#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
17/07/2010 07:36
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Οι νεκρές ιδέες της G-20

Στο βιβλίο του General Theory, ο John Maynard Keynes σημειώνει πως, ενώ οι πολιτικοί θεωρούν τους εαυτούς τους ότι «αντιδρούν στα γεγονότα», στη πραγματικότητα είναι «σκλάβοι κάποιου μακαρίτη οικονομολόγου». Η σύνοδος της G-20 τον περασμένο μήνα στο Τορόντο, απέδειξε για μια ακόμη φορά τη σοφία του Keynes. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με μια συλλογική υιοθέτηση της φιλοαναπτυξιακής δημοσιονομικής πολιτικής, που θεωρεί ως δεδομένο ότι αν τα κράτη μέλη της G-20 σφίξουν τα ζωνάρια τους, θα δανείζονται λιγότερο, θα πληρώνουν μικρότερα επιτόκια, και συνεπώς θα στηρίξουν την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα. Ως στρατηγική, ακούγεται λογική, όμως βασίζεται στις ίδιες λανθασμένες αρχές που προκάλεσαν την τραπεζική κρίση: ότι δηλαδή αν καταστήσεις ασφαλείς τις τράπεζες, καθιστάς ασφαλές το όλο σύστημα, αυτή τη φορά από την ανάποδη. Μπορεί η στρατηγική αυτή να είναι αποτελεσματική για ένα κράτος, όμως αν όλες οι χώρες της G-20 την ακολουθήσουν ταυτόχρονα, τα αποτελέσματα θα είναι καταστροφικά. Το όλο δεν είναι το άθροισμα των μερών του.

Πριν από δυο χρόνια, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όλου του κόσμου ικέτευσαν τους φορολογούμενους να τα διασώσουν, αλλιώς, όπως έλεγαν, θα ζούσαμε μια παρατεταμένη οικονομική κρίση. Πέτυχαν το σκοπό τους. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι αναπτυγμένες οικονομίες ξόδεψαν το 55% περίπου των ΑΕΠ τους στη στήριξη του τραπεζικού συστήματος.

Αν και πολλοί δυσαρεστήθηκαν, η μέθοδος απέδωσε καρπούς. Η παγκόσμια οικονομία γλίτωσε τα χειρότερα. Όμως τίποτα δεν μπόρεσε να εμποδίσει τη μετάδοση της κρίσης και στη πραγματική οικονομία. Η πίστωση ελαχιστοποιήθηκε, οι επενδύσεις μειώθηκαν, και η ανεργία αυξήθηκε αλματωδώς. Σχεδόν κάθε αναπτυγμένο κράτος του πλανήτη επέστρεψε στις πολιτικές του John Maynard Keynes, πλην όμως με κάποιο κόστος. Τα δημοσιονομικά τους ελλείμματα εκτοξεύθηκαν στα ύψη. Αυτό όμως δεν πρέπει να εκπλήσσει κανέναν. Όταν ο ιδιωτικός τομέας συμμαζεύεται, μειώνοντας τα χρέη και συσσωρεύοντας χρήμα, το χρέος μετακυλίεται στον δημόσιο τομέα, μέσω των επιδομάτων ανεργίας κλπ. Με τη πραγματική οικονομία να υποφέρει, ο μέσος φορολογούμενος κάνει οικονομία και προσπαθεί να μειώσει τις οφειλές του αντί να δαπανά, με αποτέλεσμα την αύξηση των ελλειμμάτων και το δημοσιονομικό στρες.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση δημιούργησε μια ειρωνεία. Οι ίδιες πολυεθνικές χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις που επιζήτησαν τη διάσωση τους μέσω των δημοσίων ταμείων, τώρα είναι έκπληκτες και δηλώνουν αποστροφή για τις τεράστιες δαπάνες των «γαλαντόμων» κυβερνήσεων. Και πράγματι, οι ίδιοι αυτοί παίκτες, σπεκουλάρουν σήμερα εναντίον των κυβερνήσεων που τις διέσωσαν «σορτάροντας» στα χρέη τους. Ως αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υιοθετούν μέτρα λιτότητας, έτσι ώστε να περιορίσουν τους κερδοσκόπους.

