#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
23/05/2009 15:25
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Μια ιστορική ανασκόπηση των δημοσκοπήσεων

Οι απογραφές ήταν οι πρώτες μορφές δημοσκόπησης, που έκανε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Για την εφαρμογή της pax romana ήταν αναγκαία η καταγραφή των πληθυσμών. Χαρακτηριστικότερη, βεβαίως, ήταν η περίπτωση του Hρώδη. Ήταν ο πρώτος που αξιολόγησε τη βαρύτητα και τη σημασία της χρήσης της καταγραφής του πληθυσμού -έστω και εάν η πρώτη του απόφαση ήταν η σφαγή των νηπίων - το στοιχείο ελέγχεται ιστορικά, διότι προέρχεται αποκλειστικά από χριστιανούς συγγραφείς.

Οι δημοσκοπήσεις ήταν, από την εποχή εκείνη, όχι μόνον το ενδιαφέρον από την άρχουσα τάξη για τη γνώση των κοινωνικών προβλημάτων - άρα, απαραίτητο στοιχείο για την πρόοδο της κοινωνίας. Ήταν, επίσης, η σταθερή επιθυμία των κυβερνώντων να γνωρίζουν τις απόψεις και τις τάσεις των πληθυσμών, που εξουσίαζαν -προϋπόθεση για τον έλεγχο της συμπεριφοράς των «επικίνδυνων τάξεων».

Οι πρώτες πολιτικές δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα ανάγονται στην περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου και συγκεκριμένα με την παρουσία της «Συμμαχικής αποστολής για την παρακολούθηση των Ελληνικών εκλογών» (Allied Mission to Observe the Greek Elections - AMFOGE), η οποία ήρθε στην Ελλάδα για να επιβλέψει τη διεξαγωγή των πρώτων μεταπολεμικών βουλευτικών εκλογών της 31ης Μαρτίου 1946.

Η Συμμαχική Αποστολή, πραγματοποίησε, μεταξύ άλλων, δειγματοληπτική έρευνα την επόμενη των εκλογών, ένα είδος δηλαδή πρώιμου exit poll, με προσωπικές συνεντεύξεις από 1.345 άτομα, επιλεγμένα από τους εκλογικούς καταλόγους 113 εκλογικών τμημάτων, για να ελέγξει την αξιοπιστία του εκλογικού αποτελέσματος, καθώς και το μέγεθος της «πολιτικής αποχής». Η παρουσίαση από την AMFOGE των αποτελεσμάτων της πρώτης αυτής πολιτικής δημοσκόπησης, η οποία έγινε με περιληπτική ανακοίνωση στις εφημερίδες της εποχής λίγες ημέρες μετά από τις εκλογές, έδιναν ως ποσοστό αποχής το 9,3% -γεγονός, που αποτελεί κορυφαία ένδειξη στατιστικής αλαζονείας και χαρακτηριστικό παράδειγμα για την απόλυτα «χειραγωγική» χρησιμοποίηση των ευρημάτων, που μπορεί να γίνει στα ευρήματα μιας πολιτικής δημοσκόπησης.

Δέκα χρόνια μετά (1957) και με δεδομένο το έντονα «αντιδυτικό» πνεύμα, που είχε διαμορφωθεί εξαιτίας του «Κυπριακού Ζητήματος», το State Department αποφάσισε να συμπεριλάβει και την Ελλάδα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συγκριτικής «Ευρωπαϊκής Έρευνας». Η διεξαγωγή της έρευνας πραγματοποιήθηκε τον Μάιο - Ιούνιο 1957 και επαναλήφθηκε τον επόμενο χρόνο, με την ευθύνη του Ινστιτούτου Ερευνών Επικοινωνίας -ιδρύθηκε το 1952.

Με την επικράτηση της Ένωσης Κέντρου, το 1963, το Ίδρυμα ανέλαβε -με ανάθεση της  Αμερικανικής Πρεσβείας-, τη διεξαγωγή μηνιαίων πολιτικών ερευνών στην περιφέρεια της πρωτεύουσας και με αντικείμενο τις πολιτικές στάσεις και προτιμήσεις του κοινού. Η πρακτική αυτή συνεχίστηκε ανελλιπώς μέχρι τη Δικτατορία, κατά τη διάρκεια της οποίας επιχειρήθηκε ευκαιριακά η διεξαγωγή ερευνών, κυρίως για θέματα διεθνούς πολιτικής.

