04/11/2009 01:29
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Το παιχνίδι του Πούτιν



Ύστερα από πολλά χρόνια στασιμότητας, το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος φάνηκε να παίρνει μπροστά, όταν τη περασμένη εβδομάδα η ιρανική αποστολή στη Βιέννη, συμφώνησε να προχωρήσει στην εξαγωγή και τροποποίηση του μερικώς εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η χώρα. Η αισιοδοξία αυτή όμως,  δεν κράτησε πολύ. Οι αξιωματούχοι της Τεχεράνης ανέκρουσαν πρύμναν, και αποφάσισαν να μελετήσουν εκ νέου το θέμα, οπότε και δεν προλαβαίνουν  πλέον να υπογράψουν τη συμφωνία όπως είχε προγραμματισθεί. Αυτή η  αλλαγή πλεύσης, στενοχώρησε μεν, αλλά  δεν εξέπληξε την Αμερική. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη ανακοινώσει πως ετοιμάζει ένα νέο γύρο αυστηρότερων, αυτή τη φορά, μέτρων εναντίον του Ιράν.

Οι ΗΠΑ αναζήτησαν βοήθεια από πολλές πλευρές, με κυριότερη αυτή της Ρωσίας. Το Σεπτέμβριο που μας πέρασε, ο Ρώσος πρόεδρος Dmitri Medvedev άφησε να εννοηθεί πως η Μόσχα θα συνεργαστεί με την Αμερική στην επιβολή κυρώσεων εναντίον του Ιράν. Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα έχουν εδώ και καιρό θεωρηθεί ως οι προστάτες του Ιράν στον ΟΗΕ, και πολλοί αναλυτές πιστεύουν πως μόνο με την ειλικρινή συνεργασία εκ μέρους των Ρώσων, μπορεί να βρεθεί  λύση στο ακανθώδες ζήτημα που έχει προκύψει.

Οι πρόσφατες όμως εξελίξεις, δείχνουν πως η αμερικανική εμπιστοσύνη στη Ρωσία, είναι λάθος. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov , δήλωσε μετά από τη συνάντησή του με την Αμερικανίδα ομόλογό του πως : «οι απειλές, τα μέτρα και η άσκηση πίεσης, δεν βοηθούν στη παρούσα κατάσταση». Ο ίδιος ο Πούτιν δήλωσε, πως «το να μιλάμε για κυρώσεις, είναι προς το παρόν πρώιμο». Η προσπάθεια της Ρωσίας να ξεφύγει, προκαλεί αγανάκτηση στη κυβέρνηση του Ομπάμα, η οποία χρειάζεται οπωσδήποτε την υποστήριξη των Ρώσων εάν αποφασίσει να επιβάλλει κυρώσεις εναντίον της Τεχεράνης. Η αναζήτηση όμως της ρωσικής συνεργασίας, θα πρέπει να λάβει υπόψη τη ρωσική ιστορία καθώς και τα συμφέροντά της στο όλο ζήτημα της ιρανικής πυρηνικής παραγωγής. Οποιοδήποτε  αμερικανικό σχέδιο, το οποίο θα αγνοεί τους μακρόχρονους δεσμούς μεταξύ Ρωσίας και Ιράν, θα έχει ως αποτέλεσμα την απουσία της ρωσικής υποστήριξης στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων.

