09/11/2009 21:58
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Η Τουρκία σήμερα



Από τον Economist

Πέρασαν χίλια περίπου χρόνια από τότε που οι Τούρκοι κατέφθασαν στη Μέση Ανατολή, προερχόμενοι από τα βάθη της Κεντρικής Ασίας. Για πεντακόσια χρόνια, είχαν καταφέρει να είναι οι απόλυτοι κυρίαρχοι της περιοχής. Όταν όμως η οθωμανική αυτοκρατορία μαράζωσε, και στη θέση της αναδύθηκε η τουρκική δημοκρατία (1923), οι Τούρκοι αποστασιοποιήθηκαν από τις πρώην κτήσεις τους, προτιμώντας να στραφούν προς τη Ευρώπη, και στη συνέχεια να αγκαλιάσουν την Αμερική, ιδιαίτερα στη διάρκεια του ψυχρού πολέμου.

Σήμερα οι Τούρκοι επιστρέφουν στη Μέση Ανατολή, μεταμφιεσμένοι όμως σε εμπόρους και διπλωμάτες. Η κίνηση αυτή είναι φυσιολογική, αν ληφθούν υπόψη οι παράμετροι της γειτνίασης, της δυναμικής τουρκικής οικονομίας, της αναζωογόνησης του ισλαμισμού (μετά από δεκαετίες κοσμικότητας), την αγανάκτηση για τη βραδυπορία της ένταξης στην Ε.Ε. κλπ. Η σημερινή επιθετική διείσδυση της Τουρκίας στη περιοχή, μοιάζει σαν ένα είδος εισβολής, πλην όμως ειρηνικής αυτή τη φορά. Τα τελευταία χρόνια, η αξία των τουρκικών εξαγωγών προς τη Μέση Ανατολή εκτινάχθηκε στα ύψη, αγγίζοντας τα $31 δισ. το 2008. Τα τουρκικά προϊόντα: αυτοκίνητα, έπιπλα, ξηρά σύκα, τηλεοπτικά σήριαλ κλπ. που μέχρι πριν λίγο καιρό ήταν σχεδόν  άγνωστα, σήμερα κατακτούν τις αγορές από το Αλγέρι μέχρι τη Τεχεράνη. Αν και η χώρα ήδη αποτελεί ζωτικό διαμετακομιστικό κέντρο μεταφοράς ενέργειας από την Ανατολή προς τη Δύση,  προβλέπεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία, καθώς αναπτύσσονται όλο και περισσότερα τα σχέδια για τη κατασκευή αγωγών που θα διασχίζουν τα εδάφη της. Ο πιο σημαντικός από αυτούς θα είναι ο Nabucco, που με προβλεπόμενο κόστος €7.9 δισ. θα μεταφέρει φυσικό αέριο δια μέσου της Τουρκίας, προερχόμενο από το Αζερμπαϊτζάν  και πιθανώς το  Τουρκμενιστάν, το Ιράν, το Ιράκ,  και την Αίγυπτο. Μια τουρκική κατασκευαστική εταιρία, η TAV, μόλις ολοκλήρωσε από μόνη της, τη κατασκευή ενός αεροσταθμού στην Αιγυπτιακή πρωτεύουσα, και ήδη χτίζει νέους σταθμούς  στη Λιβύη, στο Κατάρ, στη Τυνησία και στα Η.Α.Ε. Πέραν αυτών των κατασκευών, οι Τούρκοι έχουν ήδη κατοχυρώσει διάφορα συμβόλαια έργων, στο ιρακινό Κουρδιστάν, όπου και έχουν επενδύσει τεράστια ποσά σε εμπορικά κέντρα, ξενοδοχεία αλλά και σχολεία.

