#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
13/06/2012 15:56
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Σαμαράς: Ισχυρή κυβέρνηση για να αλλάξει το μνημόνιο



Την ανάγκη να σχηματιστεί κυβέρνηση σωτηρίας, τόνισε ο πρόεδρος της ΝΔ Αντώνης Σαμαράς, κατά τη διάρκεια της διακαναλικής συνέντευξης Τύπου και εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι δεν θα υπάρξει παράταση της ακυβερνησίας.

Στην ερώτηση με ποιους θα συνεργαστεί, ο κ. Σαμαράς τόνισε ότι χωρίς εκ των προτέρων αποκλεισμούς θα πρέπει να σχηματιστεί κυβέρνηση με πολιτικό πλαίσιο την παραμονή της χώρας στο ευρώ και την επαναδιαπραγμάτευση του Μνημονίου. «Είναι ξεκάθαρο ότι δεν πάει άλλο, εμείς είχαμε πάρει το μήνυμα του κόσμου που είναι συνεργασία και παραμονή στο ευρώ. Εγώ πιστεύω ότι θα γίνει κυβέρνηση, αλλά δεν μπορούμε να βάλουμε όρους απαγορευτικούς. Λέει π.χ. ο κ. Βενιζέλος οικουμενική κυβέρνηση. Τι θα γίνει αν τα άλλα κόμματα δεν δεχθούν; Ο κ. Τσίπρας λέει για αριστερή κυβέρνηση, αλλά οι άλλοι δεν δέχονται. Τέλος, εγώ λέω ότι ο τόπος έχει ανάγκη από ισχυρή κυβέρνηση που την αποκαλώ κυβέρνηση σωτηρίας», σημείωσε και ξεκαθάρισε ότι ο αρχηγός του πρώτου κόμματος θα πρέπει να είναι και πρωθυπουργός

Για τις εξελίξεις στην ΕΕ, ανέφερε ότι οι ισχυρές χώρες της Ευρώπης, όπως η Ισπανία, είναι πέντε φορές το πρόβλημα της Ελλάδας. «Πιστεύω ότι μέσα από συμμαχίες με χώρες που έχουν προβλήματα, μέσα από φιλίες με άτομα που παίζουν ρόλο, μπορούμε να κερδίσουμε από το ότι η Ευρώπη αλλάζει και ακολουθεί μία νέα πολιτική. Δίνεται μία ευκαιρία στην Ελλάδα να πετύχει το ίδιο. Αν πάμε σε καταγγελία, η Ελλάδα θα γίνει το μαύρο πρόβατο, και κάποιοι θέλουν να γίνει αυτό, να βγει το μαύρο πρόβατο να το φάει ο λύκος για παραδειγματισμό». 

Ο πρόεδρος της ΝΔ εμφανίστηκε σίγουρος πως οι Ευρωπαίοι είναι έτοιμοι να ξεκινήσουν μια ουσιαστική συζήτηση για τροποποιήσεις στη δανειακή σύμβαση, τονίζοντας πως «όλοι δέχονται ότι η λύση πρέπει να είναι ευρωπαϊκή» και επισήμανε: «Όταν έστειλα την επιστολή μου, μέσα εκεί έχω τη λέξη τροποποίηση. Την έχουν δεχτεί. Είναι σημαντικό. Έχει να κάνει με την πλευρά της ανάπτυξης».

Σκιαγραφόντας τις διαφορές του κόμματός του με αυτό του ΣΥΡΙΖΑ, δήλωσε ότι το πρόγραμμα της ΝΔ «είναι κοστολογημένο και είναι κοστολογημένο σε ευρώ, όταν άλλα προγράμματα είναι θεωρητικά κοστολογημένα σε ευρώ αλλά στην πραγματικότητα θα είναι σε δραχμές αν το κάνουν».

«Το ποσό που απαιτεί το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ είναι 45 δισ. ευρώ, που θα τα βρει;» διερωτήθηκε σε άλλη αναφορά του.

Κατηγόρησε ακόμη το ΣΥΡΙΖΑ ότι δεν έχει σχέδιο, ότι δεν έχει κάτι το συγκεκριμένο να προτείνει, κάνοντας λόγο για «οικονομικά για κόμικς», ενώ το μόνο νέο που βλέπει στον κ. Τσίπρα είναι η περίπτωση του κ. Αμυρά.

Σχολιάζοντας  τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου του κ. Τσίπρα, ανέφερε ότι «καλά έκανε και δεν μίλησε για plan b γιατί ο λαός δεν θέλει να τ΄ακούσει αυτά, ο λαός θέλει κοστολογημένα πράγματα». «Δεν θέλει να μιλήσει για plan b για να μην το μάθει ο αντίπαλος. Καλά, δεν θέλει να το πει για να το μάθει ο λαός;», διερωτήθηκε.

Όσον αφορά τις δηλώσεις στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ για καταγγελία του Μνημονίου ο κ. Σαμαράς είπε πως στην Ευρώπη δεν θα φοβηθεί κανείς. «Με την καταγγελία που προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα κάνουν καμία διαπραγμάτευση, θα μας βγάλουν έξω. Για να εκβιάσεις κάποιον πρέπει αυτός να φοβηθεί ώστε να βρεθείς εσύ μετά σε καλύτερη θέση. Εγώ δεν βλέπω κανέναν να φοβάται, αντίθετα κάποιοι το θέλουν για να μας κάνουν μαύρο πρόβατο. Θα ήταν συνταγή καταστροφής η καταγγελία», είπε και επικαλέστηκε τον Κον Μπετίτ και τον Π. Μοσκοβισί για να υποστηρίξει ότι η τακτική του ΣΥΡΙΖΑ οδηγεί εκτός ευρώ. «Τα πράγματα είναι ξεκάθαρα, το θέμα είναι ποιοι είναι εκείνοι που τρομάζουν τον κόσμο; Είναι εκείνοι που δεν έχουν πρόγραμμα, εκείνοι που έχουν συνιστώσες που αλληλοαναιρούνται, εκείνοι που λένε ότι θα φορολογήσουν τις καταθέσεις, εκείνοι που λένε ότι θα βάλουν φόρο 1% στον τζίρο των επιχειρήσεων”.

Ερωτηθείς σχετικά με τις πρωτοβουλίες που μπορούν να ληφθούν χωρίς να απαιτείται επαναδιαπραγμάτευση, εστίασε στην ανάγκη ανάπτυξης του τουρισμού, στη στήριξη της γεωργίας και στην εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου της χώρας.

Ειδικά για την ανάπτυξη του τουρισμού, ο κ. Σαμαράς έθεσε ως προϋπόθεση την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και συνέχισε με το εξής σχόλιο: «Στο κράτος θα κρατήσουμε τους δημοσίους υπαλλήλους, δεν θέλουμε να διώξουμε κανέναν. Πρέπει κι ο δημόσιος υπάλληλος να καταλάβει ότι δεν μας παίρνει πλέον να χρειάζεσαι 63 υπογραφές για μια επένδυση στο Καστελόριζο». «Θεωρώ πρώτο εχθρό του έθνους τη γραφειοκρατία», σημείωσε.

Για την ανεργία, επανέλαβε τη δέσμευση της ΝΔ για χρονική επέκταση του επιδόματος ανεργίας και για τους αυτοαπασχολούμενους. Παράλληλα, εστίασε στην ανάγκη προσέλκυσης επενδύσεων για να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και επανήλθε στα περί καταπολέμησης της γραφειοκρατία.

«Πρέπει ο νους μας να είναι συνεχώς στις επενδύσεις, οι επενδύσεις είναι το καινούριο μεγάλο ζητούμενο, να βρεθούν επενδυτές, αλλά για να βρεθούν πρέπει το κράτος να είναι σοβαρό. Πρέπει τα όποια χρήματα θα διαπραγματευτούμε να βγουν από το σπάταλο κράτος» και εμφανίστηκε απόλυτα αρνητικός σε νέες μειώσεις μισθών και επιβολή νέων φόρων.

Για τα  ζητήματα της ασφάλειας και της λαθρομετανάστευσης, ο Α.Σαμαράς αναφέρθηκε εκ νέου  στις  σχετικές 12 θέσεις της Νέας Δημοκρατίας που παρουσίασε χθες .

