Φωτο: ΑΠΕ - ΜΠΕ
Φωτο: ΑΠΕ - ΜΠΕ
26/08/2020 11:54
​Του Αργύρη Ντινόπουλου, δημοσιογράφου, πρώην υπουργού εσωτερικών​​
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Μάγκας ή Ήρωας;

To «μείζον» στρατιωτικό γεγονός στην Ανατολική Μεσόγειο αυτόν τον Αύγουστο υπήρξε η εμπλοκή της ελληνικής φρεγάτας «Λήμνος» με την τουρκική φρεγάτα «Κεμάλ Ρέις».

Το στρατιωτικό γεγονός συνέβη την «νεκρή» εβδομάδα του Δεκαπενταύγουστου και σε αμιγώς επιχειρησιακό επίπεδο εξελίχθηκε ευνοϊκά για την Ελλάδα.

Είτε χαρακτηρισθεί «επακούμβηση» είτε «ατύχημα» είτε «ναυμαχία» η ελληνική φρεγάτα «Λήμνος» προξένησε σοβαρή ζημιά στην τουρκική φρεγάτα «Κεμάλ Ρέις».

Τα οπτικά ντοκουμέντα το αποδεικνύουν, η «Κεμάλ Ρέις» αποσύρθηκε από την περιοχή προφανώς για επισκευή ενώ η «Λήμνος» παρέμενε συμμετέχοντας σε ασκήσεις.

Το στρατιωτικό γεγονός προκλήθηκε από υπαιτιότητα του τούρκου κυβερνήτη στον οποίο ο έλληνας κυβερνήτης αντιπλοίαρχος Ιωάννης Σαλιάρης έδωσε ένα «καλό μάθημα».

Πρόκειται, δηλαδή, για ελληνική στρατιωτική επιτυχία για την οποία, όπως είναι φυσικό, υπήρξε, στην συνέχεια, από την ελληνική κυβέρνηση η πολιτική, διπλωματική, επικοινωνιακή, αλλά πρωτίστως εθνική διαχείρισή της.

Αλλά από την διαχείριση αυτού του συγκεκριμένου στρατιωτικού γεγονότος στο επιχειρησιακό επίκεντρο των τουρκικών προκλήσεων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο συνάγονται και ορισμένα «αυθεντικά» συμπεράσματα.

Το κατά πόσο αυτά τα «αυθεντικά» συμπεράσματα μπορούν να επαληθευτούν (και σε ποιο βαθμό) στις επόμενες φάσεις της ελληνο-τουρκικής κρίσης μένει να φανεί.

Μόλις χθες, πάντως, δύο εβδομάδες μετά το στρατιωτικό γεγονός ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου είπε ότι «αν η Ελλάδα κάνει το λάθος βήμα, την επόμενη φορά δεν θα είναι ατύχημα, αλλά η Τουρκία θα κάνει ό,τι είναι απαραίτητο».

Ο γερμανός υπουργός εξωτερικών Χάικο Μάας που ήταν δίπλα στον Μεβλούτ Τσαβούσογλου δεν σχολίασε (αναμενόμενο) την τουρκική εκδοχή για τα όσα έγιναν με τις δύο φρεγάτες.

Το στρατιωτικό γεγονός συνέβη τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης 12 Αυγούστου.

Δηλαδή λίγες ώρες μετά την ολοκλήρωση της ενημέρωσης των πολιτικών αρχηγών από τον πρωθυπουργό (το μεσημέρι της Τρίτης 11 Αυγούστου) αλλά και αμέσως μετά την εντολή του πρωθυπουργού στον υπουργό εξωτερικών να ζητήσει έκτακτη σύγκληση του συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ.

Η είδηση γράφτηκε στην Ελλάδα την ίδια ημέρα (Τετάρτη 12 Αυγούστου) από ελάχιστα (μη συστημικά) ΜΜΕ με το SLpressstavroslygeros.gr να δίνει τις περισσότερες πληροφορίες.

Από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας δεν υπήρξε ανακοίνωση για το γεγονός ούτε έχει υπάρξει μέχρι σήμερα.

Την ίδια ημέρα (Τετάρτη 12 Αυγούστου) το απόγευμα υπήρξε το διάγγελμα του πρωθυπουργού το οποίο μάλλον «αιφνιδίασε» την κοινή γνώμη.

