04/11/2009 15:34
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Η παγκόσμια διανόηση πενθεί τον Λεβί-Στρος



Το πρωί της περασμένης Δευτέρας η Γαλλία έχασε έναν από τους σπουδαιότερους διανοουμένους της και ο κόσμος τον κορυφαίο ανθρωπολόγο του. Ο Κλοντ Λεβί-Στρος, θεμελιωτής του στρουκτουραλισμού, πέθανε στο Παρίσι πλήρης ημερών, στα 100 του χρόνια.

Για τον Κλοντ Λεβί-Στρος πρωτάκουσα την περίοδο της δικτατορίας από τον αείμνηστο Γιώργο Μουρέλο  , καθηγητή Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, ο οποίος υπήρξε προσωπικός του φίλος. Αργότερα είχαμε την τύχη να διαβάσουμε στα ελληνικά το magnum opus του Λεβί-Στρος «Η άγρια σκέψη», μεταφρασμένο θαυμάσια από τη μαθήτριά του Αλκη Κυριακίδου Νέστορος, η οποία πέθανε πρόωρα χτυπημένη από την επάρατο.

Ο Λεβί-Στρος ανήκε στις προσωπικότητες που μόνο θαυμασμό προκαλούν. Οι οφειλές των νεότερων γάλλων διανοουμένων αλλά και των συγχρόνων του είναι τεράστιες και αποτελούν θέμα έρευνας που θα συνεχίζεται για πολλά χρόνια. Ο Φουκό, λόγου χάρη, προϋποθέτει τον Λεβί-Στρος, όπως άλλωστε και ο Ντεριντά . Μόνον ο Σαρτρ, ο οποίος δεν ανεχόταν κανέναν ο οποίος αμφισβητούσε με το έργο και την παρουσία του τον μύθο του, συγκρούστηκε ανοικτά με τον Λεβί-Στρος. Σήμερα ο Σαρτρ δεν επηρεάζει πλέον σχεδόν κανέναν, όχι όμως και ο Λεβί-Στρος, ο μαρξισμός του οποίου δένεται αράγιστα με τον στρουκτουραλισμό και τη χρήση γλωσσικών προτύπων για την ερμηνεία των μύθων, την ανάλυση των αντιθέτων και τη σχέση των πολιτισμικών προτύπων με τη ζωή στις πρωτόγονες κοινωνίες. Ουδείς πριν από αυτόν θα μπορούσε έστω και να διανοηθεί ότι υπάρχει οργανική σχέση ανάμεσα στο παραμύθι της Σταχτοπούτας και στους μύθους των Ινδιάνων της Αμερικής.

Περισσότερες από τρεις δεκαετίες πέρασε ο Λεβί-Στρος μελετώντας από κοντά τη ζωή και τη συμπεριφορά των φυλών του Αμαζονίου και των Ινδιάνων της Αμερικής προκειμένου να διατυπώσει τις απόψεις του για τον πολιτισμό και τις νοητικές λειτουργίες και να τις συνδέσει με τα ζητήματα της Ιστορίας και των κοινωνικών αλλαγών.

O Λεβί-Στρος δεν ήταν όμως μόνο σπουδαίος επιστήμονας αλλά και εξαίρετος αφηγητής. Αλλωστε στο ευρύτερο κοινό έγινε γνωστός με το βιβλίο του «Θλιβεροί Τροπικοί», ένα θαυμάσιο οδοιπορικό στον χώρο και στον χρόνο, όπου κατέγραφε τις εμπειρίες των ετών που πέρασε αυτοεξόριστος, τις σκέψεις του για τη ζωή, τον κόσμο και την τέχνη καθώς και τον τρόπο με τον οποίον προσέγγιζε και ανέλυε τη ζωή των φυλών στον Αμαζόνιο.

Η ανάλυση των σταθερών δομών του μύθου, που εκφράζεται με πλήθος παραλλαγών, υπήρξε η μεγάλη επανάσταση στην κοινωνική ανθρωπολογία.