«Εμείς θα απομακρύνουμε όσους έχουν καταλάβει oλόκληρες περιοχές» είπε ενδεικτικά, τασσόμενος επίσης υπέρ της κατάργησης του νόμου Ραγκούση, λέγοντας πως «έκανε τη χώρα μαγνήτη για τους λαθρομετανάστες».

 «Λένε ότι έχουμε δεξιά ατζέντα, τα έχω ακούσει», επισήμανε ο πρόεδρος της ΝΔ.  «Ας έλθει ο ΣΥΡΙΖΑ στον Αγ. Παντελεήμονα και στην Πάτρα, ας μας πει για τα ταξιδιωτικά έγγραφα αυτά τι ατζέντα είναι; Αν δώσει έγγραφα τότε οι άλλες χώρες θα αποκλείσουν ακόμη και τους Έλληνες. Επίσης ξέρω ότι υπάρχει συνιστώσα του ΣΥΡΙΖΑ που χειροκροτούσε τον Κουφοντίνα, εγώ δεν το κάνω, αυτό σημαίνει ότι είμαι νόμος και τάξη; Και ο αφοπλισμός της αστυνομίας και μόνο που ελέχθη είναι απαράδεκτο και τα επιδόματα ανεργίας στους μετανάστες είναι απαράδεκτα. Σε ποιες χώρες συμβαίνουν αυτά που θα τα βρει αυτά τα λεφτά ο ΣΥΡΙΖΑ. Πρέπει να δούμε ποιες είναι οι αρχές και οι αξίες μία κοινωνίας και ποιος είναι ο προσανατολισμός της».


ΣΧΟΛΙΑ

  1. Strange Attractor avatar
    Strange Attractor 13/06/2012 16:05:58

    Ότι ήταν να πει ο Σαμαράς το είπε.
    Όσο μπόρεσε το αντινιουζ να μεταφέρει τις θέσεις της ΝΔ, το έκανε.
    Απο κει και πέρα το κρίμα στα κεφάλια ολονών μας, αν παρόλη την προσπάθεια, πάρει πλειοψηφία ο Τσίπρας και ο Πάντζας!

    • TopGunZ avatar
      TopGunZ @ Strange Attractor 13/06/2012 16:09:31

      Συμφωνώ με το "το κρίμα στα κεφάλια ολονών μας" και όχι μόνο για τους εαυτούς μας. Όποιος δεν έπεισε τουλάχιστον 2 ακόμα να ψηφίσουν Σαμαρά ας μην παραπονιέται στις 18 του Ιούνη (Ναι ρε, Ιούνη το γράφω, άντε με όλη την grammar police που έχει πλακώσει τελευταία!)...

    • man8os avatar
      man8os @ Strange Attractor 13/06/2012 16:12:04

      Δε πιστευω οτι θα παρουν.

    • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
      Γιάννης Φαίλτωρ @ Strange Attractor 13/06/2012 16:20:05

      Γουστάρω Πάντζα την Κυριακή το βράδυ να χορεύει μποσανόβα
      Και μετά να πηγαίνει για ξένες επενδύσεις στον πρίγκηπα του Κεϊμπουτ Καμπίρ. Άφεριμ

      • Strange Attractor avatar
        Strange Attractor @ Γιάννης Φαίλτωρ 13/06/2012 16:22:24

        Ο Πάντζας είναι ιδέα. (Κάτι σαν τον Τζον Τίκη, αν τον πρόλαβες).

        • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
          Γιάννης Φαίλτωρ @ Strange Attractor 13/06/2012 16:24:27

          Τoν θυμάμαι πιτσιρίκος. Με το μακρύ μαλλί, παντελ;oνι καμπάνα, ανοιχτό πουκάμισο και τη γυαλούμπα.

          • tak avatar
            tak @ Γιάννης Φαίλτωρ 13/06/2012 18:54:44

            Και να ξεχάσεις κάτι Γιάννη, είναι ο Δάσκαλος, σοφός πρεσβύτης, που τα θυμάται όλα!

        • ΜΑΝΩΛΗΣ Μ. avatar
          ΜΑΝΩΛΗΣ Μ. @ Strange Attractor 13/06/2012 23:56:53

          ΤΖΟΝ ΤΙΚΗΣ http://2.bp.blogspot.com/_cd7y5Nv1OU0/SPJtFMMZomI/AAAAAAAAAFg/qByJR6mHAiE/s400/%CE%B2%CE%B1%CF%88%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CE%B5%CF%82+%CF%84%CE%AF%CE%BA%CE%B7%CF%82.gif

      • Dimitris avatar
        Dimitris @ Γιάννης Φαίλτωρ 13/06/2012 17:15:52

        Sou 'xw kalutero.. Mpakogiannh na xoreuei waltz me ton Kuriako kai mazi na pairnoun thlefwno thn Siemens na ths poun "Epitelous, mporoume na sunexisoume tis business!"

        • TopGunZ avatar
          TopGunZ @ Dimitris 14/06/2012 09:56:21

          Τα greeklish σας ομοιάζουν με τα engligreek του Αλεξέι...

          • Dimitris avatar
            Dimitris @ TopGunZ 15/06/2012 12:48:05

            Apologoumai gia ta greeklish... Ta mnhmonia tou Pasok kai ths ND me ediwksan emena kai to metaptuxiako mou sto ekswteriko gia na vrw douleia kai den exw ellhniko plhktrologio.
            Alla exeis apoluto dikio.. to oti grafw greeklish profanw anairei oti o Samaras tha kanei kuvernhsh me apodedeigmenous egglhmaties kai mizadorous.
            Parempiptontws, pio xes...o ton Alexei den tha mporousa na ton exw...

    • 1kris avatar
      1kris @ Strange Attractor 13/06/2012 20:37:20

      Αυριο δημοσιευεται σε μια Γερμανικη εφημεριδα μια συνεντευξι του Σοιμπλε θα παρακαλεσω ολους να διαβαστει να δουμε τι λεει αυτος ο τυπος για την ΕΛΛΑΔΑ και αν θα δεχτει να μιλησει στο μελλον για αλλαγες στο μνημονιο.Τουτες τοισ δυσκολες ωρες θα ηταν πρεπον να λοιπουν οι κορωνες.απο ολους μας

  2. man8os avatar
    man8os 13/06/2012 16:11:20

    Θα ειχε πλακα να εδινε ψηφο ανοχης η ΧΑ...

    • Strange Attractor avatar
      Strange Attractor @ man8os 13/06/2012 16:15:04

      Μην το γελάς καθόλου. Είδα και όνειρο επ αυτού!

      • man8os avatar
        man8os @ Strange Attractor 13/06/2012 16:18:52

        Δε το θεωρω πιθανο αλλα θα ηταν μια εξαιρετικη ιδεα απο την πλευρα της ΧΑ αν το εκανε

        • Strange Attractor avatar
          Strange Attractor @ man8os 13/06/2012 16:21:20

          Με μπέρδεψες.
          Μιλάω για Χ.Α. και Σύριζα (συγκυβέρνηση), με ολίγον από τους "είμαστε Έλληνες- είμαστε ανεξάρτητοι".
          Μιλάω για τραγελαφικές καταστάσεις.

          • man8os avatar
            man8os @ Strange Attractor 13/06/2012 16:28:55

            Μιλαω για την περιπτωση να ειναι πρωτο κομμα η ΝΔ για να μη χρειαστει η να συγκυβερνησει κανεις με κανεναν...

            Αλλα πολλα ζηταω.
            Το ρεαλιστικο ειναι συγκυβερνηση με ΔΗΜΑΡ και πιθανως με απομειναρια ΠΑΣΟΚ και ΑΝΕΛ

      • blue nile avatar
        blue nile @ Strange Attractor 13/06/2012 16:20:28

        Για ακόμα μια φορά πάρα πολύ καλός.
        Η διαφορά του με τον βερμπαλιστή Μπένυ και τον αιθεροβάμονα Αλέξη είναι παραπάνω από εμφανής...

      • Δαναός avatar
        Δαναός @ Strange Attractor 13/06/2012 16:34:52

        Είχες πάρει τη βαλεριάνα σου πριν;

        • Strange Attractor avatar
          Strange Attractor @ Δαναός 13/06/2012 16:36:27

          Τα σουβλάκια που με κέρασες τα χαλασμένα φταίνε ρε μαδημένε.

