#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
29/05/2013 13:00
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Η Άλωση της Πόλης



Το απόγευμα της Δευτέρας, 28 Μαΐου, ήταν καθαρό και λαμπερό. Καθώς ο ήλιος άρχισε να δύει προς το δυτικό ορίζοντα, έλαμπε κατ' ευθείαν επάνω στα πρόσωπα των υπερασπιστών στα τείχη, σχεδόν τυφλώνοντάς τους. Αυτή ήταν η ώρα που ξεκίνησε η δραστηριότητα στο τουρκικό στρατόπεδο. Άνδρες παρουσιάστηκαν κατά χιλιάδες για να ολοκληρώσουν το παραγέμισμα της τάφρου, ενώ άλλοι έφερναν κανόνια και πολεμικές μηχανές. Λίγο μετά τη δύση ο ουρανός συννέφιασε και έπεσε μια ραγδαία βροχή. Αλλά οι εργασίες συνεχίστηκαν χωρίς διακοπή, και οι Χριστιανοί δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε για να τις σταματήσουν. Περίπου στις μιάμιση το πρωί ο σουλτάνος έκρινε ότι όλα ήταν έτοιμα και έδωσε τη διαταγή για την επίθεση.

Ο ξαφνικός θόρυβος ήταν τρομακτικός. Σε όλη την έκταση της γραμμής των τειχών οι Τούρκοι όρμησαν στην επίθεση, βγάζοντας τις πολεμικές κραυγές τους, ενώ τους παρότρυναν τύμπανα, σάλπιγγες και φλογέρες. Τα χριστιανικά στρατεύματα περίμεναν σιωπηλά, όταν όμως οι φρουροί στους πύργους έδωσαν το σύνθημα του συναγερμού, οι εκκλησίες κοντά στα τείχη άρχισαν να κτυπούν τις καμπάνες τους, και η μία εκκλησία μετά την άλλη στην πόλη μετέδιδε τον ήχο του συναγερμού, μέχρις ότου σήμαινε κάθε καμπαναριό. Τρία μίλια πιο μακριά, στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας, οι πιστοί ήξεραν ότι η μάχη είχε αρχίσει. Κάθε άνδρας σε μάχιμη ηλικία επέστρεψε στη θέση του, και οι γυναίκες, μεταξύ τους και μοναχές, έσπευσαν στα τείχη για να βοηθήσουν στη μεταφορά λίθων και δοκαριών για την ενίσχυση των αμυντικών έργων, καθώς και κουβάδων με νερό για να φρεσκαριστούν οι υπερασπιστές. Οι γέροι και τα παιδιά βγήκαν από τα σπίτια τους και συνωστίστηκαν μέσα στις εκκλησίες, πιστεύοντας ότι οι άγιοι και οι άγγελοι θα τους προστάτευαν. Μερικοί πήγαν στις ενοριακές τους εκκλησίες, άλλοι στην ψηλή εκκλησία της Αγίας Θεοδοσίας, κοντά στον Κεράτιο. Την Τρίτη ήταν η γιορτή της, και το κτίριο ήταν διακοσμημένο με τριαντάφυλλα που είχαν περισυλλεγεί από τους κήπους και τους φράχτες. Σίγουρα εκείνη δεν θα εγκατέλειπε τους πιστούς της. Άλλοι επέστρεψαν στη μεγάλη μητρόπολη, ενθυμούμενοι μια παλιά προφητεία που έλεγε ότι, μολονότι οι άπιστοι μπορεί να έμπαιναν μέσα στην πόλη μέχρι το ιερό κτίριο, εκεί θα εμφανιζόταν ένας Άγγελος Κυρίου και θα τους απωθούσε με την αστραφτερή ρομφαία του μέχρι τον όλεθρό τους. Σε όλη τη διάρκεια των σκοτεινών ωρών πριν από την αυγή τα εκκλησιάσματα περίμεναν και προσεύχονταν.

Στα τείχη δεν υπήρχε χρόνος για προσευχές. Ο σουλτάνος είχε προετοιμάσει τα σχέδιά του με προσοχή. Παρά τα αλαζονικά λόγια του προς το στρατό του, η εμπειρία του τού είχε δείξει να σέβεται τον εχθρό. Σ' αυτή την περίπτωση θα τους καταπονούσε προτού διακινδυνεύσει τα καλύτερα στρατεύματά του στη μάχη. Πρώτους έστειλε στη μάχη τους άτακτούς του, τους βαζιβουζούκους. Υπήρχαν πολλές χιλιάδες από αυτούς, τυχοδιώκτες από κάθε χώρα και φυλή, πολλοί Τούρκοι, αλλά πολύ περισσότεροι από χριστιανικές χώρες, Σλάβοι, Ούγγροι, Γερμανοί, Ιταλοί, ακόμη και Έλληνες, όλοι τους έτοιμοι να πολεμήσουν εναντίον των ομοθρήσκων τους Χριστιανών έναντι της αμοιβής που τους έδινε ο σουλτάνος και των λαφύρων που τους υποσχόταν. Οι περισσότεροι από αυτούς έφερναν τα δικά τους όπλα, που ήταν ένα περίεργο μίγμα από γιαταγάνια και σφεντόνες, τόξα και μερικά 97 αρκεβούζια. Σ' αυτούς είχε διανεμηθεί και ένας μεγάλος αριθμός από σκάλες. Ήταν αναξιόπιστα στρατεύματα, εξαιρετικά κατά την πρώτη τους έφοδο, αλλά τα οποία αποθαρρύνονταν εύκολα εάν δεν πετύχαιναν αμέσως. Γνωρίζοντας αυτή την αδυναμία ο Μωάμεθ τοποθέτησε πίσω τους μια γραμμή από άνδρες της στρατιωτικής αστυνομίας, οπλισμένους με μαστίγια και ρόπαλα, που είχαν διαταγές να τους παρακινούν και να κτυπούν και να δέρνουν οποιονδήποτε έδειχνε σημάδια ταλάντευσης. Πίσω από τη στρατονομία ήταν οι γενίτσαροι του σουλτάνου. Εάν κανείς φοβισμένος άτακτος άνοιγε δρόμο μέσα από την αστυνομία, έπρεπε να τον πετσοκόψουν με τα γιαταγάνια τους.

Η επίθεση των βαζιβουζούκων εκτοξεύθηκε σε όλο το μήκος της γραμμής, αλλά άσκησε έντονη πίεση μόνο στην κοιλάδα του Λύκου. Σε άλλα σημεία τα τείχη εξακολουθούσαν να είναι πολύ γερά, και οι επιθέσεις εναντίον τους απέβλεπαν κυρίως να απασχολήσουν τους αμυνόμενους από το να ενισχύσουν τους συντρόφους τους στο ζωτικό τομέα. Εκεί ο αγώνας ήταν σκληρός. Οι βαζιβουζούκοι αντιμετώπιζαν στρατιώτες πολύ καλύτερα εξοπλισμένους και πολύ καλύτερα εκπαιδευμένους από τους ίδιους, ενώ επιπλέον μειονεκτούσαν και λόγω των αριθμών τους. Ήταν συνεχώς ο ένας μέσα στα πόδια του άλλου. Οι πέτρες που εκτοξεύονταν εναντίον τους μπορούσαν να σκοτώσουν ή να τραυματίσουν πολλούς ταυτόχρονα. Αν και μερικοί δοκίμασαν να υποχωρήσουν, οι περισσότεροι συνέχιζαν, ακουμπώντας τις σκάλες τους στα τείχη και στο φράχτη και σκαρφαλώνοντας, για να σφαγιαστούν προτού φθάσουν στην κορυφή. Ο Τζουστινιάνι και όλοι οι Έλληνες και οι Ιταλοί του ήταν εξοπλισμένοι με όλα τα μουσκέτα και τις βομβάρδες που μπορούσαν να βρεθούν στην πόλη. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας έσπευσε να τους ενθαρρύνει. Μετά από περίπου δύο ώρες αγώνα ο Μωάμεθ διέταξε τους βαζιβουζούκους να αποσυρθούν. Είχαν συγκρατηθεί και αποκρουστεί, αλλά είχαν εκπληρώσει το σκοπό τους να καταπονήσουν τον εχθρό.

