Πέθανε ο μάγος του ρεαλισμού
17/04/2014 22:32
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Πέθανε ο μάγος του ρεαλισμού

Την τελευταία του πνοή άφησε σε ηλικία 87 ετών ο βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας κολομβιανός συγγραφέας, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, σύμφωνα με πηγή του οικογενειακού του περιβάλλοντος που επικαλείται το Associated Press

Ελάχιστοι συγγραφείς έχουν γράψει μυθιστορήματα που αναγνωρίζονται ως αριστουργήματα σε όλο τον κόσμο ενώ παράλληλα γίνονται και τόσο ευρέως αποδεκτά. Και φυσικά, μετρημένοι στα δάχτυλα είναι οι συγγραφείς για τους οποίους μπορείς να πεις ότι άλλαξαν την λογοτεχνία της γλώσσας τους. Ο Κολομβιανός συγγραφέας και δημοσιογράφος Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες ήταν αναμφισβήτητα ένας από αυτούς. Η απώλειά του, σε ηλικία 87 ετών, αφήνει ένα μεγάλο κενό.

Γνωστός έγινε φυσικά από το «Εκατό χρόνια μοναξιά», που από το 1967 που πρωτοεκδόθηκε πούλησε πάνω από 25 εκατομμύρια αντίτυπα. Το βιβλίο σφράγισε τη λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία και δικαίως του έδωσε τον τίτλο του μάγου του αποκαλούμενου «μαγικού ρεαλισμού». Οι εικόνες του δεν ήταν μόνο η απόδειξη ενός αστείρευτα εφευρετικού μυαλού, αλλά μαρτυρίες ολόκληρου του καλλιτεχνικού του οράματος που μπέρδευε το εξωφρενικό με το εγκόσμιο και το γνωστό με το φανταστικό. Στα μυθιστορήματά του, ο Μάρκες μυθοποίησε την ιστορία μιας ολόκληρης ηπείρου, δημιουργώντας ταυτόχρονα ανθρώπους που ζουν ατελείωτα ανάμεσα στην αγάπη, τον πόνο και τη λύτρωση.

Γεννημένος στην μικρή πόλη Αρακατάκα, κοντά στην Καραϊβική ακτή, ο Μάρκες (ο Γκάμπο, όπως τον αποκαλούσαν οι φίλοι του) ήταν παράλληλα και ένας συγγραφέας του κόσμου. Έχοντας πάνα αναφορές στις παραδόσεις του τόπου του, έζησε σε διάφορες πόλεις κατά διαστήματα, όπως το Παρίσι και το Μεξικό.

Σπούδασε νομική στη Μπογκοτά, «αναγκαστικά», και έψαξε παρηγοριά στη λογοτεχνία. Αρχικά στράφηκε στην ποίηση, μέχρι που μια μέρα ανακάλυψε τον Κάφκα. Όταν κατάλαβε ότι όλα είναι δυνατά στη λογοτεχνία, στα 20, εγκατέλειψε τις σπουδές του και αφιερώθηκε στη λογοτεχνία. Εκτός από συγγραφέας, όμως, ήταν και ένας παθιασμένος δημοσιογράφος. Στις αρχές του ’50 δούλεψε σε μια μικρή εφημερίδα και αργότερα στην El Espectador. Το ρεπορτάζ του για ένα ναυάγιο τον έκανε γνωστό αλλά του προκάλεσε μπλεξίματα με τις αρχές. Αυτό τον έστρεψε προς μια προσωπική αναζήτηση που κράτησε μια δεκαετία. Τότε έγραψε το πρώτο του έργο, με τίτλο «Τα νεκρά φύλλα», που εκδόθηκε το 1955. Η δημοσιογραφία παρέμεινε το πάθος σε όλη του τη ζωή. Οι ιστορίες του πάντα είχαν τη βάση τους σε ιστορίες που είχε ακούσει ως νεαρός δημοσιογράφος, όπως εξηγεί ο ίδιος στην εισαγωγή του «Περί έρωτος και άλλων δαιμονίων». Του έμαθε επίσης τα μυστικά της αφήγησης και της δομής, αλλά και της έκπληξης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε επίσης και για τον κινηματογράφο. Στη δεκαετία του ’50 σπούδασε στην Πειραματική Σχολή Κινηματογράφου της Ρώμης και στη δεκαετία του ’60, όταν ζούσε στο Μεξικό, έγραψε πολλά σενάρια. Ανακατεύτηκε ακόμα και με σαπουνόπερες, υποστηρίζοντας ότι αυτός ήταν ένας τρόπος να φτάσει το ευρύτερο κοινό.