Τα παραπάνω οικονομικά επιτεύγματα οφείλονται κυρίως σε μια ενεργή επιδίωξη εμπορικών προνομίων, όπως είναι η εμπορική συμφωνία της Τουρκίας με την Αίγυπτο, το Ισραήλ, το Μαρόκο και τη Τυνησία. Ομοίως επιδιώκεται και μια παρόμοια συμφωνία με τα 6 μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του περσικού κόλπου, που συμπεριλαμβάνει και τη Σαουδική Αραβία. Νωρίτερα αυτό το μήνα, κλιμάκια Τούρκων υπουργών ταξίδεψαν στη Βαγδάτη και στη Δαμασκό, προκειμένου να υπογράψουν ένα μεγάλο πακέτο 48 συμφωνιών με το Ιράκ και 40 με τη Συρία. Το πακέτο αυτό συμπεριλαμβάνει σχεδόν τα πάντα, από το τομέα του τουρισμού, έως την αντιτρομοκρατία και τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις. Οι εν λόγω συμφωνίες μπορεί και να θέσουν επιτέλους τέρμα στις χρόνιες εντάσεις που υπάρχουν μεταξύ της Τουρκίας και των πρώην οθωμανικών της κτήσεων.

Ο Τούρκος πρωθυπουργός Tayyip Erdogan επισκέφθηκε πρόσφατα τη Τεχεράνη όπου και έτυχε θερμότατης υποδοχής, κάτι που αντανακλά τη τουρκική εφαρμογή της realpolitik, αν σκεφτεί κανείς τη διεθνή απομόνωση του ιρανικού καθεστώτος. Η Τουρκία δεν απαιτεί βίζα από τους Ιρανούς ταξιδιώτες και μάλιστα ο Erdogan συνεχάρη τη πρόσφατη εκλογική νίκη του Mahmoud Ahmadinejad, δηλώνοντας παράλληλα πως στηρίζει το δικαίωμα του Ιράν στη πυρηνική ανάπτυξη για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Επιπροσθέτως, η Τουρκία προχώρησε σε ιστορικής σημασίας συμβιβασμό με την γείτονα Αρμενία, συνάπτοντας, μετά από 16ετές πάγωμα,  διπλωματικές και άλλες σχέσεις μαζί της, που δεν χρειάζονται παρά  την επικύρωση από τα κοινοβούλια των δυο χωρών προκειμένου να τεθούν σε εφαρμογή.

Αυτός ο επίμονος διπλωματικός πραγματισμός, είναι κυρίως  αποτέλεσμα των πολιτικών του υπουργού Εξωτερικών Ahmet Davutoglu, ο οποίος είναι και καθηγητής διεθνών σχέσεων. Ο Davutoglu συνέγραψε βιβλίο στο οποίο περιγράφει τη Μέση Ανατολή ως το «στρατηγικό βάθος» της Τουρκίας και εισήγαγε τη πολιτική «μηδέν προβλήματα με τους γείτονες». Η πολιτική αυτή χρησιμοποιεί κυρίως το εμπόριο, προκειμένου να πετύχει τη τουρκική σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή. Η πολιτική αυτή σηματοδοτεί και μια αλλαγή στο τρόπο θέασης του κόσμου από πλευράς της Τουρκίας, η οποία στο παρελθόν θεωρούσε τον εαυτό της ως ένα ανατολικό ανάχωμα του ΝΑΤΟ, ενώ δεν έδινε καμία σημασία στους ανατολικούς της γείτονες τους οποίους θεωρούσε μάλλον ως μια απειλή, που θα έπρεπε να περιοριστεί.

Παρά τη παρουσία του συγκεκριμένου υπουργού, τίποτα δεν θα είχε αλλάξει αν δεν μεσολαβούσαν και κάποιες δραματικές αλλαγές στην ίδια τη Τουρκία. Οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που έγιναν με αφορμή την αίτηση εισόδου της στην Ε.Ε., συνετέλεσαν στη μετακίνηση της πολιτικής δύναμης από τους πάντα έμφοβους στρατηγούς, προς τους πολιτικούς θεσμούς της χώρας. Συγχρόνως, παρατηρήθηκε και μια μετακίνηση πολιτικής δύναμης από τη κοσμική Κωνσταντινούπολη προς μια μουσουλμανική ελίτ με έδρα την Ανατολία. Μια άλλη αλλαγή είναι και  αυτή που το κυβερνών κόμμα ολοκλήρωσε, σε σχέση με το μεγάλο πρόβλημα της κουρδικής μειονότητας. Το κλίμα φαίνεται να εξομαλύνεται μετά τη χορήγηση πολιτιστικών και πολιτικών δικαιωμάτων στους Κούρδους, με αποτέλεσμα να έχουν μειωθεί οι εντάσεις όχι  μόνο στους Κούρδους της Τουρκίας αλλά και σε αυτούς του Ιράκ, του Ιράν και της Συρίας.

