Φωτο: ΑΠΕ - ΜΠΕ
Φωτο: ΑΠΕ - ΜΠΕ
04/05/2020 12:00
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Να μην γίνει η Κρήτη νέα Μόρια - Τι δήλωνε η Ελλάδα το 2015 και 2016 στις συσκέψεις της ΕΕ

Αντιδράσεις στην Κρήτη φαίνεται ότι προκαλεί η σύμφωνη γνώμη της Αθήνας να ανοίξουν λιμάνια του νησιού, προκειμένου να δεχτούν μετανάστες και πρόσφυγες, οι οποίοι θα διασώζονται από τα πλοία της ευρωπαϊκής ναυτικής δύναμης, "Ειρήνη". Η δύναμη θα περιπολεί στις θαλάσσιες περιοχές μεταξύ Κρήτης, Λιβύης, Ιταλίας, με αποστολή την τήρηση του εμπάργκο όπλων προς τη Λιβύη και τις μεταναστευτικές ροές.

Ήδη, ακόμα και εν μέσω κορονοϊού, τα σημάδια ανησυχίας αρχίζουν σιγά - σιγά να εκδηλώνονται. Ενδεικτικά, τα κρητικά Μέσα Ενημέρωσης αναφέρουν ότι γίνεται διαδικτυακό κάλεσμα, κυρίως μέσω Facebook, για συγκέντρωση διαμαρτυρίας τη Δευτέρα, δηλαδή με την πρώτη ημέρα της άρσης της καραντίνας, στο λιμάνι της Σούδας. Μια διαδικτυακή πρωτοβουλία, πάντως, με άγνωστους έως τώρα διοργανωτές, η οποία, όπως ήταν αναμενόμενο, συναντάει και τις ανάλογες αντιδράσεις.

Χανιά - το "ασφαλέστερο λιμάνι"

Ανεξαρτήτως αυτού, όμως, η ανησυχία ότι η Κρήτη θα μετατραπεί σε μια νέα Μόρια είναι εμφανής, αν κρίνει κανείς από την πλειάδα δημοσιευμάτων σχετικά με το θέμα στον τοπικό Τύπο. Να σημειωθεί ότι η Αθήνα έσπευσε να συγκατατεθεί και να δώσει τουλάχιστον το λιμάνι των Χανίων ως "το ασφαλέστερο, πλησιέστερο λιμάνι" για μετανάστες, προκειμένου να δοθεί επιτέλους το πράσινο φως για να σχηματιστεί και να ξεκινήσει η επιχείρηση "Ειρήνη".

Μέχρι τότε, οι Ευρωπαίοι, ναι μεν συμφωνούσαν θεωρητικώς ότι επιβάλλεται ο σχηματισμός της ναυτικής επιχείρησης, αλλά ουδεμία εκ των μεσογειακών χωρών - μελών της ΕΕ παραχωρούσε κάποιο λιμάνι της για αυτό τον σκοπό. Ως γνωστόν, άμεσα ενδιαφερόμενες για την επιχείρηση "Ειρήνη", εκτός της Ελλάδας, είναι πρωτίστως η Ιταλία, αλλά και η Γαλλία, αν και δεν δείχνει τελευταία μεγάλη θέρμη.

Η Ιταλία, όμως, η οποία μάλιστα θεωρεί τη Λιβύη "εγγύς ζώνη συμφερόντων" της, φαίνεται πως σφύριζε αδιάφορα όταν ετίθετο ζήτημα μεταναστών και προσφύγων στα λιμάνια της. Έτσι, ποιος είχε μείνει για να πει το "ναι"; Η Ελλάδα, η οποία συμφώνησε να παραχωρήσει αυτό το "βαρύ" αντάλλαγμα, που, όμως, τα προηγούμενα χρόνια είχε αρνηθεί κατηγορηματικά να δώσει.

Τι συνέβη το 2015 - 2016

Την ίδια στάση, βέβαια, είχαν κρατήσει οι Ευρωπαίοι "εταίροι" μας και τα έτη 2015 και 2016, οπότε, αρχικά εγκρίθηκε ο σχηματισμός της ευρωπαϊκής ναυτικής δύναμης, "Σοφία" (Eunavformed Sophia), και κατόπιν ανανεώθηκε έως το 2017.

Τον Απρίλιο του 2016, λοιπόν, συνεκλήθη το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ (ΣΕΥ), με ένα από τα θέματά του, την ανανέωση της εντολής, για ένα έτος, της επιχείρησης "Σοφία" (βλέπε: Συμβούλιο «Εξωτερικές Υποθέσεις», 18-19 Απριλίου 2016). Κάτι που εγκρίθηκε.