          • tak avatar
            tak @ Strange Attractor 13/06/2012 18:59:24

            Βρε φίλε, τι σουβλάκια σε κέρασε; Από φοξ τεριέ ή από κανένα ... ποιμενικό; Σε λαθρομετανάστες σε πήγε;

  3. Angie avatar
    Angie 13/06/2012 16:23:07

    Ο απόλυτος εφιάλτης συγκυβέρνηση Χ.Α και ΣΥΡΙΖΑ !

  4. Κόνδωρας avatar
    Κόνδωρας 13/06/2012 16:32:07

    Οι κρυφές δημοσκοπήσεις δίνουν ένα 10-15% αναποφάσιστους. Μετά από εκλογές-τιμωρίας το Μάιο (όπου οι αναποφάσιστοι είχαν αποφασίσει) και την πόλωση, μου μοιάζει ΠΟΛΥ δύσκολο αυτοί οι αναποφάσιστοι να το είχαν ρίξει ΝΔ/ΠΑΣΟΚ το Μάιο και τώρα να το σκέφτονται για ΣΥΡΙΖΑ. Άρα, μάλλον το αντίθετο συμπεραίνω: ΔΕΝ είχαν ψηφίσει ΝΔ το Μάιο και ΤΩΡΑ σκέφτονται να το ρίξουν στο Σαμαρά, λόγω του φόβου της δραχμής.

  5. rasputin avatar
    rasputin 13/06/2012 16:47:39

    Η δυναμική της ΧΑ έχει φουντώσει επικίνδυνα τις τελευταίες ημέρες .
    Είναι το μόνο κόμμα που μπορεί να στείλει την ΝΔ στην δεύτερη θέση . Υπάρχει κόσμος που σιχαίνεται τον Σύριζα , προτιμάει την ΝΔ πρώτη , αλλά γοητεύεται από τον τσαμπουκά και τα ωμά μηνύματα της ΧΑ .
    Αυτό είναι που πρέπει να αντιμετωπιστεί τις επόμενες μέρες , με καθαρό πολιτικό λόγο ιδίως ως προς το μεταναστευτικό και την άμεση ενίσχυση των φτωχών .
    Μην αφήσετε κανένα να παρασυρθεί από την φιλολογία "η ΝΔ είναι σίγουρα πρώτη , ας ψηφίσουμε και κανέναν άλλο" . Αυτή η ατμόσφαιρα θα καλλιεργηθεί εντέχνως τις επόμενες ημέρες , αλλά μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ .
    Δώστε βάρος στα δεξιά , ο Σύριζα έχασε όσους ήταν να χάσει και δεν ήταν λίγοι . Αφήστε τους να παλεύουν με ΚΚΕ και Δημάρ για τους κεντροαριστερούς αναποφάσιστους .

    • man8os avatar
      man8os @ rasputin 13/06/2012 17:01:00

      Iσχυει

    • avanti avatar
      avanti @ rasputin 13/06/2012 17:05:31

      Μετά και την σημερινή δολοφονία του φαρμακοποιού αλλά και την επίθεση σε αστυνομικό από Σύρο... τα πράγματα εκτρέπονται πολύ άσχημα. Σίγουρα το πιάτο που λέγεται ΧΑ θα ξαναζεσταθεί τις επόμενες μέρες προς την κάλπη. Ο Θεός να βάλει το χέρι του, δεν ξέρω τι άλλο να πω.

  6. kostis avatar
    kostis 13/06/2012 17:03:26

    η ν.δ. εχει παρει σημαντικο προβαδισμα τις τελευταιες μερες. Αυτο που παιζεται αυτη την στιγμη δεν ειναι η πρωτη θεση αλλα η αυτοδυναμια, που μπορει να επιτευχθει κατω υπο προυποθεσεις.. Η συριζα εχει μια σχετικη αποσυσπειρωση που μπορει να ενταθει τις μερες που μεινανε. Πηγαινουν προς Ν.Δ. , ΔΗΜΑΡ και αναποφασιστους..

    • Ιωάννης33 avatar
      Ιωάννης33 @ kostis 13/06/2012 20:18:29

      Κώστα είναι 13 Ιουνίου,όχι 2 Μαίου..

  7. avanti avatar
    avanti 13/06/2012 17:10:21

    Η ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης υπό τον Αντώνη Σαμαρά είναι επιτακτική, και πριν από όλα και πάνω από όλα τώρα προέχει η ασφάλεια των πολιτών και θα πρέπει να μπει πρώτo στην ατζέντα των συζητήσεων με τους εταίρους. Σε λίγο δεν θα μιλάμε για φτωχούς Ελληνες αλλά για νεκρούς.

  8. ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ avatar
    ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ 13/06/2012 17:20:44

    Σε κεντρικη κρεπερι του Δημου Κορυδαλλού θα πραγματοποιηθει στις 14/06/12 η ομιλια του προεδρου του Πασοκ Ευαγγελου Βενιζελου . Μισθωμενο ταξι θα φροντισει για την μεταφορα των ενδιαφερομενων .
    Σημ : Επειδη το καταστημα διαθετει 25 καρεκλες , θα τηρηθει αυστηρη σειρα προσελευσης .

    • man8os avatar
      man8os @ ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ 13/06/2012 17:31:05

      Ο Μπενι θα χλαπακιαζει η θα μιλαει?

    • Κόνδωρας avatar
      Κόνδωρας @ ΣΥΚΟΦΑΝΤΗΣ 13/06/2012 17:59:57

      Ακόμα κι όταν μιλάει, είναι σαν να χλαπακιάζει τα κρουασάν...
      Πιστεύω ότι το ΠΑΣΟΚ πάει για κανονική πτώχευση: πού θα βρουν να ξεπληρώσουν 130 εκατ ευρώ σε δάνεια, χωρίς τις κρατικές ενισχύσεις 1ου/2ου κόμματος;

  9. Diamond Angel avatar
    Diamond Angel 13/06/2012 17:48:37

    Ε, τώρα , τι να λέμε......Μακράν των άλλων... Πολιτικός που απαντάει σ'όλες τις ερωτήσεις , με σαφήνεια και πρόγραμμα. Με λόγο και παρουσία. Πιστεύω ότι πρέπει στις ημέρες που μένουν, να εστιάσει στο θέμα της ασφάλειας και της λαθρομετανάστευσης, με λόγο ακόμα πιο σκληρό, για να πάρει από το ακροατήριο της Χ.Α, όχι τους ακραίους, αλλά τους απηυδισμένους , που θέλουν ν'ακούσουν κάτι παραπάνω και που προς το παρόν , έλκονται από τη ρητορική της Χ.Α. Το πρόγραμμα υπάρχει, η θέληση υπάρχει, απομένει το κοφτό μήνυμα. Πρέπει να σταματήσει να υφέρπει στη συνείδηση του κόσμου , ότι το νόμο και την τάξη μπορεί να την επιβάλλουν οι φουσκωτοί της Χ.Α.

  10. ΚΥΠΡΟΓΕΝΕΙΑ avatar
    ΚΥΠΡΟΓΕΝΕΙΑ 13/06/2012 19:27:09

    http://www.youtube.com/watch?v=nxFYEZCp9Cw&feature=youtu.be

  11. Όαση avatar
    Όαση 13/06/2012 20:11:57

    Eντυπωσιακό ο γόνος της Οικογενειας Γιαννας Δασκαλάκη γραφει στο Αριστερό
    redbook (είχε ξαναγραψει στο athens voice ) υπερ των θέσεων του Βαρουφάκη Μηλιού και Τσακαλώτου του ΣΥΡΙΖΑ!!

    http://www.rednotebook.gr/details.php?id=5929

    Τα διλήμματα του Ευρώ και η κρίση της Ευρωζώνης
    Απαντήσεις και νέες προκλήσεις από την πρόσφατη ιστορία της Ευρωπαϊκής Αριστεράς