Μερικοί Χριστιανοί ήλπισαν ότι αυτή ενδεχομένως ήταν μια μεμονωμένη νυκτερινή επίθεση, με σκοπό να δοκιμάσει τη δύναμή τους, και όλοι τους ήλπιζαν για μια στιγμή ανάπαυσης. Δεν τους δόθηκε. Μόλις είχαν προλάβει να ανασυγκροτήσουν τις γραμμές τους και να αντικαταστήσουν τα δοκάρια και τα βαρέλια με χώμα στο φράχτη, όταν εκτοξεύθηκε μια δεύτερη επίθεση. Συντάγματα από Τούρκους της Ανατολίας από το στρατό του Ισάκ, που αναγνωρίζονταν εύκολα από ιδιαίτερες στολές και τους θώρακές τους, εξόρμησαν κατηφορίζοντας από το λόφο έξω από την πύλη του Αγίου Ρωμανού για το κοινό, προς την κοιλάδα, και στράφηκαν ώστε να βρεθούν αντιμέτωποι με το φράχτη. Για άλλη μια φορά οι καμπάνες των εκκλησιών κοντά στα τείχη κτύπησαν για να δώσουν το σημείο του συναγερμού. Αλλά ο ήχος πνίγηκε από το βρόντο του μεγάλου κανονιού του Ουρβανού και των ομοίων του, καθώς ξανάρχισαν να σφυροκοπούν τα τείχη. Μέσα σε λίγα λεπτά οι Ανατολίτες είχαν ριχτεί στην επίθεση. Αντίθετα με τους ατάκτους ήταν καλά εξοπλισμένοι και πειθαρχημένοι, όλοι τους ευσεβείς Μωαμεθανοί, διψασμένοι για τη δόξα να είναι οι πρώτοι που θα έμπαιναν στη χριστιανική πόλη. Με την άγρια μουσική των σαλπιγκτών και των φλαουτιστών να τους ενθαρρύνει, ρίχτηκαν στο φράχτη, σκαρφαλώνοντας ο ένας επάνω στους ώμους του άλλου στις προσπάθειές τους να ακουμπήσουν τις σκάλες τους επάνω στο φράχτη και να ανοίξουν το δρόμο τους προς την κορυφή. Στο αμυδρό φως των πυρσών, με τα σύννεφα να σκεπάζουν συνεχώς το φεγγάρι, ήταν δύσκολο να δει κανείς τι συνέβαινε. Οι Ανατολίτες, όπως και οι άτακτοι πριν από αυτούς, μειονεκτούσαν σε εκείνο 98 το στενό μέτωπο λόγω των αριθμών τους. Η πειθαρχία και η επιμονή τους απλά έκανε τις απώλειές τους βαρύτερες, καθώς οι αμυνόμενοι τους πετούσαν πέτρες και απωθούσαν τις σκάλες τους, ή πολεμούσαν εναντίον τους σώμα με σώμα. Περίπου μία ώρα πριν από την αυγή, όταν αυτή η δεύτερη επίθεση άρχιζε να παραπαίει, ένα βλήμα από το κανόνι του Ουρβανού προσγειώθηκε εντελώς επάνω στο φράχτη, γκρεμίζοντάς τον σε έκταση αρκετών μέτρων. Σηκώθηκε ένα σύννεφο σκόνης καθώς τα μπάζα και το χώμα τινάχθηκαν στον αέρα, και ο μαύρος καπνός της πυρίτιδας τύφλωσε τους αμυνόμενους. Μια ομάδα από τριακόσιους Ανατολίτες όρμησε προς το άνοιγμα που είχε δημιουργηθεί, κραυγάζοντας ότι η πόλη ήταν δική τους. Αλλά, με τον αυτοκράτορα επικεφαλής τους, οι Χριστιανοί τους περικύκλωσαν, σφαγιάζοντας το μεγαλύτερο μέρος και απωθώντας τους υπόλοιπους πίσω στην τάφρο. Η ανάσχεση προκάλεσε σύγχυση στους Ανατολίτες. Η επίθεση ανακλήθηκε, και αποσύρθηκαν στις γραμμές τους. Με θριαμβευτικές κραυγές οι αμυνόμενοι καταπιάστηκαν και πάλι με την επισκευή του φράχτη.

Οι Τούρκοι δεν είχαν μεγαλύτερη επιτυχία σε άλλους τομείς. Κατά μήκος του νοτίου τμήματος των χερσαίων τειχών ο Ισάκ κατόρθωσε να ασκήσει επαρκή πίεση ώστε να αποτρέψει τους υπερασπιστές να μετακινήσουν άνδρες στην κοιλάδα του Λύκου, αλλά, με τα καλύτερα στρατεύματά του να έχουν μετακινηθεί για να πολεμήσουν εκεί, δεν μπορούσε να κάνει σοβαρή επίθεση. Κατά μήκος της Προποντίδας ο Χαμζά μπέης δυσκολευόταν να φέρει τα πλοία του κοντά στην ακτή. Τα λίγα αποβατικά αγήματα που κατόρθωσε να στείλει αποκρούστηκαν εύκολα από τους μοναχούς στους οποίους είχαν αναθέσει την άμυνα, ή από τον πρίγκιπα Ορχάν και τους οπαδούς του. Σε όλο το μήκος του Κερατίου έγιναν προσποιήσεις, αλλά καμία πραγματική απόπειρα επίθεσης. Γύρω από τη συνοικία των Βλαχερνών ο αγώνας ήταν πιο σκληρός. Στο χαμηλότερο σημείο, κοντά στο λιμάνι, τα στρατεύματα που είχε μεταφέρει ο Ζαγανός επάνω από τη γέφυρα έκαναν συνεχείς επιθέσεις, όπως και οι άνδρες του Καρατζά πασά, ψηλότερα στην πλαγιά. Αλλά ο Μινόττο και οι Βενετοί του μπόρεσαν να κρατήσουν τον τομέα τους στα τείχη απέναντι στο Ζαγανός, και οι αδελφοί Μποκκιάρντι απέναντι στον Καρατζά.

Ο σουλτάνος λέγεται ότι αγανάκτησε για την αποτυχία των Ανατολιτών. Είναι όμως πιθανό ότι πρόθεσή του και με αυτούς, όπως και με τους ατάκτους πριν από εκείνους, ήταν να καταπονήσει τον εχθρό παρά να μπουν οι ίδιοι στην πόλη. Είχε υποσχεθεί ένα μεγάλο βραβείο για τον πρώτο στρατιώτη που θα περνούσε το φράχτη με επιτυχία, και επιθυμούσε αυτό το προνόμιο να καταλήξει σε κάποιο μέλος του δικού του ευνοούμενου συντάγματος, των γενιτσάρων του. Τώρα είχε έλθει η ώρα να μπουν και εκείνοι στη μάχη. Ήταν ανήσυχος, γιατί εάν αποτύγχαναν κι αυτοί θα ήταν δύσκολο να συνεχίσει την πολιορκία. Έδωσε τις διαταγές γρήγορα. Προτού οι Χριστιανοί βρουν χρόνο να φρεσκαριστούν και να κάνουν μερικές χονδρικές επισκευές στο φράχτη, έπεσε επάνω τους μια βροχή από βλήματα, βέλη, ακόντια, πέτρες και σφαίρες, ενώ πίσω από τη βροχή οι γενίτσαροι προέλαυναν βιαστικά, χωρίς να ορμούν παράτολμα, όπως είχαν κάνει οι βαζιβουζούκοι και οι Ανατολίτες, αλλά διατηρώντας τις γραμμές τους σε απόλυτη τάξη, αδιάσπαστες από τα βλήματα του εχθρού. Η πολεμική μουσική που τους παρότρυνε ήταν τόσο δυνατή ώστε ο ήχος μπορούσε να ακούγεται μέσα από τις βροντές των κανονιών από την άλλη πλευρά του Βοσπόρου. Τους οδήγησε ο ίδιος ο Μωάμεθ μέχρι 99 την τάφρο και στάθηκε εκεί φωνάζοντας ενθαρρυντικά καθώς τον προσπερνούσαν. Το ένα κύμα μετά το άλλο από αυτούς τους φρέσκους, υπέροχους και ισχυρά εξοπλισμένους άνδρες ορμούσε στο φράχτη, για να ξηλώσει τα βαρέλια με το χώμα που στέκονταν επάνω του, για να κόψει τα δοκάρια που τον στήριζαν και για να ακουμπήσει τις σκάλες του επάνω του στα σημεία όπου δεν ήταν δυνατό να γκρεμιστεί, κάθε κύμα παραμερίζοντας χωρίς πανικό για το επόμενο. Οι Χριστιανοί ήταν εξουθενωμένοι. Είχαν πολεμήσει για περισσότερες από τέσσερις ώρες με μόνο μερικές στιγμές ανάπαυσης, αλλά πολεμούσαν με απελπισία, γνωρίζοντας ότι εάν έκαναν πίσω, αυτό θα ήταν το τέλος. Πίσω τους στην πόλη οι καμπάνες των εκκλησιών σήμαιναν και πάλι, και στον ουρανό υψώθηκε ένα μεγάλο μουρμούρισμα προσευχών.

Τώρα ο αγώνας στο φράχτη γινόταν σώμα με σώμα. Επί περίπου μία ώρα οι γενίτσαροι δεν μπορούσαν να ανοίξουν δρόμο. Οι Χριστιανοί άρχισαν να πιστεύουν ότι η επίθεση εξασθενούσε κάπως. Αλλά η μοίρα ήταν εναντίον τους. Στη γωνία του τείχους των Βλαχερνών, ακριβώς προτού ενωθεί με το διπλό Θεοδοσιανό τείχος, υπήρχε, μισοκρυμμένη σε έναν πύργο, μια μικρή πύλη εξόδου γνωστή ως Κερκόπορτα. Είχε κλειστεί πριν από πολλά χρόνια, αλλά οι γέροι τη θυμούνταν. Ακριβώς πριν από την έναρξη της πολιορκίας την είχαν ξανανοίξει, για να διευκολύνει τις εξόδους στα πλευρά του εχθρού. Στη διάρκεια του αγώνα οι Μποκκιάρντι και οι άνδρες τους την είχαν χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά εναντίον των στρατευμάτων του Καρατζά πασά. Αλλά τώρα κάποιος, κατά την επιστροφή του από μια έξοδο, ξέχασε να αμπαρώσει τη μικρή πύλη πίσω του. Μερικοί Τούρκοι παρατήρησαν το άνοιγμα, όρμησαν μέσα από αυτό στην αυλή πίσω του και άρχισαν να ανεβαίνουν μια σκάλα που οδηγούσε στο ανώτερο σημείο του τείχους. Οι Χριστιανοί που βρίσκονταν ακριβώς έξω από την πύλη είδαν τι συνέβαινε και μαζεύτηκαν πίσω για να ξαναπάρουν τον έλεγχό της και να εμποδίσουν άλλους Τούρκους να τους ακολουθήσουν. Μέσα στη σύγχυση περίπου πενήντα Τούρκοι παρέμειναν μέσα από το τείχος, όπου θα μπορούσαν να είχαν περικυκλωθεί και εξοντωθεί, εάν εκείνη τη στιγμή δεν είχε συμβεί μια χειρότερη καταστροφή.