Η αριστοτεχνική χρήση των αντιθέτων στην ανθρωπολογία ήταν επίσης κάτι νέο. Η καθιέρωση, για παράδειγμα, της ιδέας των μητρικών δομών από τον Τσόμσκι (η δυνατότητα, δηλαδή, να χρησιμοποιεί κανείς σωστά τη μητρική του γλώσσα χωρίς να ανακαλεί τον κανόνα) οφείλει πολλά στον ΛεβίΣτρος. Δεν είναι ακόμη τυχαίο ότι ο ήρεμος πεσιμισμός του δεν τον επηρέασε στις προσπάθειές του να θεμελιωθεί η κοινωνική ανθρωπολογία ως επιστήμη, αρχικώς στη Γαλλία και στη συνέχεια στον υπόλοιπο κόσμο.

Ούτε το ότι ενέπνευσε τους υπερρεαλιστές, αφού θεωρούσε ότι το ανθρώπινο γένος δεν είχε κανένα δικαίωμα να απολαμβάνει μια ιδιαίτερη θέση στον κόσμο, υποστηρίζοντας πως, κατακερματίζοντας μέσα στους αιώνες τόσες δομές, θα έφθανε στο σημείο να τις καταστήσει ανίκανες να συγκροτήσουν ένα οργανικό σύνολο και ως εκ τούτου το γένος αυτό είναι προορισμένο να αυτοκαταστραφεί.

Θ υμούμαι τώρα τι μου είχε πει ο Νικόλαος Κάλας στη Νέα Υόρκη απαντώντας στην απορία μου γιατί θεωρούσε τον Λεβί-Στρος σημαντικότερο από μια πρώτης γραμμής αμερικανίδα ανθρωπολόγο, τη Μάργκαρετ Μιντ , στην οποία επιπλέον ο Κάλας όφειλε πολλά: «Δεν υπάρχει θέμα σύγκρισης. Η Μιντ ήταν σπουδαία γυναίκα, αλλά ο Στρος έφτιαξε ένα σύστημα αρραγές. Ηταν ο πρώτος που συνέδεσε την ανθρωπολογία με την τέχνη, δημιουργώντας μια νέα μυθολογία για τον 20ό αιώνα».


Σημάδεψε την κουλτούρα του 20ού αιώνα

Ο Κλοντ Λεβί-Στρος γεννήθηκε στις Βρυξέλλες το 1908. Σπούδασε νομικά και φιλοσοφία στη Σορβόννη, εργάστηκε για ένα διάστημα στη μέση εκπαίδευση και το 1935 ταξίδεψε στη Βραζιλία, όπου έζησε ως το 1939 διεξάγοντας τις πρώτες εθνογραφικές έρευνές του. Το 1939, με το ξέσπασμα του Β Δ Παγκοσμίου Πολέμου, επέστρεψε στη Γαλλία για να πάρει μέρος στον πόλεμο αλλά μετά την παράδοσή της στους Γερμανούς ο εβραίος Λεβί-Στρος εκπατρίστηκε και, όπως πολλοί άλλοι γάλλοι διανοούμενοι, κατέληξε στη Νέα Υόρκη. Εκεί συνδέθηκε με τον γλωσσολόγο Γιάκομπσον, εκείνος όμως που επέδρασε στη σκέψη του ήταν ένας άλλος σημαντικός ανθρωπολόγος, ο Φραντς Μπόας. Στο Παρίσι ο Στρος επέστρεψε το 1948, χρονιά κατά την οποία έλαβε και το διδακτορικό του από τη Σορβόννη. Το ακαδημαϊκό και συγγραφικό του έργο είναι τεράστιο. Οταν, το 1971, η Γαλλική Ακαδημία τον εξέλεγε μέλος της, δεν έπραττε παρά το αυτονόητο. Να επιβραβεύσει, δηλαδή, ένα έργο που σημάδεψε την εποχή του, τη σκέψη των συγχρόνων του, την επιστημονική έρευνα και την κουλτούρα στο σύνολό της.

Α. ΒΙΣΤΩΝΙΤΗΣ, http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=297303&dt=04/11/2009

ΣΧΟΛΙΑ

  1. tiramola avatar
    tiramola 04/11/2009 15:38:06

    Είχα αγοράσει κάποτε την "Αγρια Σκέψη".
    Δεν κατάφερα να το τελειώσω.
    Μου φάνηκε αρκετά δύσκολο.