    του Παναγιώτη Αγγελόπουλου

    Οσο πλησιάζουν οι εκλογές, τόσο η «στρατηγική έντασης» θα κλιμακώνεται. Ενδεικτική του κλίματος είναι μια πρόσφατη έκθεση του Ινστιτούτου Πίτερσον, που τάσσεται ανοιχτά υπέρ μιας «επιδρομής» καταθετών στις Ελληνικές τράπεζες (bank run), η οποία, σπέρνοντας τον φόβο, θα ενίσχυε τα κόμματα που στηρίζουν το πρόγραμμα της Τρόικας. Μάλιστα, στην «καλύτερη περίπτωση», όπως τουλάχιστον την αντιλαμβάνονται οι αναλυτές του Ινστιτούτου, μια καταστροφική απόσυρση καταθέσεων θα μπορούσε να σταθεί αιτία για την ακύρωση των εκλογών, δεδομένου ότι αν οι εκλογές διεξαχθούν εν μέσω πανικού, οι «σχιζοφρενείς» πολίτες, που ψήφισαν τον ΣΥΡΙΖΑ δεν θα το ξανακάνουν, «εξουδετερώνοντας πολιτικά τον λαϊκισμό σε όλη την Ευρώπη».[1]

    Αυτή τη φορά, λοιπόν, το δίλημμα φαίνεται να παίρνει την μορφή «ευρώ ή δραχμή». Το διακύβευμα, όπως διατυπώνεται από τις νεοφιλελεύθερες δυνάμεις, είναι σαφές: ή οι πολίτες ψηφίζουν τα «υπεύθυνα» κόμματα, που θα τηρήσουν κατά γράμμα τη δανειακή σύμβαση, ή η Ελλάδα αποπέμπεται από την ευρωζώνη. Δεν πρέπει, ωστόσο, να παραγνωρίζεται ότι μια τέτοια εξέλιξη θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου, οδηγώντας πιθανότατα στη διάλυση της ευρωζώνης. Αυτός είναι και ο λόγος που, παρά τις απειλές των Σόιμπλε και Μπαρόζο, οι Ολάντ, Μέρκελ, Μόντι και Γιούνκερ επιβεβαιώνουν την παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ, με τον τελευταίο, μάλιστα, να διακηρύσσει ότι οι Έλληνες είναι «συνιδιοκτήτες» του κοινού νομίσματος. Ως απάντηση δε στους εκβιασμούς, ο Jacques Delpla, ανώτερος οικονομικός σύμβουλος της BNP-Paribas και μέλος της Επιτροπής Συμβούλων του Γάλλου πρωθυπουργού, δήλωσε πρόσφατα πως «η απειλή προς την Ελλάδα ότι θα αποκλειστεί από τη δανειοδότηση εκ μέρους της Ε.Ε. δεν έχει καμία αξιοπιστία: η ευρωπαϊκή οικοδόμηση υπήρξε πάντοτε προσανατολισμένη προς την ειρήνη και την ευημερία και δεν θα πράξουμε διαφορετικά με την Ελλάδα». Την ίδια στιγμή, ο οίκος αξιολόγησης Fitch διαμηνύει ότι το σενάριο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ παραμένει «απίθανο», συμπληρώνοντας μάλιστα ότι «η λιτότητα από μόνη της δεν αποτελεί λύση».

    Πέρα όμως από την πιθανότητα ή μη της εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη, το ερώτημα που τίθεται είναι αν μπορεί να χαραχθεί μια βιώσιμη πολιτική διεξόδου από την κρίση σε αυτή τη βάση. Ίσως μια αναδρομή στην πρόσφατη ιστορία και συγκεκριμένα, στην απάντηση της αγγλικής και γαλλικής Αριστεράς στην κρίση της δεκαετίας του 1970, οδηγήσει στην εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων. Συνοπτικά, η κρίση του ’70 στις ανεπτυγμένες οικονομίες, που έβαλε τέλος στη «χρυσή εποχή του καπιταλισμού», αποτέλεσε μια δομική κρίση του κυρίαρχου προτύπου οργάνωσης της παραγωγής και του Κεϋνσιανού παρεμβατικού κράτους, που ρύθμιζε την συνολική ζήτηση. Στον πυρήνα της, η κρίση εξέφραζε την αδυναμία αυτού του συστήματος κοινωνικοοικονομικών και πολιτικο-θεσμικών σχέσεων να αναπαραγάγει αποτελεσματικά τους όρους ύπαρξης και διατήρησής του.[2]

    Από τα μέσα ήδη της δεκαετίας του 1960 διαφάνηκαν οι πρώτες ρωγμές στην ομαλή λειτουργία του συστήματος. Με την ανεργία στην Ευρώπη να βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα (1-4%), οι πολιτικές κινητοποιήσεις των εργαζομένων κορυφώθηκαν (Μάης του ’68 στη Γαλλία, το «καυτό φθινόπωρο» του 1969-70 στην Ιταλία) και η διαπραγματευτική δύναμη των συνδικάτων ενισχύθηκε, οδηγώντας σε μισθολογική έκρηξη, η οποία, παράλληλα με την οικοδόμηση του κοινωνικού κράτους, επέφερε μια δραματική συμπίεση των κερδών του κεφαλαίου προς όφελος των δυνάμεων της εργασίας. Και ενώ η πάλη μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών για τη διανομή του εισοδήματος εντεινόταν, ο τετραπλασιασμός της τιμής του πετρελαίου και η διεθνής συναλλαγματική αστάθεια μετά την κατάρρευση του συστήματος σταθερών ισοτιμιών Μπρέτον Γουντς το 1970-73 άλλαξαν την κατάσταση, βυθίζοντας τις ανεπτυγμένες χώρες στην ύφεση και εκτοξεύοντας στα ύψη τον πληθωρισμό και την ανεργία – το παράδοξο φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού.

    Αυτή την κατάσταση κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι Εργατικοί στην Βρετανία το 1974 και οι Σοσιαλιστές και Κομμουνιστές στη Γαλλία το 1981, με την υιοθέτηση της «Εναλλακτικής Οικονομικής Στρατηγικής» και του «Κοινού Προγράμματος». Επρόκειτο για εθνικές στρατηγικές που, παρά τις μεταξύ τους διαφορές, αποσκοπούσαν στην αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, την αναδιανομή του εισοδήματος «προς τα κάτω» και την καταπολέμηση της ανεργίας. Κεντρικοί άξονες ήταν οι κεϋνσιανές πολιτικές αναθέρμανσης· οι εθνικοποιήσεις των μεγάλων παραγωγικών μονάδων και ο δημοκρατικός επανασχεδιασμός της οικονομίας· η ενίσχυση των δημοσίων προγραμμάτων υγείας, παιδείας και στέγασης, καθώς και της εργασιακής νομοθεσίας· η προοδευτική, κλιμακούμενη φορολογία· ο έλεγχος των τιμών για την τιθάσευση του πληθωρισμού· η μείωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών μέσω προστατευτικών εμπορικών μέτρων· και ο έλεγχος της διασυνοριακής κίνησης κεφαλαίων για να αποφευχθεί το λεγόμενο «capital strike», που είχε γονατίσει την ίδια περίοδο την κυβέρνηση του Αλιέντε στη Χιλή. Όπως σημειώνει ο Ντόναλντ Σασούν, η βασική θεωρία ήταν ο ριζοσπαστικός κεϋνσιανισμός, το βασικό όργανο το εθνικό κράτος.[3]

    Η αποτυχία της βρετανικής και της γαλλικής προοδευτικής πολιτικής, μολονότι εφαρμόσθηκαν σε διαφορετική διεθνή συγκυρία και με διαφορετικούς συσχετισμούς δυνάμεων, επιτρέπει, εντούτοις, την εξαγωγή κάποιων κοινών συμπερασμάτων. Στη Βρετανία, οι Εργατικοί του Ουίλσον κέρδισαν τις εκλογές του ’74 με σύνθημά τους την κοινωνική ισότητα. Κατά την πρώτη διετία, η κυβέρνηση επιδόθηκε στην εφαρμογή της «Εναλλακτικής Οικονομικής Στρατηγικής», όπως αυτή εξειδικεύτηκε από το «Κοινωνικό Συμβόλαιο», το οποίο έφερε την σφραγίδα της αριστερής πτέρυγας του κόμματος και των ενισχυμένων από το «κίνημα βάσης» (shop stewards movement) συνδικάτων. Ως αντιστάθμισμα για τα οφέλη του προωθημένου αυτού κοινωνικού προγράμματος, οι εργαζόμενοι δέχτηκαν το πάγωμα των μισθών τους, προκειμένου να μειωθεί ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του πληθωρισμού, που το 1975 είχε φτάσει το 25%.

