#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
14/10/2010 07:00
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Είναι ο χρόνος μια αυταπάτη;

Η θεώρηση του χρόνου και της μεταβολής μπορεί να αναδύεται από ένα πλήρως στατικό σύμπαν.


Καθώς διαβάζετε αυτές τις γραμμές, το πιθανότερο είναι ότι πιστεύετε ότι αυτό το γεγονός συμβαίνει ΑΥΤΗ τη στιγμή. Ακριβώς τώρα! Ετούτη η στιγμή μοιάζει σπουδαία. Είναι πραγματική. Όσο κι αν αναπολείτε το παρελθόν ή έχετε προσμονή για το μέλλον, ζείτε στο παρόν! Φυσικά η στιγμή στην οποία διαβάσατε την προηγούμενη πρόταση δεν υπάρχει πια. Αυτή η πρόταση που διαβάζετε τώρα, ναι! Με άλλα λόγια φαίνεται ότι ο χρόνος ρέει υπό την έννοια ότι το παρόν συνεχώς ενημερώνει τον εαυτό του.

Έχουμε μια βαθιά διαίσθηση ότι το μέλλον είναι ανοιχτό μέχρι να γίνει παρόν και ότι το παρελθόν είναι οριστικό. Καθώς ο χρόνος ρέει, αυτή η δομή του οριστικού παρελθόντος, του άμεσου παρόντος και του ανοιχτού μέλλοντος μεταφέρεται προς τα εμπρός στο χρόνο. Αυτή η δομή έχει ενσωματωθεί στη γλώσσα, στη σκέψη και στη συμπεριφορά μας. Ο τρόπος που βιώνουμε τη ζωή μας κρέμεται από αυτή τη δομή. Παρόλα αυτά, όσο φυσιολογικός μοιάζει αυτός ο τρόπος σκέψης, διαπιστώνουμε ότι δεν ανταυγάζεται στην επιστήμη.

Οι εξισώσεις της φυσικής δεν μας λένε ποια γεγονότα συμβαίνουν αυτή τη στιγμή· μοιάζουν περισσότερο με ένα χάρτη ο οποίος στερείται ενός «φάρου» για την υπόδειξη της «τωρινής μας θέσης». Η παρούσα στιγμή δεν υπάρχει στο εσωτερικό τους και συνεπώς ούτε η ροή του χρόνου. Επιπροσθέτως, οι θεωρίες της σχετικότητας του Αϊνστάιν προτείνουν ότι όχι μόνο δεν υπάρχει ένα μοναδικό παρόν αλλά επίσης ότι  και ότι όλες οι στιγμές είναι ισοδύναμες.

Σε θεμελιακό επίπεδο, το μέλλον δεν είναι πλέον ανοιχτό σε σχέση με το παρελθόν. Το κενό ανάμεσα στην επιστημονική κατανόηση του χρόνου και της καθημερινής αντίληψης του χρόνου έχει προβληματίσει τους στοχαστές σε όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης  ιστορίας. Έχει μάλιστα διευρυνθεί καθώς οι φυσικοί έχουν αφαιρέσει το χρόνο από τα περισσότερα χαρακτηριστικά στα οποία τον αποδίδουμε συνήθως. Τώρα, το χάσμα ανάμεσα στο χρόνο της φυσικής και στο χρόνο της εμπειρίας καταλήγει στο μόνο λογικό συμπέρασμα. Πολλοί θεωρητικοί φυσικοί έχουν την πεποίθηση ότι ο χρόνος θεμελιωδώς απλά δεν υπάρχει.

Η ιδέα της άχρονης πραγματικότητας είναι αρχικά τόσο διεγερτική ώστε είναι δύσκολο να καταλάβουμε πως θα μπορούσε να γίνει αντιληπτή. Καθετί που κάνουμε, το κάνουμε «εν χρόνω». Ο κόσμος είναι μια ακολουθία γεγονότων τα οποία συμπλέκονται μεταξύ τους μέσω του χρόνου. Καθένας από μας μπορεί να δει τα μαλλιά του να γκριζάρουν,  τα αντικείμενα κινούνται και ούτω καθ΄ εξής. Παρατηρούμε την αλλαγή και η αλλαγή είναι η μεταβολή κάποιων ιδιοτήτων σε σχέση με το χρόνο. Χωρίς το χρόνο ο κόσμος θα ήταν πλήρως ακίνητος. Μια άχρονη θεωρία έχει να αντιμετωπίσει μια πρόκληση. Να εξηγήσει το πώς αντιλαμβανόμαστε την αλλαγή αν ο κόσμος δεν μεταβάλλεται πραγματικά.


Η σύγχρονη έρευνα προσπαθεί να ανταπεξέλθει σε αυτή την πρόκληση. Αν και ο χρόνος μπορεί να μην υπάρχει σε θεμελιώδες επίπεδο, μπορεί να αναδυθεί αργότερα  σε υψηλότερα επίπεδα –όπως το τραπέζι που είναι σταθερό αν και αποτελείται από ένα σμήνος σωματιδίων που κινούνται σε κενό χώρο. Ο χρόνος, επίσης, θα μπορούσε να είναι μια προκύπτουσα ιδιότητα των βασικών συστατικών του κόσμου, όποια κι να είναι αυτά. Αυτή η αντίληψη του αναδυόμενου χρόνου είναι ίσως τόσο επαναστατική όσο και η ανάπτυξη των θεωριών της σχετικότητας και της κβαντομηχανικής έναν αιώνα πριν. Ο Αϊνστάιν έχει πει ότι το σημείο κλειδί για την περαιτέρω ανάπτυξη της σχετικότητας ήταν η αναθεώρηση της τότε καθιερωμένης αντίληψης για το χρόνο. Καθώς οι φυσικοί προωθούν το όνειρό του για την ενοποίηση της σχετικότητας με την κβαντομηχανική, θεωρούν ότι ο χρόνος έρχεται πάλι στο κέντρο του κάδρου…

Ο Γάλλος φιλόσοφος Maurice Merleau-Ponty έχει διατυπώσει την άποψη ότι ο χρόνος καθεαυτός δε ρέει στην πραγματικότητα. Η φαινομενική ροή του είναι προϊόν της «λαθραίας τοποθέτησης ενός αυτόπτη μάρτυρα της πορείας του μέσα στο ποτάμι». Με άλλα λόγια, η τάση να πιστεύουμε ότι ο χρόνος ρέει είναι αποτέλεσμα του γεγονότος ότι λησμονούμε να τοποθετήσουμε τους εαυτούς μας και τις σχέσεις μας μέσα στο κάδρο. Ο Merleau-Ponty μιλούσε για μια υποκειμενική εμπειρία του χρόνου και μέχρι πρόσφατα κανείς δεν μπορούσε να μαντέψει ότι ο αντικειμενικός χρόνος μπορεί να ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα αυτών των σχέσεων. Ο χρόνος μπορεί να υπάρχει μόνο θραύοντας τον κόσμο σε υποσυστήματα και παρατηρώντας τους δεσμούς μεταξύ τους. Σε αυτή την εικόνα ο φυσικός χρόνος αναδύεται στη βάση της αντίληψης του εαυτού μας ως όντος διακριτού από το καθετί.


Του Craid Callender
(Scientific American, Ιούνιος 2010-Απόσπασμα)

Ο Craig Callender είναι καθηγητής φιλοσοφίας στο University of California

Απόδοση: Γιάννης Φαίλτωρ

ΣΧΟΛΙΑ

  1. anetos avatar
    anetos 14/10/2010 08:04:34

    πάντως εμένα μου πήρε 3 λεπτά για να το διαβάσω .....

  2. klausevitz avatar
    klausevitz 14/10/2010 08:42:17

    Time present and time past
    Are both perhaps present in time future,
    and time future contained in time past.
    If all time is eternally present
    All time is unredeemable.
    What might have been is an abstraction
    Remaining a perpetual possibility
    Only in a word of speculation.

    Απο το πρώτο απο τα "Τέσσερα Κουαρτέτα"
    του T.S. Eliot

    Kαι ο Μerlau-Ponty (Phenomenologie de la Perception) και
    ο Heidegger (Sein und Zeit), έδωσαν υπέροχες προσεγγίσεις
    στην αίσθηση του χρόνου. Για να μή γυρίσουμε στους
    Προσωκρατικούς.
    'Οχι λίγες φορές η ποίηση και η φιλοσοφία υπήρξαν "ακριβέστερες"
    της επιστήμης στην απόδοση των φυσικών φαινομένων.
    Παιδιά, βάλτε κι'άλλα τέτοια! Επικοινωνούμε μόνο,μέσω παραπολιτικής!

    • Y. avatar
      Y. @ klausevitz 14/10/2010 09:58:46

      “…η ποίηση και η φιλοσοφία υπήρξαν “ακριβέστερες” της επιστήμης…”
      Ναι, γιατί η επιστήμη βασίζεται στο εργαστηριακά αποδείξιμο. Ποίηση και φιλοσοφία, στο νοητικά αντιλαμβανόμενο

    • (A)θανάσης avatar
      (A)θανάσης @ klausevitz 14/10/2010 10:02:19

      Η επιστήμη βασίζεται στο "ακαδημαϊκά αποδεκτό", όχι στο "εργαστηριακά αποδείξιμο".

      • tsilivithras avatar
        tsilivithras @ (A)θανάσης 14/10/2010 10:12:18

        Και πως γίνεται το "ακαδημαικά αποδεκτό" αν όχι μέσω εργαστηριακής επαναλαμβανόμενης απόδειξης;;;

      • Tidbit avatar
        Tidbit @ (A)θανάσης 14/10/2010 13:46:12

        Ελα που γινεται...με τη πολιτική!!!!