Τον Ιανουάριο του 1995, ο Ρώσος υπουργός Ατομικής Ενέργειας Viktor Mikhailov, συμφώνησε με τον επικεφαλής της Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας του Ιράν, τη κατασκευή ενός αντιδραστήρα αξίας $800 εκατομμυρίων, στη πόλη Bushehr του Ιράν. Το σχέδιο είχε αρχικά αναλάβει μια γερμανική εταιρία, η οποία όμως το εγκατέλειψε μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979. Η κατασκευή αυτού του αντιδραστήρα σηματοδότησε και την απαρχή της ιρανικής εμπλοκής με τη πυρηνική ενέργεια. Κάποιοι άλλοι αντιδραστήρες που είχαν προμηθεύσει στους Ιρανούς οι ΗΠΑ, είχαν ως σκοπό την έρευνα και μόνο. Η απόφαση των Ρώσων να ανασκευάσουν τον αντιδραστήρα στο Bushehr, εξαγρίωσε τους Αμερικανούς και έβαλε εμπόδια στη προσπάθεια αποκατάστασης των σχέσεων μεταξύ των δυο χωρών. Η συνεργασία μεταξύ Ρωσίας και Ιράν συνεχίστηκε ομαλά και στα επόμενα χρόνια, με τα όποια προβλήματα ανέκυπταν, να επιλύονται αρμονικά μεταξύ τους. Όταν  το 1998, οι εργασίες στον αντιδραστήρα του Bushehr φάνηκαν να καθυστερούν, ο Ρώσος υπουργός Yevgeny Adamov επισκέφθηκε τη χώρα και υποσχέθηκε μεγαλύτερη δέσμευση εκ μέρους των Ρώσων μηχανικών.

Υπό τη ηγεσία του Πούτιν, η Ρωσία ενίσχυσε τη συνεργασία της με το Ιράν στο θέμα του πυρηνικού της προγράμματος, αν και οι ΗΠΑ πίεζαν έντονα τη Μόσχα, να βοηθήσει στην  προσπάθεια ακύρωσής του. Και ενώ ο τότε πρόεδρος Κλίντον κατάφερε να πείσει τον Boris Yeltsin να ματαιώσει τη προμήθεια εξειδικευμένης ρωσικής τεχνογνωσίας στο Ιράν, δεν είχε καμιά επιτυχία όταν τη προεδρία της Ρωσίας ανέλαβε ο Πούτιν. Η Μόσχα μάλιστα, αρνήθηκε τις κατηγορίες (1998) πως ρωσικές εταιρίες μετέδιδαν πυραυλική τεχνολογία στους Ιρανούς, συμπεριλαμβανομένων και σχεδίων που θα μπορούσαν να μεταφέρουν πυρηνικές κεφαλές. Το 2000, μια σειρά από υψηλού επιπέδου διμερείς συναντήσεις, στις οποίες συμμετείχαν ο τότε αντιπρόεδρος αλλά  και ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, δεν κατάφεραν να πείσουν τους Ρώσους να σταματήσουν τη συνεργασία τους με το  ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

 Παρόλα αυτά, η ρωσική στήριξη προς το Ιράν, φάνηκε μερικές φορές να μειώνεται. Το 2000, η Μόσχα «μάλωσε» τους Ιρανούς επειδή απέκρυψαν λεπτομέρειες για ένα έργο εμπλουτισμού ουρανίου, και τον Ιούνιο του 2004, η Ρωσία υποσχέθηκε να διακόψει τις εργασίες στο Bushehr, αν η Τεχεράνη συνέχιζε να μη συμμορφώνεται με τις διεθνείς επιταγές. Τον Φεβρουάριο του 2007, Ρώσοι αξιωματούχοι ανέστειλαν τη μεταφορά καυσίμων προς το Ιράν διότι η Τεχεράνη είχε διακόψει τις πληρωμές. Οκτώ μήνες αργότερα, και με την επιστροφή στη Ρωσία κάποιων μηχανικών, ο Πούτιν ανακοίνωσε πως το Ιράν θα πρέπει να συμμορφωθεί με τις αποφάσεις του ΟΗΕ, ειδάλλως η Ρωσία θα προχωρήσει στη διακοπή της κατασκευής του αντιδραστήρα.

Όμως, παρά τις απειλές της , η Ρωσία ποτέ δεν έδειξε ιδιαίτερη επιθυμία να τις εφαρμόσει. Συνέχισε να κατασκευάζει το έργο στη Bushehr και να προσφέρει απεριόριστη τεχνολογική υποστήριξη στους Ιρανούς. Το πλέον ανησυχητικό όμως για τις ΗΠΑ, είναι η εκπαίδευση που οι Ρώσοι παρείχαν σε 1.500 Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να κάνουν δικές τους έρευνες, και πιθανά να μπορέσουν στο μέλλον να δημιουργήσουν τη ικανότητα κατασκευής  πυρηνικών οπλικών συστημάτων  για τη χώρα τους.

