#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
19/05/2010 14:45
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Νομισματικά σενάρια για τη Ευρώπη



Τελευταία κυκλοφορούν φήμες πως οι Γερμανοί θα αποχωρήσουν από την ευρωζώνη, οι Έλληνες θα εκδιωχθούν από αυτήν κλπ. Αναλογιζόμενοι το μέλλον του ευρώ, θα πρέπει πάντα να θυμόμαστε πως η κοινή νομισματική πολιτική που επιχειρήθηκε, δεν ταιριάζει και πολύ σε μια γεωγραφική περιοχή όπως είναι η  πολυεθνική Ευρώπη. Η ΟΝΕ διαθέτει μόνο μια κεντρική τράπεζα, και συνεπώς μόνο μια νομισματική πολιτική, άσχετα αν το ένα μέλος βρίσκεται στη Βόρεια και το άλλο στη Νότια Ευρώπη. Εδώ έγκειται και το βασικότερο πρόβλημα του ευρωπαϊκού νομίσματος.

Η Ευρώπη είναι μια μικρή σχετικά ήπειρος, αλλά έχει στα όρια της πάρα πολλά κράτη. Η γεωγραφία της είναι τέτοια (βουνά, νησιά, χερσόνησοι κλπ), που επιτρέπουν την ύπαρξη και διατήρηση τοπικών εξουσιών. Από την άλλη, οι άφθονοι ποταμοί και οι υδάτινες δίοδοι, έχουν επιτρέψει την εύκολη πρόσβαση και κίνηση προϊόντων και ιδεών σε ολόκληρη την ήπειρο. Αυτό ενθαρρύνει τη συγκέντρωση κεφαλαίων και την ανάπτυξη της τεχνολογίας, με αποτέλεσμα την οικονομική ευμάρεια των περισσοτέρων ευρωπαϊκών χωρών. Το αποτέλεσμα είναι πως οι 10 από τις πλουσιότερες χώρες του πλανήτη βρίσκονται  στην Ευρώπη. Το μεταφορικό όμως δίκτυο της Ευρώπης δεν έχει ευνοήσει την ανάδειξη μιας και μόνο πόλης ως  το οικονομικό κέντρο εμπορίου στα πρότυπα μιας Νέας Υόρκης. Οι πολλές πρωτεύουσες- κέντρα που δημιουργήθηκαν, συντέλεσαν και στη δημιουργία πολλαπλών τραπεζικών συστημάτων. Παρά όμως τη πληθώρα οικονομικών κέντρων, η γεωγραφία απομόνωσε κάποιες περιοχές όπως αυτές της Μεσογείου. Συνεπώς, η Βόρεια Ευρώπη αστικοποιήθηκε και αναπτύχθηκε βιομηχανικά, ενώ ο ευρωπαϊκός Νότος παρέμεινε αγροτικός και φτωχότερος.

Ο ψυχρός πόλεμος συντέλεσε στη δημιουργία της ΕΕ. Επί πολλούς αιώνες, η Ευρώπη αποτελούνταν από φέουδα και αυτοκρατορίες σε συνεχή πόλεμο μεταξύ τους. Μετά τον Β`ΠΠ, οι ταλαιπωρημένοι Ευρωπαίοι αναζήτησαν την ασφάλεια υπό την αιγίδα των ΗΠΑ. Μέσα από τη συμφωνία Bretton Woods, οι Αμερικανοί αναζωογόνησαν την οικονομία της ηπείρου, παρέχοντας ασφάλεια και διατηρώντας τον πλήρη έλεγχο. Η ασφάλεια αυτή επέτρεψε στους Ευρωπαίους να σημειώσουν σημαντική οικονομική ανάπτυξη μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Όταν οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν τον «χρυσό κανόνα» το 1971, το αποτέλεσμα ήταν ένα είδος πανικού. Τα εθνικά νομίσματα έγιναν άκρως ανταγωνιστικά, θυμίζοντας τις απαρχές του μεγάλου κραχ της δεκαετίας του `20. Η ανάγκη για κάποιον νομισματικό συντονισμό  έγινε άμεση. Η επανένωση της Γερμανίας το 1989 ευνόησε και την οικονομική συνοχή, με αποτέλεσμα να συσταθεί  το ευρώ σαν μια προσπάθεια διατήρησης της Γερμανίας στα ευρωπαϊκά ιδεώδη. Προκειμένου να συμφωνήσουν οι Γερμανοί σε ένα κοινό νόμισμα,  η ευρωζώνη στήθηκε στα πρότυπα της Bundesbank και του μάρκου. Για να γίνει κάποια χώρα μέλος, θα έπρεπε να αποδείξει πως μπορεί να προσαρμοστεί με τα κριτήρια σύγκλισης που είχαν σκοπό τον συγχρονισμό των διάφορων οικονομιών με αυτήν της Γερμανίας. Τα κριτήρια ήταν πολλά, έλλειμμα προϋπολογισμού μικρότερο από το 3% του ΑΕΠ, δημόσιο χρέος μικρότερο από 60% του ΑΕΠ, πληθωρισμός λιγότερος από το 1.5% του αντίστοιχου μέσου όρου των  τριών μικρότερων πληθωρισμών της ΕΕ, κλπ.