Ήταν ακριβώς πριν από την ανατολή όταν μια βολή βομβάρδας χτύπησε από μικρή απόσταση τον Τζουστινιάνι και διαπέρασε το θώρακά του. Εκείνος, αιμορραγώντας ασταμάτητα και προφανώς πονώντας πολύ, παρακάλεσε τους άνδρες του να τον απομακρύνουν από το πεδίο της μάχης. Ένας από αυτούς πήγε στον αυτοκράτορα που πολεμούσε εκεί κοντά για να ζητήσει το κλειδί μιας μικρής πύλης που οδηγούσε μέσα από το εσωτερικό τείχος. Ο Κωνσταντίνος έσπευσε στο πλευρό του για να τον παρακαλέσει να μην εγκαταλείψει τη θέση του. Αλλά το κουράγιο του Τζουστινιάνι τον είχε εγκαταλείψει, και επέμενε να φύγει. Η πύλη άνοιξε και ο σωματοφύλακάς του τον μετέφερε στην πόλη, μέσα από τους δρόμους, κάτω στο λιμάνι. Τα στρατεύματά του παρατήρησαν την αναχώρησή του. Μερικοί ίσως πίστεψαν ότι είχε υποχωρήσει προκειμένου να υπερασπιστεί το εσωτερικό τείχος, αλλά οι περισσότεροι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η μάχη είχε χαθεί. Κάποιος φώναξε με τρόμο ότι οι Τούρκοι είχαν διαβεί το τείχος. Προτού προλάβουν να ξανακλείσουν τη μικρή πύλη οι Γενοβέζοι πέρασαν σύσσωμοι από αυτήν. Ο αυτοκράτορας και οι Έλληνες παρέμειναν μόνοι στο πεδίο της μάχης.

Από το άλλο σημείο της τάφρου ο σουλτάνος αντιλήφθηκε τον πανικό. Φωνάζοντας: ≪η πόλη είναι δική μας≫, διέταξε τους γενιτσάρους να ξαναεπιτεθούν και έκανε σινιάλο σε ένα λόχο με 100 επικεφαλής ένα γίγαντα που τον έλεγαν Χασάν. Ο Χασάν άνοιξε δρόμο με το σπαθί του επάνω από το ψηλότερο σημείο του σπασμένου φράχτη και θεωρήθηκε ότι είχε κερδίσει το βραβείο. Τον ακολούθησαν περίπου τριάντα γενίτσαροι. Οι Έλληνες αντεπιτέθηκαν. Ο ίδιος ο Χασάν έπεσε στα γόνατα από ένα χτύπημα από πέτρα και σφαγιάστηκε, ενώ δεκαεπτά σύντροφοί του χάθηκαν μαζί του. Αλλά οι υπόλοιποι κράτησαν τις θέσεις τους επάνω στο φράχτη. Οι Έλληνες αντιστέκονταν πεισματικά, αλλά το βάρος των αριθμών τους έσπρωξε πίσω προς το εσωτερικό τείχος. Μπροστά από αυτό βρισκόταν ένα άλλο χαντάκι που είχε εκβαθυνθεί σε ορισμένα σημεία για να πάρουν χώμα προκειμένου να ενισχύσουν το φράχτη. Πολλοί Έλληνες σπρώχτηκαν πίσω, μέσα σε αυτές τις τρύπες και δεν μπορούσαν να βγουν εύκολα έξω, με το μεγάλο εσωτερικό τείχος να υψώνεται πίσω τους. Οι Τούρκοι, που τώρα ήταν στην κορυφή του φράχτη, τους πυροβολούσαν από ψηλά και τους έσφαξαν. Σύντομα πολλοί γενίτσαροι έφθασαν στο εσωτερικό τείχος και σκαρφάλωσαν χωρίς αντίσταση. Ξαφνικά κάποιος κοίταξε ψηλά και είδε τουρκικές σημαίες να κυματίζουν στον πύργο επάνω από την Κερκόπορτα. Ακούστηκε η κραυγή: «η πόλις εάλω».

Ενόσω παρακαλούσε τον Τζουστινιάνι, ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε την είσοδο των Τούρκων μέσα από την Κερκόπορτα. Έσπευσε αμέσως εκεί, αλλά έφθασε πολύ αργά. Μερικοί από τους Γενοβέζους εκεί είχαν καταληφθεί από πανικό. Μέσα στη σύγχυση ήταν αδύνατο να κλείσουν την πόρτα. Οι Τούρκοι ξεχύθηκαν μέσα από αυτήν, και τώρα οι άνδρες των Μποκκιάρντι ήταν πολύ λίγοι για να τους απωθήσουν. Ο Κωνσταντίνος έστρεψε το άλογό του και κάλπασε πίσω στην κοιλάδα του Λύκου και στα ανοίγματα στο φράχτη. Μαζί του βρισκόταν ο γενναίος Ισπανός που ισχυριζόταν ότι ήταν εξάδελφός του, ο δον Φρανσίσκο από το Τολέδο, ο πραγματικός του εξάδελφος, Θεόφιλος Παλαιολόγος, και ένας πιστός συμπολεμιστής, ο Ιωάννης Δαλμάτης. Μαζί προσπάθησαν, αλλά μάταια, να συσπειρώσουν τους Έλληνες. Η σφαγή ήταν πολύ μεγάλη. Κατέβηκαν από τα άλογά τους και για μερικά λεπτά οι τέσσερις τους κράτησαν την πρόσβαση προς την πύλη από την οποία είχε μεταφερθεί ο Τζουστινιάνι. Η πύλη είχε φρακάρει από χριστιανούς στρατιώτες που προσπαθούσαν να διαφύγουν, καθώς έπεφταν επάνω τους όλο και περισσότεροι γενίτσαροι. Ο Θεόφιλος φώναξε ότι προτιμούσε να πεθάνει παρά να ζει και εξαφανίστηκε μέσα στις ορδές που κατέφθαναν. Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος γνώριζε τώρα ότι η αυτοκρατορία ήταν χαμένη, και δεν επιθυμούσε να ζήσει περισσότερο από αυτήν. Πέταξε από πάνω του τα αυτοκρατορικά του εμβλήματα και με το δον Φρανσίσκο και τον Ιωάννη Δαλμάτη στο πλευρό του ακολούθησε το Θεόφιλο. Δεν τον ξαναείδαν πια…

Steven Runciman, Η Άλωση της Πόλης -1453, εκδόσεις Παπαδήμα, 2005

 

ΣΧΟΛΙΑ

  1. ΞΕΝΟΦΩΝΤΑΣ avatar
    ΞΕΝΟΦΩΝΤΑΣ 29/05/2013 11:36:00

    Μήπως εκτός από μνήμη Αλώσεως (σήμερα) έχουμε πάθει Άλωση μνήμης ?
    Διαχρονική ?
    Επίκαιρη όσο ποτέ η εξήγηση πού έδωσε ο Πατριάρχης Γεννάδιος στόν Πορθητή, πού ήθελε εξήγηση γιά ένα επαναλαμβανόμενο όνειρό του, έβλεπε μία ανοικτή παλάμη στόν ουρανό.
    Τού είπε, μετά από πολυήμερη προσευχή καί νηστεία : ''Συγχώρα με γιά αυτό πού θά σού πώ, αλλά ο Θεός δέν θά σέ άφηνε νά κατακτήσης τήν Πόλη εάν υπήρχαν σ' αυτήν 5 έστω σωστοί Χριστιανοί'' !!!...
    Παθαίνουμε... Μαθαίνουμε ?

    • ήγγικεν avatar
      ήγγικεν @ ΞΕΝΟΦΩΝΤΑΣ 29/05/2013 18:41:49

      Η ευγένεια του Ευγένιου Σχολάριου τον απέτρεψε να πεί στον μωάμεθ την άλλη ερμηνεία του ονείρου. Η ανοιχτή παλάμη έδειχνε ότι τους Τούρκους τους μουτζώνει κι ο ουρανός.

  2. tak avatar
    tak 29/05/2013 11:57:33

    Για τον κ. Βενιζέλο και τον κ. Κουβέλη...

    Αλήθεια, θυμάστε την Πόλη;
    Το Βυζάντιο;
    Τον τελευταίο Αυτοκράτορα;
    Την Αγία Σοφία;
    Πάτε τώρα να ψηφίσετε το αντιρατσιστικό τρομάρα σας!
    Αυτό σας μάρανε!