Πως κερδίζει η Ρωσία από τη πυρηνική συνεργασία της με το Ιράν; Τα απλά οικονομικά μας δίνουν μια πρώτη απάντηση. Η ρωσική οικονομία έχει κερδίσει πολλά από τη συμφωνία για τον αντιδραστήρα στη Bushehr. Οι Ρώσοι πουλάνε καύσιμα αλλά και έχουν σχέδια για τη πώληση και επιπλέον αντιδραστήρων στο μέλλον. Πέραν αυτού του συγκεκριμένου έργου, οι δυο χώρες έχουν συμφωνήσει και σε  πολλά άλλα. Η Ρωσία προμηθεύει το Ιράν με καταναλωτικά αγαθά, πετρέλαιο,  εξοπλισμό φυσικού αερίου, και στρατιωτική τεχνολογία. Το σύνολο του εμπορίου μεταξύ των δυο κρατών, ανέρχεται στα $2 δισ.  Και τέλος, μαζί  με τη Κίνα, η Ρωσία απολαμβάνει τη πρόσβαση στις πηγές φυσικού αερίου του νότιου Ιράν .

Αν η Ρωσία αποφασίσει να αναστείλει την υποστήριξή της προς το Ιράν, όλες οι παραπάνω κερδοφόρες συμφωνίες θα κινδύνευαν. Κάτι άλλο που παίζει σημαντικό ρόλο είναι ότι οι Ρώσοι πολιτικοί, σχεδόν ποτέ δεν παραιτούνται από τα αξιώματα που κατέχουν στις μεγάλες κρατικές επιχειρήσεις της χώρας, με αποτέλεσμα να έχουν προσωπικά οικονομικά οφέλη από τη συνεχιζόμενη στήριξη του Ιράν. Αυτή η αλληλοκάλυψη δημοσίων και ιδιωτικών συμφερόντων έχει συντελέσει στη πολυπλοκότητα της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια, και θα καθιστούσε τη διακοπή των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, ουσιαστικά αδύνατη.

Δεύτερον, το Ιράν συνεχίζει να είναι σημαντικός παίκτης στο εμπόριο πετρελαίου της  Κασπίας θάλασσας. Η γεωγραφική του τοποθεσία στη περιοχή, που εκτιμάται ότι εμπεριέχει περισσότερα από 10 δισ. Βαρέλια πετρελαίου, κάνει το ισλαμικό αυτό κράτος να αποτελεί προνομιούχοι εμπορικό εταίρο των Ρώσων. Η Τεχεράνη είναι βαθιά μπλεγμένη στο συντονισμό της διακρατικής μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και στη μεταφορά εξαγώγιμων αγαθών προς πολλά άλλα κράτη της περιοχής. Η Ρωσία μπορεί να χρησιμοποιεί τις καλές της σχέσεις με το Ιράν, στο να αντιτίθεται στα σχέδια της Αμερικής να κατασκευάσει νέους αγωγούς ή να κατευθύνει ξένες επενδύσεις στη Κασπία.

Το Ιράν έχει από καιρό αποδειχθεί αποτελεσματικός σύμμαχος για τη Ρωσία στην ευρύτερη περιοχή, και εκτός από τις οικονομικές τους συνεργασίες, η Τεχεράνη απέχει από κριτικές εναντίον της Μόσχας σε θέματα όπως αυτά της Τσετσενίας, ενώ έχει διεξάγει και στρατηγικές συναντήσεις με τη Μόσχα σε θέματα αντιμετώπισης των Ταλιμπάν.