    • Y. avatar
      Y. @ klausevitz 14/10/2010 10:10:35

      Και πως τεκμηριώνεται το ακαδημαϊκά αποδεκτό? Μαζεύτηκαν πέντε καθηγητάδες, και τα βρήκαν?

      • Tidbit avatar
        Tidbit @ Y. 14/10/2010 13:47:42

        Καλα είσαι...,ειδικά αν συμφέρει το ΄σύστημα΄...

  3. αλλενάκι avatar
    αλλενάκι 14/10/2010 08:47:33

    Άρα ο χρόνος μετριέται σε γεγονότα.
    Όσο πυκνότερα και περισσότερα τα γεγονότα τόσο ταχύτερα τρέχει ο χρόνος.
    Όταν δεν συμβαίνουν γεγονότα, παγώνει και ο χρόνος.
    Η θεωρία της στατικότητας του χρόνου.

    Η επιστήμη να ορίσει ποια γεγονότα μπορούν να αποτελέσουν τη μονάδα μέτρησης του χρόνου.

    Αλλιώς τρέχει ο χρόνος για το μεξικάνο στη σιέστα και αλλιώς για τον κάτοικο της Ελλάδας στη μετα-ΔΝΤ εποχή.

  4. Strange Attractor avatar
    Strange Attractor 14/10/2010 09:51:57

    Ο χρόνος δεν υφίσταται. Απλώς γερνάνε (φθείρονται) οι οργανισμοί. Εμείς επίσης.
    Μπράβο Γιάννη Φ.
    Περιμένω όμως και την εργασία σου επί της διένεξης Λένιν- Κάουτσκυ. Μη χαζολογάς. Δουλειά, δουλειά....

    • Y. avatar
      Y. @ Strange Attractor 14/10/2010 10:06:59

      Αττράκτορα, περιμένω εναγωνίως να διαβάσω τις αναλύσεις. Αυτόν τον Κάουτσκυ ούτε καν τον έχω ακουστά. Είμαι ακόμη στον Κροπότκιν, με ενδιάμεσα ξεφυλίσματα από Μαρκούζε

      • Strange Attractor avatar
        Strange Attractor @ Y. 14/10/2010 10:09:54

        Μαρκούζε; Εσύ παίζεις στη Ρεάλ απ ευθείας από τον Φωστήρα. Χρειάζεσαι ενδιάμεση στάση σε καμιά ΑΕΚ για ψήσιμο.

      • Strange Attractor avatar
        Strange Attractor @ Y. 14/10/2010 10:15:26

        Υ. Ετοιμάζω κάτι ελαφρύ για τον Πάρβους. Θα σ`αρέσει.

      • Y. avatar
        Y. @ Y. 14/10/2010 10:17:44

        Τα είχα βρει με Γκαγκάτση, κι αυτός με Ψυχομάνη. Με τις αλλαγές, την ψάχνω για κονέ με Πιλάβιο

      • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
        Γιάννης Φαίλτωρ @ Y. 14/10/2010 11:49:04

        Strange
        Ο Πάρβους είναι ένα από τα σκοτεινότερα πρόσωπα των αρχών του 20 αιώνα. Απαγορευμένο όνομα για τους Ορθοδόξους του Υπαρκτού. Γράψε κάτι να γίνει της..επανάστασης!

  5. Hase avatar
    Hase 14/10/2010 10:01:28

    Ο χρονος υπαρχει, ειναι χρημα.

    • rally monkey avatar
      rally monkey @ Hase 14/10/2010 23:07:04

      μ' αρεσεις..

  6. tidbit avatar
    tidbit 14/10/2010 10:05:16

    Αλλο ενα πολιτικά σωστό άρθρο για τη φυσική στο antinews. Εκφράζει, και υποστηρίζει ουσιαστικά, μια ακραία άποψη τη στιγμή που το θέμα αυτό συζητιέται για χιλιετίες. Η πρώτη κόντρα για την ύπαρξη η μη του χρόνου ήταν μεταξύ του Παρμενίδη και του Ηράκλειτου. Ο πρώτος υποστήριζε οτι ουσιαστικά τίποτα δεν αλλάζει, η εξέλιξη των πραγμάτων, και ο χρόνος, είναι μια οφθαλμαπάτη. Η φύση απλώς επαναλαμβάνεται. Ο δεύτερος είπε οτι όλα αλλάζουν. Οτι δε μπορούμε να περπατήσουμε στο ίδιο ποτάμι δυο φορές, 'τα πάντα ρει'...
    Πιο κοντά στις μέρες μας ο Einstein δήλωσε οτι 'ο χρόνος μάλλον είναι μια οφθαλμαπάτη'.
    Αλλά και οι μεγάλοι κάνουν λάθη καμμιά φορά.
    Ο βέλγος νομπελίστας Ilyia Prigogine απέδειξε μαθηματικά ότι το σύμπαν και η φύση γύρω μας εξελίσσονται και οτι ο χρόνος δεν είναι μια συμμετρική μεταβλητή. Μελετώντας τα συστήματα εκτος ισορροπίας και τις μεταπτώσεις τους σε συνδυασμό με τη πολυπλοκοτητά τους, έδειξε οτι υπάρχει μη αντστρεψιμότητα στη φύση, ότι και θεωρητικά δε μπορούμε να πάμε πίσω. Ειπε οτι η φύση είναι κυριολεκτικά γεμάτη με συστήματα εκτός ισσοροπίας μαι ότι η πιό χαρακτηριστική ένδειξη αυτού είναι η τεράστια ανισσοροπία ύλης-αντιύλης που παρατηρούμε στο σύμπαν.
    Απέδειξε δηλαδή κάτι που ολοι μέσα μας λίγο πολύ βαθειά γνωρίζουμε, το ότι προχωράμε, πάμε κάπου. Και για πολλούς φυσικούς ο Prigogine είναι στη κορυφή της επιστημονικής σκέψης των τελευταίων αιώνων.
    Ειλικρινά πιστεύω ότι όποιος διαβάσει πχ το From Being to Becoming η το Is future given? του Prigogine, το οποιο έγραψε προς το τέλος της ζωής του με τη βοήθεια του Ελληνα μαθητή του Γιάννη Αντωνίου, θα βάλει τα γέλια αν ξαναδιαβάσει το άρθρο του κ. Callender...
    Με εντυπωσιάζει επίσης πως τελευταία εμφανίζονται 'μοντέρνες' εξηγήσεις για το σύμπαν που απλοποιούν και αποδομούν, δημιουργώντας μια οχι απλως υλιστική, αλλά και τελείως βαρετή εικόνα για το σύμπαν και την ύπαρξή μας, οπως ο Hawking που είπε οτι μπορεί και να μην υπάρχει θεός ( Θα του έλεγα 'κάνε τη δουλειά σου εσυ και το συζητάμε άλλη φορά'). Ε λοιπόν καλό είναι να γνωρίζει κανείς οτι υπάρχει και άλλη άποψη, ενός σύμπαντος εξελικτικού, που συνεχώς παράγει νεα πολυπλοκότητα και ασύληπτο πλούτο νέας πληροφορίας.
    Αλλα μάλλον η παγκοσμοιοποίηση, για την οποία επίσης μίλησε ο Prigogine, επιρρεάζει πλέον και τις κρατούσες και προβεβλημένες επιστημονικές θεωρίες...

    • Y. avatar
      Y. @ tidbit 14/10/2010 10:29:03

      Είχε πέρσι ο Σαββίδης στην ΕΤ3 (εξαίρετος φυσικός και αναλυτής), Αντωνίου και άλλους για Πριγκονίν και θεωρίες χάους. Πολύ ενδιαφέροντα, αλλά και πολύ εξειδικευμένης φυσικής.

      • tidbit avatar
        tidbit @ Y. 14/10/2010 10:43:06

        Μπα οχι και τοσο εξειδικευμενης, σε διαβεβαιω. Τα βασικά συμπεράσματα είναι απλά και εξαιρετικά σημαντικά.

      • Y. avatar
        Y. @ Y. 14/10/2010 10:57:09

        Τα συμπεράσματα, ναι. Αναφέρομαι στην γνώση και κατανόηση της εξειδικευμένης επιστήμης, ως διαδικασία προς τα συμπεράσματα

    • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
      Γιάννης Φαίλτωρ @ tidbit 14/10/2010 11:30:18

      @Tidbit

      Η ανάρτηση αποτελεί ερέθισμα για συζήτηση. Ο Callender που υπογράφει το άρθρο δεν είναι φυσικός αλλά φιλόσοφος. Παραφράζοντας έναν παλιό αφορισμό θα έλεγε κανείς ότι η έλλειψη επιστημονικής (και όχι μόνο) παιδείας αποτελεί αστείρευτη πηγή έμπνευσης των φιλοσόφων.

      Είναι γεγονός ότι η θεωρίες της σχετικότητας και της κβανοτμηχανικής δουλεύουν το ίδιο καλά είτε προς τα εμπρός είτε προς τα πίσω στο χρόνο. Αυτό που δεν μπορεί να ξεπεραστεί εύκολα είναι ο Δεύτερος νόμος της Θερμοδυναμικής και οι καταστάσεις εκτός ισορροπίας δείχνουν είναι απαραίτητο ένα βέλος για το χρόνο.
      Αυτό το βέλος του χρόνου αποτελεί ένα "σκαναδαλώδες" χαρακτηριστικό μπροστά στο οποίο η σύγχρονη φυσική αισθάνεται ακόμα αμηχανία.
      (Η πρώτη φωτογραφία δεν μπήκε τυχαία)

      Ο Prigozine επίσης αξίζει οποσδήποτε μια ξεχωριστή ανάρτηση.

