#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
16/08/2011 10:00
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Υπάρχουν πολλά είδη κατάρρευσης



Του Matt Stoller

Τα τελευταία χρόνια, πάρα πολλοί οικονομολόγοι σπαταλούν χρόνο και φαιά ουσία, ασχολούμενοι με το φαινόμενο "bank run". Είναι αυτό, που όταν οι καταθέτες ανησυχούν για τη βιωσιμότητα μιας τράπεζας, σπεύδουν να αποσύρουν τις καταθέσεις τους. Η πολύπλοκη και στενή συνδεσιμότητα των τραπεζών μεταξύ τους, καθιστά αυτό το φαινόμενο ιδιαίτερα επικίνδυνο.

Κάτι τέτοιο είδαμε να συμβαίνει με την Lehman Brothers όταν κατέρρευσε. Τα προϊόντα της (τύπου ΑΑΑ) έχασαν αμέσως την αξία τους, και ακολούθησε ένα σκιώδες bank run, με τους επενδυτές να τρέχουν να μαζέψουν τα λεφτά τους.

Δυστυχώς, υπάρχει και ένας άλλος τρόπος για να καταρρεύσει το σύστημα, που όμως δεν του δίνεται ιδιαίτερη σημασία. Πρόκειται για το παγκόσμιο σύστημα βιομηχανικών προμηθειών, που μας δίνει τα πάντα, από τα φάρμακα, μέχρι τα αυτοκίνητα, που απολαμβάνουμε. Για παράδειγμα, το 2004 η Αγγλία έκλεισε ένα μοναδικό εργοστάσιο, κάτι που  προκάλεσε την απώλεια της μισής προμήθειας εμβολίων γρίπης στην Αμερική!

Ο Barry Lynn του  New America Foundation μελετάει τις διακυμάνσεις του συστήματος αυτού από το 1999, όταν διαπίστωσε πως η παγκόσμια παραγωγή τσιπς ηλεκτρονικών υπολογιστών, επικεντρώνονταν στη Ταϊβάν. Όταν σημειώθηκε ένας ισχυρός σεισμός στη χώρα, σχεδόν σταμάτησε τη λειτουργία της η παγκόσμια βιομηχανία παραγωγής υπολογιστών, με αποτέλεσμα τη κατάρρευση των μετοχών πολλών μεγάλων εταιριών κατασκευής τους.

Αυτού του είδους η υπερσυγκέντρωση της παραγωγής κάποιων βασικών προϊόντων αποτελεί ένα καινούργιο (ιστορικά) φαινόμενο. Ο Lynn καυτηριάζει αυτή  την εξέλιξη της παγκοσμιοποίησης, τονίζοντας πως αν σπάσει ένας μόνο κρίκος, κινδυνεύει ολόκληρη η αλυσίδα. «Παρατήρησα…», λέει, «πως το κλείσιμο ενός μόνο εργοστασίου μπορεί να προκαλέσει τεράστιους τριγμούς παγκοσμίως…».

Στη σημερινή εποχή, το πρόβλημα εστιάζεται σε ελλείψεις βιντεοταινιών, ανταλλακτικών αυτοκινήτων,  κλπ. Είναι όμως τόσο εύθραυστο, που την επόμενη φορά μπορεί να σημειωθεί έλλειψη ηλεκτρονικών, οπλισμού, τροφίμων, και φαρμάκων. Όπως λέει ο Lynn «Η Κίνα ελέγχει το 100% της παραγωγής ασκορβικού οξέως, που αποτελεί τη βάση των συντηρητικών τροφίμων. Οι ογκολόγοι προειδοποιούν πως αντιμετωπίζουμε σημαντικές ελλείψεις βασικών αντικαρκινικών φαρμάκων, επειδή οι εταιρίες δεν έχουν οικονομικό κίνητρο να τα παράγουν».