    • Ηλέκτρα avatar
      Ηλέκτρα @ tak 29/05/2013 12:05:25

      @tak
      πολλές ευχές , φίλε .

    • Μαθηματικός avatar
      Μαθηματικός @ tak 30/05/2013 02:40:39

      Περιττό το ερώτημα για τη Ρεπούση ....

  3. Π.Μ.Μ. avatar
    Π.Μ.Μ. 29/05/2013 12:12:49

    [Αντιγράφω σχόλιο μου από: h**p://www.antinews.gr/2013/05/28/217243/]
    Και για να θυμόμαστε ποιοί είμαστε και πού πρέπει να πάμε:
    Σα σήμερα πριν από 560 χρόνια “εάλω η Πόλις”. Η ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία, πρέπει να αποτελεί παράδειγμα ανά τους αιώνες.
    Για παράδειγμα όσοι λοιδωρούν, σήμερα, το χριστιανισμό αλλά, ταυτοχρόνως και παραδόξως, διατείνονται ότι είναι Έλληνες βρίσκουν την απόδειξη της φαυλότητας τους στο παράδειγμα της όσμωσης της ελληνικής φιλοσοφίας με τη χριστιανική ηθική, μετά τον 3ο-4ο αιώνα μ.Χ.
    Επίσης, η κοινωνία που χαρακτηρίζεται από την ποικιλλία των απόψεων επί παντός επιστητού (εξ ου και γεννήθηκε εδώ η δημοκρατία) βρήκε το κατάλληλο σύστημα διακυβέρνησης στα αριστοκρατικά (κατά Αριστοτέλη) πολιτεύματα που επικράτησαν τόσο στην αρχαία Αθήνα όσο και στην Αυτοκρατορία.
    Τέλος, οι λαοί της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου έφτασαν σε τέτοια επίπεδα αρμονικής συνύπαρξης και ευημερίας που ακόμα και σήμερα Σλάβοι, Σύριοι, Παλαιστήνιοι, Αρμένιοι και άλλοι βλέπουν στους Έλληνες (δηλ. τους ηγέτες τους υπό την αυτοκρατορία) ως φίλους. Γιατί? Γιατί, η αυτοκρατορία ήταν αμυντική και εμπορική κατά βάση (τάδε έφη Παπαρρηγόπουλος), αντίθετα με όσα πιστεύουν κάποιοι σήμερα. Η αυτοκρατορία άρχισε να παρακμάζει λόγω των εσωτερικών έριδων που κατέληξαν στην απώλεια της Μικράς Ασίας, μετά τη μάχη του Μαντζικέρτ (1071 μ.Χ.). Από τότε, η κυριαρχία του χριστιανικού κόσμου επί του ανερχόμενου Ισλάμ διαταράχθηκε, με τις γνωστές συνέπειες.
    Η Ελλάδα, αναγεννήθηκε ως “το Χριστιανικό Βασίλειο της Δύσεως στην Ανατολή”. Ο ρόλος μας ήταν και είναι της διατήρησης της ισορροπίας ανάμεσα στους δύο κόσμους. Η φυσική μας εξέλιξη, μετά και τη μακροχρόνια κρίση αξιών που εκδηλώθηκε εν τέλει σε οικονομικοπολιτικά πεδία, είναι να ξανα-ανακαλύψουμε τα στοιχεία που μας προσδιορίζουν ως Έλληνες με το πέρασμα των αιώνων. Δηλ. η αναζήτηση του μέτρου, η αγάπη, η ηθική, αλλά και η αριστεία, το εμπορικό πνεύμα και η αλληλεπίδραση.
    Όποτε αντιλαμβανόμαστε, ως κοινωνία, το ρόλο μας ανάμεσα στους δύο κόσμους η Ελλάδα μεγαλώνει και επικρατεί η ειρήνη στην Ευρασία. Όποτε επικεντρωνόμαστε στις εσωτερικές έριδες καταστρεφόμαστε και επικρατούν συγκρουσιακές συνθήκες.
    Η Ιστορία διδάσκει-καιρός να ξαναθυμηθούμε τα διδάγματα της ώστε να επαναληφθεί η θετική και όχι η αρνητική εκδοχή της.

  4. ΣΤΕΛΙΟΣ avatar
    ΣΤΕΛΙΟΣ 29/05/2013 12:15:54

    Να επαναλάβουμε και εδώ τις θερμές ευχές μας (μην ξεχνάμε και τους τρόπους μας!) προς την κα Ρεπούση ,για τη μεγάλη αυτή γιορτή!

  5. Διηνεκης avatar
    Διηνεκης 29/05/2013 12:24:15

    Πότε θα εκδικηθουμε τους αβαπτιστους;;;;;;;

    • leak avatar
      leak @ Διηνεκης 29/05/2013 20:43:54

      ..."πως θα πάρουμε την Πόλη δυο ανθρώποι όλοι και όλοι"

  6. Πατωματζής avatar
    Πατωματζής 29/05/2013 12:26:38

    « Tό δέ τήν Πόλιν σοι δούναι, ουτ' εμόν εστί ούτε άλλου τών κατοικούντων εν αυτή. Κοινή γάρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν καί ού φεισόμεθα τής ζωής ημών.»

    • Μαθηματικός avatar
      Μαθηματικός @ Πατωματζής 30/05/2013 02:42:50

      Αυτά τα λόγια θα έπρεπε να αποτελούν οδηγό και για το παρόν...

  7. ΒΙΣ avatar
    ΒΙΣ 29/05/2013 12:31:28

    Ελάχιστοι γνωρίζουν για την πρώτη πολιορκία της Κωνσταντινούπολης, ή, καλύτερα, αποκλεισμό με σκοπό την παράδοσή της, απο τον Βαγιαζήτ τον Α΄, τον "Κεραυνό", μεταξύ 1395 και 1402. Στο διάστημα αυτό, η Πόλη εγκαταλείφθηκε από μεγάλο μέρος του πληθυσμού της, αφού λιμοκτονούσαν. Τις διαπραγματεύσεις με τον Βαγιαζήτ του Ιωάννη Παλαιολόγου, διοικητή της Πόλης (και συναυτοκράτορα, ήταν ο Ιωάννης Ζ΄) που είχε αφήσει στο πόδι του ο απουσιάζων στην Ευρώπη Μανουήλ Β΄ (ο θείος του, που τον μισούσε θανάσιμα), διέκοψε η μάχη της Άγκυρας και η καταστροφή του οθωμανικού στρατού από τον Ταμερλάνο. Ο Βαγιαζήτ συνελήφθη και πέθανε μέσα σε ένα κλουβί, κατά την παράδοση. Στο εγκαταλελειμένο στρατόπεδο των Τούρκων, έξω απο τα τείχη της Πόλης, βρέθηκε επιστολή του Ιωάννη με την οποία προέβαινε σε μυστικές διαπραγματεύσεις με τους Οθωμανούς με σκοπό την παράδοση της Πόλης (όπου ο ίδιος θα συνέχιζε να διοικεί για λογαριασμό του σουλτάνου), άνευ της έγκρισης του Μανουήλ Β΄.

  8. Ηλέκτρα avatar
    Ηλέκτρα 29/05/2013 12:41:45

    '' Ουκ έχω καιρόν ειπείν υμίν πλείονα . Μόνον το τετεπεινωμένον ημέτερον σπηπτρον εις τας υμών χείρας ανατίθημι, ίνα αυτό μετ΄ευνοίας φυλάξητε. Παρακαλώ δε και τούτο και δέομαι της υμετέρας αγάπης ,ίνα την πρέπουσαν τιμήν και υποταγήν δώσητε τοις ημετέροις στρατηγοίς και δημάρχοις και εκατοντάρχοις , έκαστος κατά την τάξιν αυτού και τάγμα και υπηρεσίαν. Γνωρίσατε δη τούτο . Και εάν εκ καρδίας φυλάξητε τα όσα ενετειλάμην υμίν,
    ελπίζω εις θεόν ως λυτρωθείημεν ημείς της ενεστώσης αυτού δικαίας απειλής.
    Δεύτερον δε και ο στέφανος ο αδαμάντινος εν ουρανοίς εναπόκειται υμίν , και
    μνήμη αιώνιος και άξιος εν τω κόσμω έσεται''.
    ''Οι πάντες ως εξ ενός στόματος απεκρίναντο μετά κλαυθμού λέγοντες,
    αποθάνωμεν υπερ της Χριστού πίστεως και της πατρίδος ημών''.
    Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ..........''ουκ έστι τις των Χριστιανών του λαβείν την κεφαλήν μου απ΄εμού ;''
    Και έπεσε σαν θνητός ....αλλά για μας τους Έλληνες, θα είναι πάντα εις τους αιώνες , ο Αυτοκράτωρ της Βασιλεύουσας , ο αθάνατος , ο τελευταίος φύλακας της πόλης των πόλεων της Κωνσταντινούπολης , της δικής μας .