Σύντομα όμως άρχισαν να διακρίνονται οι πρώτες ρωγμές. Τα κριτήρια δεν έλαβαν υπόψη τις ισχυρές γεωγραφικές και οικονομικές διαφοροποιήσεις των κρατών μελών. Το παράδειγμα της Ελλάδας είναι το πιο χαρακτηριστικό, όμως στη πραγματικότητα, όλα τα κράτη, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας και της Γαλλίας, παρέκαμψαν τους κανόνες που αυτά δημιούργησαν.

Η αποπομπή ή η αποχώρηση από την ευρωζώνη δεν επιτρέπεται. Ακόμη και αν κάτι τέτοιο επιχειρηθεί, τα υποψήφια μέλη θα αποθαρρυνθούν, καθώς τα δημοσιονομικά σχεδόν όλων, μοιάζουν πολύ με αυτά της Ελλάδας. Μια λύση που κυκλοφορεί στους διαδρόμους των Βρυξελλών, είναι η δημιουργία μιας νέας ΕΕ, χωρίς τα παραβατικά της μέλη, και η δημιουργία μιας νέας ευρωζώνης. Κάτι τέτοιο δεν θα διέλυε την ΕΕ, απλώς οι μεγάλοι παίκτες θα έφτιαχναν μια νέα ΕΕ προσαρμοσμένη στα μέτρα τους και χωρίς τη παρουσία π.χ. της Ελλάδας. Μια τέτοια όμως λύση θα ήταν προβληματική. Η Γερμανία θα συγκέντρωνε μεγάλη δύναμη, κάτι που οι υπόλοιποι δεν θέλουν. Εάν η Γαλλία και οι χώρες της Benelux έφτιαχναν μια νέα ευρωζώνη μαζί με το Βερολίνο, η γερμανική οικονομία θα έφτανε στο 45% της συνολικής οικονομίας της ένωσης από το σημερινό 27%. Οι φτωχές χώρες θα μπορούσαν να παύσουν τις πληρωμές χρεών τους, χωρίς καμία συνέπεια, απέναντι σε χώρες που θα ανήκαν στη νέα ευρωζώνη.

Υπάρχουν όμως δυο σενάρια που συγκεντρώνουν τη προσοχή και το ενδιαφέρον των ΜΜΕ και των Ευρωπαίων γενικότερα.

1ο σενάριο: Η Γερμανία επαναφέρει το μάρκο.

Το ενδεχόμενο αποχώρησης της Γερμανίας από την ευρωζώνη, εμπεριέχει το φόβο πως οι Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία και Ιρλανδία θα ακολουθήσουν την ελληνική  πορεία χρεοκοπίας, και οι Γερμανοί θα χάσουν λεφτά. Αν οι Γερμανοί αποχωρήσουν, δεν θα το κάνουν για να κερδίσει η οικονομία τους, αλλά για να αποφύγουν να υποστηρίζουν τα μεσογειακά κράτη και τα τεράστια χρέη τους. Μπορεί δηλαδή, να αποφασίσουν να χάσουν τα περίπου 500 δισ. ευρώ για τα οποία είναι εκτεθειμένες οι γερμανικές τράπεζες, προκειμένου να αποφύγουν μελλοντικέ διασώσεις που θα τους κοστίσουν περισσότερα. Ακόμη και αν παρακαμφθούν οι κανονισμοί, και η ΕΚΤ αρχίζει να αγοράζει τα χρέη των ταλαιπωρημένων κρατών τυπώνοντας νέο χρήμα, η ευρωζώνη θα υποστεί την αρνητική συνέπεια ενός πιο αδύναμου ευρώ. Η ευρωζώνη παρέχει στη Γερμανία πολλά οικονομικά οφέλη. Οι γερμανικές εξαγωγές κυριαρχούν, και η μη δυνατότητα υποτίμησης του νομίσματος , καθιστά τις υπόλοιπες χώρες μη ανταγωνιστικές απέναντι στη γερμανική δύναμη. Τα μεροκάματα ανέβηκαν 25% στις χώρες της ευρωζώνης από το 2001, πολύ περισσότερο από τα αντίστοιχα γερμανικά. Αυτό βοηθάει την γερμανική ανταγωνιστικότητα. Πάντως η Γερμανία θα μπορούσε εύκολα να επαναφέρει το μάρκο και την Bundesbank, αποσύροντας τα κεφάλαια της από την ΕΚΤ.