    Το 1976, τα σχέδια της Βρετανικής αριστεράς ανατράπηκαν. Παρά την μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου πληρωμών και τη συγκράτηση του πληθωρισμού (15%), οι δυνάμεις του κεφαλαίου αντιστάθηκαν στην μεταρρυθμιστική απόπειρα. Με όχημα τις γνωστές μας «αγορές» και με αφορμή το δημοσιονομικό έλλειμμα, οργάνωσαν συστηματική επίθεση εναντίον της στερλίνας, με αποτέλεσμα την υποτίμησή της κατά 12%, τον Ιούλιο του ίδιου έτους. Με τα επιτόκια να ακολουθούν ανοδική πορεία και τις κεντρικές τράπεζες να αρνούνται τη συνέχιση του δανεισμού, η κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια απόκρουσης της επίθεσης των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών, προσέφυγε στο ΔΝΤ. Η προσφυγή αυτή αποδείχτηκε κομβική απόφαση· ένας αξιωματούχος του Αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών περιέγραφε ως εξής την ατμόσφαιρα των διαπραγματεύσεων: «Όλοι είχαμε την αίσθηση ότι υπήρχε πολύ σοβαρός κίνδυνος οι εξελίξεις να οδηγήσουν σε γενική κατάρρευση. Στα μάτια μου, το δίλημμα ήταν αν η Βρετανία θα παρέμενε στο φιλελεύθερο σύστημα της Δύσης ή, αντίθετα, αν θα επέλεγε μια ριζοσπαστική αλλαγή πορείας. Ανησυχούσαμε γιατί ο Τόνι Μπεν (ηγέτης της αριστερής πτέρυγας των Εργατικών) εξωθούσε την κυβέρνηση να γυρίσει την πλάτη στο ΔΝΤ. Πίστευω ότι, αν αποφασιζόταν κάτι τέτοιο, το όλο σύστημα θα άρχιζε να αποσυντίθεται. Ένας θεός ξέρει τι θα έκανε η Ιταλία και έπειτα η Γαλλία... Οι συνέπειες θα ήταν μεγάλες, όχι μόνο αναφορικά με την οικονομική ανάκαμψη, αλλά και στο πολιτικό επίπεδο. Γι’αυτό βλέπαμε τις εξελίξεις με όρους Αποκάλυψης».

    Το επακόλουθο της προσφυγής ήταν η υποβολή της χώρας σε αυστηρό πρόγραμμα λιτότητας και «εσωτερικής υποτίμησης». Παρά τις αντιστάσεις που προέβαλαν τα συνδικάτα και πολλά μέλη των Εργατικών, η Εναλλακτική Οικονομική Στρατηγική ακρωτηριάστηκε· οι εργαζόμενοι ένιωσαν προδομένοι. Ακολούθησε έκρηξη απεργιών, οι οποίες κορυφώθηκαν με το «χειμώνα της δυσφορίας» του 1978-79, που έριξε την κυβέρνηση. Η αδυναμία της τελευταίας να διαχειριστεί την κρίση μέσω ενός εθνικού κεϋνσιανισμού προλείανε το έδαφος για τον μονεταρισμό και τον αυταρχικό κρατισμό της Θάτσερ.

    Σχεδόν μια δεκαετία από το πραξικόπημα του Πινοσέτ στη Χιλή, η εκλογή των Ρήγκαν και Θάτσερ επισφράγιζε την κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού και του «δόγματος του σοκ». Ό,τι έγινε με τρομακτική βιαιότητα στη Χιλή, η άνοδος δηλαδή μιας πολιτικής που κατεδαφίζε το κράτος πρόνοιας και κατέλυε τα κοινωνικά-εργατικά δικαιώματα, παραδίδοντας την κοινωνία στην πλήρη κυριαρχία της καπιταλιστικής αγοράς, έγινε κοινοβουλευτικά στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Σε μια εξέλιξη όμως, που έμοιαζε καταλυτική, το 1981 ο Φρανσουά Μιττεράν κέρδισε τις γαλλικές προεδρικές εκλογές και προχώρησε στον σχηματισμό κυβέρνησης Σοσιαλιστών-Κομμουνιστών στη βάση του «Κοινού Προγράμματος» του 1972. Αν και με την υιοθέτηση πολιτικής τόνωσης της ζήτησης (που συμπεριλάμβανε σημαντικές αυξήσεις, εως 30%, σε μισθούς και συντάξεις) εμποδίστηκε η ύφεση και προστατεύτηκε η εγχώρια βιομηχανία από μια «βρετανικού τύπου» κατάρρευση, η ανεργία συνέχισε την ανοδική της πορεία – τον Μάιο του 1982 οι άνεργοι έφταναν τα δύο εκατομμύρια, 8% του εργατικού δυναμικού. Παράλληλα, το γεγονός ότι η γαλλική κυβέρνηση ακολουθούσε μια πολιτική δημοσιονομικής επέκτασης, τη στιγμή που οι υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες συρρίκνωναν κοινωνικές παροχές, μισθούς και επενδύσεις, είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του πληθωρισμού και των εισαγωγών και, συνεπώς, την επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Τη ζοφερή αυτή πραγματικότητα ήρθε να συμπληρώσει η περαιτέρω συμπίεση των κερδών και η εκτίναξη του δημοσιονομικού ελλείμματος.

    Οι κερδοσκοπικές επιθέσεις των διεθνών χρηματαγορών εναντίον του φράγκου και η άνοδος των επιτοκίων δεν άργησαν· σε διάστημα δεκαοκτώ μηνών το φράγκο υποτιμήθηκε τρεις φορές, ενώ παρά τους όλο και αυστηρότερους περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων, η μαζική φυγή συνέχιζε ακατάπαυστα. Καθώς η κρίση βάθαινε και η πιθανότητα συντονισμένης αναθέρμανσης των Ευρωπαϊκών οικονομιών δεν διαφαινόταν, ήδη από τον Ιούνιο του 1982 η κυβέρνηση συνεργασίας, παρά τις εσωτερικές αντιρρήσεις, έκανε στροφή στην επιθετική λιτότητα, υποχωρώντας στην πίεση των «αγορών», δηλαδή στις επιταγές των δυνάμεων του κεφαλαίου: προτεραιότητα δεν ήταν πια η ανεργία, αλλά ο πληθωρισμός και το έλλειμμα. Οι δημόσιες επενδύσεις περικόπηκαν, η ανεργία, που μόλις είχε αρχίσει να σταθεροποιείται, έφτασε το 10%, οι μισθοί πάγωσαν, ενώ η καθολική προστασία του κράτους πρόνοιας άρχισε να υποχωρεί. Μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του ’84, οι Σοσιαλιστές, σχηματίζοντας μόνοι τους, αυτή τη φορά, κυβέρνηση, συνέχισαν στην ίδια κατεύθυνση, προωθώντας την πλήρη απελευθέρωση της ροής κεφαλαίων, την απορρύθμιση, τις ιδιωτικοποιήσεις και το «κλείδωμα» της ισοτιμίας του φράγκου στα πλαίσια της ΟΝΕ, κίνηση που αποτέλεσε το πρώτο βήμα προς τη νομισματική ενοποίηση. Ο Μιττεράν αποδείχτηκε βασιλικότερος του βασιλέως.[4]

    Οι εμπειρίες της Βρετανίας και της Γαλλίας ανέδειξαν τα όρια της στρατηγικής αντιμετώπισης της κρίσης της δεκαετίας του ’70. Σε συνθήκες χαμηλής κερδοφορίας και αναιμικών ρυθμών ανάπτυξης, διαφάνηκαν ανυπέρβλητα εμπόδια στην εφαρμογή εθνικών κεϋνσιανών πολιτικών. Και αυτό, διότι η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική έτεινε να ενισχύει τον πληθωρισμό, καθώς οι επιχειρήσεις εκμεταλλεύονταν την τόνωση της ζήτησης για να αυξήσουν τις τιμές και να αποκαταστήσουν τα περιθώρια κέρδους τους. Ο πληθωρισμός, με τη σειρά του, προκαλούσε πτώση των πραγματικών μισθών τη στιγμή που η αυτοπεποίθηση και διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων αυξανόταν λόγω της εκλογής «δικής τους» κυβέρνησης. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της Βρετανίας, το τεταμένο οικονομικό κλίμα και η πτωτική ανεργία ευνόησαν επιθετικές διαπραγματεύσεις μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, οδηγώντας σε ένα ανοδικό σπιράλ μισθών και τιμών.

