#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
29/12/2010 21:38
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Η ΕΕ ως Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και οι ΗΠΑ ως Βυζάντιο



Για να καταλάβουμε πως θα είναι ο 21ος αιώνας, καλά θα κάνουμε να κοιτάξουμε προς τα πίσω. Πόσο πίσω; Χίλια περίπου χρόνια, επί Μεσαίωνα. Όπως αναφέρει η εφημερίδα Financial Times: Ο κόσμος στον οποίο μπαίνουμε δεν θα είναι ένας κόσμος πολλών κρατών, αλλά ένας κόσμος πολλών κέντρων εξουσίας. Στην ουσία, θα είναι ένας νέος μεσαιωνικός κόσμος. Ο 21ος αιώνας θα είναι όπως ακριβώς  ήταν ο 12ος. Τότε ήταν και η τελευταία φορά που ο κόσμος ήταν Δυτικός και Ανατολικός ταυτόχρονα.

Και που ταιριάζουν οι ΗΠΑ μέσα σε αυτή τη νέα κοσμοθεωρία; Η ιστορία, για μια ακόμη φορά  μας διδάσκει. Αν σήμερα η ΕΕ παίζει το ρόλο της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι το νέο Βυζάντιο, που κοιτάει και προς δυσμάς και προς ανατολάς, όντας σε παρακμή.

Όμως δεν υπάρχει λόγος για ανησυχία. Οι Βυζαντινοί άντεξαν για πολλούς αιώνες, πέραν των δυνατοτήτων τους, μέσω της πονηρής διπλωματίας και της χρήσης της παραπλάνησης, και όχι της στρατιωτικής τους ισχύος.

Και να μη ξεχνάμε, καταλήγει το άρθρο, ότι ο Μεσαίωνας, παρά τη κακή του φήμη, ήταν μια εποχή μεγάλων εφευρέσεων και ανακαλύψεων… άλλωστε, στο τέλος οδήγησε στην Αναγέννηση.

S.A.-Financial Times

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Ο Ιθαγενής avatar
    Ο Ιθαγενής 29/12/2010 21:49:00

    χαχαχα
    Να περιμένουμε λοιπόν τους Κινέζους (σαν άλλους Μογγόλους) να μας σώσουν εξ ανατολών;
    Με τους Νορμανδούς από τη δύση τη κάνουμε;
    γιατί μερικοί ξεχνούν ή μάλλον θέλουν να ξεχνούν ότι πριν το 1453 υπήρξε το 1204.

    • donaE avatar
      donaE @ Ο Ιθαγενής 29/12/2010 22:10:24

      Oι Νορμανδοι ειναι εδω ηδη.Ξεχασανε τον τσαρο οι FT.

      • Ο Ιθαγενής avatar
        Ο Ιθαγενής @ donaE 29/12/2010 22:17:59

        Δεν υπήρχαν τσάροι την περίοδο που αναφέρονται (οι Βούλγαροι είχαν ...συμμορφωθεί) ενώ οι Νορμανδοί ήταν ένα μόνο από τα Βόρεια φύλλα που έκοβε βόλτες.
        Οι άνθρωποι αυτοί FT, όμως νομίζουν ότι η ιστορία είναι οι ισολογισμοί οπότε απλά μιλούν για πράγματα που δεν ξέρουν.

        ΥΓ

        οι τσάροι (σλαβοι) χρησιμοποιήθηκε από Βούλγαρους, Σέρβους και Ρώσους (ο Μέγας Πέτρος το έκανε ...δυτικότερο αυτοκράτορας αλλά στη κοινωνία έμεινε ο ...τσάρος)

  2. Στέργιος avatar
    Στέργιος 29/12/2010 21:54:02

    Οι FT απευθύνονται σε ένα κοινό που είναι τόσο πωρωμένο με τα λεφτά και το πώς θα στήσουν τις νέες πυραμίδες α λα Μέιντοφ για να κατακλέψουν τον κόσμο, που δεν πολυσκοτίζονται για ιστορικές αλήθειες και άλλα περιττά.