Μάλιστα ασκήθηκε και κακόβουλη κριτική για τον τόπο από τον οποίο εκφωνήθηκε, λες και αυτό είχε κάποια σημασία.

Ο πρωθυπουργός στο διάγγελμα μίλησε για «τον κίνδυνο ατυχήματος που καραδοκεί όταν συγκεντρώνονται τόσες στρατιωτικές δυνάμεις σε περιορισμένη έκταση».

Ελάχιστοι, βέβαια, κατάλαβαν ότι με το «ατύχημα» εννοούσε την ενέργεια του (αργότερα «μάγκα») κυβερνήτη της «Λήμνος» απέναντι στην προκλητική επιθετικότητα του κυβερνήτη της «Κεμάλ Ρέις».

Γιατί απλούστατα ελάχιστοι γνώριζαν το γεγονός αφού στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας δήλωναν άγνοια και «στα κανάλια» δεν έλεγαν τίποτα.

Δηλαδή την ημέρα που συνέβη (Τετάρτη 12 Αυγούστου) το γεγονός με κυβερνητική απόφαση απεκρύβη από την ελληνική κοινή γνώμη.

Αλλά την ίδια ημέρα που η ελληνική κοινή γνώμη αγνοούσε το «καλό μάθημα» του κυβερνήτη Ιωάννη Σαλιάρη στον τούρκο κυβερνήτη της «Κεμάλ Ρέις» ο πρωθυπουργός έκανε συγκεκριμένες πολιτικές και διπλωματικές ενέργειες.

Τηλεφώνησε στον Εμμανουέλ Μακρόν και τον ενημέρωσε για την τουρκική προκλητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, άρα και για το στρατιωτικό γεγονός με τις δύο φρεγάτες.

Το ίδιο έκανε και με τον αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Σίσι.

Επίσης την ίδια ημέρα (Τετάρτη 12 Αυγούστου) ο υπουργός εθνικής άμυνας συναντήθηκε με τον ισραηλινό πρέσβη Γιόσι Αμράνι και είχε τηλεφωνική συνομιλία με την γαλλίδα υπουργό άμυνας Φλοράνς Παρλί.

Με θέμα την τουρκική προκλητικότητα, άρα και αυτοί ενημερώθηκαν για το στρατιωτικό γεγονός με τις δύο φρεγάτες.

Η επόμενη ημέρα (Πέμπτη 13 Αυγούστου) αποδείχθηκε καθοριστική για τις πολιτικές και διπλωματικές εξελίξεις στην διαχείριση του συγκεκριμένου στρατιωτικού γεγονότος.

Οι ελληνικές εφημερίδες δεν ανέφεραν τίποτα αφού δεν υπήρχε ενημέρωση από την κυβέρνηση έστω και ως «διαρροή».

Άρα η ελληνική κοινή γνώμη εξακολουθούσε, με απόφαση της κυβέρνησης, να το αγνοεί.

Την ίδια ημέρα (Πέμπτη 13 Αυγούστου) σε επετειακή εκδήλωση του κόμματός του ο Ερντογάν επιτέθηκε ξανά εναντίον της Ελλάδας.

Το τουρκικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Αναντολού, όμως, δεν συμπεριέλαβε στην σχετική είδηση την αναφορά του Ερντογάν στο στρατιωτικό γεγονός με τις δύο φρεγάτες.

Και αυτό έχει την σημασία του.

Αμέσως μετά ο Ερντογάν συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Σαρλ Μισέλ και με την Μέρκελ για την Ανατολική Μεσόγειο.

Μόνον μετά από αυτές τις δύο συνομιλίες του Ερντογάν με Σαρλ Μισέλ και Μέρκελ το τουρκικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Αναντολού ανάρτησε την δήλωση Ερντογάν για το στρατιωτικό γεγονός με τις δύο φρεγάτες.

Σύμφωνα με αυτή την δήλωση η Ελλάδα «θα πληρώσει υψηλό τίμημα αν εμποδίσει τις τουρκικές έρευνες και πήρε ήδη μια πρώτη απάντηση».

Την ίδια ημέρα (Πέμπτη 13 Αυγούστου) το τουρκικό υπουργείο άμυνας δημοσιοποίησε βίντεο και φωτογραφίες που απεικόνιζαν την φρεγάτα «Κεμάλ Ρέις» να αρμενίζει.