      • αλλενάκι avatar
        αλλενάκι @ Γιάννης Φαίλτωρ 14/10/2010 11:37:34

        Μας λες και το ζωγράφο; Μοιάζει με Μαγκριτ αλλά ποιος είναι;

      • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
        Γιάννης Φαίλτωρ @ Γιάννης Φαίλτωρ 14/10/2010 14:17:18

        Ο ζωγράφος είναι ο Vladimir Kush. Εντυπωσιακός

        h--p://www.vladimirkush.com/home.php

  7. μικρός οδυσσέας avatar
    μικρός οδυσσέας 14/10/2010 10:10:02

    Είναι η εβδομάδα των Φ. Φετφά, Φαιλτόριους...
    Κεντάς παικταρά μου

    • Strange Attractor avatar
      Strange Attractor @ μικρός οδυσσέας 14/10/2010 10:12:07

      Περιμένω να κληθεί και ο Φουλατσικλής στην εθνική. Α ρε Ρεχάγκελ, που είσαι; Μόνο εσύ αναγνώριζες τα καλά των παλιών.

    • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
      Γιάννης Φαίλτωρ @ μικρός οδυσσέας 14/10/2010 11:33:31

      Μικρέ Οδυσσεύ ουδεμία σχέση έχω με τον Μικρό Μάγο του Ολυμπιακού και το ταλέντο του (δεν τον βλέπω καλά να ο Τύπος συνεχίσει έτσι). Thanks any way!

  8. archaeopteryx avatar
    archaeopteryx 14/10/2010 10:15:20

    Είναι σαν δυσνόητο παράδοξο, αλλά στην πραγματικότητα απλό: Αντιλαμβανόμαστε αυτό που βλέπουμε. Αυτό που βλέπουμε έρεχεται σε εμάς με την ταχύτητα που του επιτρέπει η ταχύτητα του φωτός. Ο ήλιος που (δεν) βλέπεις αυτή την στιγμή, είναι ο ήλιος πριν από περίπου 8,3 λεπτά, αλλά τώρα τον βλέπεις, με την πρόσθετη καθυστέρηση του συνειρμού στον εγκέφαλό σου, και όση "ώρα" το σκέφτεσαι έχει μετατρέψει δεν ξέρω πόσο υδρογόνο σε ήλιο (για αυτό δεν υπάρχει αμφιβολία)

    Ο χρόνος δεν ρέει, όπως ο ήλιος δεν γυρίζει γύρω από την γη. Όλα είναι παιχνίδια με συστήματα αυτοαναφοράς.

    • tidbit avatar
      tidbit @ archaeopteryx 14/10/2010 10:19:33

      Αρχαίε, με όλο το σεβασμό, θέλεις λίγο διάβασμα στο συγκεκριμένο θέμα. Είναι λίγο πιό πολύπλοκο.

  9. archaeopteryx avatar
    archaeopteryx 14/10/2010 10:17:55

    και συγγνώμη που επανέρχομαι, το ίδο το δίλημμα αν υπάρχει ή όχι χρόνος, είναι σαν την απορία αν υπάρχει ή δεν υπάρχει το ντουβάρι μπροστά σου. Μπορεί και να μην υπάρχει το ντουβάρι, αλλά θα το ανακαλύψεις αν πας να περάσεις από μέσα. Αν ήσουν νιουτρίνο βέβαια αλλάζει το πράγμα.

    • tidbit avatar
      tidbit @ archaeopteryx 14/10/2010 10:21:46

      Συγνώμη αλλά και η δευτερολογία σου επιβεβαιώνει για μένα το προηγούμενο μυνημά μου...

      • archaeopteryx avatar
        archaeopteryx @ tidbit 14/10/2010 12:03:11

        τι ακριβώς είναι το λάθος; Ή, γενικά, θέλω διάβασμα;

      • Tidbit avatar
        Tidbit @ tidbit 14/10/2010 13:43:24

        Αξίζει πραγματικά να διαβάσεις Prigogine. Το βασικό λάθος πιστεύω είναι οτι παραδίνουμε σημασία στη σχετικότητα και τη συνειδηση. Και εσύ αναφέρεσαι στην αυτοαναφορά, κτλ..Αυτο που έκανε ο Prigogine είναι ότι μελέτησε τα χαρακτηριστικά των εξελικτικών διαδικασιών στη φύση. Απο εκει, και παίρνοντας πολλά ρίσκα για τη καρριέρα του ως φυσικός, απέδειξε ουσιαστικά οτι υπάρχει το βέλος του χρόνου. Αν πραγματικά σε ενδιαφέρει πες μου να σου στείλω references στο μπλογκ σου.

      • archaeopteryx avatar
        archaeopteryx @ tidbit 14/10/2010 14:53:15

        νομίζω ότι υπάρχουν τόσες πολλές πτυχές, που μια βιβλιοθήκη βιβλιογραφία δεν τις καλύπτει. Η μία, που ΔΕΝ ξέρω είναι όλα τα περί χωρόχρονου και πολυδιάστατου σύμπαντος. Καθαρή φυσική (ή μαθηματικά) αλλά έμεινα στις 11 διαστάσεις (ή έγιναν 15;) και γενικότητες περί γενικής θεωρίας. Αυτά περί φυσικής και κοσμογονικών προεκτάσεων.

        Αυτοοργανωνόμενα συστήματα δεν ξέρω (αν και το μαξιμουμ έντροπυ που ανέφερε το @βρωμοσκυλο, πιο κάτω μάλλον παίζει). Αυτοαναφερόμενα τα λίγα του Goedel -- θεέ μου, ακαταλαβίστικος -- και του Επιμενίδη του ψεύτη, και αυτά με πολλή δυσκολία. Αλλά πάντα μου άρεσαν τα μοντέλλα σε υπολογιστή που ζωγράφιζαν πράγματα όπως αυτό: h--p://il.youtube.com/watch?v=sSv1lDyvZ80

        Πέρα από όλα αυτά, πέρασαν ήδη 3 λεπτά που τα γραφω αυτά, ο χρόνος τρέχει και τα κύτταρά μου είναι λίγο πιο γερασμένα από πριν, και αν δούλευα θα έβγαζα 2 λεπτών λεφτά, και πάει λέγοντας.

        Τα πάντα με ενδιαφέρουν, στείλε...

  10. νεφέλη avatar
    νεφέλη 14/10/2010 11:38:46

    Ο χρόνος είναι η άλλη διάσταση, που ακόμη δεν έχει γίνει ευρύτερα δυνατή, ή ένταξή του στην εργαστηριακή μεθοδολογία, σαν τέταρτη διάσταση. Η έννοια του χρόνου μεθοδολογικά, μπορεί να μελετηθεί μόνο σε σχέση με δεδομένα στοιχεία.
    Στοιχεία που είναι γνωστά από την αρχή της αναζήτησης.

    Ομως, μην ξεχνάμε, την διαφοροποίηση ανάμεσα στο αντιληπτό και το συνειδητό. Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται και καταγράφει πολλαπλά εξωτερικά ερεθίσματα. Από όλα αυτά όμως, ελάχιστα περνούν στη σφαίρα του συνειδητού, ώστε να καταγραφούν. Τα περισσότερα μένουν στη σφαίρα του ασυνείδητου και λειτουργούν υπόγεια. Παράλληλα, το κάθε ερέθισμα προκαλεί διαφορετικές αντιδράσεις. Ετσι κάθε ερέθισμα αποκτά ξεχωριστή σημασία στον καθένα, ανάλογα με την ψυχοβιολογική του κατάσταση .

    Η αντίληψη του χρόνου, διαφέρει σε συνάρτηση με μία εμπειρία. Σε απόλυτη τιμή ένα ταξίδι διαρκεί , ας πούμε, τρείς ώρες, όμως για κάθε ένα,από τους ταξιδιώτες, ο χρόνος αυτός εκτιμάται διαφορετικά, ανάλογα με τις αναμονές και τις φορτίσεις του.

    Ο Μαρσέλ Προύστ, στο πολύτομο «Αναζητώντας το χαμένο χρόνο», προσπαθεί να γεφυρώσει παρόν και παρελθόν μέσα από τη διάσταση της μελλοντικής προοπτικής.
    Της μελλοντικής προοπτικής ,που τελικά θα καθορίσει την βαρύτητα των γεγονότων, των συναισθημάτων, των ιδεών , παράλληλα με τις αναπόφευκτες παράλληλες εξελικτικές μεταμορφώσεις......!

  11. tsilivithras avatar
    tsilivithras 14/10/2010 11:48:09

    Εγώ από φυσική δεν σκαμπάζω γρι αλλά μιας και το πήγατε στη φιλοσοφία επιτρέψτε μου μια ατάκα.

    Το μόνο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ "νόμισμα" που πληρώνει ο άνθρωπος για τις επιλογές του είναι ο ΧΡΟΝΟΣ.

    Οι ενοχές αποσβαίνονται μέσω της θρησκείας ή της ψυχανάλυσης αλλά ο χαμένος χρόνος είναι το μόνο πράγμα που δεν αναιρείται.

    Μόνο η ελπίδα για κάτι καλύτερο μπορεί να μαλακώσει την ιδέα του χαμένου χρόνου.