    Το παραπάνω άρθρο είναι "σλιαμ σλιουτς κοκκώνα Μαριγώ" που λένε στην Κοζάνη, δηλαδή, άλλ'αντ'άλλων.

    Η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν, στην ουσία, η Γερμανοϊταλία, ένα κρατικό μόρφωμα που άφηνε απ'έξω τις τοτινές υπερδυνάμεις Ισπανία και Πορτογαλία, αλλά και τη Γαλλία και την Αγγλία. Άρα, δεν μπορεί να θεωρείται ότι εκφράζει την κατακερματισμένη, φεουδαρχική Δύση. Ακόμη, όταν στην Ιταλία άρχιζε η Αναγέννηση, η ΑΡΑ είχε αποτραβηχτεί βορείως των Άλπεων.

    Η ΑΡΑ δεν υπήρξε ποτέ παγκόσμια δύναμη.

    Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υπήρξε, όπως υπήρξαν και οι αυτοκρατορίες των Ομεϋάδων στον αραβικό κόσμο, των Καναούτζ στην Ινδία και οι δυναστείες Σούι και Τανγκ στην Κίνα.

    Έλεος πια, με την αμορφωσιά των Αγγλοσαξώνων.

    • Strange Attractor avatar
      Strange Attractor @ Στέργιος 29/12/2010 22:10:23

      Πριν από χρόνια, οι αγγλοσάξονες συνέκριναν τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ με το δίπολο Αθήνα - Σπάρτη.
      Δεν έπεσαν έξω.

      • παγωτατζής avatar
        παγωτατζής @ Strange Attractor 29/12/2010 22:40:34

        Πού και οι δύο υπερκεράστηκαν από ΄τούς Μακεδόνες τού Μ.Αλεξάνδρου..
        Μήπως αυτό λέει τίποτα για την παραπέρα εξέλιξη τών πραγμάτων στούς Αγγλοσάξωνες;;;

        • Στέργιος avatar
          Στέργιος @ παγωτατζής 29/12/2010 23:43:43

          Αυτό εννοώ κι εγώ.

  3. παραέλληνας avatar
    παραέλληνας 29/12/2010 22:11:04

    η ρωμανία κι αν πέρασεν ανθεί και φέρει κι άλλο, man.

  4. donaE avatar
    donaE 29/12/2010 22:30:28

    Υπαρχουν τωρα ομως.Και δεν βλεπω να τους αναφερουν.Γιατι;

  5. φωτεινη avatar
    φωτεινη 29/12/2010 22:57:05

    ο αρθρογραφος εχει μπερδεψει κοινως τα μπουτια του.πρωτα μας μιλαει για δωδεκατο αιωνα και μετα μας λεει για το πως επεζησε για πολλους αιωνες μετα.ποιους αιωνες;1204 η πρωτη σταυροφορια που τη διαλυει,και το 1453 η τελικη πτωση .ναι επεζησε για πολλους αιωνες παρακμεοντας αλλα ηταν τοτε που η δυτικη αυτοκρατορια ηταν κατω απο το πελμα των βαρβαρων και μιλαμε για πολυ προγενεστερα.μεσαιωνας δεν θεωρειται ο 12ος αιωνας.εχει περασει και μιλαμε για το τελος του μεσαιωνα που αρχιζει η οργανωση των πολεων και μετεπειτα οι signorie.ο παραλληλισμος μπορει μονο να ειναι ,ην.πολιτειες κατω απο το τελμα των βαρβαρων ως δυτικη αυτοκρατορια[παραλληλισμος παρακμης που λεει ο συνγγραφεας ]δεν προκυπτει ομως η βυζαντινη αυτοκρατορια .ποια την εκπροσωπει ως δυναμη με αυξανομενη ισχυ που ηταν την εποχη τουμεσαιωνα η βυζ.αυτοκρατορια;βρε μανια με τις ελληνικη ιστορια η παντοκρατισσα.μεγα αλεξανδρο ακομα να βγαλει.η μηπως προκειται για μπους μερια,με την αποστολη που ειχε να διατελεσει εννοω.και μετο χωρο.eurasia.