Η αποστολή της, σύμφωνα με διπλωματικούς κύκλους, ήταν σχεδόν η ίδια με αυτήν που θα έχει τώρα η επιχείρηση "Ειρήνη". Δηλαδή:

-Έλεγχος των ροών του παράνομου οπλισμού που προωθείτο δια της θαλάσσης στη Λιβύη, προκειμένου να εφαρμοστούν τα τότε ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, για εμπάργκο όπλων στη Λιβύη. Σε αυτό το αντικείμενο της αποστολή της "Σοφία" φέρεται να επέμενε ιδιαίτερα το Παρίσι.

2.Ελεγχος μεταναστευτικών ροών.

Στο πλαίσιο αυτό, εκείνη την περίοδο συζητείτο η πιθανή μελλοντική επέκταση του γεωγραφικού χώρου της επιχείρησης Sophia ανατολικά. Δηλαδή, προς την κατεύθυνση μεταξύ Κρήτης, Αιγύπτου και Λιβύης.

Στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ (ΣΕΥ), τον Απρίλιο του 2016, πήρε μέρος ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Κοτζιάς. Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες διπλωματικές πηγές, ο ίδιος φέρεται να ζήτησε δυο "εγγυήσεις" για την συζητούμενη επέκταση της δράσης της "Σοφία", ανατολικά, προς την Κρήτη:

1.Να υπάρξει, αφενός μεν μέριμνα, αφετέρου δε ο κατάλληλος μηχανισμός, προκειμένου όσοι μετανάστες και πρόσφυγες διασώζονται κατά την επιχείρηση "Σοφία", είτε στα λιβυκά, είτε στα αιγυπτιακά ύδατα, να μην αποβιβάζονται σε ελληνικό έδαφος ως "το ασφαλέστερο, πλησιέστερο λιμάνι", αλλά να μεταφέρονται σε άλλο ευρωπαϊκό κράτος. Εκεί, εάν δικαιούνται διεθνούς προστασίας, θα την παίρνουν, διαφορετικά θα επαναπροωθούνται στις χώρες προέλευσης και καταγωγής τους.

2.Η επιχείρηση "Σοφία" να παραμείνει αμιγώς ευρωπαϊκή και οι ανάγκες της, τόσο σε επιχειρησιακά μέσα (πλοία, αεροσκάφη, κ.λ.π.) να καλύπτονται μόνον από χώρες - μέλη της ΕΕ.

Κάτι που στη πράξη σήμαινε ότι, σε κάθε περίπτωση, θα αποκλειόταν η Τουρκία από το να "παρεισφρήσει" στην επιχείρηση "Σοφία". Εξάλλου, ήταν γνωστός από τότε ο ρόλος της Τουρκίας στη Λιβύη και η υπονομευτική δράση της.

Ο "μουτζούρης" του Μεταναστευτικού

Και τότε (2015 - 2016), όπως και πρόσφατα, το ένα κράτος - μέλος της ΕΕ προσπαθούσε να φορτώσει στο άλλο τον "μουτζούρη" του Μεταναστευτικού.

Τελικά, μπροστά -και- στην άρνηση της Ελλάδας, το βάρος τότε σήκωσε η Ιταλία, με τα γνωστά αποτελέσματα: Η Λιβύη είχε "ανοίξει" διάπλατα και περνούσαν μαζικά δεκάδες χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες, ως επί το πλείστον από τη μαύρη Αφρική.

Εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, ήταν εκείνοι που βρήκαν τον θάνατο στον υγρό τάφο της Μεσογείου, αφού προηγουμένως η Ρώμη είχε εφαρμόσει σκληρότατη πολιτική αποτροπής των μεταναστευτικών ροών προς την Ιταλία. Δεν είναι, μάλιστα, λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η Ρώμη απλά τους άφηνε να πνίγονται.

Κάτι που, εκτός των άλλων, υπαγορευόταν από την παντελή απουσία αλληλεγγύης εκ μέρους των υπολοίπων ευρωπαϊκών χωρών. Γειτονικές χώρες στην Ιταλία έκλειναν τα σύνορά τους για τους μετανάστες από τη χώρα, ενώ άλλες χώρες - μέλη της ΕΕ αρνούνταν να πάρουν έστω και έναν μικρό αριθμό από αυτούς.

Αντίστοιχη ήταν η εικόνα και στην Ελλάδα, οπότε τότε εκτιμάται ότι πέρασε, κυρίως από την Τουρκία, και αργότερα και από τη Λιβύη (μέσω Τουρκίας και πάλι) πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι. Στην αρχή όσους πήραν, πήραν κάποιες χώρες της ΕΕ, και κυρίως η Γερμανία, αλλά στη συνέχεια πολλοί εγκλωβίστηκαν στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα να δημιουργούν αρκετές Μόριες στα νησιά του Αιγαίου.