Φταίνε όμως οι συνταγές του Keynes για την διογκωμένη ανεργία και τα δημοσιονομικά χάλια; Και κυριότερο όλων, είναι τα μέτρα λιτότητας η σωστή αντίδραση; Υπάρχει το παράδειγμα των κρατών της ανατολικής Ευρώπης που αποφάσισαν να μη ρίξουν χρήμα στις εθνικές τους οικονομίες. Στη Λετονία, που εφάρμοσε πριν από καιρό κάποια από τα μέτρα που η Δύση εφαρμόζει σήμερα, το ΑΕΠ έπεσε κατά 17% στο πρώτο τετράμηνο του 2009, και η ανεργία άγγιξε το 16%. Τα δημοσιονομικά της χώρας κατέρρευσαν λόγω μειωμένων φορολογικών εσόδων. Τα ίδια περίπου έγιναν και στη Ρουμανία.

Οι αγορές είναι κοινωνικά φαινόμενα, κάτι που σημαίνει πως η οικονομική απόδοση εξαρτάται τόσο από θεμελιώδεις δείκτες όσο και από τα πιστεύω των συμμετεχόντων. Για παράδειγμα, αν οι δανειστές πιστέψουν πως μια χώρα θα χρεοκοπήσει, θα τη πιέσουν έτσι ώστε να χειροτερέψει η κατάστασή της. Στο τέλος, η πίεση από τους κερδοσκόπους θα κάνει τη χώρα να στερέψει από χρήμα, προκαλώντας αυτό ακριβώς που φοβόντουσαν εξ αρχής οι επενδυτές, οι οποίοι όμως κερδίζουν από τη κατάσταση μέσω του short selling των ομολόγων. Αυτό έγινε το 1991 όταν ο George Soros κέρδισε $1 δισεκατομμύριο σορτάροντας την αγγλική λίρα. Και αντί τα κράτη να αντιμετωπίσουν τους κερδοσκόπους, υποχωρούν στις πιέσεις τους προτιμώντας τη λιτότητα.

Είναι τώρα πολύ πιθανό, πως η Γαλλία, η Γερμανία και η Βρετανία θα περικόψουν δραματικά τα ελλείμματα τους, αυξάνοντας όμως την ανεργία στην ευρωζώνη, τη μείωση των αμερικανικών εισαγωγών, και ως εκ τούτων την επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάκαμψης. Η μειωμένη οικονομική ανάπτυξη στις χώρες της G-20 θα μειώσει περαιτέρω την κατανάλωση και θα αυξήσει την ανεργία. Εν τω μεταξύ, το τραπεζικό σύστημα θα πληγεί επίσης (για μια ακόμη φορά). Αυτό το σενάριο θα ξανακάνει τις τράπεζες να διαμαρτυρηθούν για το «μικρό» πακέτο διάσωσης τους, και να ζητάνε και δεύτερο. Για να δούμε όμως το μέλλον, αρκεί να κοιτάξουμε προς την Ιαπωνία η οποία ακροβατώντας μεταξύ δαπανών και οικονομίας, έχασε 15 χρόνια ανάπτυξης και απασχόλησης μεταξύ 1990 και 2005, εφαρμόζοντας αυτά ακριβώς που υιοθετούν οι πολιτικοί της G-20 σήμερα.

Δεν υπάρχει κάποια μαγική συνταγή ώστε να διορθωθούν οι μακροοικονομικές βλάβες που προκαλούνται από οικονομικές κρίσεις. Μέχρι σήμερα όλα δείχνουν πως αν και ο χρηματοπιστωτικός τομέας ήταν ο υπεύθυνος για τη κρίση, αρνείται να πληρώσει για αυτήν. Αντ` αυτού, οι φορολογούμενοι που πλήρωσαν για τη διάσωση των τραπεζών, καλούνται σήμερα να πληρώσουν διπλά μέσω φόρων. Αυτό που προβλέπεται για το μέλλον είναι μια συμμαχία και μια ταύτιση απόψεων μεταξύ των ακτιβιστών Tea Party της Αμερικής και των συνδικάτων των δημοσίων υπαλλήλων της Ελλάδας.

Εν κατακλείδι, οι δημόσιες δαπάνες καταστρέφουν τη δημοσιονομική κατάσταση μιας χώρας και η λιτότητα αυξάνει μια ήδη μεγάλη ανεργία. Η περικοπή των δαπανών εν μέσω ύφεσης, δεν αποτελεί λύση. Το βούλωμα μια χρηματοπιστωτικής τρύπας ύψους $2 τρισ. δεν είναι το ίδιο με το να δαπανώνται τα ίδια λεφτά σε κατασκευές δρόμων, γεφυρών κλπ.