  6. Ρομπέν το Γκαρσόν avatar
    Ρομπέν το Γκαρσόν 29/12/2010 23:00:08

    ο αρθρογραφος εχει μπερδεψει κοινως τα μπουτια του;
    Αν κρίνω από την σύνταξη σου, και εσύ για μπερδεμένη μου κάνεις. Τζίβας μήπως;

  7. φωτεινη avatar
    φωτεινη 29/12/2010 23:16:51

    τι σημαινειν τζιβας;

  8. Professor Moriarty avatar
    Professor Moriarty 30/12/2010 00:12:03

    Μόνο παρηκμασμένος δήθεν ευρωπαίος με απίστευτα μεγάλη ιδέα για την μεταπολεμική Ευρώπη θα μπορούσε να κάνει αυτή την σύγκριση. Η Ευρώπη μόνο ως wishful thinking και ανομολόγητη μεγαλόπνοη φαντασίωση στα μυαλά των ευρωπαϊστών μπορεί να φαντάζει ως Αγία ΡωμαΪκή Αυτοκρατορία.

    Πρώτον, διότι είναι πολυδιασπασμένη και δεν είναι αυτοκρατορία που προυποθέτει ισχυρό πολιτικό κέντρο εξουσίας. Δεύτερο, και κυριώτερο, η Α.Ρ.Α. ήταν ανερχόμενη στρατιωτική δύναμη, δεξαμενή σφρίγους, σθένους και παράτολμου μιλιταρισμού μπροστά στον οποίο οι βυζαντινοί ήταν κότες και οι ηγέτες τους ντιντήδες που σπαταλούσαν τους συσσωρευμένους τους θησαυρούς για να σωθούν.

    Αντιθέτως οι ΗΠΑ, και κεντρική εξουσία διαθέτουν και προπάντων στρατιωτική ισχύ. Οι Ευρωπαίοι καλύπτονταν από την Αμερικανική ισχύ έναντι των Σοβιετικών, και συνεχίζουν να έχουν απόλυτη εξάρτηση από τις ΗΠΑ σε περίπτωση που αρχίσει να βρέχει πυραύλους από Ασία μεριά.

    Ο Κόνδύλης πολύ απλά επεσήμανε στο έργο του για τον Κλαούσεβιτς ότι η Ευρώπη οικονομικά και στρατιωτικά είναι αμελητέα δύναμη μπροστά στην Ινδία, και ότι ακόμη και το Πακιστάν είναι από άποψη ισχύος πιό υπολογίσιμο από την Γερμανία, λογου χάρη. Όσο για την Αγγλία, τα αεροπλανοφόρα της θα τα επισκέπτονται τουρίστες στα λιμάνια. Οι Γερμανοί θα πουλάνε όπλα άκαπνα, και περιττόν να σας πω όταν ήμουν στην Αμερική τι άκουσα να λένε γόνοι στρατιωτικών οικογενειών για τους ευρωπαϊκούς στρατούς, πλήν Αγγλίας... Αν τα ακούγατε θα κοκινίζατε από ντροπή. Αλλά λέγανε την αλήθεια.

    Άλλη φαντασίωση που καλλιεργούμε εμείς οι Ευρωπαίοι είναι ότι, ναι μεν στρατιωτικά είμαστε ανίσχυροι, αλλά έχουμε ιδέες και κουλτούρα. Τρίχες! Ότι πρωτοποριακό έγινε μεταπολεμικά, έγινε στην Αμερική, στο μεγαλύτερο ποσοστό. Ή στην Ρωσία, την Ιαπωνία, την Ινδία. Οι Ευρωπαίοι έχουν λαμπρό παρελθόν και κοιμούνται επάνω του. Δυστυχώς ένα τεράστιο μαυσωλείο. Λίγοι αυτοί που γνωρίζουν την αυθεντική ευρωπαϊκή, όλο σφρίγος κουλτούρα της Ευρώπης. Κάπου το είχε γράψει και ο Μίλαν Κούντερα, ότι σήμερα Ευρωπαίος είναι αυτός που έχει την ανάμνηση της Ευρώπης.

    Ήδη πριν από λίγο διαβάζοντας κάποια πρόσφατα πολιτικά άρθρα αμερικανών, διαφόρων αποχρώσεων, διαπίστωσα για μιά ακόμη φορά πόσο πίσω είναι οι κονφορμίστες ευρωπαίοι αναλυτές.