  12. bromoskylo avatar
    bromoskylo 14/10/2010 11:51:59

    Oι φιλόσοφοι θα πρέπει να διαβάσουν περισσότερη φυσική. Ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής μας "δείχνει" τη φορά προς την οποία ρέει ο χρόνος. Ρέει προς την κατεύθυνση που αυξάνεται η εντροπία (ας πούμα αταξία) του σύμπαντος.

    • theMasterOf_Nothing avatar
      theMasterOf_Nothing @ bromoskylo 20/10/2010 22:29:26

      @ bromoskylo
      "Oι φιλόσοφοι θα πρέπει να διαβάσουν περισσότερη φυσική".

      Συμφωνώ και επαυξάνω. Δεν υπήρξε στην ιστορία της επιστήμης μεγάλος φυσικός που να ήταν "αφιλοσόφητος". Οι πλέον αποτυχημένοι των θετικών επιστημών είναι οι παρατηρησιολάγνοι και πειραματογνώμονες... Αδελφέ, άμα δεν ξέρεις να ερμηνεύσεις και να οραματισθείς επί των μετρήσεων, είσαι απλά ένα εξελιγμένο όργανο μέτρησης. Δυστυχώς οι περισσότεροι είναι αναμασητές...

  13. Λογικό πρόβατο. avatar
    Λογικό πρόβατο. 14/10/2010 12:16:49

    Η έννοια του χρόνου ¨δεν υπάρχει" όσες αποδείξεις έχουμε για την ύπαρξη του χρόνου έχουμε και για την ύπαρξη του θεού.
    Οι έννοιες παρελθόν παρόν και μέλλον είναι δημιουργήματα του ανθρώπινου νου ο οποίος είναι το πολυπλοκότερο σύστημα στο σύμπαν και έχουν να κάνουν με την αυτοσυνειδησία μας. Χωρίς αυτήν την αίσθηση δεν θα υπήρχαμε σαν πρόσωπα.
    Γι αυτό το υποσυνείδητό μας μας δίνει την αίσθηση του άχρονου στα όνειρά μας για να μην τρελλαθούμε από το καλούπι του χρόνου στο οποίο βάλαμε το συνειδητό μας. Μην τρελλαίνεστε, όποτε είμαστε χαρούμενοι ή ερωτευμένοι ή ζούμε οτιδήποτε που αξιζει τον κόπο "ο χρόνος δεν υπάρχει".

  14. TopGunZ avatar
    TopGunZ 14/10/2010 12:39:25

    Ουσιαστικά δεν υπάρχει χρόνος, αλλά ρυθμός, ρυθμός που ορίζει και ορίζεται από την επίδραση των νόμων της φυσικής επάνω στην ύλη. Απλά έχουμε θεσπίσει μια καταγραφή της αλληλουχίας των γεγονότων πάνω σε παγκόσμια σταθερές και αποδεκτές εκφάνσεις αυτού του ρυθμού, όπως η περιστροφή της γης γύρω από τον εαυτό της και τον ήλιο ή τον παλμό ενός κρυστάλλου χαλαζία υπό την επήρρεια ηλεκτρικού πεδίου... Δεν υπάρχει παρελθόν παρόν και μέλλον, υπάρχει η καταγραφή της ύπαρξης, η ύπαρξη καθεαυτή και η πρόβλεψη της κατάστασης της ύπαρξης.

  15. Professor Moriarty avatar
    Professor Moriarty 14/10/2010 13:17:53

    Ίσως το δυσκολότερο ζήτημα στην φιλοσοφία και στη φυσική. Ο Callender αναπαράγει τον γνωστό δημοσιογραφικό τρόπο προσέγγισης του προβλήματος.

    Παραλείπει βέβαια να αναφέρει ότι ο Κάντ είναι ο πρώτος που διατύπωσε την θέση ότι ο χρόνος δεν υπάρχει καθ' εαυτόν, αλλά είναι a priori μορφή της εποπτείας. Δηλ., είναι ο τρόπος που ο ανθρώπινος νους αντιλαμβάνεται τα γεγονότα ως μονοδιάστατη διαδοχή.

    Από κει και ύστερα ο Kant αμφισβητήθηκε, τόσο από άλλους φιλοσόφους, όσο και από φυσικούς, και από τον ΑϊνστάΙν, ο οποίος αναπτύσσοντας τις ιδέες του γιά τον χωρο-χρόνο στο εκλαϊκευτικό Relativity, επιτίθεται πρώτα απ' όλα στον Kant.

    Τώρα όσον αφορά την έννοια του χρόνου στην Φυσική, και εκεί πλέον έχει γίνει σαφές ότι υπάρχουν δύο έννοιες του χρόνου

    α) Ο χρόνος του χρονομέτρου, δηλ. ο χρόνος ως επανάληψη των περιοδικών φαινομένων: το εκκρεμές, το τικ-τακ του ρολογιού, η ταλάντωση των quartz, η περιστροφή της γης γύρω από τον ήλιο. Αυτή είναι και η πλέον “τεριμμένη” έννοια, η οποία μας δίνει και έναν τρόπο μέτρησης του “κυκλικού” χρόνου. Αυτός ο χρόνος δεν έχει φορά (δεν είναι “βέλος”). Για κάποιους διανοητές αυτός θεωρείται “ψευδο-χρόνος”

    β) Ο χρόνος ως αμετάκλητη διαφοροποίηση, ή αλλοίωση, των φυσικών συστημάτων. Αυτός ο χρόνος έχει φορά και μιλάμε για “βέλος” του χρόνου. Δεν μπορεί να αντιστραφεί. Συνδέεται με αυτό που λένε στην Φυσική “μη-αντιστρεπτές διαδικασίες” και συνδέεται επίσης με την αύξηση της εντροπίας στην θερμοδυναμική. Πολύ απλά είναι ο χρόνος που μας κάνει να γερνάμε. Γιατί και ο άνθρωπος είναι φυσικό σύστημα και υπόκειται σε μή αντιστρεπτές διαδικασίες. Χονδρικά λέμε ότι το βέλος του χρόνοτ, (η β έννοια του χρόνου, δηλ. κατ' εξοχήν χρόνος) εμφανίζεται στα πολύπλοκα συστήματα. Παραπέμπει στην ουσιαστική έννοια του Χρόνου που μας προβληματίζει τόσο.

    Μεγάλη συνεισφορά στην κατανόηση της β' και ουσιαστικής έννοιας του χρόνου στην Φυσική είχε ο Prigogine και η σχολή του.

    Για όποιον ενδιαφέρεται προτείνω το βιβλίο “Το τέλος της βεβαιότητας”, και ειδικά το προτελευταίο κεφάλαιο “Ο Χρόνος προηγείται της Ύπαρξης;”. Εκεί θα βρείτε την εκπληκτική φράση:

    “Η προοπτική αλλάζει από εδώ και στο εξής: Ο χρόνος δεν έχει αρχή και προηγείται της ύπαρξης του σύμπαντός μας”.

    Εδώ, για όσους πιθανόν το αγνοούν, ο Prigogine έρχεται σε αντίθεση με την θεωρία του Big Bang σύμφωνα με την οποία Χώρος και Χρόνος δημιουργήθηκαν κατά την Μεγάλη Έκρηξη.

    (Σωστές και oi αναφορές του klausevitz)

    • bromoskylo avatar
      bromoskylo @ Professor Moriarty 14/10/2010 13:30:31

      Ο Boltzmann τα είπε αυτά πριν εκατό (και βάλε) χρόνια (Απαντώντας έτσι στο θεώρημα του Poincare βάσει του οποίου ο Νίτσε δημιούργησε την έννοια του αιώνιου γυρισμού (ή αιώνιας επιστροφής)

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ bromoskylo 14/10/2010 14:00:01

        Μάλλον συγχέεις τις δύο εκδοχές του χρόνου. Αναφέρεσαι προφανώς στο θεώρημα του Poincare για την επιστροφή συγκεκριμένων δυναμικών συστημάτων μετά από παρέλευση ικανού χρόνου πολύ κοντά στις αρχικές τους συνθήκες. Πολλοί ισχυρίστηκαν ότι αυτό είναι ατίφαση β νόμο της θερμοδυναμικής. Παρ όλο που υπάρχει τρόπος να λυθεί η αντίφαση πολλοί συνεχίζουν να επιμένουν.

        Το θεώρημα αυτό στο οποίο αναφέρεσαι χρησιμοποιήθηκε ως η μαθηματική βάση της "κυκλικότητας" του χρόνου και της "αιώνιας επιστροφής". Αν μείνεις σε αυτήν την έννοια, τότε είσαι ακόμη στην πλέον επιφανειακή άποψη περί χρόνου. Ο Νίτσε ήταν εγκλωβισμένος σε αυτήν, όπως και πολλοί άλλοι φιλόσοφοι.

        Ο Boltzaman είναι από τους θεμελιωτές τις θερμοδυναμικής. Πίστευε ότι το θεώρημα του Poincare δεν μπορεί να διαπιστωθεί πειραματικά διότι ο χρόνος για την "επιστροφή" σε πολύπλοκξα συστήματα θα ήταν πρακτικά "άπειρος".

        Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Η σχολή Progogine και η μη γραμμική θεωρία (και το "χάος") έχουν προχωρήσει πολύ παραπέρα.

        Η β έννοια του χρόνου είναι η πραγματική πρόκληση.

      • bromoskylo avatar
        bromoskylo @ bromoskylo 14/10/2010 14:17:13

        Η "β έννοια του χρόνου" που περιγράφεις είναι ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής. Η εντροπία του σύμπαντος αυξάνεται και προς αυτή την κατεύθυνση ρέει ο χρόνος. Αυτά είναι γνωστά πριν από τον Prigozine.

