#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
13/04/2010 19:07
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Όταν η ψυχανάλυση συνάντησε την επιστημονική φαντασία.

SOLYARISSOLARIS

 

Στον διαστημικό σταθμό του πλανήτη Σολάρις, σε έναν αχανή κοσμικό ωκεανό, σχεδόν όλα τα μέλη του πληρώματος έχουν πεθάνει κάτω από περίεργες συνθήκες, κάτι που αναγκάζει την επιστημονική κοινότητα να στείλει τον διακεκριμένο και ορθολογιστή ψυχολόγο Κρις Κέλβιν για να διερευνήσει από κοντά την κατάσταση.

Έκπληκτος όταν φτάνει εκεί, διαπιστώνει με τις ίδιες του τις αισθήσεις πως ο ωκεανός αναμοχλεύει από την συνείδηση των ανθρώπων κατά την διάρκεια του ύπνου τους, αναμνήσεις, τύψεις και βιώματα. Τα μετουσιώνει σε πρόσωπα οικεία, δημιουργώντας αληθινές παραισθήσεις, προσδίδοντας στην πραγματικότητα μια τελείως διαφορετική διάσταση.

Μάλιστα, όσο πιο πολύ μένουν «οι επισκέπτες» μαζί με τους ανθρώπους, τόσο πιο «ανθρώπινοι» γίνονται κι ίδιοι.

Η ταινία είναι βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Στανισλάβ Λεμ, ενώ το 2002 γυρίστηκε ρημέηκ με τον Τζορτζ Κλούνεϊ σε σκηνοθεσία του Σόντερμπεργκ το οποίο όμως αφαιρεί πολύ από τη σαγηνευτική μαγεία και την ποιότητα της εμβάθυνσης που δημιουργεί ο ιδιοφυής Αντρέι Ταρκόφσκι.

Από το πρώτο κιόλας πλάνο, ο θεατής υποψιάζεται την σημασία που θα δοθεί στην έννοια του «σπιτικού» και της ευτυχίας ως το απόλυτο νόημα της ζωής που όμως πηγάζει από αυτό που ονομάζουμε «ήσυχη συνείδηση».

«Μοιάζει με το σπίτι των προγόνων μου», λέει σε ανύποπτο χρόνο ο πατέρας του Κέλβιν για την οικία τους, «για αυτό το χτίσαμε έτσι ώστε να μας το θυμίζει... χωρίς πολλές αλλαγές». Και οι συνειρμοί για το τι έπεται στη συνέχεια γίνονται κάτι παραπάνω από συναρπαστικοί.

Όπως στην σκηνή του αυτοκινητόδρομου, στην οποία αρχικά δεν καταλαβαίνεις γιατί ο Ταρκόφσκι επιμένει τόσο πολύ αλλά μόλις βλέπεις τα εκατοντάδες αμάξια φωτισμένα να περνούν το ένα τόσο κοντά στο άλλο και με τέτοιες ταχύτητες, συνειδητοποιείς ότι ανοίγει και ουσιαστικά πλέον ο φακός της «εσωτερικής» αντιστοίχισης.

Γιατί για το Σολάρις, οι επισκέτες δεν είναι τίποτα άλλο από προσωπικές προβολές του νου. Ολόκληρη η κατασκευή του σύμπαντος είναι χτισμένη σε αυτό το μοτίβο και μόνο όταν απελευθερώσουμε τα όνειρα, τις πιο ενδόμυχες σκέψεις, τις τύψεις και τους φόβους, και δούμε το «είδωλο» στην ολότητά του θα μπορέσουμε να «στεριώσουμε» στην νησίδα του κοσμικού αυτού, συνειδησιακού ωκεανού. Αφού γνωρίσουμε, αφού αισθανθούμε ότι και οι άλλοι είναι η φυσική προέκταση του εαυτού μας, όσο άγνωστοι και αν είναι οι διπλανοί μας, στην πραγματικότητα είναι το αποτέλεσμα των δικών μας πράξεων υπό το πρίσμα πάντα μιας αρχέγονης ανθρωποκεντρικής Κοσμολογίας.

Η λυρικότητα στα πλάνα του Ταρκόφσκι και οι αλληγορίες, οι προσεγμένοι διάλογοι και οι κοινωνικοί προβληματισμοί, η μεταφυσική φιλοσοφία και η σκηνοθετική πληρότητα που συνδυάζει τις ανατροπές με το μυστήριο και την αναζήτηση με την λύτρωση, συνθέτουν μία ταινία σταθμό στην ιστορία του σινεμά και στο είδος της επιστημονικής φαντασίας.