Σύμφωνα με τον Lynn, που συνέγραψε και το βιβλίο End of the Line, το βασικό πρόβλημα οφείλεται στην αλλαγή του τρόπου λειτουργίας των αμερικανικών πολυεθνικών. Στη δεκαετία του 1980, η απειλή από την Ιαπωνία οδήγησε τις περισσότερες επιχειρήσεις στο να μηδενίσουν τις σπατάλες τους στον τομέα της παραγωγής. Το αποτέλεσμα ήταν να σταματήσουν να έχουν αποθηκευμένα ανταλλακτικά. Στη συνέχεια, άρχισαν να δίνουν εργολαβία την ίδια τη παραγωγή τους, αφού τα  περισσότερα κέρδη προέρχονταν πλέον από μια μονοπωλιακή στάση εντός του οικονομικού συστήματος.

Ο γίγαντας της λιανικής Walmart είναι ένα κλασικό  παράδειγμα των παραπάνω: Τα κέρδη του προέρχονται από την ισχύ που έχει επί των προμηθευτών του, υπαγορεύοντας τους τι και πώς να κατασκευάσουν, ενώ η ίδια η επιχείρηση λειτουργεί ως μια τεράστια απολυταρχική αγορά και τόπος συναλλαγών. Αυτό είναι  το νέο μοντέλο της οικονομικής επιτυχίας στην νέα παγκοσμιοποιημένη υφήλιο.

Η Boeing, η Cisco,  η Apple, όλες βασίζονται στην εξουσία τους επί ενός «οικοσυστήματος» εγκαταστάσεων παραγωγής στην άλλη πλευρά του κόσμου. Στην ουσία μετατράπηκαν σε ενοικιάστριες μηχανές κέρδους, ένα νέο φαινόμενο.

Η εξαγωγή της αμερικανικής παραγωγής προς τη Κίνα, εκ μέρους των πολυεθνικών ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, εξαιτίας κυβερνητικών πολιτικών. Ήταν η εποχή που ο Κλίντον χαλάρωσε τους αντιμονοπωλιακούς νόμους, επιτρέποντας τα τραστ, και στο φινάλε δημιούργησε την «εικονική» επιχείρηση. Τα τελευταία χρόνια, η ιδανική αμερικανική πολυεθνική κέρδισε πολλά χρησιμοποιώντας την οικονομική της  δύναμή της στο να «ξεδοντιάσει» την εργασία, και τη πολιτική της ισχύ στο να αποφύγει τη φορολόγηση. Αυτό οδήγησε τις πολυεθνικές στο να μη παράγουν τίποτα. Για αυτό και οι Αμερικάνοι εξαρτώνται από τους Άγγλους για εμβόλια, και ένα τσουνάμι στην Ιαπωνία στέρησε το Χόλυγουντ από μαγνητοταινίες, προκαλώντας παράλληλα και μεγάλες ελλείψεις στη κατασκευή αυτοκινήτων.

Οι Αμερικανοί επιχειρηματίες θεωρού πολύ κοστοβόρο το να παράγουν. Για αυτό και το αφήνουν σε άλλους. Το αποτέλεσμα είναι πως πολλά από τα βασικά προϊόντα που χρειάζεται η αμερικανική κοινωνία, να παρασκευάζονται σε μια σειρά από τρίτες χώρες σε ασταθείς περιοχές του πλανήτη, τις οποίες δεν ελέγχουν οι ΗΠΑ. Ένα ατύχημα, ή μια πολιτική ανατροπή σε κάποια από αυτές τις περιοχές, μπορεί να μας στερήσει τα iPhones μας, αλλά και τα τρόφιμα, τα φάρμακα, και τον απαραίτητο μηχανολογικό εξοπλισμό.

Ο Andy Grove, συνιδρυτής της  Intel, επισημαίνει πως η Αμερική θα πρέπει να αρχίσει να κατασκευάζει και πάλι, επενδύοντας στην οικονομία της. Όσο εξαρτάται από την εύθραυστη παγκόσμια αλυσίδα τόσο κινδυνεύει από ένα σοβαρό σοκ ελλείψεων.