Στις παραμονές των εκλογών του Νοεμβρίου 1974, η ICAP πραγματοποίησε μια μεγάλη -αλλά απόρρητη και με ανάθεση από το υπουργείο Τύπου- έρευνα, με δείγμα 8.000 ατόμων, σε τρία κύματα, η οποία κατέγραψε με  σχετική πιστότητα το προεκλογικό τοπίο.

Από το Μάρτιο του 1976, η εμφάνιση πολιτικών δημοσκοπήσεων στις εφημερίδες της εποχής -αλλά και αργότερα- καθιερώνουν ένα διαφορετικό τύπο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης, με τη δημοσιοποίηση στοιχείων, που προέρχονταν από μέρος της κοινής γνώμης.

Η υιοθέτηση των δημοσκοπήσεων «εξόδου» (exit poll), με στόχο την έγκαιρη ανάγνωση του εκλογικού αποτελέσματος, πραγματοποιήθηκαν από το Mega  στις Ευρωεκλογές του Ιουνίου 1994 και στη συνέχεια επαναλήφθηκαν στις Δημοτικές και Νομαρχιακές Εκλογές του Οκτωβρίου 1994 -από το Mega και ANT-1-, για να γενικευθούν στις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 1996.

Επισημάνσεις

-Προβληματίζει η διαπλοκή ή έστω η υποψία περί διαπλοκής των ίδιων των ερευνών, με τη χρήση ή την κατάχρηση που τους γίνεται, καθώς  δεν υπάρχουν γενικά καθιερωμένα και αποδεκτά -επιπλέον, ποιος ελέγχει για την τήρηση τους-  κριτήρια για την αξιολόγηση, τόσο των ίδιων των ερευνών, αλλά κυρίως των δημοσιεύσεων που βασίζονται σ' αυτές.

-Είναι σαφές ότι τα αποτελέσματα κάθε πολιτικής δημοσκόπησης τυγχάνουν «χειραγωγικής» χρήσης από τους ενδιαφερόμενους. Αποτελούν κυρίαρχο θέμα πολιτικών πάνελ και πολιτικών αναλύσεων, από τις εφημερίδες. Και ως εκ τούτου αποτελούν «υλικό» για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, αλλά και μέρος του οπλοστασίου των κομμάτων στην αρένα της πολιτικής αντιπαράθεσης 

Το δια ταύτα

Η αντιμετώπιση και η κριτική των πολιτικών δημοσκοπήσεων δεν είναι απαραίτητο να ταλαντεύεται ανάμεσα στις ακραίες εκδοχές, είτε της θεοποίησής τους, -ως σύγχρονη έκφραση της Άμεσης Δημοκρατίας-, είτε της δαιμονοποίησής τους -ως «χειραγωγικό μηχανισμό» για την ουσιαστική κατάργηση της Δημοκρατίας. Όπως όλα τα κοινωνικά φαινόμενα, έτσι και οι πολιτικές δημοσκοπήσεις έχουν αναμφίβολα μία διπλή και αντιφατική όψη.

Επιτρέπουν τη συστηματικότερη καταγραφή και γνώση των πολιτικών φαινομένων και ταυτόχρονα είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για τη διαμόρφωση και επιβολή ορισμένων απόψεων.

Γι' αυτό και είναι απαραίτητο η υλοποίηση και η δημοσιοποίησή τους να διέπονται από ένα -κατά το δυνατόν- διαφανές θεσμικό πλαίσιο, το οποίο να διαμορφωθεί με ιδιαίτερη σύνεση και με την ευρύτερη συναίνεση ανάμεσα στους παραγωγούς και τους χρήστες των πολιτικών δημοσκοπήσεων.

Και όπως είναι φυσικό, για κάθε μεθοδολογία που θέλει να ακολουθεί τους βασικούς κανόνες της Επιστήμης, έτσι και οι πολιτικές δημοσκοπήσεις είναι αναπόφευκτο -σε κάποιες περιπτώσεις- να κάνουν λάθος.

Το θέμα είναι τι καταλαβαίνει ο κοσμάκης απ΄ όλα αυτά, ενώ την ίδια στιγμή γίνεται αποδέκτης -δίκην είδησης- των όποιων αποτελεσμάτων προκύπτουν κάθε φορά από τις πολιτικές δημοσκοπήσεις.

T.X.

ΣΧΟΛΙΑ

  1. αλλενάκι avatar
    αλλενάκι 23/05/2009 15:55:56

    η Χίλλαρυ έχει μαύρα μάτια;

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.