  2. Στέργιος avatar
    Στέργιος 04/11/2009 15:56:03

    Η σκέψη τού Λεβί-Στρος είναι η εξιλέωση της Δύσης απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο για όλα τα δεινά που αυτός υπέστη από τη δυτική αποικιοκρατία.

    Ο Λεβί-Στρος ανάγκασε τον προπετή Δυτικό άνθρωπο να αναγνωρίσει ότι ο μη Δυτικός άνθρωπος είναι ίσος του.


    Ο Λεβί-Στρος απέδειξε με το έργο του ότι:

    1) Η "άγρια σκέψη" είναι απλώς μια άλλη σκέψη και όχι η "σκέψη τού αγρίου".

    2) 'Οσο διαφορετικοί και περίεργοι κι αν μας φαίνονται οι άλλοι πολιτισμοί, όλοι τους δομούνται με βάση τις ίδιες πανανθρώπινες ανάγκες.

    3) Κανένας πολιτισμός δεν είναι ανώτερος κάποιου άλλου, μόνο και μόνο επειδή τού επιβάλλεται με την οικονομική και/ή στρατιωτική δύναμη.

  3. Κοντη Λιζα avatar
    Κοντη Λιζα 04/11/2009 16:12:34

    Στο Ισραήλ θα τον θάψουν;

  4. Μποτίλια στο Πέλαγος avatar
    Μποτίλια στο Πέλαγος 04/11/2009 16:40:51

    Ο Κλοντ Λεβί-Στρος υπήρξε αναμφίβολα μεγάλος διανοητής. Θεωρώ ότι ο πυρήνας του έργου του δεν έχει βρει ακόμη την δέουσα αποτίμηση και εφαρμογή στην πολιτική και κοινωνική ανάλυση, παρά την επιρροή που είχε σε κάποιες σχολές σκέψης.
    Ο ρόλος του υπερτονίστηκε από κάποιους δυσανάλογα σε σχέση με τους προκατόχους του. Αυτοί είναι ο Μόργκαν με την "Αρχαία Κοινωνία", ο Τζωρτζ Φρέιζερ με τον "Χρυσό Κλώνο", ο Φρόιντ με το "Τοτέμ και Ταμπου" και αρκετοί άλλοι. Στην ουσία, η ένταξη του στον χώρο της Εθνολογίας που επιβλήθηκε, είναι ηθελημένα ανακριβής, εφόσον οι μελέτες του αποτελούν τομή της θρησκειολογίας με την μελέτη των λεγόμενων "πρωτογόνων". Κάποια σημαντικά συμπεράσματα του διατηρούν πρωτοτυπία, σχετιζόμενα με συγκρίσεις πολιτιστικού χαρακτήρα μεταξύ των κοινωνικών σχηματισμών και τον τρόπο που εθιστήκαμε να απολυτοποιούμε τις δικές μας πολιτιστικές σταθερές.
    Το έργο του ξεπερνάει πολύ τα δυο βασικά βιβλία που συνήθως αναφέρονται. Σημαντικό βιβλίο είναι επίσης "Οι Δρόμοι της Μάσκας" στις εκδόσεις Χατζηνικολή (που έκδοσαν και το σημαντικό έργο "Σαμανισμός") καθώς και αρκετά άρθρα και μελέτες για τη τεχνική της έκστασης των πρωτογόνων.
    Ειδικά στη σημερινή φάση, το έργο του Λεβί-Στρος αποκτά μεγάλη σημασία και επικαιρότητα. Η μελέτη των πρωτογόνων και η σύνδεση του σαμανισμού με την σύγχρονη εξουσία αποκαλύπτει μια μύχια πλευρά της δεύτερης. Τα κέντρα παγκόσμιων αποφάσεων έχοντας εγκαθιδρύσει ένα νέο μεσαίωνα σε πολλούς τομείς, όπως ο εργασιακός και η εξαναγκαστική μετακίνηση πληθυσμών σε μεγακλίμακα, ετοιμάζουν μια νέα πρωτόγονη κοινωνία, στηριγμένη στην επιβολή μέσω υψηλής τεχνολογίας.
    Η αντιεξουσιαστική και επαναστατική σκέψη δεν μπορεί στο μέλλον να παρακάμψει του μεγάλους εθνολόγους και θρησκειολόγους.