Η επιτυχία της μαλακής αυτής τουρκικής προσέγγισης, έχει να κάνει και με την απουσία κάποιας άλλης περιφερειακής δύναμης στην περιοχή. Πρώην «παίκτες» όπως η Αίγυπτος και το Ιράκ, δεν έχουν σήμερα καμία τύχη. Το ίδιο συμβαίνει και με την αμερικανική επιρροή, η οποία έχει χάσει πόντους, κυρίως  λόγω των προβλημάτων στο Ιράκ. Η μεγαλύτερη τουρκική επιτυχία στην αραβική κοινή γνώμη, επήλθε το 2003,  λόγω της άρνησης της Τουρκίας να διαθέσει τα εδάφη της προκειμένου να ανοίξει ένα δεύτερο μέτωπο εναντίον του Ιράκ. Τελικά επιτράπηκε στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν ένα από τα τουρκικά αεροδρόμια προς ανεφοδιασμό του πολέμου, αλλά η Τουρκία απέφυγε το όνειδος, που συνόδεψε τη στρατιωτική συνεργασία άλλων αραβικών χωρών με τις ΗΠΑ.

Η Τουρκία είναι αγαπητή στη περιοχή διότι οι περισσότεροι Άραβες τη βλέπουν ως ένα μετριοπαθές αντίβαρο στο Ιράν, και ως ένα παράθυρο προς τη Δύση. Οι Τούρκοι αξιωματούχοι όμως, είναι πολύ προσεκτικοί όταν εξηγούν πως το ενδιαφέρον που επιδεικνύεται προς την ισλαμική ανατολή, δεν σημαίνει και κάποιο πάγωμα στις σχέσεις τους με τη Δύση. Παρουσιάζουν τη Τουρκία ως μια χρήσιμη γέφυρα, μια περιφερειακή δύναμη ειρήνης, και ως ένα μοντέλο δημοκρατίας συμβατής με το Ισλάμ. Οι σύμμαχοι της εκ δυσμάς, μοιράζονται αυτή την άποψη και δεν φαίνεται να έχουν κάποια αντίρρηση προς το παρόν. Η καλή προαίρεση όμως, μπορεί εύκολα να εξαφανισθεί, αν οι προοπτικές ένταξης στην Ε.Ε. περιοριστούν, ή αν  θεωρηθεί πως η Τουρκία υπονομεύει τις προσπάθειες πίεσης προς το  Ιράν. Ήδη, η νέα πολιτική της Τουρκίας έχει κάποιο κόστος, κυρίως στις σχέσεις της με το Ισραήλ. Οι σχέσεις αυτές είχαν γιγαντωθεί στη δεκαετία του 1990, πριν αναλάβει την εξουσία το  κόμμα ΑΚ, και όταν διαφαίνονταν στον ορίζοντα η προοπτική ειρήνευσης μεταξύ των Εβραίων και των Παλαιστίνιων. Ο τουρισμός και το εμπόριο μεταξύ των δυο χωρών είχαν ανθίσει όπως είχε ανθίσει και η στενή μεταξύ τους στρατιωτική συνεργασία. Το Ισραήλ είχε μάλιστα προσφερθεί να προστατέψει τη Τουρκία από τις πιέσεις των λόμπι στο αμερικανικό κογκρέσο, που επιζητούσαν τη τιμωρία της για τη γενοκτονία των Αρμενίων στη διάρκεια του Α`Π.Π. Οι δεσμοί αυτοί χαλάρωσαν, μόλις η τουρκική κοινή γνώμη, που παίζει πλέον σημαντικό ρόλο, έγινε εχθρική απέναντι στο Ισραήλ. Ο Erdogan, ένας σκληρός πολιτικός, πικράθηκε έντονα πέρσι όταν το Ισραήλ επιτέθηκε στη Γάζα μερικές μόλις ημέρες μετά τη συνάντησή του με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Ehud Olmert, ο οποίος τον είχε διαβεβαιώσει πως οι ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Συρίας – Ισραήλ, με τη διαμεσολάβηση της Τουρκίας, θα προχωρούσαν κανονικά. Η αιματοχυσία στη Γάζα εξαγρίωσε τη τουρκική κοινή γνώμη, η οποία ανάγκασε τον Erdogan να πάρει θέση, με αποτέλεσμα αυτός να ξεσπάσει, και στη συνέχεια να αποχωρήσει, στη διάρκεια έντονης συζήτησης με τον Ισραηλινό πρόεδρο Peres, στο Νταβός της Ελβετίας. Οι Τούρκοι ξαναθύμωσαν φέτος το Σεπτέμβριο όταν το Ισραήλ αρνήθηκε να δώσει άδεια στον Davutoglu να επισκεφθεί τη Γάζα στη διάρκεια ταξιδιού του στο Ισραήλ. Ακόμη πιο πρόσφατα, η Τουρκία ακύρωσε μια κοινή στρατιωτική άσκηση, προβάλλοντας ως λόγο την μη αποστολή μιας παραγγελίας μη επανδρωμένων αεροσκαφών εκ μέρους του Ισραήλ. Το Ισραήλ με τη σειρά του, υπέβαλλε επίσημη διαμαρτυρία για την προβολή μιας εκπομπής στη τουρκική κρατική τηλεόραση, όπου οι Ισραηλινοί στρατιώτες απεικονίζονται ως αιμοσταγείς δολοφόνοι. Μερικοί μάλιστα Ισραηλινοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται, πως υπάρχει πλέον μια ανιχνεύσιμη τουρκική αντισημιτική μεροληψία, που αποκλείει πλέον τη χώρα αυτή από το να μπορεί να παίζει το ρόλο του αντικειμενικού διαμεσολαβητή μεταξύ του Ισραήλ και της Συρίας.