Τέλος, η  πυρηνική συνεργασία με το Ιράν, αποτελεί ένα σημαντικό ατού στα χέρια του Κρεμλίνου, όσον αφορά στις σχέσεις του με τη Ουάσιγκτον. Η  Μόσχα ήταν και συνεχίζει να είναι επιφυλακτική όσον αφορά στις Δυτικές διεισδύσεις  στην περιοχή, και έχει αντιδράσει στις προσπάθειες ένταξης γειτονικών της χωρών στη συμμαχία του ΝΑΤΟ. Εκμεταλλευόμενη την εκκρεμότητα του όλου ζητήματος, η Ρωσία αποκτά ένα είδος κυριαρχίας στην συγκεκριμένη περιοχή. Ήδη οι Ρώσοι κατάφεραν και απέσπασαν παραχωρήσεις από τις ΗΠΑ όπως η ακύρωση του αμερικανικού σχεδίου πυραυλικής ασπίδας στην ανατ. Ευρώπη. Αν η Μόσχα ενδώσει στις αμερικανικές πιέσεις για το ζήτημα του «πυρηνικού» Ιράν, τότε θα βλάψει την δυνατότητα που διαθέτει να ασκεί επιρροή στην περιοχή.

Αν οι ΗΠΑ επιμείνουν στην αναζήτηση της ρωσικής στήριξης, θα πρέπει να βρουν τρόπους να αποζημιώσουν τη Ρωσία για τις ζημιές που θα υποστεί απαρνούμενη το Ιράν. Οι δυο χώρες μπορούν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις και είναι πολύ πιθανό, πως θα βρεθεί κάποια συμβιβαστική λύση η οποία και θα απαλλάξει το Ιράν από το να υποστεί νέες αυστηρότερες κυρώσεις. Η κυβέρνηση Ομπάμα, η οποία δεν δείχνει μεγάλη εμπιστοσύνη στις δεσμεύσεις του Ιράν, μάλλον θα σχεδιάσει κάποια νέα μέτρα εναντίον του.  Αν όμως το κάνει, θα πρέπει να θυμηθεί πως η Ρωσία στηρίζει τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, μόνο όταν δεν θίγονται τα συμφέροντά της. Το να περιμένει η Αμερική από τη Ρωσία να συνεργαστεί, σε θέματα που βλάπτουν τα συμφέροντά και τις επενδύσεις  της,  είναι όχι μόνο ουτοπικό αλλά και σχεδόν απραγματοποίητο. Μπορεί μάλιστα να καταλήξει και σε ανεπανόρθωτες  διπλωματικές απογοητεύσεις.

 

The New Republic (http://www.tnr.com)

ΣΧΟΛΙΑ

  1. B.K.Σ. avatar
    B.K.Σ. 04/11/2009 03:07:30

    Δεν είναι σοκαριστική η κατ΄ αρχήν αποδοχή μας της λογικής πως το ΙΡΑΝ ΔΕΝ ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΠΥΡΗΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Είναι τόσο καμμένα τα εγκεφαλικά μας κύτταρα που δεν κάνουμε την απλούστατη ερώτηση, γιατί άραγε το ΙΡΑΝ -ή το Καμερούν, γιατί όχι;- δεν δικαιούται να έχει πυρηνικό πρόγραμμα;;!

    • Strange Attractor avatar
      Strange Attractor @ B.K.Σ. 04/11/2009 10:30:27

      Επειδή είναι κολλημένοι οπισθοδρομικοί φονταμενταλιστές ίσως; Εκτός και αν θέλεις τη γυναίκα σου με μπούρκα.

      • Στέργιος avatar
        Στέργιος @ Strange Attractor 04/11/2009 14:23:07

        Δεν είναι αυτό το θέμα μας όμως.

        Το Ιράν δεν εξάγει φονταμενταλισμό πουθενά με βίαια μέσα.

        Το Ιράν έχει να κάνει επιθετικό πόλεμο από τον 17ο αιώνα, ενώ άλλες πυρηνικές δυνάμεις (ΗΠΑ, ΗΒ, Γαλλία, ΕΣΣΔ/Ρωσσία και Ισραήλ) έχουν ξεσαλώσει.

        Γιατί να δικαιούται το Ισραήλ να έχει τη βόμβα ενώ το Ιράν όχι;

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.