    • Υ. avatar
      Υ. @ Μποτίλια στο Πέλαγος 04/11/2009 17:25:03

      Δεν έτυχε να έχω διαβάσει κάτι δικό του. Σε βλέπω επαΐοντα.
      Η άποψη σου στη συγκριτική με τον Καστανέδα, που είναι από τους αγαπημένους μου?

      • Μποτίλια στο Πέλαγος avatar
        Μποτίλια στο Πέλαγος @ Υ. 04/11/2009 22:46:52

        Σε ευχαριστώ θερμά για την ερώτηση που πετυχαίνει κάποιο ευαίσθητο νεύρο μου. Επί πλέον χαίρομαι ιδιαίτερα για τον διάλογο με κάποιον, που έχει τον Καστανιέντα στους αγαπημένους του, όπως και εγώ.
        Ανάμεσα στον Λεβί-Στρος και τον Καστανιέντα υπάρχει μια πολύ σημαντική ειδοποιός διαφορά, η οποία δεν μειώνει σε καμία περίπτωση την αξία και την σημασία του ενός ή του άλλου.
        Ο Λεβί-Στρος επιχειρεί μια ανοιχτή, καλοπροαίρετη, βαθιά και ερευνητικά ανεπιρρέαστη μελέτη του συστήματος των Ινδιάνων. Παραμένει πάντοτε όμως ένας παρατηρητής-μελετητής, αναγνωρίζοντας ότι προέρχεται από ένα άλλο πολιτισμικό σύστημα. Ως συνειδητός γνώστης αυτού του δεδομένου, αναγνωρίζει ότι λειτουργεί εξ επαφής με το γνωσιολογικό του αντικείμενο, χωρίς να μπορεί να υπεισέλθει σε αυτό. Αναγνωρίζει δηλαδή την λεγόμενη σχάση υποκειμένου και αντικειμένου. Έτσι η διάγνωσή του στηρίζεται στο ότι η αφετηρία και η θέση του δεν επαρκούν για μια πλήρη γνώση του αντικειμένου, που προϋποθέτει την ταύτιση μαζί του. Η επαφή όμως, έστω και εάν δεν συνεπάγεται είσοδο στον ουσιαστικό πυρήνα, αποτελεί είσοδο στην αύρα του φαινομένου, η οποία δεν μπορεί παρά να προκαλεί μια μίνιμουμ αλλοίωση στο υποκείμενο. Έτσι η επαφή, έστω και εάν δεν οδηγεί στην πλήρη γνώση, ξεπερνάει τα όρια της ρασιοναλιστικής περιγραφής. Ερεθίζει αισθητήρια που βρίσκονται πέραν της ακαδημαϊκής προσέγγισης, γοητεύει και διδάσκει βαθύτερα, όμως χωρίς να αποκαλύπτεται. Από εκεί πηγάζει και ο βαθύς σεβασμός, που εκδηλώνει ο Λεβί-Στρος προς το "άλλο".
        Σε αντίθεση με αυτή την πρακτική, εάν επαναφέρεις στην μνήμη σου τις διηγήσεις του Καστανιέντα στα πρώτα του βιβλία, ενώ η αφετηρία είναι παρόμοια με αυτή του Λεβί-Στρος κινούμενη σε ακαδημαϊκά πλαίσια, αφού γνωρίσει λίγο τον Ινδιάνο "μάγο" Δον Χουάν, γρήγορα στη συνέχεια ανακαλύπτει ότι δεν τον αναλύει μόνο, αλλά ταυτόχρονα αναλύεται από αυτόν. Διότι είναι ακόμη πιο ανοιχτός από τον Λεβί-Στρος, διότι η αναζήτησή του πάει μακρύτερα. Έτσι το υποκείμενο γίνεται αντικείμενο και το αντικείμενο υποκείμενο, σε μια αμοιβαία αλληλοεπίδραση, συμβαίνει δηλαδή υπέρβαση στην μεταξύ τους σχάση.