    • tak avatar
      tak @ Ηλέκτρα 29/05/2013 13:02:29

      Ηλέκτρα ευχαριστώ πολύ! Πού το θυμήθηκες!
      Εκείνοι οι διαχειριστές της τύχης του Βυζαντίου, προτίμησαν τον Τούρκο, αντί της Χριστιανικής βοήθειας...
      Οι άλλοι διαχειριστές του Χριστιανισμού στη Δύση, προτίμησαν τον Τούρκο αντί των υπολειμμάτων του Βυζαντίου...
      Κάνοντας μια αναδρομή στην Ιστορία, βλέπουμε πως οι διαχειριστές της Τύχης των Εθνών, δεν μαθαίνουν τίποτα από την ιστορία και την ζωντανή εμπειρία της...
      Το Βυζάντιο είναι πολύ κοντά ιστορικά για να παραγνωρίζουμε την αξία του...
      Αλλά βλέπεις, οι αετοί την πληρώνουν, ενώ τα χαμοπούλια όχι μόνο επιβιώνουν, αλλά έχουν και ζωτικό χώρο για να επιδεικνύουν την ... αδυναμία τους!
      Ας θυμόμαστε τους τελευταίους μαχητές και τον Αιώνιο Έλληνα Αυτοκράτορα, που με τη γενναιότητά τους καταδεικνύουν πάντα στους Έλληνες το δρόμο του καθήκοντος και της τιμής...
      Φυσικά και δεν έγιναν σφαγές στην ... Πόλη και στο εσωτερικό της Αγιά Σοφιάς!
      Λίγος συνωστισμός, λίγο ... σπρωξιματάκι κι αυτό ήταν όλο!
      Αν δεν το είπε ήδη, δε θα αργήσει να το "επιβεβαιώσει" η γνωστή "κυρία"...

      • Ηλέκτρα avatar
        Ηλέκτρα @ tak 29/05/2013 13:23:40

        Θρῆνος τῆς Κωνσταντινουπόλεως
        (δημοτικό, ἔκδοση W. Wagner, Medieval Greek Texts, Λονδίνο 1870, σ. 147, 149)

        Ἐκείνη ἡ μέρα ἡ σκοτεινή, ἀστραποκαϊμένη
        τῆς τρίτης τῆς ἀσβολερῆς, τῆς μαυρογελασμένης,
        τῆς θεοκαρβουνόκαυστης, πουμπαρδοχαλασμένης,
        ἔχασε μάνα τὸ παιδὶ καὶ τὸ παιδὶν τὴ μάναν,
        καὶ τῶν κυρούδων τὰ παιδιὰ ὑπᾶν ἀσβολωμένα,
        δεμένα ἀπὸ τὸ σφόνδυλα ὅλα ἁλυσοδεμένα
        δεμένα ἀπὸ τὸν τράχηλον καὶ τὸ οὐαὶ φωνάζουν.
        μὲ τὴν τρομάραν τὴν πολλήν, μὲ θρηνισμὸν καρδίας·
        [...]
        νὰ πᾶτε ὅλοι κατ᾿ ἐχθρῶν, κατὰ τῶν Μουσουλμάνων,
        καὶ δεῦτε εἰς ἐκδίκησιν, τρέχετε μὴ σταθῆτε,
        τὸν Μαχουμέτην σφάξετε, μηδὲν ἀναμελεῖτε,
        τὴν πίστιν των τὴν σκυλικὴν νὰ τὴν λακτοπατῆτε.
        [...]
        ὤ, Κωνσταντῖνε Δράγαζη, κακὴν τύχην ὁποῦ ῾χες,
        καὶ τί νὰ λέγω, οὐκ ἠμπορῶ, καὶ τί νὰ γράφω οὐκ οἶδα,
        σκοτίζει μου τὸ λογισμὸν ὁ χαλασμὸς τῆς πόλης.

        • Mara avatar
          Mara @ Ηλέκτρα 29/05/2013 15:36:32

          http://www.youtube.com/watch?v=ElYEKMJLItk

          • Ηλέκτρα avatar
            Ηλέκτρα @ Mara 29/05/2013 16:07:43

            http://www.youtube.com/watch?v=_MzpUKZZVzs

  9. Αιρετική avatar
    Αιρετική 29/05/2013 12:57:53

    Θάνατος και Ανάστασις του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου- Οδυσσέας Ελύτης
    Έτσι καθώς εστέκονταν ορθός μπροστά στην Πύλη κι άπαρτος μες
    στη λύπη του
    Μακριά του κόσμου που η ψυχή του γύρευε να λογαριάσει στο φάρ-
    δος Παραδείσου Και σκληρός πιο κι απ' την πέτρα που δεν τον
    είχανε κοιτάξει τρυφερά ποτέ - κάποτε τα στραβά δόντια του άσπρι-
    ζαν παράξενα
    Κι όπως περνούσε με το βλέμμα του λίγο πιο πάνω απ' τους ανθρώ-
    πους κι έβγανε απ' όλους Έναν που του χαμογελούσε τον
    Αληθινόν που ο χάρος δεν τον έπιανε
    Πρόσεχε να προφέρει καθαρά τη λέξη θάλασσα έτσι που να γυαλί-
    σουν μέσα της όλα τα δελφίνια Κι η ερημιά πολλή που να χωρά ο
    Θεός κι η κάθε μια σταγόνα σταθερή στον ήλιο ν' ανεβαίνει
    Νέος ακόμα είχε δει στους ώμους των μεγάλων τα χρυσά να λάμπουν
    και να φεύγουν Και μια νύχτα θυμάται σ' ώρα μεγάλης τρικυ-
    μίας βόγκηξε ο λαιμός του πόντου τόσο που θολώθη μα δεν έστερ-
    ξε να του σταθεί
    Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις όμως για λίγη περηφάνια το άξιζε.
    II
    Θέ μου και τώρα τι Που 'χε με χίλιους να παλέψει χώρια με τη
    μοναξιά του ποιος αυτός που 'ξερε μ' ένα λόγο του να δώσει ολά-
    κερης της γης να ξεδιψάσει τι
    Που όλα του τα 'χαν πάρει Και τα πέδιλα του τα σταυροδετά και το
    τρικράνι του το μυτερό και το τοιχίο που καβαλούσε κάθε απομεσή-
    μερο να κρατάει τα γκέμια ενάντια στον καιρό σαν ζόρικο και πηδη-
    χτό βαρκάκι
    Και μια φούχτα λουίζα που την είχε τρίψει στα μάγουλα ενός κορι-
    τσιού μεσάνυχτα να το φιλήσει (πως κουρναλίζαν τα νερά του
    φεγγαριού στα πέτρινα τα σκαλοπάτια τρεις γκρεμούς πάνω απ' τη
    θάλασσα...)
    Μεσημέρι από νύχτα Και μήτ' ένας πλάι του Μονάχα οι λέξεις
    του οι πιστές πού 'σμιγαν όλα τους τα χρώματα ν'αφήσουν μες στο
    χέρι του μια λόγχη από άσπρο φως
    Και αντίκρυ σ' όλο των τειχών το μάκρος μυρμηκιά οι χυμένες
    μες στο γύψο κεφαλές όσο έπαιρνε το μάτι του
    «Μεσημέρι από νύχτα - όλ' η ζωή μια λάμψη!» φώναξε κι όρμησε
    μες στο σωρό σύρνοντας πίσω του χρυσή γραμμή ατελεύτητη
    Και αμέσως ένιωσε ξεκινημένη από μακριά η στερνή χλωμάδα
    να τον κυριεύει.
    III
    Τώρα καθώς του ήλιου η φτερωτή ολοένα γυρνούσε και πιο γρήγο-
    ρα οι αυλές βουτούσαν μέσα στο χειμώνα κι έβγαιναν πάλι κατα-
    κόκκινες απ' τα γεράνια
    Κι οι μικροί δροσεροί τρούλοι όμοια μέδουσες γαλάζιες έφταναν κά-
    θε φορά και πιο ψηλά στ' ασήμια που τα ψιλοδούλευε ο αγέρας
    γι' άλλων καιρών πιο μακρινών το εικόνισμα
    Κόρες παρθένες φέγγοντας η αγκαλιά τους ένα θερινό ξημέρωμα
    φρέσκα βαγιόφυλλα και της μυρσίνης της ξεριζωμένης των βυθών
    σταλάζοντας ιώδιο τα κλωνάρια
    Του 'φερναν Ενώ κάτω απ' τα πόδια του άκουγε στη μεγάλη κα-
    ταβόθρα να καταποντίζονται πλώρες μαύρων καραβιών τ' αρχαία
    και καπνισμένα ξύλα όθε με στυλωμένο μάτι ορθές ακόμη Θεο-
    μήτορες επιτιμούσανε
    Αναποδογυρισμένα στις χωματερές αλόγατα σωρός τα χτίσματα
    μικρά μεγάλα θρουβαλιασμός και σκόνης άναμμα μες στον αέρα
    Πάντοτε με μια λέξη μες στα δόντια του άσπαστη κειτάμενος
    Αυτός, ο τελευταίος Έλληνας!

  10. ΣΤΕΛΙΟΣ avatar
    ΣΤΕΛΙΟΣ 29/05/2013 13:24:48

    Δεν διανοούμαι να αντικρούσω έναν κολοσσό σαν τον Runciman, αλλά κάπως αδικεί τον Ιουστινιάνη , που είχε τραυματιστεί θανάσιμα.

    Αναμφίβολα η απώλειά του αποθάρρυνε τους υπερασπιστές , αλλά…δεν το έκανε επίτηδες! Άλλωστε σ’ εκείνο το χρονικό σημείο ,η τύχη της Πόλης ήταν πια προδιαγεγραμμένη.