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ bromoskylo 14/10/2010 14:39:56

        Όχι, το αντίστροφο ισχύει: ο β' νόμος της θερμοδυναμικής εισάγοντας το βέλος του χρόνου παραπέμπει στην ουσιαστική έννοια (β έννοια) του Χρόνου. Από εκεί ξεκινάει το το ταξίδι της αναζήτησης. Είναι η αρχή και όχι το τέλος.

        Διάβασε το "Τέλος της Βεβαιότητας", του Prigogine για να καταλάβεις σε τι αναφέρομαι. Κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κάτοπρο. Στα πρώτα κεφάλαια αναφέρεται και στις δραματικές απόπειρες του Boltzamann να λύσει αυτές τις αντιφάσεις. Στο κεφάλαιο με τίτλο "Το δίλημμα του Επίκουρου".

      • bromoskylo avatar
        bromoskylo @ bromoskylo 14/10/2010 14:59:22

        Νομίζω ότι λέμε το ίδιο πράγμα. Όσον αφορά τον Prigogine και το βιβλίο που αναφέρεις για έναν απόφοιτο λυκείου και χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση όπως είμαι εγώ είναι πολύ δύσκολο!!

      • bromoskylo avatar
        bromoskylo @ bromoskylo 14/10/2010 15:25:07

        ...και το κεφάλαιο "το δίλημμα του επίκουρου" απ' ότι καταλαβαίνω δεν αντιφάσκει με το γεγονός ότι ο χρόνος ρέει προς την κατεύθυνση της αύξησης της εντροπίας. Ο Prigogine προσπαθεί να "βγάλει" την κλασική φυσική από τον ντετερμινισμό και εξηγήσει την αβεβαιότητα της κβαντομηχανικής με τις θεωρίες του.

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ bromoskylo 14/10/2010 15:42:57

        Κάθε άλλο. Το βιβλίο δεν προϋποθέτει κάποια ιδιαίτερη μαθηματική υποδομή. Πιστεύω ότι θα το διαβάσεις άνετα.

        Και σε διαβεβαιώνω ότι λίγοι απόφοιτοι πανεπιστημίου θα μπορούσαν να αναφερθούν στις απόψεις του Boltzmann και του Νίτσε. Μπορεί πολλοί να γνωρίζουν την σταθερά Boltzmann στη φυσική, ή την στατιστική Boltzmann, αλλά ελάχιστοι ασχολούνται με την προσπάθειά του να δώσει μία "ερμηνεία" της θερμοδυναμικής. Προσπάθεια που όπως λέγεται επέτεινε την κατάθλιψή του, εξ αιτίας και της μη-αποδοχής της από την επιστημονική κοινότητα, και τελικά αυτοκτόνησε.

      • victoria avatar
        victoria @ bromoskylo 14/10/2010 15:50:41

        Άλλωστε το σύμπαν βαδίζει προς το θερμικό του θάνατο.
        Για την κατάθλιψη το λέω (καλά σε μερικά τρισεκατομμύρια βέβαια).

      • bromoskylo avatar
        bromoskylo @ bromoskylo 14/10/2010 15:59:11

        αγαπητέ Professor Moriarty επειδή με ανάγκασες να ξεφυλλίσω πάλι το "τέλος της βεβαιότητας", όση διάθεση κι αν έχει κάποιος δεν μπορεί να καταλάβει π.χ. τον τελεστή εξέλιξης και τις ιδιοσυναρτήσεις του τελεστή Perron-Frobenius!!!!
        .... εκτός κι αν ξέρει μαθηματικά!

      • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
        Γιάννης Φαίλτωρ @ bromoskylo 14/10/2010 16:08:20

        Ένα επίσης εξαιρετικά όμορφο βιβλίο (χωρίς εξισώσεις)και με αρκετά ιστρικλά στοιχεία είναι το Βέλος του Χρόνου των Coveney και Highfield με πρόλογο του Prigogine.

        Το βέλος του χρόνου ως όρος επινοήθηκε από τον βρετανό αστρονόμο Sir Artuhr Eddington. Ο ίδιος έχει δηλώσει:

        "Ο Νόμος σύμφωνα με τον οποίο εντροπία πάντοτε αυξάνει, κατέχει την ύψιστη θέση ανάμεσα στους νόμους της φύσης. Αν κάποιος σας υποδείξει ότι η θεωρία σας για το Σύμπαν δε συμφωνεί με τις εξσώσεις του Maxwell, τόσο το χειρότερο για τις εξισώσεις του Maxwell. Αν όμως η θεωρία σας δε συμφωνεί με το Δεύτερο Νόμο της Θερμοδυναμικής τότε δε σας δίνω καμία ελπίδα. Δεν απομένει τίποτε άλλο για αυτή παρά να καταρρεύσει μέσα στην απόλυτη ταπείνωση".

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ bromoskylo 14/10/2010 16:34:39

        Εσύ πήγες κατ' ευθείαν στους "νόμους του χάους". Σε προηγούμενο κεφάλαιο εξηγεί τι περίπου είναι ο τελεστής αυτός, και εν πάση περιπτώσει δεν χρειάζεται να τον ξέρεις για να καταλάβεις την ουσία των γραφομένων. Μπορείς και να παραλείψεις, ή να διαβάσεις "χαλαρά", ορισμένες παραγράφους υπερβολικά "τεχνικές". Πιστεύω ξεκινήσεις από την αρχή, μπορείς να κατανοήσεις, αν όχι το 100%, το 80% του κειμένου, χωρίς να χάσεις τίποτε από την ουσία του.

      • bromoskylo avatar
        bromoskylo @ bromoskylo 14/10/2010 16:47:33

        Εσύ προφανώς ξέρεις ανώτερα μαθηματικά, αλλά "ξεχνάς" ότι τα ξέρεις όταν διαβάζεις εκλαϊκευμένη επιστήμη. Έτσι μπορείς να κατανοήσεις το βιβλίο. Για μένα ή καταλαβαίνω κάτι ή δεν το καταλαβαίνω.
        80% κατανόηση = 0% κατανόηση.
        Νομίζω ότι η επιστήμη δεν "εκλαϊκεύεται". Εμείς πρέπει να κατευθυνθούμε προς αυτή. Και ο μόνος τρόπος είναι να μάθουμε Μαθηματικά...

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ bromoskylo 14/10/2010 18:06:02

        Εννοώ 80% κατανόηση των τεχνικών στοιχείων που δεν επηρεάζει σημαντικά την κατανόηση των εννοιών και την συνολική κατανόηση του βιβλίου.

        Κοίταξε, η άποψη που έχεις ή όλα, ή τίποτε είναι το καλύτερο άλλοθι για την άγνοια.

        Το ότι δεν ξέρεις "ανώτερα" μαθηματικά μπορεί να είναι από ένα σημείο και μετά πρόβλημα. Όμως τις βάσεις οποιασδήποτε φυσικής θεωρίας μπορείς να τις κατανοήσεις με τα μαθηματικά του λικείου. Για παράδειγμα: Ο μετασχηματοσμός Lorentz που αποτελεί την βάση της σχετικότητας μπορεί να κατανοηθεί με απλά μαθηματικά. Για να αποδείξεις το E=mc2 δεν χρειάζεται κάτι πολύ ανώτερο, αρκεί να ξέρεις ανάπτυγμα συναρτήσεων σε σειρές. Για να καταλάβεις όμως την συνολική δομή του χωρο-χρόνου στην ειδική σχετικότητα, εκεί πρέπει να πας λίγο ανώτερα, στoν "χώρο Minkowski", μια μορφή "υπερβολικής" γεωμετρίας. Αυτή την μαθηματική θεωρία την ανέπτυξε ο Minkowski γιατί ο Einstein δεν ήταν μαθηματικός και δεν είχε την απαραίτητη θεωρητική υποδομή.

    • Hase avatar
      Hase @ Professor Moriarty 14/10/2010 14:57:31

      Εκτος του νομου της εντροπιας, και αλλα ευρηματα της φυσικης συνηγορουν στην υπαρξη του χρονου. Η Kausalitaet για παραδειγμα (εμπειρια φυσικα, οπως και η αυξησης της εντρπιας) λεει, πρωτα τρως την μπουνια και μετα σε ποναει. Υπαρχει το πριν και το μετα. Αλλα και οι μοντερνες θεωριες οπως η θεωρια των χορδων που επεξηγει την ενεργεια των χορδων σαν συναρτηση της συχνοτητας, Ε =h.ν (συχνοτητα ισον αντιστοφος χρονος) τελικα συνηγορει υπερ της υπαρξης του χρονου.
      Η μη υπαρξη χρονου ειναι μια θεωριτικη αποψη που απασχολει περισσοτερο τους φιλοσοφους παρα αλλους επιστημονες.

    • bromoskylo avatar
      bromoskylo @ Professor Moriarty 14/10/2010 18:19:02

      Ανάπτυγμα συναρτήσεων σε σειρές δεν θυμάμαι να κάναμε στο Λύκειο....μάλιστα το ξεφυλλίζω κι αυτό τώρα και σίγουρα δεν διδασκόταν πριν από κάποια χρόνια (δεν ξέρω αν θα το βάλει η διαμαντοπούλα τώρα με το νέο ψηφιακό "σχολιό"). Θα προτιμούσα ένα καλό βιβλίο με "αναπτύγματα συναρτήσεων σε σειρές" παρά το "χρονικό του χρόνου". Κι αν κατανοήσω τα αναπτύγματα μετά να προσπαθήσω και τον Prigogine, τον χρόνο, τη μεγάλη έκρηξη και τα παράλληλα σύμπαντα. Έχεις να προτείνεις ένα τέτοιο βιβλίο;

      • bromoskylo avatar
        bromoskylo @ bromoskylo 14/10/2010 18:20:48

        Για τον professor Moriarty είναι το ερώτημα...κατά λάθος μπήκε λίγο παρακάτω..