        Ο Καστανιέντα δεν θα έφτανε ποτέ στην γνώση του "μάγου" Δον Χουάν εάν δεν συνέβαινε μια μυητικού χαρακτήρα αποκάλυψη από τον δεύτερο. Αυτή ξεπερνάει το αυστηρά γνωσιολογικό πεδίο και προϋποθέτει τον έρωτα διδασκάλου και μαθητού που περιγράφει ο Πλάτων.
        Η μόνη οδός για να γνωρίσει τον Μάγο ο Καστανιέντα είναι να γίνει ο ίδιος Μάγος. Για να χρησιμοποιήσω ένα όρο του Χρήστου Γιανναρά, εδώ προϋποτίθεται το ασκητικό επίτευγμα. Ένα επίτευγμα της αμοιβαίας επιλογής από το Πνεύμα "που είναι ο μεγάλος πρωταγωνιστής της ζωής μας".
        Ο Κάρλος Καστανιέντα γράφει αναμφίβολα με ένα γοητευτικό και συναρπαστικό τρόπο. Υποδεικνύει όμως άφοβα και αβίαστα οδοδείκτες, που καθιστούν τα βιβλία του συγγράμματα μυητικού χαρακτήρα. Τέτοιο χαρακτήρα έχουν τα έργα πολλών διδασκάλων, όπως π.χ. του Πλάτωνος, του Πλωτίνου και κάποιων Μυστικών Πατέρων της Εκκλησίας. Έστω και εάν και η πλειοψηφία των μελετητών δεν είναι σε θέση να διακρίνει τους εντοπισμούς που γίνονται σε αυτά. Ακριβώς διότι η μυητική πράξη δεν είναι κάποιο είδος γυμναστικής, αλλά προϋποθέτει πνευματική ετοιμότητα. Του Πλάτωνος προηγούνται οι καθαρμοί του Εμπεδοκλέους, ή για να το εκφράσω απλούστερα η καθαρότητα της καρδιάς.
        Η μύηση είναι κύρια πράξη. Σαν μελετητής του Καστανιέντα χτύπησες μια θύρα. Επόμενο είναι αυτή να αρχίσει να ανοίγει στην πορεία της πνευματικής ανάπτυξης, που δεν μπορεί να είναι ξεχωριστή από το καμίνι της καθημερινής πρόκλησης.
        Σαν Έλληνες έχουμε τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις να βαδίσουμε στο Μυστήριο και την επίγνωση. Αυτός είναι και ο κύριος τρόπος που μπορούμε να συμβάλουμε στην μετουσίωση του σύμπαντος κόσμου.
        Σίγουρα αξίζει και ανταποκρίνεται πλήρως στην ορθάνοιχτη οπτική του Ελληνικού Πνεύματος να ασχοληθούμε με όλους και όλα. Όμως ο μεγάλος θησαυρός βρίσκεται μέσα στο σπίτι μας και δεν χρειάζεται να πάμε πολύ μακρυά, αναζητώντας την γνώση. Γιατί γεννηθήκαμε με μια σπάνια προικοδότηση, που είναι κρίμα να μην την αξιοποιήσουμε πρώτη. Φυσικά όλοι οι οδοί αναζήτησης οδηγούν στην αλήθεια. Για μας όμως η ευθεία οδός ονομάζεται "Ελλάς".