Το «Εκατό χρόνια μοναξιά» ήταν το τέταρτο βιβλίο του και εκδόθηκε πρώτα στην Αργεντινή. Ο Μάρκες ήταν φανερά έκπληκτος με την επιτυχία του και δήλωσε ότι θεωρούσε την αριστοτεχνική μελέτη της τυραννίας στη Λατινική Αμερική στο «Φθινόπωρο του Πατριάρχη (1975) ένα πιο ολοκληρωμένο έργο τέχνης. Εξίσου ισχυρή ήταν η κλασική απλότητα στο «Χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου» (1981), η εξερεύνηση του ανεκπλήρωτου έρωτα στο «Έρωτας στα Χρόνια της Χολέρας» (1985) και η μελέτη της κατάρρευσης των ουτοπικών ονείρων στο «Ο στρατηγός μες στον λαβύρινθό του» (1994).

Αυτά τα όνειρα ήταν εμφανή στην ομιλία του Μάρκες όταν του απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας το 1982. Έκανε μια παθιασμένη έκκληση στους Ευρωπαίους να κατανοήσουν τις δοκιμασίες της ηπείρου του, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι «οι αφηγητές ιστοριών, όπως εγώ, που είναι σε θέση να πιστεύουν τα πάντα, αισθάνονται το δικαίωμα να πιστεύουν ότι δεν είναι ακόμη πολύ αργά για να αναλάβουν τη δημιουργία μιας μικρής ουτοπίας: μιας νέας και απεριόριστης ουτοπίας, στην οποία κανείς δεν μπορεί να αποφασίζει για άλλους πώς θα πεθάνουν, στην οποία η αγάπη μπορεί πραγματικά να είναι αλήθεια και η ευτυχία δυνατή, στην οποία οι επόμενες γενιές των εκατό χρόνων της μοναξιάς θα έχουν επιτέλους και για πάντα μια δεύτερη ευκαιρία στη γη».

Ο Μάρκες ποτέ δεν έκρυψε τις αριστερές του απόψεις και εξέφρασε την αντίθεσή του σε αυτό που θεωρούσε ιμπεριαλισμό, κυρίως των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική. Αυτό του στοίχισε και την άρνηση πρόσβασης στις ΗΠΑ για πολλά χρόνια. Υποστηρικτής του Κάστρο στην Κούβα, επικρίθηκε συχνά από συναδέλφους του που διαμαρτύρονταν για την έλλειψη ελεύθερης έκφρασης στο νησί. Ο Μάρκες έλεγε ότι χρησιμοποιούσε την επιρροή του για την απελευθέρωση πολλών αντιφρονούντων.

Φυσικά, και η πολυτάραχη πολιτική ζωή της χώρας του τον ενδιέφερε. Στην «Κακιάώρα» (1962) εξετάζειτηνπερίοδοπολιτικήςβίαςτο ’50, πουστοίχισετηζωήσεπάνωαπό100.000 Κολομβιανούς. Ήταν πάντα σφοδρός επικριτής των στρατιωτικών καθεστώτων στη Λατινική Αμερική. Το 1975 είπεότιδενθαξαναγράψειμέχριοΠινοσέτναφύγειαπότηνεξουσία (ευτυχώςδενκράτησετον λόγοτου).

Ήταν παντρεμένος με τη Μερσέντες επί 40 χρόνια και είχε δύο γιους. Ήταν επίσης γνωστός για την αφοσίωση στους φίλους του αλλά και την απόρριψη όσων των πλησίαζαν για τη φήμη του. Το 1999 διαγνώσθηκε με λέμφωμα. Τότε ξεκίνησε την αυτοβιογραφία του, «Ζω για να τη διηγούμαι».