Υπάρχει πολλή γκρίνια για τη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η υποδομή των ΗΠΑ. Γέφυρες που καταρρέουν,  σιδηρόδρομοι που διαλύονται, κλπ. Η υποδομή όμως δεν έχει να κάνει μόνο με δημόσια αγαθά, αλλά και με το πώς λειτουργούν οι επιχειρήσεις που καθορίζουν την οικονομία. Προχωράνε σε έρευνα; Διαδίδουν τη γνώση; Φροντίζουν για την υπεύθυνη χρήση και εφαρμογή της; Δημιουργούν πλούτο, ή απλά εισπράττουν χρησιμοποιώντας ωμή δύναμη; Και το κυριότερο, συνεισφέρουν στη δυναμική της κοινωνίας μας έτσι ώστε να μπορέσουμε να αντεπεξέλθουμε σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης;

Η απάντηση σήμερα σε όλα τα παραπάνω είναι όχι. Και αν οι ελίτ δεν επηρεάζονται προς το παρόν, αυτό θα αλλάξει αν σημειωθεί κάποια σοβαρή έλλειψη σε εμβόλια ή σε τρόφιμα.

Η αμερικανική οικονομία θα πρέπει να στραφεί και πάλι προς τη παραγωγή και οι πολυεθνικές επιχειρήσεις να ξαναγίνουν παραγωγικές. Χρειάζονται λοιπόν νέοι νόμοι εναντίον των μονοπωλίων και των ολιγοπωλίων σε τομείς της βιομηχανίας που είναι καίριοι για τη χώρα. Μόνο έτσι θα διασφαλιστεί η κουλτούρα, η οικονομία, και η κοινωνική σταθερότητα των ΗΠΑ.

Όσο πιο σύντομα αντιληφτούν οι πολιτικοί ηγέτες της Αμερικής το πόσο κοντά είμαστε σε μια κοινωνική κατάρρευση, τόσο περισσότερες ελπίδες θα έχουμε να την αποφύγουμε.

S.A.-The Nation

 

ΣΧΟΛΙΑ

  1. ΕΥΑ avatar
    ΕΥΑ 16/08/2011 10:19:34

    Διαφωτιστικότατο άρθρο

  2. TopGunZ avatar
    TopGunZ 16/08/2011 10:28:25

    Το μόνο στο οποίο θα διαφωνήσω με τον συγγραφέα είναι στο "δεν παράγουν τίποτα", αφού η πεμπτουσία της παραγωγής είναι το engineering των προιόντων. Το κακό βέβαια για μια κοινωνία είναι ότι με τη σχεδίαση και την μηχανική δουλεύουν καμιά 50αριά άτομα σε ένα ερευνητικό κέντρο, ενώ με ένα εργοστάσιο καμιά 1000άδα. Ουσιαστικά, αυτό που θίγει ο συγγραφέας είναι ο πυρήνας της επιστήμης των logistics, της διαχείρισης αποθεμάτων πιο ελληνιστί, η οποία στο σημερινό παγκοσμιοποιημένο οικονομικό σύστημα είναι πολλές φορές σημαντικότερη και από το ίδιο το προιόν του οποίου τα αποθέματα διαχειριζόμαστε. Ο όρος κλειδί εδώ είναι η μεταβλητότητα του χρόνου παραλαβής των προιόντων. Απομακρυσμένες παραγωγικές μονάδες στα βάθη της Ασίας, μακρά υπερπόντια ταξίδια μεταφοράς και φυσικά η έλλειψη διασποράς των παραγωγικών μονάδων, συνθέτουν ένα ετοιμόρροπο σύστημα σε ότι αφορά την ικανοποίηση των αναγκών της αγοράς, αλλά και της κοινωνίας.

  3. anetos avatar
    anetos 16/08/2011 10:32:55

    απο τα καλυτερα ,ακρως διαφωτιστικο ,ετσι πρεπει να δουμε και στην ελλαδα τα πραγματα ,στροφη στην πραγματικη παραγωγη ! μπραβο στον S.A

    • man8os avatar
      man8os @ anetos 16/08/2011 12:00:03

      ++++

    • Ignoramus avatar
      Ignoramus @ anetos 16/08/2011 13:45:37

      ++1000100000000!

    • Strange Attractor avatar
      Strange Attractor @ anetos 16/08/2011 19:16:26

      Θα κοκκινίσω στο τέλος.

      • juliet avatar
        juliet @ Strange Attractor 16/08/2011 20:18:41

        Μη κοκκινίζεις ,το άρθρο ήτανε τέλειο.
        Συγγνώμη ,για κάποιες παρακάτω σημειώσεις ,της αγοράς είμαι και κάποια πράγματα της Ελληνικής πραγματικότητας τα έζησα.