        • Υ. avatar
          Υ. @ Μποτίλια στο Πέλαγος 04/11/2009 23:13:22

          Δεν έχω να πω τίποτα. Απλά σιωπώ.
          Μάλον δυο-τρία πράγματα.
          Υποθέτω ότι οι προκύψασες (εκ του έργου) διαφορές, εδράζονται και στη διαφορετική τους αφετηρία, Ευρώπη-Λατ. Αμερική (και ότι αυτό σημαίνει ως πνευματική, εκ του χώρου, κληρονομιά), αλλά και στη προσέγγιση όπως αναλυτικά την αναφέρεις. Πέραν αυτού, ο Κ είχε ντε-φάκτο επηρεασμούς από τον πεγιότ πολιτισμό, και τις αντικρούσεις που προκύπτουν, ένεκα.

          Η τελευταία σου παράγραφος, είναι όλα τα λεφτά.

  5. Aris lalidis avatar
    Aris lalidis 04/11/2009 19:56:15

    Πενθει τον "διανοητη"-συγχωρεστε με που δεν καταλαβα ποτε το ακριβες περιεχομενο της λεξης-που ειχε κατενθουσιαστει με τους νατοικους βομβαρδισμους στη Σερβια.
    Να τα λεμε ολα ετσι;

    • Στέργιος avatar
      Στέργιος @ Aris lalidis 04/11/2009 22:54:12

      Μάλλον τον μπερδεύεις με τον Μπερνάρ Ανρί Λεβί.
      Ο Κλοντ Λεβί-Στρος δεν ξέρω να πήρε θέση στον πόλεμο που αναφέρεις.

  6. Jasmin avatar
    Jasmin 04/11/2009 20:16:25

    Ό,τι και αν πω, θα είναι λίγο. Ως έλληνες διαβάστε οπωσδήποτε, έστω και από το ίντερνετ την ανάλυσή του για τον Οιδίποδα (ήταν ο μόνος μύθος που ανέλυσε σχετικός με ελληνική τραγωδία)
    http://mural.uv.es/madelro/myth.html

  7. antiathlitikos avatar
    antiathlitikos 05/11/2009 11:47:56

    Αγαπητή Μποτίλια, εξαιρετικές και οι δύο παρεμβάσεις σου για έναν πολύ μεγάλο του 20ου. Σ’ ευχαριστώ ειλικρινά και για τον πλούτο που μας προσέφερες εδώ απλόχερα και για την αφύπνιση νεανικών αναζητήσεων.

    Θα ήθελα απλώς να προσθέσω μια σημαντική συμβολή του στη φιλοσοφία που σχετίζεται με ένα πολυσχιδές και ισχυρό ρεύμα της γαλλικής σκέψης ως η βασική μήτρα μιας – όχι βεβαίως οριστικής – ρήξης με τον κυρίαρχο μέχρι και το 60 ιστορικισμό. Η ανάλυση της δομής του μύθου, η επικέντρωση καλύτερα στις δομές της σκέψης «άλλων» (πρωτόγονων κατά τη δυτική εκδοχή) πολιτισμών, εδράστηκε και ταυτόχρονα διαμόρφωσε τις απαρχές του στρουκτουραλισμού, που μας αρέσει δε μας αρέσει άλλαξε ριζικά το σκηνικό στον ιστορικό και φιλοσοφικό διάλογο μετά το 60. Ο Λεβύ Στρως, όπως και το παιδί του, ο δομισμός παρέμειναν ωστόσο προσηλωμένοι στο δίπολο Αντικείμενο – Υποκείμενο, γι αυτό όπως σωστά επισημαίνεις δε μπόρεσε να εισέλθει στην «ουσία» του «άλλου», ενώ ο Καστανιέντα χωρίς φυσικά να το δηλώνει ρητά και από μάλλον μεταφυσική αφετηρία ουσιαστικά υιοθετεί και προϋποθέτει τη μετάβαση στο δίπολο Υποκείμενο – Υποκείμενο, κάτι που ανατρέπει και την παραδοσιακή μας αντίληψη για την ίδια τη διάκριση μεταφυσικής – ορθολογικής φιλοσοφικής θεώρησης.

  8. Στέργιος avatar
    Στέργιος 05/11/2009 14:47:54

    Κάνετε λάθος.

    Ο Κλοντ Λεβί Στρος (ΚΛΣ) διαμόρφωσε τη στρουκτουραλιστική αντίληψη με την οποία ανέλυσε τις συνιστώσες κάθε πολιτισμού, του δυτικού και των άλλων, σε ισοδύναμα δομικά μόρια. Έτσι, μπορεί ο ΚΛΣ να μην έζησε ανάμεσα στους Ινδιάνους τής Βραζιλίας, αλλά μας δίδαξε ότι και ο δικός τους πολιτισμός υπόκειται στους ίδιους πανανθρώπινους νόμους και απαντά στις ίδιες πανανθρώπινες ανάγκες, όπως και ο δυτικός.

    Ο ΚΛΣ στην ουσία μας λέει ότι όλοι οι πολιτισμοί είναι ισοδύναμοι και ότι αν θέλουμε να γνωρίσουμε καλύτερα και ουσιαστικότερα τον "ξένο", οφείλουμε να εντρυφήσουμε στις δικές μας πολιτισμικές καταβολές.