    Η περιχαράκωση των κεϋνσιανών πολιτικών στα όρια του εθνικού κράτους προσέκρουσε και στον παράγοντα της διεθνοποίησης των καπιταλιστικών οικονομιών. Η έκθεση των δυτικοευρωπαϊκών οικονομιών στον διεθνή ανταγωνισμό και, μετά την κατάρρευση του Μπρέτον Γουντς, στις κυμαινόμενες συναλλαγματικές ισοτιμίες, σήμαινε ότι η μεμονωμένη εφαρμογή επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο θα προκαλούσε ταχύτερη αύξηση του πληθωρισμού και των εισαγωγών απ’ότι στους εμπορικούς εταίρους, και συνεπακόλουθα, απώλεια ανταγωνιστικότητας. «Επειδή ο καπιταλισμός είχε γίνει ένα πραγματικά διεθνοποιημένο σύστημα, οι εθνικές σοσιαλδημοκρατίες υποβάλλονταν στους περιορισμούς του ισοζυγίου πληρωμών».[5]

    Συνοψίζοντας, οι στρατηγικές του «σοσιαλισμού σε μία χώρα» που υιοθέτησαν οι αριστερές κυβερνήσεις στην δυτική Ευρώπη, ακολουθώντας πεπατημένα μονοπάτια, ήρθαν αντιμέτωπες με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της κεφαλαιακής συσσώρευσης και την εντονότερη αλληλεξάρτηση των οικονομιών. Στα τέλη της δεκαετίας του ’70, οι θεσμικοί συμβιβασμοί μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, όπως εκφράστηκαν στο παρεμβατικό κράτος πρόνοιας, δεν άντεξαν στις πιέσεις της βιομηχανικής παρακμής, του στασιμοπληθωρισμού, της χαμηλής κερδοφορίας και της επιτάχυνσης της διεθνούς κινητικότητας των κεφαλαίων. Στα ανωτέρω ήρθε να προστεθεί η επάνοδος των διεθνών χρηματαγορών, των οποίων η επιφυλακτικότητα – ή και επιθετικότητα – ένταντι των αριστερών κυβερνήσεων διαμόρφωσε το έδαφος κατά τρόπο καθοριστικό.

    Παρατηρείται, ωστόσο, ότι μια φιλολαϊκή έκβαση της κρίσης θα ήταν δυνατή στη βάση της διαμόρφωσης αφενός, μιας καινοτόμου δημοκρατικής αναδιάρθρωσης των εθνικών οικονομιών και αφετέρου, μιας ευρωπαϊκά συντονισμένης κρατικής επεκτατικής παρέμβασης στην οικονομία. Όπως, όμως, παρατηρούν οι Λάσκος και Τσακαλώτος, η κυρίαρχη στη δυτική Ευρώπη Αριστερά «συνέχιζε να θεωρεί δεδομένη την ύπαρξη πολλών βαθμών ελευθερίας για την άσκηση της πολιτικής δράσης, της νομοθετικής πρωτοβουλίας και, κυρίως, της οικονομικής της παρέμβασης στα όρια του εθνικού κράτους. Όμως, υπήρχαν ήδη πολλές ενδείξεις πως ο κεϋνσιανισμός σε εθνικό επίπεδο έπνεε τα λοίσθια».[6]

    Με την ήττα της Αριστεράς, σφραγίστηκε η άνοδος ενός άγριου, νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού στην Ευρώπη και τον κόσμο. Ο νεοφιλελευθερισμός, εκτός από ουτοπικό δόγμα, ότι η αγοραία συναλλαγή αποτελεί ένα σύστημα ηθικών αρχών που μπορεί να χρησιμεύσει ως οδηγός της ανθρώπινης δραστηριότητας στο σύνολό της, συνιστά ένα αντιδραστικό πολιτικό πρότζεκτ για την εγκαθίδρυση ομαλών συνθηκών για την κεφαλαιακή συσσώρευση και την αποκατάσταση της εξουσίας των οικονομικών ελίτ.[7] Στα χρόνια που ακολούθησαν την ταραγμένη δεκαετία του ’70, ο νεοφιλελευθερισμός στηρίχτηκε στην επάνοδο των διεθνών χρηματαγορών και την απορρύθμιση τους, την «συσσώρευση μέσω της απαλλοτρίωσης» (ιδιωτικοποιήσεις, εμπορευματοποίηση συλλογικών αγαθών κ.α.) και την αναδιανομή του εισοδήματος από την εργασία προς το κεφάλαιο. Στο τελευταίο συνέβαλλαν η αποδυνάμωση των συνδικάτων, η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων και το άνοιγμα των αγορών του Τρίτου Κόσμου, τα οποία, με τη σειρά τους, καταδείκνυαν την αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων. Το αποτέλεσμα ήταν αυτό που ο Πωλ Κρούγκμαν ονομάζει «μεγάλη απόκλιση», δηλαδή η έκρηξη της εισοδηματικής ανισότητας σε Βικτοριανά επίπεδα.

    Στην Ευρώπη, ως όχημα της νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης λειτούργησαν η Συνθήκη του Μάαστριχτ και συνολικά η ΟΝΕ. Το πεπερασμένο, όμως, αυτής της στρατηγικής αναδείχτηκε με την κρίση του 2007-08. Αν και η κρίση ξέσπασε στις ΗΠΑ, όταν τα υπερδανεισμένα φτωχά νοικοκυριά (οι οφειλέτες «NINJA»: no income, no job, no assets) άρχισαν να χρεοκοπούν μαζικά, εκμηδενίζοντας την αξία των τοξικών δανείων που κατείχαν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, σύντομα μεταφέρθηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. «Το κεφάλαιο», υπογραμμίζει ο Χάρβεϊ, «ποτέ δεν αντικρούει τις τάσεις του προς την κρίση, απλώς τις μετατοπίζει. Αυτό το κάνει με διττή έννοια, από το ένα μέρος του κόσμου σε ένα άλλο και από ένα είδος προβλήματος σε ένα άλλο». Έτσι, η σφοδρότητα της κρίσης μετατοπίστηκε από τις τράπεζες στα δημόσια οικονομικά, με συνέπεια την ραγδαία επιδείνωση των δημοσιονομικών θέσεων των κρατών, και στη συνέχεια, στους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους με τη μορφή της λιτότητας και της ανεργίας.[8]

    Στην ευρωζώνη, η κρίση εκδηλώθηκε ως διπλή κρίση του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος και του ενιαίου νομίσματος. Στη ρίζα της πρώτης βρίσκονται η ακραία ανισότητα, η φτώχεια, η απορρύθμιση των χρηματαγορών και η «εκτεταμένη εμπορευματοποίηση του κύκλου της ζωής μέσω της υπερχρέωσης (στεγαστικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες), και της ιδιωτικοποίησης-περικοπής της κοινωνικής ασφάλισης», με την τελευταία να λειτουργεί ως αντίβαρο στις τάσεις υποκατανάλωσης. Ως αποτέλεσμα, η κρίση πήρε τη μορφή πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας και ανεπαρκούς ζήτησης.[9]