Ο λόγος που τότε η Αθήνα είπε "Όχι" για να μετατραπεί η Κρήτη σε μια ακόμη Μόρια ήταν εμφανής. Η Ελλάδα δεν μπορούσε να "σηκώσει" ούτε έναν πρόσφυγα και μετανάστη επιπλέον. Τι έχει αλλάξει έκτοτε, οπότε σήμερα η Ελλάδα λέγει "ναι";

Έχει πάψει η Ελλάδα να έχει πρόβλημα με το Μεταναστευτικό; Έχει σταματήσει να είναι "γέφυρα" περάσματος προς την ΕΕ; Άλλαξε, μήπως, στάση η Τουρκία και σταμάτησε να στέλνει, με τον έναν ή το άλλον τρόπο, μετανάστες και πρόσφυγες στη χώρα μας; Έχουν αλλάξει, άραγε, στάση οι Ευρωπαίοι "εταίροι" μας και είναι πρόθυμοι να επιδείξουν αλληλεγγύη απέναντι στην Ελλάδα και να πάρουν έστω και ένα μέρος των ανθρώπων που είναι εγκλωβισμένοι εδώ;

Προφανώς, όχι. Το μόνο που έχει αλλάξει, είναι οι μικρότεροι αριθμοί μεταναστών και προσφύγων που καταφθάνουν. Με τα νέα δεδομένα, όμως, που δημιουργεί η επιδημία του κορονοϊού, αλλά και η γεωπολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή μας, καθώς και η τουρκική πολιτική να χρησιμοποιεί ως εργαλείο εκβιασμού το Μεταναστευτικό απέναντι στην ΕΕ και την Ελλάδα, μάλλον είναι θέμα χρόνου η εκδήλωση και νέων, μεγάλων μεταναστευτικών ροών.

Επιχείρηση "Ειρήνη"

Να σημειωθεί πως, παρά τις ελληνικές παραχωρήσεις, η επιχείρηση "Ειρήνη" ακόμα δεν έχει συγκροτηθεί σε σοβαρή βάση.

Όπως και να' χει, ο αρμόδιος για τις εξωτερικές υποθέσεις της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ, δήλωσε πρόσφατα ότι "η "Ειρήνη" διαθέτει τα απαραίτητα μέσα για να ξεκινήσει την αποστολή της”. Σύμφωνα με αξιωματούχους της ΕΕ, οι χώρες μέλη της συμφώνησαν να διαθέσουν στην αποστολή τα πρώτα πλοία, αεροπλάνα και δορυφόρους που είναι απαραίτητα για να ξεκινήσει τις επιχειρήσεις της (βλέπε: Επιχειρησιακή θα είναι τις επόμενες ημέρες η νέα ναυτική αποστολή "Ειρήνη").

Γι' αυτό, όπως εξήγησαν, ένα (!) ιταλικό πολεμικό πλοίο θα αναπτυχθεί τις επόμενες ημέρες στην περιοχή που θα επιχειρεί η “Ειρήνη”. Βέβαια, η ύπαρξη ενός πλοίου δεν σημαίνει τίποτα. Πόσο μάλλον, όταν στην θαλάσσια περιοχή αναπτύσσονται σχεδόν σε μόνιμη βάση πέντε με έξι τουρκικά πλοία.

Ως γνωστόν, έως τώρα μόνο η Ελλάδα και η Ιταλία έχουν δηλώσει ότι είναι πραγματικά έτοιμες να αποστείλουν τα πλοία τους. Μάλιστα, πρόσφατα Ιταλός ναύαρχος προειδοποιούσε ότι μόνο με τρία πλοία αυτών των δυο χωρών, ο ναυτικός αποκλεισμός θα είναι διάτρητος. (βλέπε: Λιβύη: Σκοντάφτει η επιχείρηση «Ειρήνη», αν και η Ελλάδα δίνει ακόμα και την Κρήτη για μετανάστες).

Κατ' αρχήν, το κέντρο επιχειρήσεων και τη διοίκηση των επιχειρήσεων απαίτησε και θα έχει τελικώς η Ρώμη, ενώ, κατά πληροφορίες, στο δεύτερο εξάμηνο της δραστηριότητάς της, τη διοίκηση της δύναμης θα πάρει η Ελλάδα (βλέπε: Υπό τουρκική περικύκλωση η Κύπρος - Η ΕΕ αναλίσκεται σε ευχολόγια - Οι Ιταλοί σε κοινές ασκήσεις με την Τουρκία).