Οι Τούρκοι απαντούν πως δεν έχουν κανέναν σκοπό να διακόψουν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ, και πιστεύουν ακόμη στη χρησιμότητά τους ως ουδέτερου μεσολαβητή με το εβραϊκό κράτος. Όπως λέει ένα υψηλόβαθμο στέλεχος του τουρκικού κυβερνώντος κόμματος: «Μπορεί να χάσαμε το ειδικό μας βάρος σε σχέση  με το Ισραήλ, αλλά προτιμώ να είμαστε με τη πλευρά της ιστορίας, του σωστού, και της δικαιοσύνης…». Ένας σύμβουλος του Τούρκου πρωθυπουργού, αποδεικνύοντας το ρόλο που η χώρα του θέλει να υποδυθεί ως περιφερειακή ηγέτις,  έθεσε το θέμα πιο ωμά, λέγοντας πως, «Προσαρμόζουμε τις σχέσεις μας με το Ισραήλ, ανάλογα με τη πρόοδο της σύγκρουσης… αυτό είναι που θα έπρεπε να κάνει και η Δύση».

 Economist

http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=14753776

ΣΧΟΛΙΑ

  1. archaeopteryx avatar
    archaeopteryx 09/11/2009 22:07:27

    εεε... his master's voice o Economist που ονειρεύεται μεγαλέια του Μεγάλου Παιχνιδιού, αλλά ξεχνάει ότι ο Λώρενς της Αραβίας ήταν Άγγλος, και οι Άραβες βλέπουν τους Τούρκους με μισό μάτι. Καλά τα λέει ότι είναι ανερχόμενη δύναμη, αλλά αποσιωπεί ότι ο στρατός κάνει κουμάντο, και η εσωτερική αστάθεια δεν έιναι ελληνικός ευσεβης πόθος.

    Βέβαια, ξεχνώντας την Γαλλίπολη και το Εξπρες του Μεσονυκτίου, έμμεσα λέει και σε εμάς, τους Αρμένηδες, τους Κούρδους και τα ενοχλητικά λόμπυς στις ΗΠΑ, "οι ...φίλοι σας οι Τούρκοι". Οι Άγγλοι έχουν μάθει χρόνια το παιχνίδι μια χουφτα άνθρωποι να κάνουν τον κόσμο άνω κάτω.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.