    Βυζάντιο είναι η Ευρώπη που φαντασιώνεται πως είναι ανερχόμενη Αγία Ευρωπαϊκή Αυτοκρατορία με εικονικό νόμισμα. Και ήδη έχει ανοίξει και η κερκόπορτα με τα στίφη των μουσουλμάνων που εισρέουν. Από μπλά-μπλά πάντως πάνε καλά, ίσως κατάφεραν να πείσουν ένα ποσοστό ηττοπαθών Αμερικανών. Οι άλλοι, Ασιάτες, Ανατολίτες κλπ, έχουν πάψει να τους παίρνουν πολύ στα σοβαρά.

    • archaeopteryx avatar
      archaeopteryx @ Professor Moriarty 30/12/2010 00:39:20

      πες τα γιατί με λένε αμερικανοπτέρυξ όταν τα λέω

      Η Αμερική πρέπει να αποτινάξει τον σοσιαλισμό που έχει εισβάλει και τις ευρωλιγούρες αδερφές (που βέβαι χαίρουν συνταγματικής προστασίας). Αλλά ξύπνησαν και όπως μου θύμισε και το αλλενάκι είναι ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ.

  9. cobalt avatar
    cobalt 30/12/2010 00:18:29

    Οι αυτοκρατορίες βασίζονται σε πρόσωπα και σε τίποτα άλλο. Που στο Αμέρικα είναι ο Πλύθωνας ή ο κατασυκοφαντημένος Μέγας Δούκας;
    Το άρθρο τα λέει σωστά, στο μόνο που ξαστοχεί είναι η ανάθεση των τίτλων. Το Βυζάντιο είναι εδώ κι όχι εκεί. Καταλαβαίνω πως κάνει συγκρίσεις και αναλογίες σε άλλους καιρούς, αλλά το Βυζάντιο παραμένει εδώ. Στη μικρή αυτή γωνιά του κόσμου. Ξεφτιλισμένο, παρηκμασμένο, βιασμένο. Όμως εδώ, στο κέντρο της νέας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας -που το μόνο που παρέσχε στην ανθρωπότητα για 500 χρόνια ήταν έπιπλα, "ούτε ένα φωτισμένο μυαλό" που έλεγε κι ο Ράνσιμαν- με τη Δύση να έχει παραμείνει όπως την αφήσαμε τότε: ανώριμη, βραδυκίνητη και εγωίστρια sui generis. Οι "σταυροφορίες" των 10ετιών '80 και '90 μας ρημάξανε, προετοιμάζοντας το έδαφος για να βρεθούνε πάλι οι "αλιτήριοι" στα τείχη και να ζητάνε την πόλη -αυτό το ψίχουλο ανεξαρτησίας- να τους παραδοθεί. Όχι γιατί την φοβούνται πια την πόλη, αλλά γιατί φοβούνται μην τη φοβηθούν.
    Η απάντηση τότε: "Κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών". Τώρα;
    Χρειάστηκε μια πορτούλα την τρίτη μέρα για να γίνει το κακό.
    Σήμερα η είσοδος είναι ελεύθερη και στο βάθος κήπος. Το μόνο που τους κρατάει να μην ξεχυθούν προς τα μέσα είναι που ξέρουν αυτό που εμείς έχουμε ξεχάσει.

    Ποιοι είμαστε.

    Μας μπερδέψανε τόσα χρόνια. Μας στείλανε στα λατομία, στην ξενιτιά, στα σκλαβοπάζαρα. Μας λέγανε "ανήκομεν είς την Δύση" και άλλα τέτοια. Μας κάνανε "να ντρεπόμαστε που είμαστε Έλληνες", μας χωρίσανε βίαια από τη γλώσσα μας και από την ιστορία μας κι όποτε κάναμε κάνα μπαμ και τα θυμόμασταν μας δίνανε μια...
    Αλλά η αλήθεια ήτανε μία: δεν φύγαμε ποτέ από την πύλη του Ρωμανού. Στεκόμαστε ακόμη εκεί, μαρμαρωμένοι, σαν τον βασιλιά. Βλέπουμε τους Αγαρηνούς να έχουν αλλάξει ρούχα και φερσίματα, να μιλάνε Αγγλικά και Γερμανικά, το πλιάτσικο όμως να συνεχίζει.
    Ίσως μια από αυτές τις μέρες ν' αφουγκραστούμε και ν' ακούσουμε αυτούς που μείνανε να θυμούνται κι ανάμεσά τους το κλάμα μιας γερόντισσας.