ΣΧΟΛΙΑ

  1. el greco avatar
    el greco 18/04/2014 20:29:16

    Αν ο Θεός μου δώριζε ένα κομμάτι ζωή, θα ντυνόμουν λιτά, θα ξάπλωνα μπρούμυτα στον ήλιο, αφήνοντας ακάλυπτο όχι μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή μου. Θεέ μου, αν μπορούσα, θα έγραφα το μίσος μου πάνω στον πάγο και θα περίμενα να βγει ο ήλιος. Θα ζωγράφιζα μ’ ένα όνειρο του Βαν Γκογκ πάνω στα άστρα ένα ποίημα του Μπενεντέτι κι ένα τραγούδι του Σερράτ θα ήταν η σερενάτα που θα χάριζα στη σελήνη. Θα πότιζα με τα δάκρια μου τα τριαντάφυλλα, για να νοιώσω τον πόνο από τ’ αγκάθια τους και το κοκκινωπό φιλί των πετάλων τους…

    Θεέ μου, αν είχα ένα κομμάτι ζωή… Δεν θα άφηνα να περάσει ούτε μία μέρα χωρίς να πω στους ανθρώπους ότι αγαπώ, ότι τους αγαπώ. Θα έκανα κάθε άνδρα και γυναίκα να πιστέψουν ότι είναι οι αγαπητοί μου και θα ζούσα ερωτευμένος με τον έρωτα.

    Στους ανθρώπους θα έδειχνα πόσο λάθος κάνουν να νομίζουν ότι παύουν να ερωτεύονται όταν γερνούν, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι γερνούν όταν παύουν να ερωτεύονται! Στο μικρό παιδί θα έδινα φτερά, αλλά θα το άφηνα να μάθει μόνο του να πετάει. Στους γέρους θα έδειχνα ότι το θάνατο δεν τον φέρνουν τα γηρατειά αλλά η λήθη. Έμαθα τόσα πράγματα από σας, τους ανθρώπους… Έμαθα πως όλοι θέλουν να ζήσουν στην κορυφή του βουνού, χωρίς να γνωρίζουν ότι η αληθινή ευτυχία βρίσκεται στον τρόπο που κατεβαίνεις την απόκρημνη πλαγιά. Έμαθα πως όταν το νεογέννητο σφίγγει στη μικρή παλάμη του, για πρώτη φορά, το δάχτυλο του πατέρα του, το αιχμαλωτίζει για πάντα.Έμαθα πως ο άνθρωπος δικαιούται να κοιτά τον άλλον από ψηλά μόνο όταν πρέπει να τον βοηθήσει να σηκωθεί. Είναι τόσα πολλά τα πράγματα που μπόρεσα να μάθω από σας, αλλά δεν θα χρησιμεύσουν αλήθεια πολύ, γιατί όταν θα με κρατούν κλεισμένο μέσα σ’ αυτή τη βαλίτσα, δυστυχώς θα πεθαίνω.

    Να λες πάντα αυτό που νιώθεις και να κάνεις πάντα αυτό που σκέφτεσαι. Αν ήξερα ότι σήμερα θα ήταν η τελευταία φορά που θα σ’ έβλεπα να κοιμάσαι, θα σ’ αγκάλιαζα σφιχτά και θα προσευχόμουν στον Κύριο για να μπορέσω να γίνω ο φύλακας της ψυχής σου. Αν ήξερα ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα σ’ έβλεπα να βγαίνεις απ’ την πόρτα, θα σ’ αγκάλιαζα και θα σού ‘δινα ένα φιλί και θα σε φώναζα ξανά για να σου δώσω κι άλλα. Αν ήξερα ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα άκουγα τη φωνή σου, θα ηχογραφούσα κάθε σου λέξη για να μπορώ να τις ακούω ξανά και ξανά. Αν ήξερα ότι αυτές θα ήταν οι τελευταίες στιγμές που σ’ έβλεπα, θα έλεγα “σ’ αγαπώ” και δεν θα υπέθετα, ανόητα, ότι το ξέρεις ήδη. Υπάρχει πάντα ένα αύριο και η ζωή μας δίνει κι άλλες ευκαιρίες για να κάνουμε τα πράγματα όπως πρέπει, αλλά σε περίπτωση που κάνω λάθος και μας μένει μόνο το σήμερα, θα ΄θελα να σου πω πόσο σ’ αγαπώ κι ότι ποτέ δεν θα σε ξεχάσω.