Σενάριο 2ο: Η Ελλάδα αποχωρεί από την ευρωζώνη.

Αν η Αθήνα μπορούσε να ελέγξει τη νομισματική της πολιτική, θα έλυνε δυο σημαντικά προβλήματα της οικονομίας της. Η κεντρική της τράπεζα θα μπορούσε να τυπώσει χρήμα και να αγοράσει το δημόσιο χρέος, παρακάμπτοντας τις χρηματαγορές. Η επαναφορά της δραχμής θα επέτρεπε στους Έλληνες να την υποτιμήσουν, ανεβάζοντας τις εξαγωγές τους και βελτιώνοντας τη προοπτική της οικονομικής τους ανάπτυξης. Αυτή η κίνηση θα απέφευγε την επιβολή σκληρών μέτρων λιτότητας που σήμερα εφαρμόζει η Αθήνα ως όρο για τη βοήθεια από την ΕΕ και το ΔΝΤ.

Αν όμως η Αθήνα προχωρούσε σε αυτό το σενάριο, θα έπρεπε να μπορέσει να θέσει τη δραχμή σε κυκλοφορία, αλλιώς δεν θα είχε νόημα η υποτίμηση. Κανένας όμως δεν θα ήθελε αυτό το νόμισμα, αφού η κυκλοφορία του θα ήταν απλά προσχηματικός όρος για τη περαιτέρω υποτίμησή του. Η δραχμή θα ήταν αποδεκτή μόνο στο εσωτερικό της χώρας, και πάλι όχι παντού. Η κυβέρνηση θα ζητούσε ουσιαστικά από τους επενδυτές και το λαό της χώρας να υπογράψουν ένα είδος συμβολαίου, που η ίδια θα σκόπευε να παραβιάσει στο μέλλον ή και αμέσως. Συνεπώς, μόνο μέσω της βίας και του εξαναγκασμού θα μπορούσε να επανακυκλοφορήσει η δραχμή.

Σε ένα τέτοιο σενάριο ,και για να πετύχει τους σκοπούς της, η κυβέρνηση θα πρέπει να ελαχιστοποιήσει τη ποσότητα χρήματος που θα μεταφερθεί ή θα μετατραπεί σε άλλο νόμισμα. Κάτι τέτοιο απαιτεί σκληρούς ελέγχους κεφαλαίου, κλείσιμο τραπεζών, και βίαιη αντιμετώπιση των ταραχών που θα προκύψουν. Αφού περιορίσει το χρήμα, η κυβέρνηση θα πρέπει , δια της βίας, να αντικαταστήσει τα υπάρχοντα τραπεζικά αποθέματα με ισόποσα νέα χρήματα. Οι Έλληνες θα μπορούν τότε να κάνουν ανάληψη μόνο από τις νέες δραχμές που η κυβέρνηση έδωσε στις τράπεζες. Την ίδια ώρα, όλες οι πληρωμές εκ μέρους του κράτους θα γίνονται με δραχμές, οπότε θα ζωντανέψει η κυκλοφορία του νομίσματος. Παράλληλα με όλα αυτά, η κυκλοφορία του ευρώ στη μαύρη αγορά θα πρέπει να παταχθεί αυστηρά, ειδάλλως υπάρχει ο κίνδυνος της πλήρους απαξίωσης της δραχμής.

Αν λοιπόν υπάρξει το ενδεχόμενο να γίνει κάτι τέτοιο, η πρώτη κίνηση όλων των Ελλήνων θα είναι να αποσύρουν τα χρήματα τους από τις τράπεζες πριν χάσουν την αξία των καταθέσεών τους. Οι δε επενδυτές θα απομακρυνθούν. Όλα αυτά σημαίνουν πως η απόφαση για επαναφορά της δραχμής θα πρέπει να είναι άμεση, συντονισμένη, και κυρίως ξαφνική.

Η Ευρώπη έχει μπροστά της ένα γόρδιο δεσμό. Από τη μια θα πρέπει να συνδυαστεί η σκληρή προσπάθεια εκ μέρους των νότιων χωρών, με τη συγκατάβαση των βόρειων, και από την άλλη, να ζυγιστεί σοβαρά η πιθανότητα διάλυσης της ευρωζώνης, που σε μια εποχή οικονομικής αστάθειας φαντάζει δύσκολο ως επιχείρημα.