    Τη λένε κυρά Δέσποινα και τη γνωρίζουμε όλοι.

    • Γιάννης_Άλιμος avatar
      Γιάννης_Άλιμος @ cobalt 30/12/2010 12:24:58

      «Έλληνες για να ρίχνουµε στάχτη στα µάτια του κόσµου, πραγµατικά, Ρωµιοί» Κωστής Παλαμάς...

  10. ΒΙΣ avatar
    ΒΙΣ 30/12/2010 12:33:57

    Το άρθρο είναι γραμμένο από αδαή. Το Βυζάντιο χρησιμοποιούσε τη διπλωματία και την παραπλάνηση, αλλά είχε στρατιωτική δύναμη. Και την χρησιμοποιούσε. Επιβίωσε απέναντι των Αράβων χάρη στη στρατιωτική του δύναμη και νίκησε τους Βούλγαρους επίσης χάρη σε αυτήν. Οι Κομνηνοί κατάφεραν να ανακτήσουν μέρος της Μικράς Ασίας χάρη στην αναδιοργάνωση του στρατού και η προέλασή τους ανακόπηκε και πάλι λόγω στρατιωτικής αδυναμίας. Η παραμέληση του στρατού της Μικράς Ασίας από τον Μιχαήλ Παλαιολόγο, μετά το 1261, επέφερε την προέλαση των Οθωμανών.

  11. αλλενάκι avatar
    αλλενάκι 30/12/2010 12:55:27

    Mάλλον αντίθετα είναι τα πράγματα, Βυζάντιο πριν την παρακμή και την Άλωση είναι η Ευρώπη, και λόγω του ενδογενούς πολυπολιτισμού της, ενώ και γεωγραφικά η Αμερική δεν μπορεί να είναι Βυζάντιο, το πήγαινε όμως για Αγ. Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αλλά οι πόλεμοι στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα την κούρασαν και την αποδυνάμωσαν, ακριβώς όπως έγινε και με τη Ρώμη.

  12. co avatar
    co 30/12/2010 13:37:38

    κυριοι οι ΑΡΑ απο οτι θυμαμαι απο ιστορια ηταν ενα πολυδιασπασμενο χωρις κεντρο βαρους πραγμα, με τον ΑΡΑ-ρα να μην εχει καμια πραγματικη ισχυ και να εξαρταται απο τοπικους ηγεμονισκους, κατι σαν το Ρομπει ενα πραγμα, αρα καλη μου φαινεται η παρομοιωση.
    Ωστοσο εμενα με το μεταναστευτικο μου φαινεται οτι ειμαστετ περισσοτερο στα 270μ.χ. παρα στον 11αιω...
    περασαμε ωραια, φαγαμε η πιαμε, ειχαμε ειρηνη 50 χρονακια αλλα τωρα ετοιμαστειτε για μεταναστευση μεσα στα ιδια μας τα συνορα και πτωση του βιοτικου και πολιτισμικου επιπεδου.

  13. Νίκος avatar
    Νίκος 30/12/2010 14:58:20

    Υπο την έννοια της κοινης εξωτερικής πολιτικής και της προβολής ισχύος δεν υπαρχει Ευρώπη ως ΕΝΙΑΙΑ κρατική οντότητα. Ούτε πρόκειται να γίνει, διότι:
    1) Δεν θα την αφήσουν οι Αγγλοαμερικανοί.
    2) Δεν το θελουν ούτε οι Γαλλογερμανοί.
    3) Οι διαφορές αιώνων, ακόμη και αν επιβάλλουν τα Αγγλικα ως επίσημη γλώσσα, όπως ελπίζουν οι εγχώριοι γκαουλάϊτερ του διεθνοποιημένου φασισμού της "προοδευτικότητας", δεν πρόκειται να εξαλειφθούν, και εγώ προβλέπω όξυνση των εθνικισμών, ιδιαίτερα με την πλημμυρίδα των λαθρομουσουλμάνων να λαμβάνει χαρακτήρα κατακλυσμού.