    Με την ευκαιρία ,να επισημάνω και μια άλλη ανακρίβεια που τη συναντάμε παντού ,ακόμα και στα σχολικά βιβλία: Την αναφορά στους «Ιταλούς» στρατιώτες του Ιουστινιάνη (που ήταν η ραχοκοκαλιά της άμυνας της Πόλης).

    Η περισσότεροι άνδρες του Ιουστινιάνη στρατολογήθηκαν όμως στη Χίο , που τότε ανήκε στη Δημοκρατία της Γένοβας!

    Με δεδομένο πως οι Γενοβέζοι της Χίου που ήταν σε στρατεύσιμη ηλικία δεν μπορεί να ήταν πολλοί -με εξαίρεση τη φρουρά του νησιού που βέβαια δεν μπορούσε να φύγει- είναι λογικό να υποθέσουμε πως σημαντικό μέρος του σώματος του Ιουστινιάνη απαρτίζονταν από Έλληνες.

    Άλλωστε και ο ίδιος ο Ιουστινιάνης που σύντομα πέθανε από το τραύμα του , ζήτησε να μεταφερθεί το σώμα του και να ταφεί στον τόπο του – δηλαδή στην Χίο , όπου βρίσκεται ο τάφος του.

    Και πολύ σημερινοί Χιώτες , μεταξύ των οποίων και ο γράφων ,έχουμε ρίζες από τους Giustiniani , και άλλες Γενοβέζικες οικογένειες –κάτι αντίστοιχο με την περίπτωση Επτανήσων –Βενετίας. Αυτό δεν μας κάνει βέβαια λιγότερο Έλληνες.

    Πάντα μου φαίνονταν αδιανόητο πως στο νησί μας δεν έχουμε ούτε ένα άγαλμα του ΣΥΜΠΑΤΡΙΩΤΗ ΜΑΣ υπερασπιστή της Πόλης!

    • ήγγικεν avatar
      ήγγικεν @ ΣΤΕΛΙΟΣ 29/05/2013 18:52:40

      Όταν τα πράγματα θα έρθουν όπως τα προείπε σε δεκάδες ο π. Παΐσιος, να του υψώσετε άγαλμα στον τόπο που υπερασπίστηκε.

      • Ρηνα avatar
        Ρηνα @ ήγγικεν 29/05/2013 19:38:22

        @ηγγικεν: Αμην και να ζησουμε να το δουμε!!!!

      • ΣΤΕΛΙΟΣ avatar
        ΣΤΕΛΙΟΣ @ ήγγικεν 29/05/2013 21:17:25

        Μέχρι τότε ,καλό θα ήταν να του φτιάξουμε άγαλμα στην προκυμαία τηε Χίου - για να τον βλέπουν οι Τούρκοι τουρίστες που έρχονται...

  11. Francisco de Toledo avatar
    Francisco de Toledo 29/05/2013 14:05:49

    Όταν έρχεται κάθε χρόνο η σημερινή μέρα θα πρέπει να σκεφτόμαστε μερικά πράγματα για να κατανοήσουμε καλύτερα τη σημασία της.
    Πρώτο απ΄όλα η Πόλη ήταν απλά η σκιά της παλιάς κραταιάς Βασιλεύουσας, χωρίς εδάφη, χωρίς στρατό, χωρίς χρήματα και προμήθειες, στο τελικό στάδιο της παρακμής που ξεκίνησε 300 χρόνια πριν (για να μην μπαίνουμε σε λεπτομέρειες η πραγματική ημερομηνία της άλωσης θα πρέπει να οριστεί αυτή της μάχης του Ματζικέρτ).
    Δεύτερο με βάση τα ανωτέρω δεν θα πρέπει να λέμε πως η άλωση έγινε γιατί κάποιος ξέχασε μια πόρτα ανοιχτή ή κατά άλλους την άνοιξε επίτηδες. Η πτώση της πόλης ήταν δεδομένη, η τελική μάχη ήταν το τέλος μιας εκφυλιστικής διαδικασίας που είχε ξεκινήσει αιώνες πριν.
    Τρίτον, θα πρέπει να μελετήσουμε το ρόλο της εκκλησίας τον καιρό εκείνο καθώς και των διαφόρων αξιωματούχων με παρόμοια στάση(π.χ. Λουκάς Νοταράς"καλύτερα το σαρίκι από την τιάρα" κλπ). Δεν έχει διευκρινιστεί αν η στάση της εκκλησίας πήγαζε από απλό και ανόθευτο θρησκευτικό δογματισμό ή απλώς απέβλεπε στη διατήρηση προνομίων και εξουσιών στο νέο καθεστώς που ερχόταν-όπως και τελικά έγινε.
    Αν αυθαίρετα προσπαθήσουμε να παραλληλίσουμε τη σημερινή κατάσταση με εκείνη την εποχή, θα βρούμε σήμερα πολλούς Νοταράδες, αλλά κανένα συνονόματό μου, ή Ιωάννη Δαλματά ή Θεόφιλο και Κωνσταντίνο Παλαιολόγο.
    Δύσκολο να κρίνει όμως κανείς και να τους κατηγορήσει για τη στάση αυτή. Οι καιροί έχουν αλλάξει αλλά καλό είναι να θυμόμαστε και μερικά πραγματάκια που μπορεί να είναι χρήσιμα σήμερα...

    • helios avatar
      helios @ Francisco de Toledo 29/05/2013 15:16:16

      Δυστυχώς οδεύουμε προς ένα μοντέρνο 1453 και μετά δεν θα υπάρχει απολύτως καμία επιστροφη.

    • Γιώργης Α. avatar
      Γιώργης Α. @ Francisco de Toledo 29/05/2013 19:35:23

      Και στο Μυριοκέφαλο , αδερφέ. Εκεί κριθηκε το παιχνίδι. Μετά ήταν εξαιρετικά δύσκολο να υπάρξει ανάκαμψη. Κατάρα στο ονομα αυτού που έδωσε τα κλειδια της συγχρονης Ελλάδας στους Ξένους.

  12. lotofagos avatar
    lotofagos 29/05/2013 15:25:51

    Ολος ο κοσμος ασχολειται με την μικρη και αναποφευκτη αλωση του 1453.

    Τη μεγαλη αλωση του 1204, την μεγαλη καταστροφη, και την ταφη του μεγαλου κατακτητη στην Αγια Σοφια, την ξεχναμε η ποιουμε την νησσαν? Οτι καθε δευτερο αντικειμενο στην πλατεια και τον καθεδρικο του Αγ. Μαρκου ειναι λαφυρο της Πολης το ξεχασαμε?

    • ΣΤΕΛΙΟΣ avatar
      ΣΤΕΛΙΟΣ @ lotofagos 29/05/2013 16:06:31

      Σωστά. Πρέπει να μπεί κανείς στον Αγιο Μάρκο ,και με όλη τη δύναμη της φαντασίας του ,πολλαπλασιάζοντας ότι βλέπει επι δέκα, να πάρει μιά ιδέα για το πως έμοιαζε η Αγιά Σοφιά την εποχή της ακμής του Βυζαντίου.

    • Μαθηματικός avatar
      Μαθηματικός @ lotofagos 30/05/2013 02:50:06

      Να αγιάσει το στόμα σου !!!

  13. ΚΥΘΗΡΙΟΣ avatar
    ΚΥΘΗΡΙΟΣ 29/05/2013 15:45:20

    Σημαίνει ὁ Θεός...http://www.youtube.com/watch?v=_-bqGGiIUMA

    • Πατωματζής avatar
      Πατωματζής @ ΚΥΘΗΡΙΟΣ 29/05/2013 17:29:03

      Από τα γνωστότερα τραγούδια - θρύλους για τη Βασιλεύουσα:

      Σημαίνει ο Θεός, σημαίνει η γης, σημαίνουν τα επουράνια,
      σημαίνει κι η Αγιά Σοφιά, το μέγα μοναστήρι,
      με τετρακόσια σήμαντρα κι εξηνταδυό καμπάνες,
      κάθε καμπάνα και παππάς, κάθε παππάς και διάκος.
      Ψάλλει ζερβά ο Βασιλιάς, δεξιά ο πατριάρχης,
      κι απ' την πολλή την ψαλμουδιά εσειόντανε οι κολώνες.
      Να μπούνε στο χερουβικό και να βγει ο Βασιλέας.
      Φωνή τους ήρθε εξ' ουρανού κι απ' αρχαγγέλου στόμα.
      «Πάψετε το χερουβικό κι ας χαμηλώσουν τ' άγια,
      παππάδες πάρτε τα ιερά κι σεις κεριά σβηστείτε,
      γιατί είναι θέλημα Θεού η Πόλη να τουρκέψει.
      Μόν' στείλτε λόγο στη Φραγκιά, ναρτούνε τρία καράβια.
      Το να να πάρει το Σταυρό και τ' άλλο το Βαγγέλιο,
      το τρίτο, το καλύτερο, την Άγια Τράπεζά μας,
      μη μας την πάρουν τα σκυλιά και μας τη μαγαρίσουν».
      Η Δέσποινα ταράχτηκε κι εδάκρυσαν οι εικόνες.
      Σώπασε κυρά Δέσποινα και μη πολυδακρύζεις,
      πάλι με χρόνους με καιρούς πάλι δικά μας θαναι.