STRATFOR

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Ηλίας avatar
    Ηλίας 19/05/2010 15:21:49

    Ότι γίνει, θα γίνει μια Παρασκευή απόγευμα πριν από αργία Δευτέρα.
    Χμμμ...

    • χασοσκοπος avatar
      χασοσκοπος @ Ηλίας 19/05/2010 15:38:32

      κ μετα να αγορασουμε ολοι κρανη γιατι βορει να μας βρει καμια αδεσποτη...μη σου πω κ αλεξισφαιρα γιλεκα

      • AegeanHawk avatar
        AegeanHawk @ χασοσκοπος 19/05/2010 15:49:32

        Πριν.... πρέπει να τα αγοράσομε, γιατί μετά, τέτοια προϊόντα θα είναι απαγορευτικά για την "τσέπη" όλων όσων μείνουν. Αυτοί που έτσι και αλλιώς θα μπορούν να τα αποκτήσουν.... θα έχουν φύγει.....για "άλλη γη, άλλα μέρη, που κανείς δεν θα ξέρει"

  2. χωρίς όνομα avatar
    χωρίς όνομα 19/05/2010 15:49:34

    ΠΟΤΕ ΜΗΝ ΛΕΣ ΠΟΤΕ.

    αλλα εαν ειναι να γινει κατι απο τα δυο σεναρια (και ειδικα το δευτερο)
    καλο θα ειναι πριν ξανα φερουν την δραχμη.......
    να δωσουν αυξηση 100% στα Σωματα Ασφαλειας.
    Μονο ετσι μπορει υποθετικα να σωσουν τις ζωες τους οι Κυβερνωντες!!!

  3. Sic transit gloria mundi avatar
    Sic transit gloria mundi 19/05/2010 16:05:09

    Θα ήταν καλό να ενημερωθεί τάχιστα ο Εμίρ Κουστουρίτσα. Απ' ότι ξέρω, είναι σε αναζήτηση σεναριογράφου, οι παλιές ταινίες "ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές" και 'Αριζόνα ντρίμ" είναι πάντως τα απόλυτα πρότυπα:
    Get The Money and go!

    • Sic transit gloria mundi avatar
      Sic transit gloria mundi @ Sic transit gloria mundi 19/05/2010 16:09:21

      Δυστυχώς, δεν υπάρχουν πολλοί σινεφίλ μεταξύ των οικονομικών αναλυτών!

    • antiathlitikos avatar
      antiathlitikos @ Sic transit gloria mundi 19/05/2010 16:13:04

      ... and run, run, run!

      • nancy avatar
        nancy @ antiathlitikos 19/05/2010 16:28:57

        Και ο τελευταίος, κλείνει και την πόρτα..

    • antiathlitikos avatar
      antiathlitikos @ Sic transit gloria mundi 20/05/2010 11:04:44

      Πάντως stgm, τώρα που το ξανασκέπτομαι και παρά τα φαινόμενα, ο συνδυασμός Εμίρ – Γούντυ είναι μονόπατα ευρωπαιοκεντρικός, δεδομένου μάλιστα ότι η έννοια «σινεφίλ» αγνοείται όχι μόνο από τους οικονομολόγους αλλά και εν γένει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού...

      • Sic transit gloria mundi avatar
        Sic transit gloria mundi @ antiathlitikos 20/05/2010 11:30:05

        Είπα ήδη να α στείλουμε στον Εμίρ κανέναν από τους ευρωαλλεργικούς οικονομολόγους του Χάρβαρντ (τους τόσο αγαπητούς στη ευρωσκεπτικιστική φράξια των Ελλήνων), είναι ευκαιρία να ξαναγράψει το Arizona Dream: The Death Car, χα, χα, θα την κάνει χολυγουντιανή ταινία με zombies-καννίβαλους της Γουώλ Στρήτ!

      • antiathlitikos avatar
        antiathlitikos @ antiathlitikos 20/05/2010 12:02:29

        Τέλειο! Θα μπορούσα να προτείνω sequel, με δεύτερη μια ταινία καταστροφής «Underground, υπήρχε κάποτε ο καπιταλισμός» και ακροτελεύτια την ρομαντικά αισιόδοξη «Καλοκαίρι στο Αιγαίο, και οι πελεκάνοι έχουν ψυχή»!

  4. Kὀριννα avatar
    Kὀριννα 19/05/2010 16:47:14

    ...καί σβήνη καί τό φῶς!