    Οι μόνοι που το ονειρευονταν, και μάλλον ονειρεύονται ακόμη, είναι η ντόπια αλήτ της οποίας η μόνη φισολοσοφία και πιστεύω συνοψίζεται στο ρητο "ΑΛΛΟΙ ΝΑ ΜΑς ΤΑΪΖΟΥΝ (εαυτούς δλδ) ΚΑΙ ΆΛΛΟΙ ΝΑ ΜΑΣ ΦΥΛΑΝ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ", που ούτως ή άλλως τα κατήργησαν, καθ' ότι τίποτα δεν συγκρίνεται με την μάσα.

  14. Orestios avatar
    Orestios 02/01/2011 05:15:06

    Ο συντάκτης των Financial Times θα διάβασε πρόσφατα αυτό το βιβλίο.
    The crisis of the twelfth century: power, lordship, and the origins of Εuropian Government
    h++p://books.google.gr/books?id=HPDyV9gtzRUC&pg=PA560&lpg=PA560&dq=ERD+CENTURY+CRISIS&source=bl&ots=s5j8Hm0Kzb&sig=tskd_Lay0zLT_YMSTxFzbg6KCEk&hl=el&ei=EGsPTajaHYmv8QOe5OD-Bg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBYQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false

  15. Γιαννης Λ. avatar
    Γιαννης Λ. 16/01/2013 08:45:48

    Εάν θέλουμε έναν ακριβή παραλληλισμό το Βυζάντιο του 21ου αιώνος ειναι η Ρωσία, ρόλο που έχει αναλάβει ως Τρίτη Ρώμη από Αλώσεως και έπειτα. Πραγματικά η Ρωσία φέρει όλα τα Βυζαντινά χαρακτηριστικά ήτοι απομόνωση, μεγαλοπρέπεια, μονοκρατορία, ορθοδοξία και μία αντίληψη ότι αποτελεί το εκλεκτό έθνος της Χριστιανοσύνης. Ένα Ευρωπαϊκό χωρίς να θεωρείται μέρος της Ευρώπης. Εάν επιθυμούμε και έναν παραλληλισμό του 12ου αιώνος για την Αμερική θα έλεγα η Βενετία. Διοικούμενη από μία Signoria όπως η Αμερική κυρίως απο την Σύγκλητο, απο έναν Δόγη με διευρημένες εξουσίες όπως ο Αμερικανός Πρόεδρος, αποτελεί το πλέον αντίστοιχο κράτος με την Αμερική του σήμερα. Όπως ο μεγαλος αντίπαλος του Βυζαντίου και οι μεγάλοι νικητές των σταυροφοριών ήταν οι Βενετοί, μέσω της ναυτοσύνης τους, έτσι και οι ΗΠΑ συμμαχούν με την λοιπή Δύση, εκστρατεύοντας στην Μέση Ανατολή διαρκώς καθιερώνοντας ξανά το λατινικό βασίλειο της Ιερουσαλήμ ήτοι το Ισραήλ, και περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή να εξαπολύσουν την δικιά τους 4η Σταυροφορία εναντιον της Ρωσίας, συμπαρασύροντας την υπόλοιπη Δύση όπως ακριβώς πέτυχε ο Δόγης με το Βυζάντιο.

  16. tak avatar
    tak 16/01/2013 09:25:03

    Φάκτορα επίτρεψέ μου να σου πιάσω χώρο:
    Παλιό το κείμενο, αλλά αφού ήρθε στην επιφάνεια ας συμπληρωθεί. Για να μη γίνεται καταχρηστική χρήση του όρου "ΒΥΖΑΝΤΙΟ".