    Το αύριο δεν το έχει εξασφαλίσει κανείς, είτε νέος είτε γέρος. Σήμερα μπορεί να είναι η τελευταία φορά που βλέπεις τους ανθρώπους που αγαπάς. Γι’ αυτό μην περιμένεις άλλο, κάν’ το σήμερα, γιατί αν το αύριο δεν έρθει ποτέ, θα μετανιώσεις σίγουρα για τη μέρα που δεν βρήκες χρόνο για ένα χαμόγελο, μια αγκαλιά, ένα φιλί και ήσουν πολύ απασχολημένος για να κάνεις πράξη μια τελευταία τους επιθυμία. Κράτα αυτούς που αγαπάς κοντά σου, πες τους ψιθυριστά πόσο πολύ τους χρειάζεσαι, αγάπα τους και φέρσου τους καλά, βρες χρόνο για να τους πεις “συγνώμη”, “συγχώρεσέ με”, “σε παρακαλώ”, “ευχαριστώ” κι όλα τα λόγια αγάπης που ξέρεις. Κανείς δεν θα σε θυμάται για τις κρυφές σου σκέψεις. Ζήτα απ’ τον Κύριο τη δύναμη και τη σοφία για να τις εκφράσεις. Δείξε στους φίλους σου τι σημαίνουν για σένα. Το τελευταίο κείμενο-παρακαταθήκη του Γκαμπριέλ Χοσέ Γκαρσία Μάρκες.

    • roadrunner avatar
      roadrunner @ el greco 19/04/2014 00:43:25

      "Αν ο Θεός ξεχνούσε για μια στιγμή ότι είμαι μια μαριονέτα φτιαγμένη από κουρέλια και μου χάριζε ένα κομμάτι ζωή, ίσως δεν θα έλεγα όλα αυτά που σκέπτομαι, αλλά σίγουρα θα σκεφτόμουν αυτά που λέω εδώ. Θα έδινα αξία στα πράγματα, όχι γι' αυτό που αξίζουν αλλά γι' αυτό που σημαίνουν. Θα κοιμόμουν λίγο, θα ονειρευόμουν πιο πολύ, γιατί για κάθε λεπτό που κλείνουμε τα μάτια μας, χάνουμε 60 δευτερόλεπτα φωτός. Θα συνέχιζα όταν οι άλλοι σταματούσαν, θα ξυπνούσα όταν οι άλλοι κοιμούνταν. Θα άκουγα όταν οι άλλοι μιλούσαν και πόσο θα απολάμβανα ένα ωραίο παγωτό σοκολάτα!".... ακολουθεί το... "Αν ο Θεός μου δώριζε ένα κομμάτι ζωή, θα ντυνόμουν λιτά,...."

  2. η Dimi avatar
    η Dimi 19/04/2014 15:06:59

    "Μαζί είχαν ξεπεράσει τη καθημερινή ακατανοησία, τη στιγμιαία αντιπαλότητα, την αμοιβαία κακοήθεια και τις εκπληκτικές αναλαμπές του μεγαλείου στη συνωμοσία της συμβίωσης. Δεν υπάρχει μεγαλείο ανώτερο από το να πεθάνεις για την αγάπη. Ήταν η εποχή που και οι δύο αγαπούσαν ο ένας τον άλλο πολύ καλύτερα, χωρίς βιασύνη, ή υπερβολές, καθώς και οι δύο ήταν πλέον συνειδητά ευγνώμονες για τις απίστευτες νίκες που είχαν καταφέρει ενάντια στις αντιξοότητες. Η ζωή θα εξακολουθούσε να εμφανίζεται μέσω άλλων ηθικών δοκιμασιών, βεβαίως, όμως αυτό δεν είχε πλέον καμία σημασία. Και οι δύο ήταν στην αντίπερα όχθη.” ~Gabriel Garcí­a Márquez: “Love in the Τime of Cholera” [goodreads quote - μτφρ: η Dimi] Τα τραγούδια στην ομώνυμη ταινία εποχής, με την αυθεντική ερμηνεία της Κολομβιανής Shakira http://youtu.be/-uAgZstjQec

  3. η Dimi avatar
    η Dimi 23/04/2014 23:02:37

    Διαμάχη Κολομβίας - Μεξικού για την τέφρα του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
    Τετάρτη, 23 Απριλίου 2014 21:33 Με μία μεγαλοπρεπή τελετή στο Μέγαρο Καλών Τεχνών στην πόλη του Μεξικού, χιλιάδες πολίτες τίμησαν την μνήμη, του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες. Η διαμάχη μεταξύ Κολομβίας της πόλης όπου γεννήθηκε και του Μεξικού της πόλης όπου έζησε τα τελευταία 30 χρόνια, για το που πρέπει να καταλήξει η τέφρα του, έχει κορυφωθεί. http://www.naftemporiki.gr/video/798948/diamaxi-kolombias-meksikou-gia-tin-tefra-tou-gkampriel-gkarsia-markes

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.