Μοναδική ένσταση το τέλος. Όχι ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνουμε ποια είναι η τελική έκβαση της σχέσης του πρωταγωνιστή με τον πλανήτη, καθώς η σκηνή είναι αξεπέραστη, αλλά η υπόνοια που αφήνεται να αιωρείται ως προς τον ρόλο της Γυναίκας που μένει εγκλωβισμένος σε ένα φροϋδικό στερεότυπο υπενθυμίζοντας ατυχώς και δογματικώς πως η Δημιουργία ολόκληρη βασίζεται σε έναν θεό-πατέρα.

Όμως αν το ταξίδι μας στο διάστημα, ισοδυναμεί με την επέκταση του συνειδησιακού μας ορίζοντα, είναι αν μη τι άλλο παράδοξο πώς ένα ενδεχομένως υπαρκτό σύμπλεγμα, καταφέρνει να ισοπεδώσει την σπουδαιότητα της γυναικείας φύσης και δεν βρίσκει για εκείνη ούτε μία θέση στον «παράδεισο».

Σε κάθε περίπτωση, αυτή είναι μία μόνο από τις ερμηνείες που θα μπορούσε να δώσει κανείς, καθώς το μεγαλείο του Ταρκόφσκι έγκειται και στο γεγονός ότι κάθε σκηνή μπορεί να προσφέρει πολλές διαφορετικές αλλά όλες εξίσου ουσιώδεις «μεταφράσεις» και κατευθύνσεις.

Μεγάλο Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής και βραβείο FIPRESCI στις Κάννες, βραβείο για την καλύτερη ταινία της χρονιάς στο φεστιβάλ του Λονδίνου, βραβείο του Διεθνούς Ευαγγελικού Κέντρου Κινηματογράφου, τιμητικό δίπλωμα του διεθνούς φεστιβάλ του Στράτφορντ.

Παραγωγή: πρώην Σοβιετική Ένωση (1972)

Σενάριο: Stanislaw Lem (μυθιστόρημα), Fridrikh Gorenshtein, Andrei Tarkovsky

Σκηνοθεσία: Andrei Tarkovsky

Ηθοποιοί: Donatas Banionis, Jüri Järvet, Natalya Bondarchuk, Nikolai Grinko, Anatoli Solonitsyn, Olga Barnet, Vladislav Dvorzhetsky

Διάρκεια: 165 λεπτά

Μάγια

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Vrennus avatar
    Vrennus 13/04/2010 20:32:58

    "η υπόνοια που αφήνεται να αιωρείται ως προς τον ρόλο της Γυναίκας που μένει εγκλωβισμένος σε ένα φροϋδικό στερεότυπο"

    Έλεος!

    • Maya avatar
      Maya @ Vrennus 14/04/2010 00:26:18

      Θα με ενδιέφερε πολύ να μάθω τι πιστεύεις εσύ και ποια είναι η δική σου η ερμηνεία.
      Για το πρόσωπο της πρώην του που μπλέκεται στα όνειρα με εκείνο της νεαρής, όμορφης μητέρας του και για λίγο, νομίζεις ότι είναι ένας ακόμη παλιός του έρωτας.

      Για το τελευταίο όνειρο που αποτελεί και την τελική λύτρωση, στο οποίο η μητέρα παρουσιάζεται σε ένα μπλε του πάγου χρώμα, πάντα νέα και όμορφη και με ένα πέπλο ανομολόγητου ερωτισμού.

      Για το ότι ακριβώς μετά από αυτό το όνειρο (ομολογία), ήρθε και το τέλος, του οποίου προς χάριν όσων δεν έχουν δει την ταινία, θα μου επιτρέψεις να μην σχολιάσω καθόλου την σημειολογία. (Από το ποιους βλέπουμε στη σκηνή, μέχρι τις ίδιες τις κινήσεις του ήρωα)

      Ένα τέλος που θα πρέπει να πούμε, δεν έχει καμία σχέση με το τέλος του βιβλίου, αλλά έχει πολύ μεγάλη σχέση με τις εικόνες που έχει η ενορία μου.

      Ενδεχομένως ο χριστιανός Ταρκόφσκι, βλέπει την γυναίκα ως το ίδιο το Σύμπαν, την αρχέγονη μήτρα για αυτό και δεν την βλέπουμε μετά να προσωποποιείται-ενσαρκώνεται πουθενά... Το γεγονός όμως ότι η αγαπημένη του ακόμα και σαν επισκέπτρια, έχει τέτοιες αυτοκαταστροφικές τάσεις, σαν να μας λέει ο ίδιος ο ήρωας, ότι είναι ένα βάρος από το οποίο πρέπει να απαλλαγεί, συν τα όνειρα που του φέρνουν πυρετό, με αποκορύφωμα το τέλος που είπαμε... Εμένα με οδήγησαν εκεί που με οδήγησαν.

      Εσένα;

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.