Είναι κρίμα το γεγονός, πως οι ισχυρότερες θεωρίες κάποιων νεκρών οικονομολόγων είναι συγχρόνως και οι πλέον λανθασμένες. Το κράχ του `29 απέδειξε πως η προσφορά δεν δημιουργεί τη δική της ζήτηση. Η κρίση των στεγαστικών στις ΗΠΑ απέδειξε πως τα κακά χρήματα μπορούν κάλλιστα να συνυπάρξουν με τα καλά. Και αν η λέξη λιτότητα ακούγεται ως αρετή, στη πραγματικότητα αποτελεί βίτσιο.

Ο Keynes είχε δίκιο τελικά… Όμως δεν είναι οι ιδέες των νεκρών οικονομολόγων για τις οποίες πρέπει να ανησυχούμε, αλλά μάλλον οι νεκρές ιδέες των ζωντανών.

Foreign Affairs

Απόδοση: S.A.

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Επώνυμος avatar
    Επώνυμος 17/07/2010 10:21:29

    Κάτι παει να πει το άρθρο, σε γενικές γραμμές, αλλά μήπως να μας πει και τι προτείνει;

    Και έχω ένα μικρό πρόβλημα σχετικά με τα μέτρα "λιτότητας". Αυτή η συκοφάντηση της συνετής διαχείρισης είναι, για μένα, ολωσδιόλου ύποπτη. Κρύβεται η απόπειρα των Αμερικανών να αναγκάσουν να ξοδέψουν λεφτά (και να υπονομεύσουν τη δημοσιονομική τους κατάσταση) κράτη, που δεν έχουν ανάγκη να ξοδέψουν (Γερμανία, Κίνα), που έχουν κάνει κομπόδεμα και κουνάνε απειλητικά το δάχτυλο στις ΗΠΑ.

    Προς το τέλος του 1999, η Αμερική είχε δημιουργήσει πλεονάσαμτα στον κρατικό προϋπολογισμό της, χάρη κυρίως στα φορολογικά μέτρα του Μπους πατέρα και τη σύνεση που επέδειξε και ο Κλίντον. Σε 30 χρόνια θα μηδενιζόταν το αμερικανικό χρέος! Ήρθε μετά ο Μπους υιός, έδωσε εκτενείς φοροαπαλλαγές και ξαναέφτιαξε έλλειμμα, προς τέρψιν του αμερικανικού τραπεζικού συστήματος. Ήρθε και η 11η Σεπτεμβρίου και η Αμερική όχι μόνον κινδύνευσε με σοβαρή ύφεση (και συνακόλουθη μείωση των φορολογικών εσόδων), αλλά αύξησε δραματικά καιτ ις αμυντικές της δαπάνες. Ο Μπους υιός δεν πήρε όμως πίσω τις φοροαπαλλαγές, παρά την αλλαγή των συνθηκών, και το έλλειμα συνέχισε να αυξάνεται. Μετά ήρθε το 2008 και η Αμερική σήμερα θεωρείται χρεωκοπημένη χώρα. Πώς άλλαξαν έτσι δραματικά τα πράγματα από το 1999 που είχε δημιουργήσει σοβαρά πλεονάσματα ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός; Γιατί αποσιωπείται αυτή η καταστροφική, για την Αμερική, εξέλιξη από τον αρθρογράφο;

    Δεν μπορώ λοιπόν να θεωρήσω "θεωρία συνωμοσίας" την εκδοχή ότι η ύπαρξη του υψηλού αμερικανικού χρέους είναι μεθοδευμένη από τις αμερικανικές τράπεζες, προκειμένου να ελέγχουν την αμερικανική κυβέρνηση. Με τον ίδιο τρόπο συκοφαντείται η "λιτότητα" Κίνας και Γερμανίας, ώστε να ελέγξουν και αυτές.

    Το πρόβλημά μου είναι ότι η Μέρκελ μιλάει για αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Άρα παίζει το παιχνίδι του διεθνούς (αμερικανικού δηλαδή) τραπεζικού συστήματος. Αν δεν ήταν κι αυτό, θα μπορούσαμε να μιλήσουμε ξεκάθαρα για σύγκρουση της Αμερικής με τους αναδυόμενους οικονομικούς επικυρίαρχους του πλανήτη: Αυτούς που βάζαν λεφτά στην άκρη και συμμάζευαν και συμμαζεύουν την οικονομία τους. Τα κομποδέματα της Αμερικής (ιδιωτικά και δημόσια) ήταν που την ανέδειξαν κυρίαρχη μετά τον Α΄και το Β΄ ΠΠ, μια που όλος ο πλανήτης πια τους χρωστούσε λεφτά. Τα κομποδέματα της Κίνας και της Γερμανίας (γιατί όχι και της Ρωσίας) θα αναδείξουν τους νέους κυρίαρχους. Να τους τα φάνε, λοιπόν, όσο υπάρχει ακόμη χρόνος.

