληρώνω τους λογαριασμούς μου. Εκατό λίρες περισσότερες την εβδομάδα δεν σημαίνουν πολλά για μένα. Αλλά 100 λίρες λιγότερες θα είναι κάτι τρομερό". Κι έτσι τον ρώτησα: "Τι πραγματικά θα ψηφίσεις στις 23 Ιουνίου;". Υπήρξε μια μακρά σιωπή καθώς περνούσαμε από τους δρόμους του Έσεξ. "Δε νομίζω ότι θα έπαιρνα το ρίσκο, για να είμαι ειλικρινής. Υποθέτω ότι θα ψηφίσω να μείνουμε".

Αυτή ήταν μια μεμονωμένη συνομιλία. Έγινε στο Leigh-on-Sea, ένα αρκετά άνετο μέρος του Σάουθεντ. Ωστόσο, αυτό είναι το είδος του τόπου που θα αποφασίσει τις εκλογές: δεν είναι πλούσιο, αλλά σίγουρα δεν είναι κακό, ούτε αστικό ούτε αγροτική, τόσο της μεσαίας τάξης όσο και της εργατικής. Το πιο ενδιαφέρον ήταν ότι ένας ψηφοφόρος που ήταν πρόθυμος να μου πει, εκ των προτέρων, ότι ήθελε να φύγει από την ΕΕ, μετά από λίγο ήταν απόλυτα ευτυχής να πει το αντίθετο, ενώ μιλούσε για το σόι του και τις προοπτικές τους. Είναι αυτό ένα καλό σημάδι υπέρ της παραμονής; Ίσως. Αλλά, τουλάχιστον, δείχνει ότι ο αγώνας δεν έχει ακόμη χαθεί.

economist.com