    Παράλληλα, η κρίση της ευρωζώνης ανάγεται στην ίδια τη δομή και τη στρατηγική του ενιαίου νομίσματος. Σύμφωνα με τους Μηλιό και Σωτηρόπουλο, οι επίμονες ανισορροπίες (στα ισοζύγια χρηματοοικονομικών και τρέχουσων συναλλαγών) στο εσωτερικό της ευρωζώνης και η διόγκωση του ιδιωτικού (και δημόσιου) χρέους αποτελούν μια ενεργή αντίφαση της συνoλικότερης αρχιτεκτονικής. Από τη μια πλευρά, συνέβαλαν στην οργάνωση της κοινωνικής συναίνεσης γύρω από τη νεοφιλελεύθερη αναπτυξιακή στρατηγική. Από την άλλη, όμως, αποδείχτηκαν ένα καθεστώς συμβίωσης ιδιαίτερα ευάλωτο σε απρόβλεπτα οικονομικά συμβάντα. Η αντιμετώπιση των ανωτέρω ανισορροπιών, δεδομένου του νεοφιλελεύθερου προσανατολισμού της ευρωπαϊκής πολιτικής, επιχειρείται μέσα από συνθήκες «ύφεσης» των πραγματικών εισοδημάτων της εργασίας – με αυταρχική επιτήρηση όρων και απολαβών – και έμφαση στην ανταγωνιστικότητα. Επιλογή εξαιρετικά επικίνδυνη για την οργάνωση της κοινωνικής συναίνεσης, αποτελεί εγγενές και αναγκαίο παρακολούθημα της αποστολής της ΟΝΕ, ως μηχανισμού διαρκούς πίεσης προς τα κράτη-μέλη, τόσο του «κέντρου» όσο και της «περιφέρειας», για αναδιοργάνωση (ελαστικοποίηση, υποβάθμιση) της εργασίας.[10]

    Η σύζευξη της κρίσης της ευρωζώνης με εκείνη του νεοφιλελευθερισμού καταδεικνύει συνεπακόλουθα, ότι η ελληνική κρίση δεν αποτελεί παρά κεφάλαιο της κρίσης του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, μιας κρίσης που δεν επιδέχεται προοδευτικές, φιλολαϊκές λύσεις στα στενά όρια των εθνικών συνόρων. Διέξοδο από μια τέτοια κρίση θα μπορούσε να εγγυηθεί η αναθεώρηση των σαθρών θεμελίων της ευρωζώνης. Στα άμεσα μέτρα, σύμφωνα με τους Γιάνη Βαρουφάκη και Στιούαρτ Χόλαντ, θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται η έκδοση ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με σκοπό την χρηματοδότηση ενός «New Deal» για την Ευρώπη. Ένα τέτοιο πρόγραμμα θα αποτελούσε το πρώτο βήμα στη δημιουργία ενός «μηχανισμού ανακύκλωσης πλεονασμάτων» για την προώθηση παραγωγικών επενδύσεων στις ελλειμματικές περιοχές της Ευρώπης, ώστε να αντιμετωπιστούν οι εσωτερικές ανισορροπίες και η ελλιπής συνολική ζήτηση. Επιπρόσθετα, απαιτείται η διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του κρατικού χρέους, με τη μετακύλιση του «νομίμου» χρέους (έως 60% του ΑΕΠ σύμφωνα με το Μάαστριχτ) στην ΕΚΤ και την αποπληρωμή του υπολοίπου με ρήτρα ανάπτυξης και απασχόλησης, παράλληλα με την ανακεφαλαίοποίηση και ενοποίηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος και την εγγύηση των καταθέσεων.[11]

    Προϋπόθεση, ωστόσο, για την υλοποίηση των ανωτέρω προτάσεων είναι αφενός, η ριζική αναθεώρηση του ρόλου της ΕΚΤ και αφετέρου, η θέση των ευρωπαϊκών τραπεζών υπό δημόσιο, διαφανή έλεγχο και η λειτουργία τους στη βάση του δημοσίου συμφέροντος. Η κρισιμότητα ενός κοινωνικοποιημένου χρηματοπιστωτικού συστήματος συναρτάται με τη συμβολή του στην οικοδόμηση ενός κοινωνικά ωφέλιμου προτύπου ανάπτυξης. Στο πλαίσιο του τελευταίου, απαιτείται, επίσης, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, η υπεράσπιση των συλλογικών αγαθών και του κράτους πρόνοιας, ο οικολογικός μετασχηματισμός της οικονομίας, η ρύθμιση και φορολόγηση των χρηματαγορών, η αναδιανομή του εισοδήματος και της εξουσίας από το κεφάλαιο προς την εργασία και η ακύρωση των νόμων που μετατρέπουν την αξιοπρεπή διαβίωση από δικαίωμα σε προνόμιο. Είναι, δηλαδή, σαφές ότι, πέραν του απονομιμοποιημένου μνημονίου, χρειάζεται επανεξέταση του συνολικού πλαισίου στρατηγικής (Μάαστριχτ, Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, κλπ.), στον αντίποδα μιας «ανάπτυξης» βασισμένης στην υποβάθμιση της συλλογικής ευημερίας, τις ιδιωτικοποιήσεις και τις «ειδικές ζώνες ελεύθερου εμπορίου». Εξάλλου, όπως προφητικά διαπίστωνε ο Καρλ Πολάνυι, «η καθιέρωση του μηχανισμού της αγοράς ως μοναδικού ρυθμιστή της τύχης των ανθρώπων και του φυσικού τους περιβάλλοντος... θα κατέληγε στην κατάλυση της κοινωνίας... Αχρηστεύοντας την εργασιακή δύναμη του ανθρώπου, το σύστημα αναπόφευκτα θα αχρήστευε την φυσική, ηθική και ψυχολογική οντότητα που λέγεται «άνθρωπος».[12]

    Καμία ανάλυση, ωστόσο, δεν θα πρέπει να λησμονεί το γεγονός ότι οι ιδιαιτερότητες της ελληνικής πολιτικής οικονομίας και τα δομικά προβλήματα του μεταπολιτευτικού κρατικού μηχανισμού (η στρεβλή ανάπτυξη του ελληνικού κεφαλαίου, η χρόνια, συστηματική και εκτεταμένη διαφθορά) προσδίδουν μια «μοναδικότητα» στην ελληνική κρίση. Επί παραδείγματι, η αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος, αποτελεί εν μέρει συνέπεια μιας «πολύ μεγάλης, χρόνιας και συνειδητής από την πλευρά της εξουσίας, ταξικά μεροληπτικής υστέρησης των δημοσίων εσόδων... στην τελευταία δεκαετία, ενώ οι δαπάνες υπολείπονταν κατά 1-3% σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τα έσοδα ήταν 4-7% μικρότερα».[13] Η ανεξέλεγκτη φοροδιαφυγή και η φοροαπαλλαγή, ιδιαίτερα των μεγάλων εισοδημάτων, σε συνδυασμό με τις πελατειακές σχέσεις, που έθρεψε ο δικομματισμός, αποτέλεσαν βασικές αιτίες του αρπακτικού και άκοπου πλουτισμού μερίδων της κοινωνίας. Βέβαια, στις νεοφιλελεύθερες αναλύσεις, οι τραπεζίτες, οι κατασκευαστές και οι προμηθευτές όπλων και ηλεκτρονικών συστημάτων σπάνια συγκαταλέγονται στα συντεχνιακά συμφέροντα. Σπάνια, επίσης, τονίζεται ότι από το 1995 η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό φτώχειας στην Ε.Ε. των 15 (20-22%)· ότι το μερίδιο μισθών στο ΑΕΠ πέφτει από τα μέσα της δεκαετίας του ’80· ότι οι κοινωνικές παροχές και μεταβιβάσεις υπολείπονται του Ευρωπαϊκού μέσου όρου κατά 2-4%· ή, τέλος, ότι η εισοδηματική ανισότητα στην Ελλάδα ήταν διαρκώς και είναι πολύ μεγαλύτερη του μέσου όρου της Ε.Ε.

    Οι ιδιομορφίες της ελληνικής πολιτικής οικονομίας, και η ανάγκη ριζικού μετασχηματισμού της σε προοδευτική κατεύθυνση, δεν αναιρούν τη διαπίστωση ότι η υπέρβαση της κρίσης ή θα γίνει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, ή δεν θα γίνει καθόλου, χωρίς αυτό να υποβαθμίζει την ανάγκη εκπόνησης σχεδίου για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, την ανόρθωση της κοινωνίας, τη μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος και τον εξορθολογισμό της δημόσιας διοίκησης. Η πολιτική της εθνικής περιχαράκωσης και της επιστροφής στη δραχμή, σε συνθήκες μάλιστα περιπλοκότερες εκείνων, που αντιμετώπισαν οι κυβερνήσεις στην Βρετανία και τη Γαλλία, δεν αποτελεί, στην παρούσα συγκυρία, λύση. Μια εθνική ανταγωνιστική στρατηγική εξόδου από το ευρώ που βασίζεται στους δύο δομικούς άξονες της υπάρχουσας πολιτικής (δημοσιονομική πειθαρχία ως μέσο για την προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων και τη συνέχιση της φορολογικής ασυλίας του κεφαλαίου, εισοδηματική «υποτίμηση») δεν αποτελεί, εξάλλου, τίποτα περισσότερο από μια ακραία εκδοχή του παραπάνω πλαισίου.[14] Άλλωστε, το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει «ολοκληρωθεί» σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μην είναι νοητή μια ανώδυνη έξοδος κράτους-μέλους από το ενιαίο νόμισμα.