    Ο Καστανέντα, από την άλλη, ακολούθησε έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο. Ασχολήθηκε με ΕΝΑΝ πολιτισμό, αυτόν των Ινδιάνων Γιάκι τού Μεξικού, και απορροφήθηκε από τον νέο πολιτισμό, εγκαταλείποντας ολοένα και περισσότερο τον δυτικό, αν και στη συνέχεια έβγαλε ουκ ολίγα χρήματα από την εκμετάλλευση των σαμανιστικών του εμπειριών.

    Ο Καστανέντα δεν μπορεί να συγκριθεί με τον Κλοντ Λεβί Στρος. Η σύγκριση αυτών των δύο σχηματικά, είναι σαν να συγκρίνει κανείς έναν άνθρωπο που αλλαξοπίστησε και μας μεταφέρει τις εμπειρίες του από τη νέα θρησκεία, με τον ιδρυτή τής συγκριτικής θεολογίας.

    • antiathlitikos avatar
      antiathlitikos @ Στέργιος 06/11/2009 10:30:02

      Αγαπητέ Στέργιε, δεν ξέρω αν σε μια συζήτηση που αναφέρεται στο έργο και τη σκέψη του Στρως η έννοια του λάθους έχει θέση. Εν πάσει περιπτώσει έχω να παρατηρήσω σ’ αυτά που γράφεις τα εξής:

      1. Ήμουν πολύ προσεκτικός στη διατύπωσή μου για τη σχέση του με το δομισμό. Πρώτον γιατί ο ίδιος έχει σε ανύποπτο χρόνο δηλώσει ότι «ήμουν στρουκτουραλιστής χωρίς να το ξέρω» και δεύτερον διότι για τον στρουκτουραλισμό «έμαθε» από τον φίλο του Γλωσσολόγο της Σχολής της Πράγας τον Γιάκομπσον. Γι αυτό και δεν θεωρείται πατέρας του στρουκτουραλισμού, αλλά της εφαρμογής του (έτσι και συνδιαμορφωτής του) στην κοινωνική ανθρωπολογία.Επι της ουσίας φυσικά και δε διαφωνούμε.

      2. Ως προς την ύβρι της συσχέτισής του με τον Καστανιέντα (που μετήλθε και η Μποτίλια) μπορεί αυστηρά να έχεις δίκιο (ωραία η παρομοίωσή σου στο τέλος). Επειδή όμως ο Στρως – όπως εξάλλου και η μεγαλύτερη μερίδα της Γαλλικής διανόησης - κατ΄επανάληψη παραβίασαν τα όρια μεταξύ «επιστήμης» και λογοτεχνίας, τεχνοκριτικής, δοκιμίου και φιλοσοφίας, μπορούμε νομίζω να πάρουμε και εμείς το αυθαίρετο δικαίωμα για συγκρίσεις και συσχετισμούς. Ο καθείς από τη σκοπιά του φυσικά: η Μποτίλια από τη δική του, εγώ από τη σκοπιά του Habermas. Το αν ο Κ. έβγαλε χρήματα πουλώντας σαμανισμό λίγη σημασία έχει: και για την αυθαιρεσία μας και για τις συσχετίσεις που προέκυψαν απ’ αυτήν. Και σ΄αυτό μας «βοηθάει» η επιλογή από τον ίδιο τον Στρως των κειμένων που συμπεριελήφθησαν στον τιμητικό τόμο για τα 100 χρόνια. Επιλογή που προτίμησε σαφώς τα φιλολογικά από τα θεωρητικότερα κριτήρια.

      Σ’ ευχαριστώ και σένα για την κουβέντα!