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ bromoskylo 15/10/2010 14:36:29

        Τελικά μάλλον βλέπω προσποιητή άγνοια και σωκρατική ειρωνεία...

      • bromoskylo avatar
        bromoskylo @ bromoskylo 15/10/2010 16:38:00

        Δεν είναι έτσι...Το εννοώ για το βιβλίο των μαθηματικών. Το ζήτημα είναι να βγαίνει και κάτι απ' αυτές τις συζητήσεις.

  16. victoria avatar
    victoria 14/10/2010 13:30:19

    Μου θυμίζετε το φυσικό μου στο σχολείο (πολύ τον αγαπούσα) που μας έλεγε ότι η πολλή φυσική πάει στη μεταφυσική.

    Γιατί πού αλλού πάει η κουβέντα για το χρόνο, από το αν και γιατί περνάει, και αν μας πάει κάπου ή πουθενά...

    • (A)θανάσης avatar
      (A)θανάσης @ victoria 14/10/2010 14:06:11

      Ο διαχωρισμός φυσικής-μεταφυσικής είναι εθελοτυφλία (εθελοτύφλωση μάλλον).

      Υπάρχει κάτι που δεν είναι "φυσικό"?
      Αυτός ο ορισμός/αφορισμός (φυσικό/μεταφυσικό) απλά εκφράζει την συντεχνιακή επιλογή των ακαδημαϊκών ("επιστημόνων") να ασχολούνται με ό,τι τους συμφέρει επαγγελματικά ή ό,τι γουστάρουν...

      • victoria avatar
        victoria @ (A)θανάσης 14/10/2010 14:18:55

        Και αυτό σωστό.

  17. Alkimos avatar
    Alkimos 14/10/2010 14:11:36

    Ο «χρόνος» είναι σαν το «χρήμα». Και τα δύο είναι χρήσιμα και έχουν κάποια προσδιοριστική έννοια για κάποιον ο οποίος υπάρχει, για κάποιον που ζει. Από τη στιγμή της γέννησης, μας πιστώνεται κάποια ποσότητα χρόνου η οποία έχει κάποιο ανώτατο όριο. Το ίδιο συμβαίνει λογικά και με το χρήμα (βλέπε εργαζόμενους, συνταξιούχους κ.λ.π.). Και για τα δύο κάνουμε συνεχείς και αγωνιώδεις προσπάθειες ώστε να επεκτείνουμε το δεδομένο όριο. Με το πρώτο ασχολείται η επιστήμη με δε το δεύτερο, λογικά, οι οικονομολόγοι (και οι …εργατοπατέρες, η Παπαρήγα κ.λ.π.), οι οποίοι έχουν ως στόχο την ανακάλυψη νέων ή ποιο αποτελεσματικών μεθόδων διαχείρισης των πόρων. Τώρα, το τι έχει καταφέρει η επιστήμη τα τελευταία 2,5 χιλιάδες χρόνια για την ανάπτυξη του πιστωτικού ορίου αναφορικά με την ζωή, αυτό είναι γνωστό. Σχεδόν τίποτα! Σε σχέση όμως με το χρήμα, εκεί έχουμε δει αρκετά καλή πρόοδο, με μόνη τη διαφορά, ότι εδώ βλέπουμε να έχει επικρατήσει μια ανισότητα: Όσο αυξάνει το όριο για ορισμένους, τόσο μειώνεται για κάποιους άλλους. Τι σημαίνει άρα αυτό; Σημαίνει, πως στην περίπτωση του χρήματος τα πράγματα κάπως διαφέρουν. Και αυτό συμβαίνει, διότι άλλος φαίνεται να είναι ο πιστωτής του χρόνου της ζωής και άλλος ο πιστωτής του χρήματος. Ο μεν πρώτος κάνει αναμφίβολα έναν δίκαιο καταμερισμό, ενώ ο δεύτερος έχει διαφορετικά κριτήρια. Αυτά τα κριτήρια φαίνεται να ανακάλυψε ο ΓΑΠ, γι αυτό δήλωσε, ότι «υπάρχουν λεφτά»… Εξάλλου δεν μας το έκρυψε… Από την αρχή το έκανε γνωστό, δηλώνοντας, ότι «θα απολέσουμε μέρος της Εθνικής μας Κυριαρχίας». Ξεπούλημα δηλαδή!
    Δεν είναι άρα ξεκάθαρα τα πράγματα και …νοικοκυρεμένα;
    Όπως φαίνεται λοιπόν, το άρθρο είναι σχετικό με τη γενική θεματολογία του συγκεκριμένου site και αποσκοπεί μάλλον (κάτι που φανερώνει τη μεγαλοψυχία της δεξιάς), στο να δοθεί μια λογική ερμηνεία για την παράδοξη πολιτική του ΠΑΣΟΚ.
    …Και έτσι ερχόμαστε πάλι στα γνωστά!

  18. Professor Moriarty avatar
    Professor Moriarty 14/10/2010 17:26:13

    victoria, αυτό είναι μία οριακή εφαρμογή του β νόμου της θερμοδυναμικής σε ολόκληρο το σύμπαν. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, όσο φαίνονται. Για παράδειγμα, θα πρέπει να ισχύει και η προϋπόθεση αυτού του νόμου, ότι δηλ. το σύμπαν είναι τελείως κλειστό φυσικό σύστημα. Δηλ. δεν μπάζει ούτε χάνει από πουθενά ενέργεια. Αυτονόητο θα πουν πολλοί. Έλα όμως που υπάρχουν και κάτι αντικείμενα που τα λέμε "μαύρες τρύπες" και ό,τι μπαίνει εκεί δεν μπορεί να βγεί! Αυτό πριν κάποιες δεκαετίες είχε προκαλέσει μεγάλο πονοκέφαλο στους κοσμολόγους, μέχρι που τελικά οι Penrose και Hawking διατύπωσαν την θεωρία για την θερμοδυναμική των μελανών οπών (από την οποία έγινε διάσημος ο Hawking) και απέδειξαν ότι αυτές δεν παραβιάζουν τον νόμο της θερμοδυναμικής.

    Και όλη αυτή η συζήτηση αφορά το λεγόμενο "κοσμολογικό βέλος" του χρόνου. Κάποτε ήταν πολύ της μόδας το μοντέλο του ταλαντούμενου σύμπαντος. Ο Hawking έφτασε μέχρι το σημείο να υποστηρίξει την αφελή άποψη ότι αν το σύμπαν άρχιζε να συστέλλεται θα ισοδυναμούσε και με αντιστροφή του κοσμολογικού βέλους του χρόνου(!). Γρήγορα όμως την αναίρεσε και ο Penrose, νομίζω, εξηγεί ότι ακόμα και στην περίπτωση βαρυτικής κατάρρευσης του σύμπαντος σε μία τεράστια μαύρη τρύπα θα ίσχυε ο β νόμος της θερμοδυναμικής.

    Επίσης, αν δεχτούμε αυτην την πρόβλέψη του θερμοδυναμικού τέλους, στην ουσία έχουμε το εξής παράδοξο: Ο β νόμος της θερμοδυναμικής που εισάγει την έννοια του βέλους του χρόνου, δηλ. την ροή του χρόνου προς μία κατεύθυνση, προβλέπει, επίσης, και το "τέλος" του χρόνου. Διότι ένα σύμπαν θερμικά νεκρό ισοδυναμεί με ένα σύμπαν δίχως ουσιαστικά χρόνο.

    Πάντως υπάρχουν πολλοί που τα θεωρούν αυτά υπεραπλουστευτικές γενικεύσεις. Ο Prιogine και πάλι θα έλεγε ότι αυτά ισχύουν για δυναμικά συστήματα σε ισορροπία ή σε ευσταθή συστήματα, ενώ το σύμπαν είναι ένα μεγα-σύστημα μακράν της ισορροπίας, με αστάθειες, διακλαδώσεις και μορφώματα εν εξελίξει σε όλα τα επίπεδα.

    • victoria avatar
      victoria @ Professor Moriarty 14/10/2010 18:11:31

      Αν είχα καταλάβει καλά, το θέμα δεν εφαρμόζεται μόνο σε κλειστό σύστημα, δηλ. "δεν μπάζει ούτε χάνει από πουθενά ενέργεια", αλλά έχει να κάνει με το ότι όλες οι μορφές ενέργειας αργά ή γρήγορα (αργά ΟΚ) μετατρέπονται-εκφυλίζονται σε θερμική (θερμότητα). Και όταν φτάσεις στη θερμική αυτή είναι χαμηλής ενθαλπίας οπότε δεν μπορεί ποτέ να μετατραπεί σε ισόποση ανώτερη μορφή ενέργειας, παρά μόνο με νέα εισροή ενέργειας κλπ, οπότε όλα κάποια στιγμή θα γίνουν θερμότητα.

      Αυτά πέρα από τα distortions λόγω μαύρης τρύπας και πολύ απλοϊκά, ομολογώ δεν μπορώ να παρακολουθήσω όλη την επιχειρηματολογία σας σε αυτή τη σελίδα, απλά μου άρεσε και μένα το θέμα.

      (το βαρύναμε σήμερα :-))

      • archaeopteryx avatar
        archaeopteryx @ victoria 14/10/2010 18:15:41

        μια χαρά το πήγατε, και μου άρεσε το ότι ούτε οι μαύρες τρύπες δεν παραβιάζουν τον Β' Νόμο. Μόνο οι Πασόκοι παραβιάζουν τον Β' Νόμο!