      • ΚΥΘΗΡΙΟΣ avatar
        ΚΥΘΗΡΙΟΣ @ Πατωματζής 29/05/2013 21:24:34

        Ἔτσι! Ἐδῶ εἶναι καί ἡ πιό γνωστή παραλλαγή,ἀλλά μ' ἄρεσε κι ἡ παραπάνω καί τήν ἔβαλα.http://www.youtube.com/watch?v=QqXtsFlrl4w

  14. Γιάννης Φαίλτωρ avatar
    Γιάννης Φαίλτωρ 29/05/2013 16:04:47

    Δύο περαιτέρω δοκίμια του αειμνήστου ακαδημαϊκού Διονυσίου Ζακυθηνού για την περίοδο εκείνη

    h/p://www.scribd.com/doc/144323217/%CE%97-%CE%91%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%8D%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CF%8D%CF%87%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%9D%CE%B5%CF%8E%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%85-%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D

    h/p://www.scribd.com/doc/144288418/%CE%99%CE%B4%CE%B5%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%81%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B7%CE%BD-%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%8D%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BD

  15. η Dimi avatar
    η Dimi 29/05/2013 16:48:31

    Σαράντου I. Καργάκου: «Το Bυζαντινό Nαυτικό»
    Πηγή: EΣΤΙΑ
    Κριτική - Παρουσίαση: Χαρίκλεια Δημακοπούλου

    Ο χαλκέντερος και ακάματος ιστορικός ερευνητής κ. Σαράντος Καργάκος είναι γνωστός σε όλους για το μεγάλο και σημαντικό έργο του που συμποσούται σε πολλές χιλιάδες μεστών σελίδων. Προσφάτως εκυκλοφόρησε ένα μικρότερο βιβλίο του που αναφέρεται σε ένα θέμα αρκετά λησμονημένο από την ελληνική επιστημονική βιβλιογραφία. Πρόκειται για την Ιστορία του Βυζαντινού Ναυτικού, του θαλασσίου πνεύμονος της Αυτοκρατορίας. Το βιβλίο περιλαμβάνει μέρος των μαθη­μάτων που έκαμε ο κ. Καργάκος κατά το 1991 στην τότε Σχολή Πολέμου του Ναυτικού.

    Και όπως εξηγεί ο ίδιος στον πρόλο­γό του περιλαμβάνει μόνον μέρος διότι από τα μαθήματα το πρώτο μέρος υπό τον τίτλο: «Φί­λιππος και Αλέξανδρος ως Στρατιωτικοί και Πολιτικοί Ηγέτες» εξεδόθη ως αυτοτελές βιβλίο κατά το 1993 (εκδ. Γκούτενμπεργκ, σελ. 144). Το δεύτερο μέρος υπό τον τίτλο: «Οι Ναυτικές Συγκρούσεις Ελλήνων και Περσών κατά τον 5ον π.Χ. αιώνα» ενεσωματώθη στις μείζονες εργασίες που εκυκλοφόρησαν ενδιαμέσως, δηλαδή το δίτομο «Ιστορία του Ελληνικού Κόσμου και του Μείζονος Χώρου» (εκδ. Γκούτενμπεργκ) και στην τρίτομη «Ιστορία των Αρχαίων Αθηνών» (εκδ. Γκούτενμπεργκ), ενώ πυκνές είναι οι μνείες και στην λαμπρή δίτομη «Ιστορία της Αρχαίας Σπάρτης» (εκδ. Γκούτενμπεργκ).

    Ο τρίτος κύκλος των μαθημάτων του 1991 ανεφέρετο στο Βυζάντιο και παρουσιάζεται τώρα σε αυτοτελή έκδοση υπό τον τίτλο: «Το Βυζαντινό Ναυτικό»
    Η επίδραση της θαλάσσιας ισχύος στην ακμή και την πτώση της Βυζαντινής, Αυτοκρα­τορίας (εκδ. Ι. Σιδέρης, σελ. 173, ευρώ 17). Ομολογουμένως για ένα λαό που υπερηφανεύεται για την κατά θάλασσαν δρά­ση του από τους μυθικούς χρόνους και για τις επιδόσεις του στην ναυτοσύνη είναι πράγματι παράδοξο ότι παρατηρείται μεγάλο έλλειμμα στην παρακολούθηση της ναυτικής ιστορίας κατά τους Βυζαντινούς χρόνους. Και αν είναι εύκολο σε μια συζήτηση να μεταπηδήσει ο λόγος από την Ναυμαχία της Σαλαμίνας στην δράση του Κωνσταντίνου Κανάρη και του Ανδρέα Μιαούλη κατά τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας, για τον σκεπτόμενο και προβληματιζόμενο άνθρωπο γεννάται το εύλογο ερώτημα: «Και τι έγινε κατά τους μεσολαβήσαντες μεταξύ της Αρχαιότητος και του 1821 αιώνες;». Μέρος της απαντή­σεως έρχεται να προσφέρη με ευσύνοπτο τρόπο ο κ. Καργά­κος στην μελέτη του αυτήν. Όλη και όλη η ελληνική βιβλιογραφία όπως ορθώς συνοψίζεται από τον κ. Καργάκο στον πρόλογό του συντίθεται από ένα καίριο βιβλίο του ναυάρχου Κ. Αλεξανδρή, τις μελέτες του Καθηγητού του Πανεπιστημί­ου Αθηνών κατά τον Μεσοπόλεμο Κων. Ράδου, τις εργασίες του αρχιπλοιάρχου Μαρίου Σίμψα (όλων προ πολλού εκλιπόντων τον βίον) και μια νεανική εργασία της κ. Ελ. Γλύκατζη Αρβελέρ. Ομολογουμένως η συγκομιδή είναι πενιχρά, έστω και αν προστεθούν κάποια διάσπαρτα δημοσιεύματα αξιωμα­τικών κυρίως στην Ναυτική Επιθεώρηση, από του 1917 επίσημο περιοδικό του Πολεμικού Ναυτικού.

    Το βιβλίο του κ. Καργάκου είναι σημαντικό κατ' αρχήν διό­τι αφυπνίζει το ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο θέμα. Και αυτό είναι πολύ καλό, καθώς είναι σκόπιμο να υπομνήσωμε ότι για ιστορία χιλίων ετών είναι αυτονόητο ότι δεν αρκεί μια μελέτη αλλά χρειάζεται σιγά - σιγά να δημιουργηθή ολόκληρη βιβλιο­θήκη. Η πτυχή αυτή της Βυζαντινής Ιστορίας πρέπει να φωτισθή όσο το δυνατόν περισσότερο και ας είναι το βιβλίο του κ. Καργάκου ο σπόρος που θα φέρη καρπούς.

    Ένας σημαντικός Γάλλος καθηγητής έγραψε ότι η Ελλάς από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα «ζει μέσα στη θάλασσα, με τη θάλασσα και σε μεγάλο βαθμό από τη θάλασσα». Και αυτό είναι απολύτως πραγματικό. Στην μελέτη του κ. Καργάκου στο τελευταίο μέρος που αναφέρεται στο Ναυτικό της Παλαιολογείου Περιόδου, σημειώνεται ότι η απόφαση του Αυτοκράτορος Ανδρονίκου Β' Παλαιολόγου (1282 - 1328) να καταργήση τις δαπάνες για τον στόλο, επειδή τις έκρινε περιτ­τές δοθέντος ότι οι Οθωμανοί Τούρκοι δεν διέθεταν -τότε- στόλο. Και όπως σημείωσε προσφυώς η Καθηγήτρια κ. Αρβελέρ «Το μέτρο αυτό, ορόσημο της ναυτικής ιστορίας του Βυ­ζαντίου, σήμανε το τέλος του κατά θάλασσα στρατού και του στόλου της Αυτοκρατορίας και προδιέγραψε το τέλος της.»

    Στην μελέτη του κ. Καργάκου, η ύλη αρθρώνεται ως εξής:

    1. Από τη Ρώμη στό Βυζάντιο. Παρακολουθείται η ανέλι­ξη της Κωνσταντινουπόλεως ως Ναυτικού Κέντρου της νεαράς Αυτοκρατορίας, εν όσω ακόμη δεν είχε καταστή συνείδηση ότι είχε επέλθει τομή με το ρωμαϊκό παρελθόν. Εξετάζονται οι τύ­ποι των πλοίων και η εφαρμοζόμενη πολεμική τακτική, η οργά­νωση του ναυτικού και οι πρώτες μεγάλες βυζαντινές ναυτι­κές εκστρατείες κατά των Βανδάλων (468) και κατά των Περσών και των Αβάρων (626), καθώς και η εφεύρεση του με­γάλου και σωτηρίου όπλου του υγρού πυρός.

    2. Ναυτικός Πόλεμος με τους Άραβες. Εξιστορούνται οι δύο ιιεγάλες πολιορκίες της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Αράβων κατά τον 7ο και 8ο αιώνα και εν συνεχεία οι επιχειρήσεις στην Κρήτη και την Σικελία, που τελικώς υπέκυψαν στο κατακτητικό κύμα των Αραβικών πλοίων, τέλος δε οι ναυτικές επιχειρήσεις κατά την βασιλεία του Μιχαήλ Γ', τελευταίου Αυτοκράτορος της Δυναστείας του Αμορίου.