Στο βίντεο, όμως, η «Κεμάλ Ρέις» έδειχνε εμφανώς να γέρνει, γεγονός που επισημάνθηκε από ορισμένα ιστολόγια εξειδικευμένα σε στρατιωτικά θέματα.

Οι τηλεφωνικές συνομιλίες Ερντογάν με Μέρκελ και με Σάρλ Μισέλ έγιναν εν όψει της έκτακτης σύγκλησης του συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ που ήταν προγραμματισμένη για την αμέσως επομένη ημέρα.

Δηλαδή για την Παρασκευή 14 Αυγούστου.

Αντίστοιχες διπλωματικές κινήσεις έγιναν και στην Αθήνα.

Ο πρωθυπουργός είχε επίσης τηλεφωνικές συνομιλίες με την Άνγκελα Μέρκελ και με τον Σάρλ Μισέλ εν όψει πάντοτε της σύγκλησης του συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ που θα γινόταν σε λίγες ώρες.

Δηλαδή και η Αθήνα και η Άγκυρα έκαναν τις ίδιες ενέργειες την παραμονή της σύγκλησης του συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ.

Ο υπουργός εθνικής άμυνας μάλιστα, συναντήθηκε (αυτήν την Πέμπτη 13 Αυγούστου) με τον αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα Τζέφρυ Πάιατ ενώ συνομίλησε με τον αναπληρωτή πρωθυπουργό και υπουργό άμυνας του Ισραήλ Βενιαμίν Γκαντζ.

Πάντοτε για την τουρκική προκλητικότητα και εν όψει της σύγκλησης του συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ.

Δηλαδή ενώ το στρατιωτικό γεγονός διατηρήθηκε σε χαμηλούς τόνους (στην ουσία απεκρύβη) η ελληνική κυβέρνηση ανέπτυξε μια υψηλή διπλωματική δράση (στις 12 και 13 Αυγούστου) με αφορμή ακριβώς αυτό το στρατιωτικό γεγονός.

Και αυτό γιατί σε λίγες ώρες (την Παρασκευή 14 Αυγούστου) θα γινόταν η σύγκληση του συμβουλίου εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ την οποία εμείς είχαμε ζητήσει (την Τρίτη 11 Αυγούστου) λίγες ώρες πριν συμβεί το στρατιωτικό γεγονός με τις δύο φρεγάτες.

Την επομένη, Παρασκευή 14 Αυγούστου, δύο ελληνικές εφημερίδες είχαν (επιτέλους) πρώτο θέμα τις φρεγάτες «Λήμνος» και «Κεμάλ Ρέις».

Με τίτλους «Παρ’ ολίγο θερμό επεισόδιο» (Καθημερινή) και «Η φρεγάτα Λήμνος προκάλεσε ισχυρό ρήγμα στην πρύμνη του Κεμάλ Ρέις» (Εστία).

Το υπουργείο εθνικής άμυνας , πάντως, εξακολουθούσε επισήμως να διαψεύδει το γεγονός.

Το συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ την Παρασκευή 14 Αυγούστου δεν εξελίχθηκε καλά για την Ελλάδα.

Ο έλληνας υπουργός εξωτερικών μαζί με τον κύπριο ομόλογό του δεν πέτυχαν αυτό που διακαώς (και δικαίως) θέλαμε.

Την έκδοση κοινού ανακοινωθέντος των υπουργών εξωτερικών που θα καταδίκαζε τις παράνομες ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Γιατί εναντιώθηκε αμέσως και έντονα ο γερμανός υπουργός εξωτερικών Χάικο Μάας που κατηγόρησε την Ελλάδα για την σύναψη της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο.

Το χειρότερο. Οι υπουργοί εξωτερικών δεν συγκινήθηκαν από οπτικό υλικό του στρατιωτικού γεγονότος με τις δύο φρεγάτες που τους επέδειξε ο υπουργός εξωτερικών.

Αφού εμείς είχαμε «κρατήσει χαμηλά» το στρατιωτικό γεγονός γατί αυτοί να το ανέβαζαν ψηλά;

Χωρίς αναφορά στον διεθνή τύπο οι υπουργοί εξωτερικών δεν επηρεάστηκαν από τα δύο ελληνικά πρωτοσέλιδα και αυτά με καθυστέρηση δύο ημερών.