  5. Δαναός avatar
    Δαναός 19/05/2010 20:30:46

    Δηλαδή αν κατάλαβα καλά τα ελληνικά προϊόντα μένουν αδιάθετα λόγω ακριβού νομίσματος; Δεν νομίζω. Το πρόβλημα της Ελλάδας δεν ειναι η ανταγωνιστικότητα αλλά η έλλειψη παραγωγικού δυναμικού. Δεν βλέπω σε τι ακριβώς θα οφελήσει μια υποτιμημένη δραχμή. Αντί για γεωπολιτικές και γεωοικονομικές αναλύσεις δεν μας λέει κάποιος γιατί καταντήσαμε να μή παράγουμε τίποτα;

    • Telis avatar
      Telis @ Δαναός 19/05/2010 23:24:14

      Δαναέ, πρέπει να ενημερωθείς λίγο καλύτερα. Είμαστε η λιγότερο ανταγωνιστική χώρα της Ευρώπης...Σκέψου δε ότι δεν το έχουμε πολυκαταλάβει κιόλας... Το ότι έχει χαθεί και η όποια κρίσιμη μάζα παραγωγής φυσικά είναι κι αυτό πολυ κακό, αλλά το χειρότερο είναι οτι οι κυβερνήσεις τισ τελευταίες 10ετίες. λογω του βαθύτατου κόμπλεξ έναντι της υγειούς επιχηρειματικότητας, και με τις ευλογίες των μίντια (εξίσου κομπλεξικοί), να μη κάνουν απολύτως καμμιά προσπάθεια για να διατηρήσουμε μια έστω αξιοπρεπή παραγωγή.

      • Δαναός avatar
        Δαναός @ Telis 20/05/2010 00:05:03

        Δεν διαφωνώ. Αλλά για να ανταγωνιστείς κάποιον χρειάζεται και πεδίο ανταγωνισμού. Πολύ σωστά αναφέρεις για την απώλεια της κρίσιμης μάζας παραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι η κατάσταση είναι μη αναστρέψιμη με τις παρούσες συνθήκες.

  6. δρόμος avatar
    δρόμος 19/05/2010 22:21:22

    είναι πολλά-πολλά χρόνια που κάποιοι προσπάθησαν, μεθοδικά και στοχευμένα, να διαλύσουν την παραγωγική βάση της χώρας, και τα κατάφεραν στο τέλος μια χαρά. Μεγάλη ιστορία. Πόσων ετών είσαι?

    • Δαναός avatar
      Δαναός @ δρόμος 19/05/2010 22:41:33

      Αρκετά μεγάλος για να γνωρίζω ότι μέχρι και τη δεκαετία του '50 υπήρχαν στην Ελλάδα δυο εταιρίες που κατασκεύαζαν κινητήρες εσωτερικής καύσης. Τώρα δεν κατασκευάζουμε ούτε κουταλάκια του γλυκού. Ακόμα και οι εταιρίες υψηλής τεχνολογίας, ένας τομέας που θα μπορούσε να αναπτυχθεί στην Ελλάδα, δεν κατόρθωσαν να επιβιώσουν (πλην ελαχίστων). Η ανάπτυξη του τριτογενούς τομέα σε βάρος του πρωτογενούς και του δευτερογενούς ήταν στρατηγική επιλογή των προηγούμενων κυβερνήσεων. Βασίζονταν βλέπεις στην ευρωπαϊκή κοινή αγορά. Τώρα χαιρετίσματα...

  7. emeis avatar
    emeis 19/05/2010 23:21:58

    Τέτοια διαβάζει ο κόσμος και μετά οι τράπεζες μένουν με τα συρτάρια στο χέρι.
    Όλα είναι βέβαια πιθανά έτσι όπως τα κατάφεραν κάποιοι μετά από 3 δεκαετίες σκληρών "αγώνων" με σκοπό την διάλυση της παραγωγικής βάσης της χώρας.
    Σήμερα παράγοντας σαν χώρα ένα απόλυτο "τίποτα" και με ανύπαρκτη ανταγωνιστικότητα - αναρωτιέμαι αν ήταν υπαρκτή η ανταγωνιστικότητα με μηδενική παραγωγή τι θα ωφελούσε αλλά κουβέντα να γίνεται - δεν βλέπω φώς στο τούνελ.
    Και να σκεφτεί κάποιος ότι οι κάτοικοι αυτής της γής επιβίωσαν επί χιλιετίες παράγοντας μόνοι τους όλα όσα χρειάζονταν για να επιβιώσουν και όχι μόνον.
    Που καταντήσαμε λοχία!

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.