    3. Η Μακεδονική Δυναστεία και η Ναυτική της Πολιτική. Με­λετάται η προσπάθεια των μεγάλων Αυτοκρατόρων της Μακεδό­νικης Δυναστείας προς ανάκτηση του ελέγχου των θαλασσών από τους Άραβες, με σημαντικό σταθμό την ανάκτηση της Κρήτης επί Νικηφόρου Φωκά κατά το 961. Η εποχή αυτή σηματοδοτεί ουσια­στικώς το αποκορύφωμα και την αρχή της παρακμής της Αυτο­κρατορίας, παρά τις προσπάθειες που κατεβλήθησαν ακολούθως από τους Κομνηνούς και τον Μιχαήλ Η' Παλαιολόγο.

    4. Το σύντομο τέταρτο κεφάλαιο μελετά τα ναυτικά προνόμια, που απετέλεσαν την απαρχή της κάμψεως της ισχύος της Αυτοκρατορίας, καθώς παρέσχον το δικαίωμα σε ξένες δυνάμεις να αποκτήσουν τον έλεγχο των θαλασσίων οδών της Ρωμανίας και του θαλασσίου εμπορίου κυρίως ειδών πολυτελείας.

    5. Το πέμπτο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην παρουσίαση του Ναυτικού Εμπορίου, του φαινομένου της πειρατείας και της ανα­πτύξεως των γεωγραφικών γνώσεων.

    Το τελευταίο κεφάλαιο, το οποίο ήδη εμνημονεύσαμε ανα­φέρεται στην Παλαιολόγειο Περίοδο και την οριστική απώλεια της Ναυτικής Δυνάμεως της Αυτοκρατορίας η οποία οδήγησε στην πτώση του 1453.

    «Η ἱστορία εἶναι ἡ ταυτότητα τῶν λαῶν. Εἶναι ὅ,τι προσδιορίζει τόν χαρακτῆρα, τή φυσιογνωμία, τούς θεσμούς καί τίς ἐπιλογές τους. Εἶναι ἡ στάση τους ἀπέναντι στίς ἐξελίξεις, ἀπέναντι στή ζωή καί στό θάνατο. Αὐτή ἡ ἱστορία δέν μπορεῖ νά παρερμηνευθεῖ, οὔτε νά ἀλλοιωθεῖ. δέν ἐπιτρέπεται νά ἀκρωτηριασθεῖ ἤ νά ἀποκεφαλιστεῖ καί νά προσφερθεῖ στήν νεότητα ὡς corpus sine nomine (= σῶμα χωρίς ὄνομα).

    Στόχος μας δέν εἶναι νά θίξουμε τήν γείτονα. Σέ παλαιές μελέτες μας συχνά εἴχαμε γράψει ὅτι "ἡ ἱστορία μᾶς χωρίζει μέ τήν Τουρκία ἡ γεωγραφία, ὅμως, μᾶς ἑνώνει". Πρέπει, γιά νά συμβιώσουμε μέ ὅρους καλῆς γειτονίας, νά βροῦμε ἕνα modus vivendi, χωρίς, ὡστόσο νά ἐξαφανίσουμε τήν ἐθνική μας ἱστορία. Ὄχι γιατί τάχα ἐμεῖς πρῶτoι θά περιφρονήσουμε τόν ἑαυτό μας. πρῶτοι θά μᾶς περιφρονήσουν οἱ Τοῦρκοι. Πού ἡ ἱστορία τους δείχνει ὅτι σέβονται τούς γενναίους. Τούς δειλούς οἱ Τοῦρκοι τούς χρησιμοποιοῦν ἀλλά οὔτε τούς σέβονται οὔτε τούς ἐκτιμοῦν.» ~Σαράντου Ι. Καργάκου: «Μαθήματα Νεώτερης Ιστορίας τόμος Α΄: Τούρκοι και Βυζάντιο, Το Οθωμανικό Imperium, Τουρκοκρατία» (2007 – απόσπασμα) Εκδοτικός Οίκος: Γεωργιάδη

  16. Ρηνα avatar
    Ρηνα 29/05/2013 16:54:42

    Στην εκκλησια σημερα ο παπας μνημονευσε "Κωνσταντινον Παλαιολογον και τους συν αυτω και παντας τους ηρωϊκως υπερασπισαντας και πεσοντας εν τη αλωσει της Κωνσταντινουπολεως"......
    Πραγματικα ανατριχιασα και καταλαβα τι σημαινει αυτο που διαρκως διατυμπανιζει η Ορθοδοξια: τη συνεχεια, σημαντικο μερος της οποιας ειμαστε εμεις οι Ελληνες. Ποσοι αραγε το καταλαβαινουν;

  17. Νοσφεράτου avatar
    Νοσφεράτου 29/05/2013 17:07:36

    Και μερικά χρόνια μετά, ο Μεσίχ Πασάς Παλαιολόγος θα οδηγούσε το Οθωμανικό ναυτικό στην πρώτη μεγάλη πολιορκία (αλλά αποτυχημένη) της Ρόδου...

  18. Μηλίτσης Βασίλης avatar
    Μηλίτσης Βασίλης 29/05/2013 18:30:32

    Αλί εμάς και βάι εμάς,
    πάρθεν η Ρωμανία...
    Ας καθίσουμε λοιπόν σήμερα αναπαυτικά στους καναπέδες μας κι ας απολαύσουμε όλες τις τουρκικές σειρές, μέρα που είναι.

  19. nikos avatar
    nikos 29/05/2013 22:01:16

    Μετά την Φραγκοκρατία ήρθε η Τουρκοκρατία. Η ιστορία επαναλαμβάνεται και εγώ θα προτιμήσω το τούρκικο σαρίκι του Ερντογάν από την παπική τιάρα της Μέρκελ; Η Βασιλεύουσα όταν κατακτήθηκε το 1204 από τους φίλους ομόθρησκους μοχθηρούς Ευρωπαίους λεηλατήθηκε από τους θησαυρούς της και μαράζωσε. Ο Θεός θέλησε και την παράδωσε στον Μωάμεθ τον πορθητή για να την αναστήσει και να την ξαναγεμίσει με θησαυρούς. Ο Μοχθηρός Ευρωπαίος μαχαίρωσε το ρωσάκι για να του πάρει τον θησαυρό του ...ένα κινητό! Σε ποιά πολιτισμένη Ευρωπαική χώρα ήταν υπήκοος; Τι είναι η "δυτικοευρωπαϊκη βαζελίνη" στο σύγχρονο Οθωμανικό Δίκαιο; ...απόλαυση!

  20. η Dimi avatar
    η Dimi 29/05/2013 23:23:38

    «Η Πόλις ήτον τό σπαθί, η Πόλις τό κοντάρι, η Πόλις ήτον τό κλειδί της Ρωμανίας όλης, κ' εκλείδωνε κ' ασφάλιζε όλην τήν Ρωμανίαν, κι' όλον τό Αρχιπέλαγος εσφικτοκλείδωνέ το.» (Δημοτικό τραγούδι, 15ος αιώνας).

    Πόντος, Γενοκτονία
    Τhe New York Times 1919
    «Οι Τούρκοι μισόβρασαν 250,000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά»
    «Σημείωση: Η Εντολή της Ημέρας: Βασανίστε! Φονεύσετε! Λεηλατήστε!» http://www.agiasofia.com/pontos/pontos.html

    Φωτο: O Γερμανός Le fon Sanders και ο Kemal – Οι 2 Χασάπηδες
    http://www.agiasofia.com/pontos/32_fon_santers_kemal.jpg

    Τουρκοκρατία (1453-1821)
    http://www.agiasofia.com/greek/pg001.html


    «Η Κωνσταντινούπολη, αναμφισβήτητη Εστία των ανώτερων τάξεων του έθνους, που δεν είναι πια αποκλειστικά στρατιωτικοί, υπαγορεύει όλες τις μορφές πνευματικής ζωής και δίνει τον τόνο σ' όλες τις κοινωνικές και κοσμικές εκδηλώσεις. Διαλεγμένη για διαμονή από μια εκλεπτυσμένη κοινωνία, που επιδεικνύει τα πλούτη και την πολυτέλειά της, ακόμα και σε στιγμές εθνικών κινδύνων, αποκτά με τον καιρό τις διαστάσεις ενός πραγματικού θρύλου, που ξεπερνά γρήγορα τα Βυζαντινά σύνορα. Η ομορφιά, η μεγαλοπρέπεια και προπαντός τα πλούτη της Πόλης, κεντρίζουν τα πνεύματα των συγχρόνων, εξάπτουν την περιέργεια και προκαλούν το θαυμασμό και την έκσταση, αισθήματα που σ' άλλους προκαλούν περηφάνια και συγκίνηση και σ' άλλους απληστία και φθόνο.» Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ (Ελληνική Αυτοκρατορία του Βυζαντίου).

  21. anonymous avatar
    anonymous 29/05/2013 23:59:56

    Όταν έπεσε η Πόλη είχαν μείνει μέσα 50.000 κόσμος από 1.000.000 που είχε κάποτε ...

  22. Γιώργος Αχαιός avatar
    Γιώργος Αχαιός 30/05/2013 23:42:24

    "Το απόγευμα της Δευτέρας, 28 Μαΐου 1453, ήταν καθαρό και λαμπερό....."

    Τι λες ρε φίλε; Απότι θυμάμαι είχε φέρει σκόνη από την Αφρική και δεν ήταν καθόλου λαμπερό....

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.