      • Μποτίλια στο Πέλαγος avatar
        Μποτίλια στο Πέλαγος @ antiathlitikos 06/11/2009 11:40:38

        Επειδή εκτιμώ ιδιαίτερα στον Στέργιο ως σχολιαστή, αλλά στην συγκεκριμένη περίπτωση και την φιλότιμη προσπάθειά του να αναδείξει πιστά τον πυρήνα, ή το νόημα της σκέψης του Λεβί-Στρος - παρόλο που με την κριτική του νομίζω, ότι υπερασπιζόμενος τις θέσεις του καθ' εαυτές στην ουσία αναιρεί την ίδια την πρακτική που στηρίζει η θεμελιώδης πρόταση του - επέλεξα να μην απαντήσω στην κριτική του. Επιπλέον η συγκεκριμένη ανάρτηση αναφέρεται στην αξία και στην προσφορά του συγκεκριμένου διανοητή με αφορμή τον θάνατο του. Σεβόμενος αυτή την αναμφισβήτητη προσφορά - έστω και εάν διαφωνώ κάθετα με τον πυρήνα της σκέψης και της μεθόδου του ΛΣ - έκρινα σκόπιμο να μην παρέμβω περισσότερο, ούτως ώστε να κλείσει ο σχολιασμός με το τελευταίο σχόλιο του Στέργιου (ο οποίος καταθέτει στα σχόλιά του κάποιου είδους ταύτιση με το έργο του ΛΣ) ως απόδοση φόρου τιμής σε ένα μεγάλης σημασίας διανοητή.

        Εάν εισερχόμουν στην κριτική του Στέργιου, θα ήμουν υποχρεωμένος να προβώ σε ριζική αντιπαράθεση με την μέθοδο και τα συμπεράσματα του ΛΣ, πράγμα που θεωρώ ότι δεν έχει θέση στα πλαίσια ενός επιθανάτιου λόγου, που δεν μπορεί στις περιπτώσεις ανθρώπων με ιδιαίτερη προσφορά, παρά να έχει επαινετικό χαρακτήρα.
        Επιφυλάσσομαι όμως να ασκήσω αυτήν την κριτική μελλοντικά, με την δέουσα ευκαιρία, χωρίς να υπεισέλθω τώρα καν στις συνιστώσες της κριτικής μου. Η εκτίμηση της προσφοράς κάποιου δεν σημαίνει πάντοτε αναγκαία αποδοχή, ή πολύ λιγότερο ταύτιση με τις ιδέες και τα συμπεράσματα του.
        Ο Στέργιος με την κριτική του απέναντι στα σχόλια μου δεν αποδίδει την επιταγή του ΛΣ, ότι στην μελέτη των φαινομένων πρέπει να κυριαρχεί ο συσχετσμός - άρα και η μεταξύ τους σύγκριση - η οποίος είναι και επιτεύξιμος και παραγωγικός, έστω εάν δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αυτά τα αντικείμενα καθ' εαυτά, δηλαδή την ουσία τους. Έτσι αδυνατεί να δει ισοδύναμα το "άλλο", όπως προτρέπει ο ΛΣ. Πάντοτε βέβαια με διάθεση να υπερασπιστεί τον ΛΣ σε "καθαρή" βάση. Αυτή η "καθαρότητα" είναι όμως, που αμφισβήτησε έντονα ο ΛΣ.

        Σε θέματα που αφορούν και το φαινόμενο της "άγριας σκέψης" (ως φαινόμενο καθ' εαυτό και όχι αναφορικά με τον ΛΣ) έχω εκφράσει πιο εκτεταμένα κάποιες σκέψεις στο κάτωθι κείμενο:
        http://www.scribd.com/doc/16782173/-

  9. Στέργιος avatar
    Στέργιος 06/11/2009 13:45:41

    Θα ήθελα να διευκρινίσω ότι όταν γράφω ότι δεν υπάρχει καμμία σύγκριση ανάμεσα στον ΚΛΣ και στον Καστανέντα, δεν το γράφω με την έννοια ότι η εμπειρία και το έργο τού Καστανέντα είναι "κατώτερα".

    Απλώς, είναι τόσο διαφορετικά, που δεν τίθεται θέμα σύγκρισης.

    Όπως έγραψα σε προηγούμενο σχόλιό μου, είναι σαν να συγκρίνει κανείς έναν άνθρωπο που αλλαξοπίστησε και μας μεταφέρει τις εμπειρίες του από τη νέα θρησκεία, με τον ιδρυτή τής συγκριτικής θεολογίας.
    Άλλο το ένα, άλλο το άλλο.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.