    Συνεπώς, η πολιτική διεξόδου από την κρίση πρέπει να προσανατολίζεται στην αναμόρφωση των όρων με τους οποίους εντάσσεται η κάθε χώρα-μέλος στην ευρωζώνη και την Ε.Ε. Η τελευταία αποτελεί προνομιακό πεδίο κοινής πάλης για την αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων κεφαλαίου-εργασίας, την ανατροπή του νεοφιλελευθερισμού και την σφυρηλάτηση της δημοκρατίας. Το πραγματικό διακύβευμα των επερχόμενων εκλογών δεν είναι «ευρώ ή δραχμή»· αντιθέτως, συμπυκνώνεται στο δίλημμα νεοφιλελεύθερη λιτότητα και εξαθλίωση ή κοινωνική συνοχή, δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια. Στην Ευρώπη των «αγορών», αντιπαραβάλλεται η κοινωνική Ευρώπη των λαών και της αλληλεγγύης. Η μάχη, όπως διαπιστώνει ο Σλάβοϊ Ζίζεκ, δεν δίνεται μόνο για την Ελλάδα, καθώς η χώρα μας «δεν είναι εξαίρεση. Αποτελεί ένα από τα κύρια πεδία δοκιμών ενός νέου κοινωνικο-οικονομικού μοντέλου, δυνητικά καθολικής εφαρμογής: μιας απο-πολιτικοποιημένης τεχνοκρατίας, στην οποία θα επιτρέπεται στους τραπεζίτες και άλλους ειδήμονες να κατεδαφίζουν τη δημοκρατία. Σώζοντας την Ελλάδα από τους φερόμενους ως σωτήρες, σώζουμε και την ίδια την Ευρώπη».[15]

    ____________________

    [1] «The Endgame in Greece – How a bank run could be part of the solution», Peterson Institute for International Economics, 16 Μαΐου, 2012. http://www.piie.com/realtime/?p=2884

    [2] Ηλίας Κουρλιούρος, Διαδρομές στις Θεωρίες του Χώρου: Οικονομικές Γεωγραφίες της Παραγωγής και της Ανάπτυξης (Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2001), Ντέιβιντ Χάρβεϊ, Η Κατάσταση της Μετανεωτερικότητας (Αθήνα, Μεταίχμιο, 2009).

    [3] Ντόναλντ Σασούν, Εκατό Χρόνια Σοσιαλισμού: Η Δυτικοευρωπαϊκή Αριστερά στον 20ο Αιώνα (Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2001)

    [4] Για τις εμπειρίες Βρετανίας και Γαλλίας, βλέπε Χρήστος Λάσκος και Ευκλείδης Τσακαλώτος, Από τον Κέυνς στη Θάτσερ, Χωρίς Επιστροφή (Αθήνα, ΚΨΜ, 2011), Ντόναλτ Σασούν, Εκατό Χρόνια Σοσιαλισμού: Η Δυτικοευρωπαϊκή Αριστερά στον 20ο Αιώνα (Αθήνα, Εκδ. Καστανιώτη, 2001), Philip Armstrong, Andrew Glyn, John Harrison, Capitalism Since 1945 (Οξφόρδη, Basil Blackwell, 1991), Rawi Abedal, Capital Rules: The Construction of Global Finance (Κέμπριτζ, HUP, 2007), Πέτρος Παπακωνσταντίνου, Επιστροφή στο Μέλλον (Αθήνα, Εκδ. Λιβάνη, 2010).

    [5] Ντόναλντ Σασούν, Εκατό Χρόνια Σοσιαλισμού: Η Δυτικοευρωπαϊκή Αριστερά στον 20ο Αιώνα.

    [6] Χρήστος Λάσκος και Ευκλείδης Τσακαλώτος, Από τον Κέυνς στη Θάτσερ, Χωρίς Επιστροφή.

    [7] Ντέιβιντ Χάρβεϊ, Νεοφιλελευθερισμός: Ιστορία και Παρόν (Αθήνα, Εκδ. Καστανιώτη, 2007).

    [8] Ντέιβιντ Χάρβεϊ, Το Αίνιγμα του Κεφαλαίου και οι Κρίσεις του Καπιταλισμού (Αθήνα, Εκδ. Καστανιώτη, 2011).

    [9] Robin Blackburn, «Crisis 2.0», New Left Review, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2011.

    [10] Γιάννης Μηλιός και Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, Ιμπεριαλισμός, Χρηματοπιστωτικές Αγορές, Κρίση (Αθήνα, Εκδ. Νήσος, 2011).

    [11] Ενδεικτικά, βλέπε Γιάνης Βαρουφάκης, «Πρόταση 3.0», Protagon.gr, 17 Μαΐου 2012, συνέντευξη στο Intelligent Life, Τεύχος 4, 2012, Παγκόσμιος Μινώταυρος: οι πραγματικές αιτίες της Κρίσης (Αθήνα, Εκδ. Λιβάνη, 2012).

    [12] Καρλ Πολάνυι, Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός (Θεσσαλονίκη, Εκδ. Νησίδες, 2007).

    [13] Χρήστος Λάσκος και Ευκλείδης Τσακαλώτος, Από τον Κέυνς στη Θάτσερ, Χωρίς Επιστροφή.

    [14] Βλέπε Γιάννης Μηλιός και Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος, Ιμπεριαλισμός, Χρηματοπιστωτικές Αγορές, Κρίση, Μηλιός, Λάσκος και Τσακαλώτος, «Communist Dilemmas over the Greek-Euro Crisis: To Exit or Not to Exit?», The Trim, 22 Φεβρουαρίου, 2012

    [15] Slavoj Žižek, «Save us from the saviours», London Review of Books, 7 Ιουνίου, 2012.

    • tak avatar
      tak @ Όαση 13/06/2012 20:56:34

      Γιατί μας το ανέβασες, να χαρούμε; Εμείς τι θα χάσουμε τελικά; Τι έχουμε να χάσουμε; Αλλά ας τον καμαρώνει η μάνα του...

    • ΘΟΔΩΡΟΣ Κ avatar
      ΘΟΔΩΡΟΣ Κ @ Όαση 13/06/2012 23:31:53

      Ανεξάρτητα από ποιος το έγραψε το άρθρο είναι απόλυτα τεκμηριωμένο επιστημονικά και λέει πολλές, μα πάρα πολλές αλήθειες.
      Σοβαρό μειονέκτημά του αποτελεί η εξής παράγραφος :΄΄Προϋπόθεση, ωστόσο, για την υλοποίηση των ανωτέρω προτάσεων είναι αφενός, η ριζική αναθεώρηση του ρόλου της ΕΚΤ και αφετέρου, η θέση των ευρωπαϊκών τραπεζών υπό δημόσιο, διαφανή έλεγχο και η λειτουργία τους στη βάση του δημοσίου συμφέροντος.΄΄
      Αυτή η προϋπόθεση ποτέ δεν πρόκειται να εκπληρωθεί γιατί απλά οι τραπεζίτες (πρόσφατα οι δύο παγκοσμίως γνωστές οικογένειες συνεταιρίστηκαν ) δεν θα το αφήσουν να γίνει. Πιο εύκολα θα γίνει παγκόσμιος πόλεμος , παρά οι Τράπεζες θα τεθούν υπό δημόσιο, διαφανή έλεγχο και θα λειτουργήσουν υπέρ του δημοσίου συμφέροντος.
      Αν μπορεί ο συντάκτης του να μας εξηγήσει πως αυτό θα μπορούσε να γίνει αναίμακτα (το εννοώ κυριολεκτικά αυτό) ο έλεγχος των τραπεζών, τότε θα πήγαινε για βραβείο Νόμπελ και Οικονομίας και Ειρήνης.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.