  4. juliet avatar
    juliet 16/08/2011 15:31:56

    Οι πολυεθνικές Elais,Unilever,Rekit ,Nivea,Μπενκζερ ,Henkel ,Rolco και άλλες είχανε παραγωγή προΐόντων στην Ελλάδα όσο την θεωρούσανε φτηνή στο εργατικό δυναμικό και παρήγαγαν πολλά προΐόντα εδώ ,με εργοστάσια παραγωγής.
    Μετά έκαναν συγχωνεύσεις ,έγιναν κέντρα διακίνησης και τα εργαστάσια παραγωγής μεταφέρθηκαν σε χώρες με φτηνά μεροκάματα.Η Nivea φτιάχνει τις κρέμες στη Ρουμανία,απορρυπαντικά παράγονται στη Βουλγαρία.
    Να σας φέρω ένα πολύ απλό παράδειγμα ,γινότανε παραγωγή χλωρίνης στη Ελλάδα γιατί δεν ήτανε υποχρεωτικοί οι περιβαλλοντολογικοί όροι ,με το που τίθεται σε εφαρμογή αυτό, το εργοστάσιο μεταφέρθηκε στη Βουλγαρία.
    Αυτό που εφαρμόστηκε στην Αμερική έγινε και εδω σε μικρότερη κλίμακα.Η Γερμανία έδινε φασον ρούχα στη Πάτρα ,με την αύξηση του κόστους ένεκα ημερομισθίων μετέφερε την ανάθεση στην Τσεχία.
    Πίσω απ΄όλα αυτά είναι το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος χωρίς καμμία σκέψη για την αξιοπρεπή διαβίωση του εργάτη και όχι μόνο.Πολλές παραγωγές αφήνουνε κατάλοιπα στο περιβάλλον ,σε υποβαθμισμένες χώρες τα πράγματα είναι χαλαρά ,άρα το κόστος μικραίνει.
    Δεν θέλω να σας κουράσω με τέτοιες ιστορίες ,αλλά η πολιτική των πολυεθνικών είναι παντού ίδια.
    Οσο για το κόστος μεταφοράς που αναφέρθηκε πιο πάνω ,είναι τόσο εξευτελιστικά τα μεροκάματα που συμφέρει ,όταν σκεφτείς ότι εσύ σαν καταναλωτής δεν θα έχεις μείωση τιμών με πιθανή αύξηση πετρελαίου.

    • TopGunZ avatar
      TopGunZ @ juliet 16/08/2011 18:19:15

      Κι όμως, είναι τεράστιο το ζήτημα των μεταφορών και της μεταβλητότητας του χρόνου, δεν είναι τυχαίο πως πρώτη παγκοσμίως σε πωλήσεις αυτοκινήτων είναι η εταιρεία που ουσιαστικά εφήυρε το JIT, η Toyota!

      Και ναι, όλες οι εταιρείες κοιτάνε το κόστος, αλλά το έχουμε ξαναπεί πως κόστος δεν είναι μόνο ο μισθός του εργάτη, είναι και η γραφειοκρατία, το φακελάκι, η υπέρμετρη φορολόγηση, το κόστος χρήσης (χώρια η αυτή καθαυτή ύπαρξή τους) των διαφόρων υποδομών κλπ κλπ. Οι περισσότερες χώρες στις οποίες καταφεύγουν οι πολυεθνικές έχουν τεράστια θέματα διαφθοράς και έλλειψης υποδομών, αλλά αντισταθμίζονται οικονομοτεχνικά από τα ψίχουλα που δίνουν στους εργάτες και από την συνήθη έλλειψη πολλών περιορισμών (π.χ. περιβαλλοντολογικών). Αν εσύ θέλεις σαν χώρα να έχεις και αξιοπρεπείς μισθούς και να ταίζεις ένα διεφθαρμένο κομματικό στρατό, να παρέχεις ελάχιστες βασικές υποδομές και συγχρόνως να θέλεις να είναι όλα by the (EU) book, απλά δεν θα έχεις βιομηχανία.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.