Έτσι υποβαθμίστηκε («πνίγηκε») διπλωματικά το στρατιωτικό γεγονός στο οποίο οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις έδωσαν δείγμα αποφασιστικότητας, στρατιωτικής ισχύος αλλά και δικαίου (just cause) απέναντι στους Τούρκους.

Δεν απέφερε, δηλαδή, η ενέργεια του κυβερνήτη της φρεγάτας «Λήμνος» εθνικά οφέλη ανάλογα με την στρατιωτική ισχύ και επιτυχία της.

Τουλάχιστον στο συγκεκριμένο συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ του οποίου την σύγκληση είχε ζητήσει η Ελλάδα.

Την ίδια ημέρα ( Παρασκευή 14 Αυγούστου) οι Τούρκοι ισχυρίσθηκαν ότι «οι Έλληνες γύρισαν με άδεια χέρια από το συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ».

Την επομένη (Σάββατο 15 Αυγούστου) ο πρωθυπουργός επισκέφθηκε μονάδα της Πολεμικής Αεροπορίας (Σούδα) και αναφέρθηκε στην «αποτρεπτική ικανότητα των ενόπλων δυνάμεων που αποδείχθηκε έμπρακτα στο πεδίο τις τελευταίες ημέρες».

Ο υπουργός άμυνας στην Τήνο μίλησε για «σωφροσύνη, αυτοσυγκράτηση και ακράδαντη αποφασιστικότητα της Ελλάδας».

Η κυβέρνηση δεν κατονόμασε στην ελληνική κοινή γνώμη (στις 15 Αυγούστου) το στρατιωτικό γεγονός με τις φρεγάτες «Λήμνος» και «Κεμάλ Ρέις» το οποίο είχε παρουσιάσει την προηγούμενη ημέρα ο υπουργός εξωτερικών στο συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ.

Ημί-επίσημα κυβερνητικά ΜΜΕ (κανάλια και sites) το βράδυ της 15ης Αυγούστου παρουσίασαν το στρατιωτικό γεγονός ως «επακούμβηση» που οφειλόταν σε «λάθος χειρισμούς» του κυβερνήτη της «Κεμάλ Ρέις» παράγοντας και σχετικό animation.

Οι «χαμηλοί τόνοι» αποδόθηκαν όχι στην κυβέρνηση, αλλά στο ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό προκειμένου να ενισχυθεί η διπλωματική θέση της Ελλάδας στο συμβούλιο εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ την προηγούμενη ημέρα.

Η άρνηση των υπουργών εξωτερικών να καταδικάσουν τις προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας παρά το οπτικό υλικό που είδαν δεν αναφέρθηκε πουθενά.

Αλλά στις 17 Αυγούστου κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο φωτογραφίες με το ρήγμα στο «Κεμάλ Ρέις» που δεν δικαιολογούσαν στην κοινή γνώμη την εκδοχή της «επακούμβησης».

Το SLPressstavroslygeros.gr δημοσίευσε αποκαλυπτικό ρεπορτάζ που παρέπεμπε σε ναυμαχία.

Έτσι, την επομένη (18 Αυγούστου) ο υπουργός άμυνας επικοινώνησε με τον κυβερνήτη της φρεγάτας «Λήμνος» για να του πει ότι είναι «μάγκας» και για να του δώσει συγχαρητήρια.

Στις 19 Αυγούστου η «Καθημερινή» δημοσίευσε την φωτογραφία που κυκλοφορούσε από τις 17 Αυγούστου στο διαδίκτυο με το ρήγμα στο «Κεμάλ Ρέις»

Επρόκειτο στην ουσία για οριστική αποδοχή του στρατιωτικού περιστατικού από την κυβέρνηση μια εβδομάδα μετά το πρωϊνό της 12ης Αυγούστου όταν αυτό συνέβη.

Η «Καθημερινή» το απέδωσε τώρα όχι σε «λανθασμένους» αλλά σε «ανεπαρκείς» χειρισμούς του τούρκου κυβερνήτη βελτιώνοντας την αρχική εκδοχή.

Απέμεινε ο όρος «μαγκιά» για τον έλληνα κυβερνήτη που χρησιμοποιήθηκε επισήμως πρώτη φορά για αξιωματικούς οι οποίοι αντιμετώπισαν την τουρκική προκλητικότητα.

Στο εθνικό και λαϊκό συλλογικό υποσυνείδητο, πάντως, είναι καθιερωμένοι ως ήρωες.