    • s54elas avatar
      s54elas @ Επώνυμος 17/07/2010 10:59:51

      .. τι προτείνει;
      .. κατσε να παρουν γραμμη απο τα Tea Party, και θα σου πουν. Θα διαβασουν και λιγο περισσοτερο την Ayn Rand για τον καλο καπιταλιστη και θα βγαλουν κατι ..

  2. s54elas avatar
    s54elas 17/07/2010 10:54:47

    .. ακτιβιστών Tea Party της Αμερικής .. συνδικάτων των δημοσίων υπαλλήλων της Ελλάδας .. συμμαχια ..

    "Αυτό που προβλέπεται για το μέλλον είναι μια συμμαχία και μια ταύτιση απόψεων μεταξύ των ακτιβιστών Tea Party της Αμερικής και των συνδικάτων των δημοσίων υπαλλήλων της Ελλάδας."


    συμμαχια? .. αυτο που κολλαει τωρα? .. απο που ξεφυτρωσαν ..οι ακτιβιστες Tea Party .. τι δουλεια εχουν με την Ελλαδα, γενικα .. και τους δημοσιους υπαλληλους, ειδικα ..

    αμερικανικη επιδραση .. επιρροη .. ξενοφερτη .. απο εκει βγαζεται τις ιδεες σας .. κριτικη η τυφλη προσηλωση? .. αντε τωρα να ψαχνεις .. ποσα απο αυτα πηγαζουν απο την Ayn Rand .. και ποσα απο τα πατριωτικα παρακλαδια της .. που εχουν στο στοχαστρο τους .. τους δικους τους μεταναστες απο Μεξικο και βαλε ..

  3. s54elas avatar
    s54elas 17/07/2010 11:29:46

    η Ayn Rand .. με τα λεγομενα της
    που απεχθανεται μετα βδελυγμιας .. τον κακο καπιταλιστη .. που ταυτιζεται σε αυτη του την απεχθεια .. και με τον σοσιαλιστη .. και ακομα (κλεισε στομα, μην το πεις, βεβηλωνεις αξιες ) και τον κομμουνιστη .. αλλα ακομα λογω momentum .. θα συνταχθει με τον κακο καπιταλιστη .. αντι για τον σοσιαλιστη .. αλλα σε λιγο .. θα κοιταχτει στον καθρεφτη .. και θα πει .. τι καλος τι κακος καπιταλιστης .. ολοι το ιδιο ειναι .. ειναι το ιδιο το συστημα που βγαζει και καλους και κακους καπιταλιστες .. και ακομα το ιδιο το συστημα βγαζει και τους σοσιαλιστες και τους κομμουνιστες .. ολοι μεσα στα πλαισια του συστηματος δουλευουν .. οτι δεν ειναι σημαντικη .. η καπιταλιστικη, η σοσιαλιστικη, η κομμουνιστικη .. εκδοχη .. ολα παιδια του ειναι .. η σημασια του ειναι .. οτι ο ανθρωπος ξεχνιεται .. γινεται πιονι αντι για κυριος .. καιρος ιγκικαι .. να γινει ο ανθρωπος ο κυριος, αντι για πιονι .. χωρις ταμπελες

  4. Sic transit gloria mundi avatar
    Sic transit gloria mundi 23/07/2010 22:45:45

    "Και αν η λέξη λιτότητα ακούγεται ως αρετή, στη πραγματικότητα αποτελεί βίτσιο"!
    Ο Αμερικάνος τψν Foreign Affairs θεωρεί ακόμη τη λιτότητα βίτσιο. Χα χα, το μυαλό του κόλλησε στον πρίν το 2008. Του συνιστώ τη συμβουλή ενός Άγγλου, του Ουίλιαμ Σαίξπηρ:
    "Τα βίτσια του χθές είναι οι αρετές του σήμερα. Και οι αρετές του χθές θα είναι τα βίτσια του αύριο".

  5. undercover gpr avatar
    undercover gpr 23/07/2010 23:11:53

    Βίτσιο είναι να μην βάζεις δάχτυλο σ'αυτόν που σου παίρνει τα περιθώρια κέρδους εδώ και τριάντα χρόνια (και δεν φορολογείται) όταν σκύβει και παρακαλάει για bailout.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.