    Προκλήσεις και «γιατί» στο Βυζάντιο

    Ένα βιβλίο της Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ με απαντήσεις για την ελληνική ιστορική συνέχεια
    Του Διονυση Ν. Μουσμουτη*

    Βυζάντιο είναι, και ονομάζεται σήμερα, η πολιτεία, η αυτοκρατορία που κληρονόμησε και συνέχισε το πολίτευμα, το κράτος της αρχαίας αυτοκρατορικής Ρώμης, κυρίως στο ανατολικό τμήμα της παλιάς ρωμαϊκής επικράτειας, με αναφορά την πρωτεύουσα πόλη Κωνσταντινούπολη, που γρήγορα ονομάστηκε Νέα Ρώμη και κάποτε Δευτέρα ή Ετέρα. Ωστόσο, η αδιαφιλονίκητη αυτή σχέση του Βυζαντίου με τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία δεν είναι το μόνο ειδοποιό χαρακτηριστικό της νέας Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Η πρεσβυτέρα Ρώμη παρέδωσε τα σκήπτρα στη νεωτέρα, για λόγους που σημάδεψαν την παγκόσμια ιστορία της εποχής, κατά την οποία η Μεσόγειος διεκδικούσε το μονοπώλιο της ιστορίας.

    Ανοδος και πτώση
    Πρώτος αυτοκράτορας που έδωσε σάρκα και οστά στην αυτοκρατορική βυζαντινή ιδέα είναι αναμφισβήτητα ο Ιουστινιανός (527-565), ωστόσο αμέσως μετά τον θάνατό του η αυτοκρατορία άρχισε να χάνει την αίγλη της. Στα δύσκολα χρόνια της μετα-ιουστινιάνειας εποχής, η άμυνα της αυτοκρατορίας οργανώθηκε από τον Ηράκλειο (610-641), ο οποίος θεωρείται και ο εισηγητής του συστήματος της επαρχιακής διοίκησης, που εξασφάλισε στην αυτοκρατορία εθνικό στρατό, επιφορτισμένο με την άμυνα των επαρχιών της. Η προσπάθεια του Ηρακλείου στέφθηκε με επιτυχία, αλλά κανείς δεν μπορούσε να υποψιαστεί ότι οι επιχειρήσεις των λίγων Αράβων στην Ανατολή θα μπορούσαν να απειλήσουν την κραταιά αυτοκρατορία. Στις δύσκολες συνθήκες που γνωρίζει το Βυζάντιο στην Ανατολή, προστέθηκαν, την ίδια εποχή, οι επιτυχίες των Βουλγάρων στη Δύση. Παράλληλα, η μαζική διείσδυση των Σλάβων στα αυτοκρατορικά εδάφη, οι οποίοι έφτασαν ώς την Πελοπόννησο, αλλοίωσε τον εθνολογικό χαρακτήρα των περιοχών όπου εγκαταστάθηκαν τα σλαβικά φύλα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο 8ος αιώνας εγκαινιάζει περίοδο αντιξοότητας για όλο τον χριστιανικό κόσμο.

    Πολιορκίες και κινήματα
    Η Κωνσταντινούπολη θα γνωρίσει επανειλημμένες πολιορκίες από αραβικούς στόλους, με κατακλείδα αυτή του 717. Η «Εικονομαχία» που αναστάτωσε τη βυζαντινή κοινωνία, πνευματικά, πολιτικά και οικονομικά για πάνω από έναν αιώνα (741-843), θεωρήθηκε από μερικούς μίμηση των μουσουλμανικών θρησκευτικών συνηθειών, με το σκεπτικό ότι η επικράτησή της θα απάλυνε ίσως τις διαφορές μεταξύ των Αράβων και των υπό την εξουσία τους πολυάριθμων τότε χριστιανών των περιοχών που είχαν πρόσφατα κατακτήσει. Κατ’ άλλους ήταν η απάντηση που βρήκαν οι Ισαυροι στην αμηχανία των καιρών, διασκεδάζοντας έτσι τις λαϊκές αντιδράσεις. Κατά την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, καμία από τις υποθέσεις αυτές δεν μπορεί να εξηγήσει μόνη της ένα κίνημα, μια επανάσταση εν πολλοίς, όπου η καταστροφή των εικόνων δεν ήταν παρά μια εξαιρετική, εξωτερική όμως, πρόφαση, ενώ πραγματική αιτία φαίνεται να είναι η ανάγκη ριζικής αλλαγής των ιδεολογικών, πολιτικών και κοινωνικών προτεραιοτήτων της αυτοκρατορίας. Τελικά οι εικονοκλάστες αυτοκράτορες δεν κατάφεραν να εμποδίσουν την εξάπλωση των Βουλγάρων στον βαλκανικό χώρο, ούτε την κατάκτηση της Κρήτης από τους Αραβες της Ισπανίας.