      • (A)θανάσης avatar
        (A)θανάσης @ victoria 14/10/2010 18:16:58

        Οι Πράσινες τρύπες δηλαδή, ε? Χμμμ, να το δείξουμε στον Χώκινγκ, να σκάσει!

      • Hase avatar
        Hase @ victoria 14/10/2010 20:22:41

        Ο θερμοδυναμικος θανατος του συμπαντος (μια που μιλαμε για το αν υπαρχει χρονος) θα γινει (λογω της απειροτητος του συμπαντος) σε απειρο χρονο.

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ victoria 14/10/2010 21:09:17

        victoria, ο β' νόμος της θερμοδυναμικής μπορεί να εκφραστεί και ως νόμος μη-μείωσης της εντροπίας και ισχύει υπό την προυπόθεση ότι αναφέρεσαι σε θερμικά μονωμένο σύστημα σε κατάσταση ισορροπίας.

        Συνήθως εκφράζεται συνοπτικά ως εξής: σε μονωμένο θερμικά σύστημα σε κατάσταση ισορροπίας ισχύει ΔS≥0, όπου S η εντροπία. Το > αντιστοιχεί στην ύπαρξη μη-αντιστρεπτών διεργασιών.

        Όντως το βάρυνα και ίσως έκανα κάποιους να βαρεθούν. Ο Φαίλτωρ φταίει που έβαλε τον πήχυ ψηλά.

      • victoria avatar
        victoria @ victoria 15/10/2010 10:18:56

        Βρε παιδιά, δεν ερχόσασταν να γράψετε για μένα Στοχαστικές Ανελίξεις (που το είχα για το διδακτορικό κ τα παράτησα)? :-)

  19. Strange Attractor avatar
    Strange Attractor 14/10/2010 18:13:34

    Ο χρόνος δεν υφίσταται, και αν υφίσταται είναι σχετικός, ανάλογα με το σημείο αναφοράς. Το παρελθόν κάπου είναι μέλλον αλλού και παρόν κάπου αλλού. Μπορεί να αυξάνεται η εντροπία εδώ με εναν α βαθμό, αλλά κάπου αλλού ο ρυθμός αυτός είναι διαφορετικός. Για αυτό άλλωστε δεν υπάρχει ορισμός του χρόνου. Τι είναι ο χρόνος στο στόμιο μιας μαύρης τρύπας;

    • (A)θανάσης avatar
      (A)θανάσης @ Strange Attractor 14/10/2010 18:15:50

      Ο χρόνος είναι ο Θεός, θα έλεγα...

      • tsilivithras avatar
        tsilivithras @ (A)θανάσης 14/10/2010 20:04:46

        O χρόνος είναι σαν τον Θράκα...μέχρι να τον καταλάβεις σε προσπέρασε.

    • tidbit avatar
      tidbit @ Strange Attractor 14/10/2010 20:27:04

      Ε ρε SA αμιμητε...ολα τα ξέρεις και τα λύνεις σε 3 γραμμές. Μηπως να σε προτεινουμε για κανένα νόμπελ?

      • Strange Attractor avatar
        Strange Attractor @ tidbit 14/10/2010 20:42:24

        Ανακάλυψες όψιμα τον Prigogine και έγινες κήνσορας; Τα θέλεις σε πολλές γραμμές; Αλλιώς δεν τα καταλαβαίνεις;

    • Professor Moriarty avatar
      Professor Moriarty @ Strange Attractor 14/10/2010 21:53:20

      Strange, πολλοί έχουν δώσει ορισμό του χρόνου. Τον έναν τον ανέφερα στο πρώτο μου σχόλιο. Είναι του Κάντ που λέει ότι ο χρόνος είναι a priori μορφή της ανθρώπινης εποπτείας.

      Επίσης έχει δώσει και ο Αρσιτοτέλης: "Τούτον γαρ εστιν χρόνος, αριθμός κινήσεως κατά το πρότερον και ύστερον". Και έχει και άλλες πολλές αναφορές στο θέμα του χρόνου.

      Και ο Άγιος Αυγουστίνος, επίσης, o οποίος αρνείται τον ορισμό του Αριστοτέλη non est ergo tempus corporis motus, δεν είναι κίνηση σώματος, αλλά εισάγει την υποκειμένική αντίληψη του χρόνου: in te anime meus tempora metior (εν σοί πνεύμα μου τους χρόνους μετρώ).

      Κάνω τώρα λάθος αν πω ότι εδώ υπάρχουν αρκετοί που ασπάζονται τον ορισμό του ιερού Αγουστίνου;;

      Τώρα, η απάντηση στο ερώτημα τι είναι ο χρόνος στο στόμιο (προφανώς εννοείς τον "χρονικό ορίζοντα") της μαύρης τρύπας είναι η εξής:

      Μιά στιγμή πριν την αιωνιότητα.

      Καθώς μέσα την μαύρη τρύπα ο χρόνος σύμφωνα με την θεωρία της σχετικότητας σταματα!

      Ποιός χρόνος όμως;;;

      Το τικ-τακ. Χμ.

      Εδώ έρχεται η θεωρία Penrose-Hawking και βάζει μέσω της κβαντομηχανικής τον χρόνο και την εντροπία ξανά στο παιχνίδι απ' την πίσω πόρτα. Η μαύρη τρύπα έχει κι αυτή ιστορία, άρα χρόνο καθώς εκπέμπει ακτινοβολία και τελικά με βάση αυτές τις "σκοτεινές" διεργασίες οι μαύρες τρύπες εξαχνώνονται. Οι μικρές γρήγορα, η μεγάλες τραγικά αργά!

      • Strange Attractor avatar
        Strange Attractor @ Professor Moriarty 14/10/2010 21:59:30

        Ορισμός με την έννοια του να καταλάβει κάποιος "άσχετος" τι ακριβώς είναι ο χρόνος δεν νομίζω να υπάρχει. Απλώς περιγραφές των συνεπειών του ή ποιητικές εκφράσεις του. Παραφράζοντας όμως τον Τζόν Λέννον: "Time is what happens to you while you`re busy making other plans".

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ Professor Moriarty 14/10/2010 22:27:41

        Ε, τώρα Strange με απογοητεύεις. Υπάρχει και ο αρχαιότατος ορισμός τον οποίον καταλαβαίνει και ένα παιδί:

        "αἰὼν παῖς ἐστι παίζων πεσσεύων· παιδὸς ἡ βασιληίη."

        Ηράκλειτος.

      • Strange Attractor avatar
        Strange Attractor @ Professor Moriarty 14/10/2010 22:30:54

        Προφέσορα, ζητάω ορισμό. Ομορφιές του τύπου ο χρόνος είναι ένα παιχνίδι του σύμπαντος, ο χρόνος είναι κάτι που δεν αποφεύγεις, ο χρόνος είναι η αέναη ακολουθία των χτύπων της καρδιάς, κλπ κλπ ΔΕΝ είναι ορισμοί. Μη τρελαθούμε. Περιέγραψε μου αν μπορείς τί είναι ο χρόνος και πως θα τον καταλάβω.

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ Professor Moriarty 14/10/2010 22:53:22

        Strange, εδώ ανάλωσα τόσο χρόνο να γράφω για τον Χρόνο. Ορισμούς του Αριστοτέλη, του Καντ, του Αυγουστίνου, του Ηράκλειτου, βέλη του χρόνου, θερμοδυναμικές, Πριγκοζίνους και τα ρέστα, Τι άλλο να πώ; Quid sum miser tunc dicturus ?

      • Κάποιος avatar
        Κάποιος @ Professor Moriarty 14/10/2010 22:55:32

        Προσωπικά τον χρόνο θα τον χαρακτήριζα ως ρυθμό μεταβολής της εντροπίας ενός συστήματος.

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ Professor Moriarty 14/10/2010 23:01:28

        Κάποιε, ΟΚ. Εγώ δεν έχω αντίρρηση. Είσαι μέσα. Αν διάβασες όλα τα προηγούμενα θα είδες ότι έχει καλυφθεί και αυτός ο ορισμός. Εξήγησέ το όμως στον Strange που απόψε είναι ιδιαιτέρως δύστροπος.

      • Strange Attractor avatar
        Strange Attractor @ Professor Moriarty 14/10/2010 23:03:10

        Κάποιος: Κάτι έχεις εκεί... ακούγεται λογικός ως ορισμός. Αλλά σε κλειστό σύστημα, ανοιχτό; Τι; Και που; Αφού ακόμη και μεταξύ γης ήλιου υπάρχουν χρονικές διαφορές; Μήπως θα πρέπει να εισαχθεί και έννοια της ταχύτητας του φωτός στον ορισμό με την εντροπία;

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ Professor Moriarty 14/10/2010 23:34:37

        Strange, ο ορισμός του "κάποιου" έχει κάποια βάση στην θερμοδυναμική. Αλλά, δεν είναι ο καλύτερος δυνατός ορισμός στα πλαίσια της Φυσικής.

        Γιατί;

        Και γιατί κάνω διαρκώς παραπομπές στον Prigogine;

        Διότι είναι ο πρώτος που μελέτησε την εξέλιξη των συστημάτων μακράν του σημείου ισορροπίας. Ο β' νόμος της θρμοδυναμικής προυποθέτει ισορροπία. Και βρήκε ότι εκεί έχουμε συνεχή δημιουργία και αποδόμηση μορφών.