    Τούρκοι και παρακμή
    Η εμφάνιση των Σελτζούκων Τούρκων στα ανατολικά σύνορα της αυτοκρατορίας, ήδη από τις αρχές του δεύτερου ημίσεος του 11ου αιώνα, και η δραματική για τους Βυζαντινούς ήττα στο Ματζικέρτ, άνοιξε τον δρόμο των Τούρκων προς τη δυτική Μικρά Ασία. Αναπάντητο θα μείνει ίσως το ερώτημα αν η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους στα 1204, ήταν προσχεδιασμένη ή αποφασίστηκε επιτόπου από τους Βενετούς και τους Φράγκους, οι οποίοι έτσι εκμεταλλεύτηκαν την έκρυθμη κατάσταση που επικρατούσε στην Κωνσταντινούπολη λόγω της διαμάχης μεταξύ των δύο Αλεξίων. Με την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης και την πολιτική του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου, που απέβλεπε στην ανάκτηση των βυζαντινών επαρχιών της Ελλάδας, η Μικρά Ασία κλήθηκε ακόμα μια φορά με το ανθρώπινο δυναμικό της στην πραγμάτωση αυτού του σκοπού. Στο τέλος όμως του 13ου αιώνα, η Μικρά Ασία, η οποία είχε λαμπρυνθεί με την αίγλη και τα κατορθώματα της αυτοκρατορίας της Νικαίας λίγα χρόνια πριν, θα κατακλυσθεί από τα στίφη των Τουρκομάνων. Σταδιακά το Βυζάντιο του 14ου αιώνα θα γνωρίσει την πορεία προς μια αδιάκοπη παρακμή και κατάπτωση. Τελικά η Δύση θα συνειδητοποιήσει το μέγεθος της καταστροφής και της απειλής κατά της καθολικής τώρα χριστιανοσύνης, μόνο όταν η Κωνσταντινούπολη ελύγισε υπό τα πλήγματα του τεράστιου σε αριθμό στρατού και στόλου του νεαρού σουλτάνου Μωάμεθ Β΄.

    Ερμηνεία αντιδράσεων
    Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ συνέθεσε ένα ενδιαφέρον βιβλίο για να απευθυνθεί σε όσους Νεοέλληνες ταλανίζονται με το πρόβλημα της ελληνικής ιστορικής συνέχειας, αλλά και σε ξένους -κυρίως Δυτικοευρωπαίους αλλά και Αμερικανούς επιγόνους τους- που αρκούνται στην επιλεκτική γνώση του παρελθόντος τους, άσχετα από κάθε ιστορική πραγματικότητα και με μόνο μέλημα τη δικαίωση μιας σύγχρονης πολιτικής.

    Πρόκειται εν ολίγοις για ένα βιβλίο σχεδόν βιωματικό, απόσταγμα από τη διδασκαλία της διαπρεπούς βυζαντινολόγου στη Σορβόννη, όπου επιλέγει να αναπτύξει και να αναλύσει θέματα που μπορούν να ερμηνεύσουν αντιδράσεις ατομικές ή ομαδικές των Βυζαντινών απέναντι στις προκλήσεις του καιρού τους και οπωσδήποτε συμβάλλουν στην εξήγηση του «Γιατί» της βυζαντινής πολιτικής εμβέλειας.

    - Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, «Γιατί το Βυζάντιο», Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2012, σελ. 296, τιμή 14,40 ευρώ.

    * Ο κ. Διονύσης Ν. Μουσμούτης είναι διευθυντής του περιοδικού «Ιστορία».

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.