        Άρα ο χρόνος δεν είναι μόνο αποδόμηση, όπως θα συνεπαγόταν από τον ορισμό του "κάποιου". Είναι και ανάδυση νέων δομών.

        Και σου κάνω την χάρη να δώσω και έναν τελευταίο ορισμό. Όχι δικό μου. Του Καστοριάδη. Ο οποίος σαφώς επηρεασμένος από την δουλειά του Prigogine γράφει:

        "Η ανάδυση των μορφών είναι ο έσχατος χαρακτήρας του χρόνου. Το πρότερον και το ύστερον δίνονται από τον σφυγμό της δημιουργίας / καταστροφής."

        Και φυσικά για τον Καστοριάδη αυτό δεν περιορίζεται στην θερμοδυναμική ή στην Φυσική εν γένει, αλλά μιλάει για ανάδυση νέων μορφών γενικά ex nihilo αλλά όχι cum nihilo (εκ του μηδενός, αλλά όχι με το μηδέν). Και κάθε επίσης νέα μορφή θέτει εντός εαυτής τον δικό της χρόνο, δηλ. τον ιδιόχρονό της.

        Αφιερωμένο εξαιρετικά γιατί με τσίγκλισες απόψε. Πάντως αν δεν πιείς και κανα δυό καλά τσίπουρα, αποκλείεται να τα πας καλά με τον χρόνο.

        ΥΓ. Εκεί που ανακατεύεις ταχύτητες του φωτός κλπ, είσαι τελείως off side. Υποθέτω ότι δεν έχεις στενή σχέση με την Φυσική....

      • Strange Attractor avatar
        Strange Attractor @ Professor Moriarty 14/10/2010 23:56:48

        Ο χρόνος δεν επιβραδύνεται όσο πλησιάζουμε τη ταχύτητα του φωτός;

      • (A)θανάσης avatar
        (A)θανάσης @ Professor Moriarty 15/10/2010 00:02:30

        Ορισμό...

        Χρόνος είναι το εντύπωμα του Σύμπαντος στον άνθρωπο.
        Ή αλλιώς, το υπόστρωμα που είναι απαραίτητο για να "εμφανιστεί" η εικόνα του κόσμου.

        Ψυχολογικό-φιλοσοφικό είναι το θέμα.

        Καλύτερα είναι να αναρωτηθούμε:
        Υπάρχει χρόνος χωρίς εμάς?
        Υπάρχουμε εμείς χωρίς χρόνο?
        Μήπως ο δικός μας περιορισμός μας παγιδεύει σε μια διανυσματική αντίληψη του χρόνου που δεν ισχύει για το "υπόλοιπο σύμπαν"?

        Μήπως ο χρόνος είναι η "κόλλα" που συγκρατεί την συνειδητότητα συγκροτημένη?

      • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
        Γιάννης Φαίλτωρ @ Professor Moriarty 15/10/2010 00:02:39

        Ας δεχτούμε αυτό τον ορισμό ως λογικό (πρώτη παράγωγος της εντροπίας λοιπόν). Σύμφωνα με το Β νόμο ο χρόνος πρέπει να έχει μια διεύθυνση εκφράζοντας την τάση του συστήματος να εξελίσσεται από μια κατάσταση χαμηλής εντροπίας σε μια κατάσταση υψηλής εντροπίας.
        Από όλες τις πιθανές αρχικές συνθήκες οι οποίες θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε ένα σύμπαν, η συντριπιτική πλειοψηφία έχει πολύ μεγάλη εντροπία και όχι χαμηλή.Το ερώτημα είναι τώρα το εξής. Αφού οι καταστάσεις χαμηλής εντροπίας είναι τοσο σπάνιες, γιατί το δικό μας σύμπαν ξεκίνησε από μια τέτοια κατάσταση?

      • Professor Moriarty avatar
        Professor Moriarty @ Professor Moriarty 15/10/2010 02:58:17

        Φαίλτωρ, είναι ένα όντως πολύ σημαντικό ερώτημα αν το δείς μέσα στο πλαίσιο της κλασικής πια θεωρίας του big bang και του κοσμολογικού βέλους του χρόνου, αν ανφέρεσαι σε αυτό. Ο Penrose στο emperor's new mind έκανε έναν χονρικό υπολογισμό με βάση την εντροπία μιας υποθετικής μεγάλης σύνθλιψης σε μία μαύρη τρύπα και το τελικό νούμερο δείχνει μία ασύλληπτη απαιτούμενη ακρίβεια στην οργάνωση του big bang. Κάτι που σχεδόν σε αναγκάζει να καταφύγεις σε master mind. Η κοσμολογία όμως είναι κάτι που βασίζεται περισσότερο σε υποθέσεις. Τώρα τα μοντέλα που παίζουν με την m-theory, τις 11 διαστάσεις και την σκοτεινή ενέργεια οδηγούν σε συμπεράσματα όπως ότι υπήρχε σύμπαν και πριν την μεγάλη έκρηξη, διότι υπάρχει απλώς μία διαδοχή μεγάλων εκρήξεων και πολλά σύμπαντα. Ο Feynman βέβαια πριν από χρόνια αυτούς με τις υπερχορδές τους κατήγγειλε ότι είναι κάτι αντίστοιχο με τους θεολόγους, αφού σχεδόν τίποτε από αυτά που προβλέπουν οι θεωρίες τους δεν είναι πειραματικά επαληθεύσιμο. Και φυσικά όλα αυτά τα υπερ-σύγχρονα φυσικά μοντέλα βασίζονται σε απίστευτα σκληρά και πολύπλοκα μαθηματικά. Προσπελάσιμα μόνο από μία ελιτ μυημένων. Αλλά αυτά δεν έχουν σχεδόν καμιά αξιόλογη συνεισφορά στην αρχική συζήτηση περί χρόνου.

      • Γιάννης Φαίλτωρ avatar
        Γιάννης Φαίλτωρ @ Professor Moriarty 15/10/2010 10:44:12

        @Professor

        Ομολογώ ότι η ερώτηση ήταν λίγο προβοκατόρικη και ξεφεύγει από την αρχική συζήτηση. Ίσως μιλήσουμε μια άλλη φορά για την απάντηση (αν μπορεί να υπάρξει τέτοια) της κοσμολογίας για το κοσμολογικό βέλος του χρόνου (σκοτεινή ενέργεια,πληθωριμός, μωρά σύμαντα κλπ).
        Ίσως το Big Something (όπου Something βάλτε Bang, Bounch, Freeze, Whimper kλπ) να μην έγινε μια φορά αλλά να συμβαίνει πότε-πότε. Ποιός ξέρει?

  20. Κώστας Ροδινός avatar
    Κώστας Ροδινός 14/10/2010 18:21:47

    Χρόνος δεν υπάρχει.
    Γιατί μόλις τον συνειδητοποιείς έχει περάσει....

  21. Κάποιος avatar
    Κάποιος 15/10/2010 00:23:07

    Αν προσέξατε μίλησα για ρυθμό μεταβολής της εντροπίας και όχι συγκεκριμένα μόνο για αύξηση της, όπως προβλέπεται κυρίως σε κλειστά συστήματα.
    Στα ανοιχτά συστήματα όπως το σύμπαν μας (γνωρίζω ότι υπάρχει αντίλογος σε αυτό) υπάρχει συνεχής ανταλλαγή ύλης και ενέργειας.
    Συγκεκριμένα στον πλανήτη μας, οι έμβιοι οργανισμοί συντελούν στην δημιουργία νέων δομών και στην ανταλλαγή ενέργειας, άρα μιλάμε για ένα δυναμικό και όχι στατικό μοντέλο.

  22. λογικο πρόβατο avatar
    λογικο πρόβατο 15/10/2010 00:23:07

    Με το φτωχο μου μυαλό συμπεραίνω ότι σε οποιοδήποτε σύστημα η εντροπία δεν αυξάνεται ή μειώνεται ΔΕΝ υπάρχει η έννοια του χρόνου.
    Απάντηση: 1. Στα όνειρά μας.
    2. Στον παράδεισο.
    3. Σε ένα κόσμο που θα κατευθύνουμε την εντροπία κατά βούληση μπρός ή πίσω.

    Τελικά δεν μπορείς να μιλάς για χρόνο χωρίς να λοξοκοιτάς και το θεό.

  23. Διηνέκης avatar
    Διηνέκης 15/10/2010 02:57:15

    Κύριοι,

    Χρόνος, ανταλλαγή ενέργειας και πληροφορία (εντροπία και negentropy) είναι έννοιες αξεδιάλυτα συνυφασμένες.

    Ρυθμός μεταβολής. Πολύ σωστά. dS = dQ/T άλλωστε. Τα πάντα είναι μεταβολές, αλλαγές, μετασχηματισμοί, μετατροπές. Πολύ ωραία...

    Χρόνος = Αλλαγή (Επί τα βελτίω ή επί τα χείρω. Χε, χε...)

  24. Katsis avatar
    Katsis 15/10/2010 08:57:27

    Καλά τα λέει ο στρεντζ,δεν υπάρχει χρόνος, υπάρχει κινηση ουρανίων σωμάτων και φθορά οργανισμών. ποίος χρόνος; Είναι τεχνητό κατασκεύασμα των ανθρώπων.

    • archaeopteryx avatar
      archaeopteryx @ Katsis 15/10/2010 12:44:08

      Μα για να ξεπεράσουμε το ερώτημα "υπάρχει - δεν υπάρχει" που αποτελεί παράδοξο του ότι ΕΜΕΙΣ θέτουμε το ερώτημα, είπα πριν ότι είναι παράδοξο αυτοαναφοράς... Άσχετα από την φυσική του θέματος.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.